Ο ΔΙΟΝΥΣΙΑΣΜΟΣ
ΤΩΝ ΑΡΧΑΙΩΝ
ΚΑΙ Η ΕΚΣΤΑΣΗ
ΣΤΗ ΡΟΚ ΜΟΥΣΙΚΗ

Ο Διόνυσος, αν και απαγορευμένος, συνέχισε να υπάρχει στα μυαλά των ανθρώπων και παρά τις διώξεις να λατρεύεται -συνειδητά η ασυνείδητα- καθʼ όλη τη διάρκεια των σκοτεινών αιώνων του μεσαίωνα. Στο άρθρο αυτό θα παρουσιάσουμε ιστορικά στοιχεία του διονυσιακού πνεύματος και των εκδηλώσεών του στην αρχαιότητα και στη συνέχεια θα κάνουμε τις συγκρίσεις και ομοιότητές του με την σύγχρονη ροκ μουσική -στην οποία ο διονυσιασμός επιβιώνει ατόφυος- και την έκσταση που δημιουργεί στους θαυμαστές της.


Περισσότερο δεμένη με το διονυσιακό πνεύμα ήταν η βάρβιτος (αρχαίο έγχορδο μουσικό όργανο), η οποία συχνά συνόδευε το τραγούδι του Διονύσου. Ο διονυσιασμός στη σύγχρονη ροκ μουσική επιτυγχάνεται με την ηλεκτρική κιθάρα. Aριστερά εικονίζεται αρχαίος, που εκστασιάζεται παίζοντας βάρβιτο, ενώ δεξιά ένας –ομοίως εκστασιαζόμενος– κιθαρίστας της ροκ.


Ο Διόνυσος των αγρών και της πόλεως

Ο Ζευς γέννησε τον Απόλλωνα και τον Διόνυσο. Ταυτόχρονα όμως πέτυχε τη «ζεύξη» (Ζευς) των δύο τέκνων του, ήτοι του Απολλωνείου και του Διονυσιακού Πνεύματος, η οποία υπήρξε σημαντικότατη για τον ανθρώπινο Πολιτισμό, αφού γέννησε το Λόγο. Ο Απόλλων αντιπροσωπεύει τη Γνώση, την Αρμονία, την Τέχνη, την Επιστήμη, τον Πολιτισμό. Στους αντίποδές του ο Διόνυσος είναι ο θεός της υποκειμενικής αναγέννησης, των συναισθημάτων, των επιθυμιών και του ενθουσιασμού. Και οι δύο έχουν τις ακολουθίες τους. Ο μεν Απόλλων ως «Μουσαγέτης» ηγείται των Μουσών, η κάθε μία από τις οποίες είναι προστάτιδα μιας ξεχωριστής τέχνης ή επιστήμης, ο δε Διόνυσος ακολουθείται από το θίασό του, τις Βάκχες, τους Σειληνούς, τους Σάτυρους και τις Μαινάδες, πρόσωπα τα οποία ενσαρκώνουν την υποκειμενικότητα, τις φυσικές ορμές, τις επιθυμίες και τα συναισθήματα.

Οι έλληνες τελούσαν γιορτές, οι οποίες ήταν ψυχαγωγικές. Η λέξη ψυχαγωγία είχε την έννοια της αγωγής της ψυχής κι όχι τη διαστρεβλωμένη σημερινή της έννοια. Μερικές φορές οι γιορτές ήταν εκστασιακές κι ερωτικές.

 











Μαινάδες (Βάκχες) σε κατάσταση διονυσιασμού. Οι κινήσεις τους αποδίδουν την ψυχική τους διέγερση, κάτι ανάλογο προς τη διέγερση των ακροατών μιας συναυλίας ροκ μουσικής. (Αγγειογραφία του 420 π.Χ., Μουσείο Νεάπολης.)
 


Μαινάδες-Βάκχες-Ληναί

Ο Διόνυσος συνοδευόταν αρχικά από θηλυκούς ακόλουθους με μορφή φυτών και πνευμάτων του δάσους, των οποίων έργο και καθήκον ήταν να χορεύουν, να πηδούν και να επαγρυπνούν για την ανάπτυξη της βλάστησης. Αυτές ήταν οι Μαινάδες. Κατʼ επέκταση Μαινάδες λέγονταν από τους ποιητές οι γυναίκες, που διακονούσαν στη λατρεία του Διονύσου. Οι Μαινάδες, μυθολογικές και ιερατικές, επωνομάζονταν Βάκχες, σπανιώτερα δε Ληναί.

Σύμφωνα με τον Ομηρικό Ύμνο (Ζ 132) οι Μαινάδες ήταν καλλίκομες Νύμφες, οι οποίες επιμελούνταν το Διόνυσο, «συνοργιάζουσαι αυτώ». Εστεμμένες με φύλλα αμπέλου, ενδεδυμένες με δέρματα θηρίων και κρατούσες θύρσο, δάδα, κρόταλο η τύμπανο, οι Μαινάδες «χορεύουσι, θεραπεύουσι, μέλπουσι τον Δεσπότην αυτών Διόνυσον, μαινόμεναι», δηλαδή κατεχόμενες υπό «οίστρου, μανίας, λύσσης, εκστάσεως», «ένθεοι γίνονται». Οι Μαινάδες φέρουν ονόματα δηλωτικά των διεγειρομένων, όπως: Ευδαιμονία, Ευδία, Ευθυμία, Μακαρία κ.λπ.. Τόποι διαμονής τους είναι «αι κορυφαί των ορέων, όρη δάσκια η νάπαι πετρώδεις». (Αριστοφ., «Θεσμοφοριάζουσες», στ. 997.)

Οι ιερατικές Μαινάδες, οι οποίες με οίνο και άλλα ερεθιστικά μέσα καταλαμβάνονταν από φρενιτιώδη ενθουσιασμό, ελάμβαναν πρωτεύοντα ρόλο στις ιεροτελεστίες των οργίων του Διονύσου, που εορτάζονταν ανά διετία στον Παρνασσό και ανά τριετία στα στενά του Κιθαιρώνα (Παυσανίας, Χ. 32,5.) Κατά τη διάρκεια των οργιαστικών αυτών τελετών οι ιερατικές Μαινάδες χόρευαν και έμελπαν ύμνους, που τους τραγουδούσαν στο θεό της γονιμότητας. Στη Θράκη οι ιερατικές Μαινάδες εκτελούσαν τα καθήκοντά τους στεφανωμένες δια κισσού, κρατώντας θύρσο και φίδια, ενώ σε άλλες περιοχές έκαναν χρήση και τυμπάνων.

 

Ο θύρσος (αριστερά) αποτελεί σημαντικό διονυσιακό σύμβολο. Ο θύρσος δεν φαίνεται να είναι ένα απλό φαλλικό σύμβολο. Μοιάζει με το κεντρικό νευρικό σύστημα (μέση), η διέγερση του οποίου επιτυγχάνεται με το διονυσιασμό. Οι ιερατικές Μαινάδες εκτελούσαν τα καθήκοντά τους κρατώντας θύρσο, ο οποίος ήταν φτειαγμένος από καλάμι, που το στόλιζαν με κορδέλλες η με φύλλα κισσού η κλήματος. Οι κορδέλλες, ο κισσός η το κλήμα παριστούν τα νεύρα, που ξεκινούν από τον κεντρικό νευρικό άξονα του εγκεφαλικού στελέχους και διακλαδίζονται σε όλο το σώμα. Σχετικό παραδοσιακό διονυσιακό δρώμενο, που αναπαριστά το θύρσο και το ανθρώπινο νευρικό σύστημα, είναι το γαϊτανάκι της Αποκριάς (δεξιά).

 

Σάτυροι Σειληνοί-Κορύβαντες

Αχώριστοι ακόλουθοι του Διονύσου ήταν και οι Σάτυροι, δαίμονες των δασών και των ορέων, οι οποίοι αποτελούν προσωποποίηση της γονιμότητας της Φύσης. Στα έργα του Λόγου και της Ποίησης εμφανίζονται ως θρασείς, ακόλαστοι, φιλοπαίγμονες και οκνηροί, ρέποντες προς την οινοποσία και τις ερωτικές κατακτήσεις. Είναι φίλοι της μουσικής (ιδίως τους γοητεύει ο αυλός) και του χορού. Από τους ποιητές περιγράφονται ως «σκιρτόποδες» (χορεύοντες δια σκιρτημάτων), «γλευκοπόται» (πίνοντες άφθονο οίνο), «κερασταί» (λόγω των κεράτων) και «αιγίποδες» (με σκέλη τράγων). Στη δραματική ποίηση είναι οι κύριοι φορείς δράσης στο σατυρικό δράμα, το οποίο από αυτούς έλαβε την ονομασία του. Σε αυτό εμφανίζονται ενδεδυμένοι με δέρματα τράγων και ονομάζονται μάλιστα «τράγοι». Οι κλασικοί συγγραφείς συνέχεαν συστηματικά Σάτυρους και Σειληνούς, από του δ΄ όμως αιώνα π.Χ. και εφεξής οι Σειληνοί παρίστανται σαν γέροντες και πάντοτε με αυτιά ίππου, ενώ οι Σάτυροι παρίστανται σαν νέοι (Παυσαν. Ι 23,5), έχουν δε χαρακτηριστικά γνωρίσματα του τράγου.

   









Σάτυρος και Μαινάδα, που κρατάνε θύρσους, σε έξαλλη χορευτική κίνηση, που θυμίζει τις κινήσεις καλλιτεχνών της ροκ μουσικής. (Ανάγλυφο στη Βίλλα Αλμπάνι της Ρώμης.)


Οι Κορύβαντες –χωρίς να ανήκουν στην ακολουθία του Διονύσου– oρχούνταν με μανιώδη φανατισμό, με ιλιγγιώδεις κινήσεις της κεφαλής και των μελών και υπό τους εκκωφαντικούς ήχους μουσικής εκ πνευστών οργάνων και κρουστών. Ο θόρυβος των συγκρουόμενων κυμβάλων, οι συριστικοί ήχοι των αυλών, ο ήχος των κρουόμενων τεραστίων τυμπάνων μαζί με την αέναη γοργή περιστροφική κίνηση των χορευτών προκαλούσαν και στους ίδιους, αλλά και στους παρακολουθούντες την οργιαστική τους όρχηση, ένα είδος ενθουσιώδους έκστασης. Αργότερα οι Κορύβαντες συγχύσθηκαν στη λατρεία με τους Κουρήτες, τους Ιδαίους Δακτύλους και τους Καβείρους, αναλόγως των περιοχών.

Ο Διόνυσος ίσως να λατρευόταν περισσότερο απʼ όλους τους άλλους θεούς, ποτέ του όμως δεν βρήκε θέση στην αριστοκρατία του Δωδεκάθεου. Στα πρώτα στάδια του πολιτισμού λατρεύτηκε στους αγρούς· εκεί υπήρχε και η Φύση και ο άνθρωπος ο φυσικός, που θέλει να διονυσιάζεται. Όταν ο άνθρωπος άρχισε να ζεί σε οργανωμένες κοινωνίες, σε πόλεις, κατʼ αρχήν φάνηκε να τον αποδιώχνει. Ο Διόνυσος όμως, ο οποίος του είναι απόλυτα απαραίτητος, σύντομα μπήκε και στις πόλεις, ως ο πολιτικός πλέον Διόνυσος του Θεάτρου και των Διονυσίων. Στους αγρούς ήταν φυσικός ο Διόνυσος, στις πόλεις πολιτικός. Στην τραγωδία «Βάκχες» του Ευριπίδη (407 π.Χ.) περιγράφεται, πώς ο θεός έφτασε στη Θήβα, προκειμένου να επιβάλει τη λατρεία του εκεί. Κάθε οργανωμένη κοινωνία χρειάζεται το Θέατρο και τα Διονύσια, όπου θα μπορεί να ξεδίνει ο ανώνυμος πολίτης. Χαρακτηριστική είναι η ρήση του Ηρακλείτου: «Ει μη γαρ Διονύσω πομπήν εποιούντο και ύμναιον άσμα αιδοίοισιν, αναιδέστατα είργαστʼ αν.» Δηλαδή σε ελεύθερη απόδοση: καλά που υπάρχουν κι οι πομπές του Διονύσου, γιατί αν δεν υπήρχαν, δεν θα ξέδινε ο κόσμος και μετά θα έκαναν χειρότερα.


Οι Κορύβαντες χορεύοντες. Ήταν έξι, τρεις άντρες και τρεις γυναίκες. Προήλθαν από την Αιολίδα, όπου τους αφιέρωναν ύμνους με οργιαστική μουσική υπόκρουση («φρυγιστί» και «λυδιστί»). Στην Αθήνα της Κλασικής Περιόδου αναφέρεται «Σύλλογος Κορυβαντιώντων», στον οποίο τα μέλη γίνονταν δεκτά ύστερα από επίδειξη των χορευτικών ικανοτήτων τους, με έκσταση, που έφτανε μέχρι μανίας (Πλάτων, «Ευθύδημος» 277d και «Νόμοι» 2790e). O Απολλόδωρος (Α ,3) λόγω του εκστασιακού χορού τους τους θεωρεί γυιούς της Μούσας του Χορού Θάλειας και του Απόλλωνα. Ο Αριστοφάνης («Σφήκες», στ. 8) θεωρεί, ότι σκοπός των συλλόγων των Κορυβαντιώντων ήταν η ψυχική εκτόνωση δια του μουσικού και χορευτικού εκστασιασμού των μελών τους. (Τοιχογραφία στην Όπερα του Παρισιού.)

 

Η επίθεση του Χριστιανισμού κατά του Διονύσου

Ο Διόνυσος - Βάκχος - Ίακχος είναι ο γνωστός Γιαχβέ των ιουδαίων, οι οποίοι όμως αλλοίωσαν το περιεχόμενό του ως θεότητας εισάγοντας στη λατρεία του «ιουδαϊκά δόγματα», όπως περιγράφει ο Πλούταρχος στα «Συμποσιακά» (βιβλ. Δ , στ , 671Ε-672C).

Ο Χριστιανισμός δια του μεταφυσικού φόβου προσπάθησε να καταργήσει το «Διόνυσο», να κάνει τους ανθρώπους να μην διασκεδάζουν, να μην χαίρονται· κι όλα αυτά, γιατί, αν κάνουν κάτι τέτοιο, θα τιμωρηθούν μετά θάνατον! Ένας άνθρωπος ελεύθερος, που τραγουδά, που χορεύει, που χαίρεται την φύση και τη ζωή, που –με άλλα λόγια– διονυσιάζεται, είναι αδύνατον να χειραγωγηθεί, σε αντίθεση με κάποιον άλλον μοιρολάτρη με σκυμμένο κεφάλι, ένα δούλο Θεού. Χαρακτηριστική είναι η φράση του Ιωάννη Δαμασκηνού: «Τις Κυριακές και τις γιορτές ούτε να παίζης ούτε να χορεύης, γιατί τα παιχνίδια και οι χοροί έργα διαβόλου είναι. Οι Έλληνες οι άθεοι και οι πεπλανημένοι…, εκείνοι τα έκαναν αυτά και χόρευαν κι εχαίροντο με τα παιχνίδια. Όμως εμείς οι χριστιανοί δεν είναι σωστό να τα κάνουμε στις γιορτές μας, αλλά να θυμάσαι σε τι έφταιξες του Θεού, να θυμάσαι τον θάνατο κι ότι πρόκειται να τιμωρηθής

Οι χριστιανοί θεωρητικοί στρέφονταν κατά της διασκέδασης, του χορού, των γιορτών και των τραγουδιών, κατηγορώντας όλες αυτές τις εκδηλώσεις ως σατανικές. Χαρακτηριστικά ο Εφραίμ ο Σύρος παρότρυνε: «Μίσησε φορέματα μαλακά, μίσησε βαψίματα όμορφα, μίσησε ομορφιά και τα συνοδεύοντα αυτά δαιμονικά άσματα, κιθάρες και αυλούς, τους κρότους των χορών και τις άτακτες φωνές. Δεν γνωρίζεις άθλιε, πως όλα τούτα σπορά του διαβόλου είναι;… Ποιά γραφή επαινεί τους αυλίζοντες, τους κιθαρίζοντες, τους γελώντες, τους χορεύοντες και τους αγαπώντες τον κόσμο κι όλα τα του κόσμου; Ας τιμήσωμε τις εορτές του Κυρίου όχι με αυλούς και με κιθάρες, ως χριστιανοί κι όχι ως Έλληνες με δάφνες και άνθη η με κάτι άλλο που θα προδίδη ελληνικό

Ο Ιωάννης Χρυσόστομος έλεγε: «Έχω μαζί μου αντί για μουσικά όργανα τις φασκιές που τυλίχθηκε ο Χριστός.» (Λόγος «Εις το Γενέθλιον του Σωτήρος ημών Ιησού Χριστού».) Ο ίδιος έλεγε για τις αρχαιοελληνικές γιορτές: «Αυτό γίνεται η αιτία για ακολασίες και γλέντια, που κρατούν όλη τη μέρα, όλη τη νύκτα, για αυλούς και τύμπανα, για όλα τα τελείως αδιάντροπα, που είναι αισχρά να τα πη κανείς και αισχρότερα να τα πράξη… Διώξαμε μακρυά ξεφαντώματα κι όλη την άλλη μανία κι αισχρότητα.» Προχώρησε δε ακόμα περισσότερο χαρακτηρίζοντας τις διονυσιακές γιορτές έργο του Σατανά: «…Επειδή δαίμονες έκαναν παρέλαση στην αγορά. Διότι τα διαβολικά ολονύκτια γλέντια, που γίνονται σήμερα, και τα πειράγματα και οι κοροϊδίες και οι νυκτερινοί χοροί και η καταγέλαστη αυτή κωμωδία αιχμαλώτισαν την πόλη μας χειρότερα από κάθε εχθρό, και πρέπει για αυτά να ντρέπωνται, να πενθούν, να κρυφτούν.» («Λόγος εις τας Καλένδας», παρ. α΄).

   


Δεν είναι μόνον οι διονυσιακές γιορτές, που έχουν πολεμηθεί από τη χριστιανική ηγεσία (με αποφάσεις Οικουμενικών Συνόδων), αλλά ακόμη και η χαρά και το γέλιο στο Χριστιανισμό τελούν υπό απαγόρευση. Το «Χαίρε πενθών», που απεικονίζεται στην αγιογραφία του Ναού της Αγίας Φωτεινής Αρκαδίας εκφράζει πλήρως τη χριστιανική απέχθεια για τη Ζωή και την Φύση.


Τα μετέπειτα χρόνια κι αφού οι άνθρωποι επέμεναν στη λατρεία του Διονύσου, η χριστιανική ηγεσία έλαβε σκληρότερα μέτρα. Η εν Τρούλλω Οικουμενική Σύνοδος (ζ΄ αι. μ.Χ.) απαγόρευσε με απειλή αφορισμού τις Καλένδες, την γιορτή των Βρουμαλίων προς τιμήν του Διονύσου, τον εορτασμό των Βοτών προς τιμήν του Πανός, τα Ρουσάλια, τις Αποκριές και τις μεταμφιέσεις –καθαρά Διονυσιακά έθιμα– καθώς και τις γιορτές της Άνοιξης, που αργότερα αντικαταστάθηκαν από το εβραϊκό Πεσάχ.

Στο «Πηδάλιο» αναγράφεται: «Έως της σήμερον ενεργείται η ελληνική αυτή συνήθεια των Κληδόνων εις πολλούς τύπους… επιλέγοντες εις καθένα εύγαλμα ένα διαβολικόν τραγούδι… ομοίως και οι Μάιοι, ήτοι τα διάφορα άνθη και λουλούδια, που βάνουσι τινές εις τας θύρας των τη α  Μαΐου, επειδή και αυτή είναι συνήθεια Ελληνική και εθνική και αλλότρια προς τους χριστιανούς, καθώς και ο αοίδιμος εκείνος Πατριάρχης Μιχαήλ, ο των φιλοσόφων ύπατος, έλαβε μεγάλην επιμέλειαν και κατήργησε πάντα τα τοιαύτα σατανικά και ελληνικά επιτηδεύματα

Ο θεός Παν, σύμβολο ερωτισμού, γίνεται από τους χριστιανούς Σατανάς. Το γυμνό θεωρείται αμαρτία, γιʼ αυτό επί Βυζαντίου καταργείται η τέχνη της Γλυπτικής και η αγαλματοποιία. Η Αφροδίτη και ο Διόνυσος είναι κατά τους χριστιανούς αναίσχυντοι: «Τι μοι λοιπόν καταλέγειν τα περί Διονύσου… και Αφροδίτης της αναισχύντου;» (Θεόφιλος Αντιοχείας, «Προς Αυτόλυκον», βιβλ. Γ , παρ. 3.) Ο Εφραίμ ο Σύρος συμβούλευε: «Μίσησε την ομορφιά».

Ας δούμε, ποιά ήταν η γνώμη των θεωρητικών του Χριστιανισμού για το θέατρο. Ο Τερτυλλιανός γράφει: «Αν ο κόσμος είναι του Θεού, τα έργα του κόσμου είναι του Δαίμονα. Μας έχει ρητώς διδαχθή να μισούμε κάθε ακολασία. Αυτή η εντολή κλείνει για εμάς το Θέατρο, κέντρο ιδιαίτερης ακολασίας, όπου δεν επιδοκιμάζεται παρά ο,τι αποδοκιμάζεται παντού… Αυτή η εντολή μας απαγορεύει τη σκηνή της τραγωδίας και τη σκηνή της κωμωδίας. Η τραγωδία και η κωμωδία είναι σχολείο εγκλημάτων και ακολασίας, αίματος και διαφθοράς, ασέβειας και βλασφημίας, η επίδειξη βιαίων η επονείδιστων πράξεων, που εκπορνεύουν αισθήσεις και σώματα.» Η εν Τρούλλω Οικουμενική Σύνοδος αφορίζει αυτούς που πηγαίνουν στο θέατρο: «…Τους διδασκομένους τους πολιτικούς νόμους μη δέον τοις ελληνικοίς έθεσι κεχρήσθαι, μήτε την επί θεάτρω ανάγεσθαι. Ει δε τις από του νυν πράξαι τολμήση, αφοριζέσθω

 

Η επανεμφάνιση του Διονύσου στον 20ο αιώνα

Στα μέσα του περασμένου αιώνα, στην χριστιανοκρατούμενη δυτική κοινωνία έκανε την εμφάνισή της μια νέα μορφή διονυσιασμού μέσα από ένα νέο ήχο, μια νέα μουσική, η οποία συνεπήρε τις καρδιές των νέων και όχι μόνον. Πρόκειται για το ρόκ, που, σύμφωνα με τους οπαδούς του δεν είναι απλά μια μουσική, αλλά τρόπος ζωής, που έχει να κάνει και με ποίηση και με συνήθειες, με ένδυση κ.τ.λ., μια καθαρά διονυσιακή έκφραση.

 








Αριστερά, αρχαίοι σε ερυθρόμορφη κύλικα (Παρίσι, Εθνική Βιβλιοθήκη) και δεξιά σύγχρονοι καλλιτέχνες της ροκ, όλοι σε κατάσταση διονυσιασμού.
 


Ο νέος ήχος του Elvis Presley τη δεκαετία του ʼ50 και τα διονυσιακά λικνίσματα του καλλιτέχνη εκστασίασαν τους αμερικανούς νέους της εποχής. Στα 1962 το ροκ διασχίζοντας πλησίστιο τον Ατλαντικό έκανε την εμφάνισή του στη Βρεταννία με την εμφάνιση των Beatles, των οποίων την εμφάνιση σε τηλεοπτικό πρόγραμμα παρακολούθησαν 73 εκατομμύρια Αμερικανοί. Το 1967 σε ζωντανή μετάδοση μέσω δορυφόρου το «All you need is love» παρακολούθησαν 400 εκατομμύρια τηλεθεατές προερχόμενοι από 26 χώρες και πέντε ηπείρους. Μυριάδες συγκροτήματα άρχισαν να ξεπηδούν σαν τα μανιτάρια. Τον Αύγουστο του 1969 500.000 Αμερικανοί συμμετείχαν στο ιστορικό ροκ φεστιβάλ του Woodstock. Η ελληνική νεολαία δεν άργησε να αγκαλιάσει το ροκ. Την δεκαετία του ʼ60 δημιουργήθηκαν οι Aphroditeʼs Child και το πρώτο ελληνικό συγκρότημα σκληρού ροκ, οι Socrates. Στα τέλη της δεκαετίας του ʼ70 είχε ήδη διαμορφωθεί η ελληνική ροκ σκηνή με στέκια, συναυλίες, χιλιάδες οργισμένους οπαδούς, τα περίφημα «φρικιά», τους περιθωριακούς με τα μακριά μαλλιά και τα τζην, τους αρνούμενους να ενταχθούν στο κομματικό κράτος, δίνοντας έτσι και την πολιτική διάσταση του ροκ κινήματος.



Χαρακτηριστικό του διονυσιασμού είναι η αθυροστομία. Οι κωμαστές έσερναν «τα εξ αμάξης» στα κατʼ αγρούς Διονύσια. Η αθυροστομία είναι επίσης πολύ συνηθισμένη σε ροκ τραγούδια. Πολλές φορές στο παρελθόν και σε διάφορες χώρες ροκ τραγούδια έχουν λογοκριθεί. Στη φωτογραφία το εξώφυλλο δίσκου του Punk Rock συγκροτήματος των Sex Pistols με τίτλο: «Δεν με νοιάζουν τα α..., εδώ είναι οι Σεξ Πίστολς», το οποίο προκάλεσε θύελλα αντιδράσεων στη συντηρητική Βρεταννία στα τέλη της δεκαετίας του ʼ70. Πούλησε 150.000 αντίτυπα μέσα στις πέντε πρώτες ημέρες, παρʼ ότι είχε απαγορευθεί η μετάδοσή του από το ραδιόφωνο και η διάθεσή του από τις μεγάλες αλυσίδες των δισκοπωλείων.


Συγκρίσεις και ομοιότητες Διονυσιασμού-Ροκ Μουσικής

Πολλά είναι τα χαρακτηριστικά των ροκάδων, που μας παραπέμπουν στο διονυσιασμό και στους εκστασιαζόμενους Σατύρους, στις Μαινάδες και στους Σειληνούς. Κατʼ αρχάς η εμφάνισή τους. Τόσο οι διονυσιαζόμενοι στην Αρχαιότητα όσο και οι σύγχρονοι ροκάδες δεν έχουν αναστολές χριστιανικού τύπου στην εμφάνισή τους, η οποία είναι απαράδεκτη για τους υπολοίπους. Στη συνέχεια οι ιλιγγιώδεις κινήσεις του κεφαλιού και του σώματος και ο τρόπος παιξίματος των οργάνων. Η κλασική μουσική είναι στο σύνολό της βαθιά χριστιανική. Οι οργανοπαίκτες μιας κλασικής ορχήστρας κρατούν και παίζουν τα όργανά τους με πολύ ευπρεπή τρόπο, σε αντίθεση με τους ροκ καλλιτέχνες, των οποίων ο τρόπος παιξίματος είναι καθαρά διονυσιακός. Κουνιούνται οι ίδιοι, κουνούν και σηκώνουν ψηλά τα όργανά τους, πηδούν κ.τ.λ.. Η μουσική τόσο των διονυσιαζόμενων όσο και των σύγχρονων ροκάδων είναι εκκωφαντική και συνοδεύεται από δυνατά κρουστά.

Ένας τρόπος που υποβοηθούσε τους διονυσιαζόμενους να φτάσουν σε φρενιτιώδη ενθουσιασμό στην αρχαιότητα ήταν η χρήση οίνου η άλλων ερεθιστικών μέσων, όπως και των σύγχρονων ροκάδων. Άλλο κοινό χαρακτηριστικό είναι οι βωμολοχίες. Τέλος ο ερωτισμός. Οι Σάτυροι ήταν ακόλαστοι κι έρρεπαν προς τις ερωτικές κατακτήσεις. Τα λικνίσματα της μέσης και των γοφών του Presley είχαν σκανδαλίσει την αμερικανική κοινωνία στο ξεκίνημα της ροκ. Από τότε σε πολλές ροκ συναυλίες έχει επέμβει και τις έχει διακόψει η αστυνομία, λόγω της απρεπούς συμπεριφοράς των μελών των συγκροτημάτων, η οποία αρκετές φορές ενείχε ερωτικά στοιχεία.

Η μουσική ροκ εκδιώχθηκε από τα συντηρητικά μέλη της κοινωνίας, με πρωτοστατούσα την Εκκλησία. Η εχθρότητα, που εξαπολύουν οι ανά τον κόσμο εκπρόσωποι της χριστιανικής πίστης στο ροκ και ειδικά στο φρενιτιώδες hard rock και στο heavy metal, είναι ενδεικτική του διαχρονικού χριστιανικού μίσους για το Διόνυσο. Ειδικά στην Ελλάδα από κανένα εκκλησιαστικό ραδιοφωνικό σταθμό δεν ακούγεται ροκ μουσική, πόσο μάλλον hard rock και heavy metal. Για τους ανθρώπους της Εκκλησίας, όσοι νέοι ακούν ροκ και μέταλ, εξ ορισμού ανήκουν στα «τέκνα της απωλείας». Η εμφάνισή τους άλλωστε δεν παραπέμπει στο συντηρητικό ενδυματολογικό κώδικα των «καθώς πρέπει» χριστιανόπουλων. Δεδομένου δε, ότι τα συγκροτήματα του είδους δεν δείχνουν να τρέφουν ιδιαίτερη συμπάθεια για το xριστιανισμό, οι ιεράρχες τους αποκαλούν σατανάδες. Κατηγορούν δε τους ροκ καλλιτέχνες, ότι στα λόγια των τραγουδιών τους περνούν σατανιστικά μηνύματα, τα οποία όμως είναι γραμμένα ανάποδα κι ακούγονται, μόνο αν παιχτεί το τραγούδι από το τέλος προς την αρχή! Αναρωτιέμαι, πόσοι έχουν καταστρέψει τις συσκευές τους βάζοντάς τες να παίζουν ανάποδα, για να εξακριβώσουν τα λεγόμενα των ευφάνταστων ρασοφόρων.

 





Ο Τζιμ Μόρρισον (1943-1971) ήταν Αμερικανός ροκ μουσικός, ποιητής και τραγουδιστής του ιστορικού και πολύ δημοφιλούς ροκ συγκροτήματος The Doors. Στον τάφο του, στη «Γωνιά των Ποιητών», στο νεκροταφείο Πιέρ Λασέζ του Παρισιού δεν υπάρχει σταυρός η άλλο θρησκευτικό σύμβολο, αλλά αναγραμμένη στα ελληνικά η φράση: «ΚΑΤΑ ΤΟΝ ΔΑΙΜΟΝΑ ΕΑΥΤΟΥ».


Η μεγάλη έκπληξη της Εurovision της Αθήνας

Μια πρόσφατη περίπτωση επανεμφάνισης του διονυσιακού πνεύματος στην Ευρώπη ήταν ο διαγωνισμός της Eurovision, ο οποίος ούτως ή άλλως περιέχει πλείστα διονυσιακά στοιχεία (χαρά, ρυθμό, τραγούδι, χορό κ.τ.λ.). Στο διαγωνισμό, που έλαβε χώρα προ ετών στην Αθήνα τη μεγάλη έκπληξη την επιφύλαξε ο –κυνηγημένος– Διόνυσος για το τέλος. Το πρώτο βραβείο του διαγωνισμού απέσπασε το συγκρότημα Lordi από την Φινλανδία, του οποίου τα μέλη ήταν «απαράδεκτα» ενδεδυμένα, έφεραν αποτρόπαιες μάσκες, το δε τραγούδι τους ήταν σκληρού ροκ. Το προσωπείο του τραγουδιστή του συγκροτήματος έμοιαζε πολύ με αρχαίες παραστάσεις Σειληνών και Σατύρων, οι οποίοι ήταν επίσης αποτρόπαιοι στη θέα. Οι κινήσεις κι η σκηνική εν γένει συμπεριφορά του συγκροτήματος ήταν μίμηση από κάθε άποψη της ακολουθίας του Διονύσου.

 




Αριστερά ένα προσωπείο σατύρου, το οποίο μοιάζει εκπληκτικά με το βαμμένο πρόσωπο του κραδαίνοντα τον διπλό πέλεκυ τραγουδιστή των νικητών της Eurovision της Αθήνας, Lordi.


Τα μέλη του συγκροτήματος ασφαλώς και δεν είχαν επίγνωση, ότι η μουσική τους, τα ενδύματά τους, οι κινήσεις τους, τα προσωπεία τους κι η συμπεριφορά τους ήταν άκρως διονυσιακές. Δεν γνώριζαν, ότι, εκείνη τη στιγμή που βρίσκονταν στη σκηνή, διονυσιάζονταν, όπως ακριβώς ελεύθερα διονυσιάζονταν οι άνθρωποι πριν από χιλιάδες χρόνια, όπως διονυσιάζονταν οι ακόλουθοι του Διονύσου. Ούτε ολόκληρη η Ευρώπη, τη στιγμή που ψήφιζε και ανακήρυττε νικητές τα «τέρατα» με πρωτοφανή για τη Γιουροβίζιον συντριπτική πλειοψηφία, είχε επίγνωση, ότι κατά βάθος Διόνυσο ψήφιζε, ο οποίος περίμενε αιώνες καταπιεσμένος στα βάθη της καρδιάς τους, να βρει το κατάλληλο ερέθισμα, για να απελευθερωθεί. Το τραγούδι κι η εμφάνιση των Λόρντι απευθύνθηκε κατʼ ευθείαν στο ασυνείδητο του Ευρωπαίου, ο οποίος –χωρίς να το γνωρίζει– είναι διονυσιακός.

Μετά την αρχική έκπληξη, η χριστιανική αντίδραση υπήρξε άμεση. Ο παρουσιαστής της βραδιάς ανήγγειλε τον κ. Ρουσόπουλο, τότε κυβερνητικό εκπρόσωπο, όπως προβλεπόταν από το πρόγραμμα, προκειμένου να απονείμει το βραβείο στους νικητές. Η χριστιανική ηθική του όμως δεν του επέτρεψε να ανεβεί στη σκηνή, να συγχαρεί το συγκρότημα και να τους επιδόσει το βραβείο. Αντʼ αυτού προτίμησε να εξαφανισθεί κι έστειλε στη θέση του για την απονομή τον πρόεδρο της Ε.Ρ.Τ.. Τη σκυτάλη ανέλαβε την επόμενη ημέρα ο πρώην αρχιεπίσκοπος Χριστόδουλος, ο οποίος αποκάλεσε τα μέλη του συγκροτήματος –τι άλλο;– σατανάδες!

 

ΓΡΑΨΤΕ ΤΟ ΜΗΝΥΜΑ ΣΑΣ


2 ΣΧΟΛΙΑ

  • Ανώνυμος 39201

    29 Ιουλ 2016

    Ανώνυμος 30296 Λουκά, εσύ είσαι;

  • Ανώνυμος 30296

    28 Νοε 2014

    ΕΠΙΣΤΡΕΨΤΕ ΚΑΙ ΜΕΤΑΝΟΗΣΤΕ

    http://www.tlig.org/el/messages/336/

    -Κύριέ μου;

    -Είμαι Εγώ, ο Κύριος, που σας αγαπώ όλους με μιαν ατέλειωτη αγάπη. Είμαι τόσο παρών ανάμεσα σε όλους σας.

    Από καταβολής κόσμου, όποτε τα παιδιά Μου έπεφταν σε αποστασία, Εγώ, ο Κύριος, ερχόμουν μέσ' από πολύ αδύναμα όργανα για να τους δώσω την προειδοποίησή Μου και να τα επαναφέρω σε Μένα. Εγώ, ο Θεός, εργαζόμουν πάντα με τον ίδιο τρόπο. Κατέβαινα σαν Πέλεκυς για να σπάσω τις πέτρες, για να σπάσω τη σκληρή κρούστα που καλύπτει την καρδιά της Δημιουργίας Μου. Φανερωνόμουν πάντα, κάθε φορά που η Δημιουργία Μου χρειαζόταν τη βοήθειά Μου, ή κάθε φορά που έπεφτε πολύ χαμηλά, που έφτανε σχεδόν στις πύλες του Σατανά. Βασούλα Μου, μέσ' απ' όλο το μήνυμά Μου Ειρήνης και Αγάπης καλώ, καλώ και τελικά φωνάζω δυνατά με μεγάλη αγωνία σε όλους σας να επιστρέψετε σε Μένα και να μετανοήσετε. Φωνάζω δυνατά μέσα σ' αυτή την ερημιά, αλλά η Φωνή Μου αντηχεί σαν ηχώ, αντηχεί στο κενό...

    Αν Με ακούγατε μόνο και ανοίγατε τις καρδιές σας, για να σας γιατρέψω! Έρχομαι μέσα σ' αυτή τη Μεγάλη Ερημιά σε αναζήτηση των λουλουδιών που Μου απέμειναν, αλλά σκοντάφτω σε πέτρες μόνο, τη μια μετά την άλλη... Κοιτάζω ολόγυρά Μου με μεγάλη ελπίδα, αλλά το μόνο που βρίσκω είναι αγκάθια και βάτους που ξεσχίζουν Eμένα καθώς και τους λιγοστούς που Με αγαπούν. Ψάχνω για αγάπη, αλλά βρίσκω μίσος. Ψάχνω για παρηγοριά, αλλά δεν βρίσκω καμμιά. Διψώ για συμπόνοια, αλλά βρίσκω μόνο κοροϊδία. Δεν βρίσκω αγάπη, δεν βρίσκω ελπίδα, ούτε πίστη σ' αυτή τη γενεά 1, γιατί έπαψε να Με λατρεύει. Όλοι οι φόβοι Μου έγιναν πραγματικότητα! Ω, γενεά, χωρίς καμμιά απολύτως πίστη! Καμμιά ελπίδα! Καμμιά αγάπη!

    Πάψατε να Με λατρεύετε και το Άγιο Όνομά Μου δεν έχει τώρα καμμιά σημασία για σας! Ναι, το Όνομά Μου δεν έχει κανένα νόημα για σας... Αν είχατε ακολουθήσει τους Δρόμους Μου και ακούσει τα καλέσματά Μου, όλη αυτή η ερημιά δεν θα υπήρχε. Ζητώ απ' αυτούς που Με αγαπούν, να προσεύχονται για τους αδερφούς τους που δεν Με αγαπούν. Μην επαναλαμβάνετε τα λάθη που έκαναν οι πρόγονοί σας τη μέρα της Αποστασίας, αυτή τη μέρα του Πειρασμού μέσα στην ερημιά. Τα πράσινα λιβάδια Μου του παλιού καιρού κείτονται άγονα κι ερημωμένα και το μικρό Μου ποίμνιο χτυπήθηκε από τους ίδιους του τους ποιμένες, που το σκόρπισαν... Γιατί Με προκαλείτε; Γιατί; Kάθε γενεά που Με απώθησε, τιμωρήθηκε.

    Όμως το πνεύμα σας είναι πονηρό, αφού δεν παύετε να εξαπατάτε τους εαυτούς σας και νομίζετε ότι ενεργείτε καλύτερα από τους Φαρισαίους, λέγοντας: "αν ζούσαμε τότε, δεν θα είχαμε ποτέ λάβει μέρος στα κακά τους έργα, η πίστη μας θα μας είχε σώσει!". Σήμερα σας λέω το εξής: "Με δέχεστε όχι πολύ διαφορετικά από εκείνες τις μέρες που ήμουν ανάμεσά σας ενσαρκωμένος. Πολλοί από σας έχουν καταδικάσει τα μηνύματά Μου 2, προτού καν μάθουν περί τίνος πρόκειται!! Κόρη, ήρθα κοντά τους, μέσα στην ερημιά τους, να τους πω, ότι είμαι ο Μεσσίας που περίμεναν, αλλά δεν Με πίστεψαν, Με απέρριψαν και Με καταδίωξαν, σταυρώνοντάς Με. Σήμερα, το Άγιο Πνεύμα Μου σας πλησιάζει μέσα στο σκοτάδι σας, αλλά αποτυγχάνετε να φθάσετε τα Έργα Του, εξαιτίας της ανυπακοής σας και της ροπής στην αμαρτία που έχει συσσωρευτεί μέσα σας. Η ερήμωση της εποχής σας έχει ξεπεράσει κάθε άλλη ερήμωση. Γιατί εκπλήσσονται, πλήττουν κι ενοχλούνται με το Πνεύμα Μου, που κατεβαίνει για να τους φωτίσει; O λήθαργός τους έχει δημιουργήσει τη μια έρημο μετά την άλλη! Τη μια πέτρα μετά την άλλη! Πόσο πνίγομαι και ασφυκτιώ, παρατηρώντας τα λίγα λουλούδια Μου να ποδοπατούνται απ' αυτόν τον ανυπόταχτο λαό!

    TΟ ΆΓΙΟ ΠΝΕΥΜΑ
    http://www.tlig.org/el/messages/1088/
    Ειρήνη σε σένα. Ιδού 1, ο Νυμφίος σκύβει πάνω σου για να σου ψάλλει την Ωδή Του και να σου μεταδώσει λόγια Ζωής. Είμαι το Πνεύμα της Αλήθειας που εκπορεύεται από τον Πατέρα και στέλνεται από τον Υιό, τον Ιησού Χριστό. Είμαστε μια Ουσία, μια Δύναμη και μια Γνώση++