ΤΑΞΙΔΙ
ΜΥΗΣΗΣ
ΣΤΟΥΣ ΤΕΚΤΟΝΕΣ

Ο «Μαγικός Αυλός»
του Βόλφγκανγκ Αμαντέους Μότσαρτ



Για όλους όσους είναι μεγάλοι και νιώθουν παιδιά, για όσους είναι παιδιά και θέλουν να μεγαλώσουν, μα κυρίως για όσους είναι μεγάλοι και ξέχασαν πώς να είναι παιδιά, μία είναι η όπερα που τους ταιριάζει: Ο «Μαγικός Αυλός» του Βόλφγκανγκ Αμαντέους Μότσαρτ.

Μία όπερα ιδανική για όλες τις ηλικίες. Ένα παραμύθι με όλα τα στοιχεία ενός παραμυθιού για τα παιδιά, μα θα μπορούσε να έχει και μια άλλη ανάγνωση απευθυνόμενη σε ενήλικες.
 
Ο «Μαγικός Αυλός» είναι μια ιστορία μύησης στους τέκτονες. Ο Μότσαρτ ήταν τέκτονας. Ο Εμάνουελ Σικανέντερ, ο οποίος έγραψε το λιμπρέτο, ήταν κι εκείνος τέκτονας. Ο πατέρας του Μότσαρτ ήταν επίσης τέκτονας.


Η ιστορία
μιας πασίγνωστης μελωδίας


Στην ουβερτούτα του Μαγικού Αυλού θα βρούμε μία από τις πιο γνωστές μελωδίες της όπερας, η οποία έχει τις ρίζες της σε μία μονομαχία, αυτήν ανάμεσα σε δύο συνθέτες. Τον Μότσαρτ από την μία πλευρά και από την άλλη τον Κλεμέντι.

Ο Μούτσιο Κλεμέντι ήταν ένας πολύ σημαντικός συνθέτης. Κάποιος τον προσκάλεσε να μονομαχήσει με τον Μότσαρτ μπροστά στον αυτοκράτορα, απλά με ένα πιάνο.

 

 

 
Κανείς ποτέ δεν έμαθε τι έπαιξε τότε ο Μότσαρτ, μόλις όμως τελείωσε, σηκώθηκε και ήλθε η σειρά του Κλεμέντι. Ποιο μουσικό κομμάτι έπαιξε ο Κλεμέντι; Αυτό το γνωρίζουμε. Την μετέπειτα ουβερτούρα του Μαγικού Αυλού. Γιατί το έπαιξε; Επειδή εκείνος το είχε γράψει και σε εκείνη την περίφημη μονομαχία έπαιξε κάτι παρόμοιο.
 
Χρόνια αργότερα, όταν ο Μότσαρτ συνέθετε τον Μαγικό Αυλό, πήρε αυτό το κομμάτι και το ανέπτυξε, το έκανε πιο μεγαλειώδες και πιο όμορφο δημιουργώντας την ουβερτούρα του Μαγικού Αυλού.


Ο πρώτος Παπαγκένο

Ο Εμάνουελ Σικανέντερ έγραψε το λιμπρέτο και ήταν ο πρώτος Παπαγκένο (ο κυνηγός πουλιών, κεντρικός ήρωας του «Μαγικού Αυλού»). Έβγαλε απίστευτα πολλά χρήματα, από τα οποία χρησιμοποίησε αρκετά, για να χτίσει το θέατρο της Βιέννης.
 

 

O Εμάνουελ Σικανέντερ ήταν γερμανός
δραματουργός, θεατρικός σκηνοθέτης,
ηθοποιός, τραγουδιστής και συνθέτης,
περισσότερο γνωστός σήμερα ως ο δημι-
ουργός του λιμπρέτου της όπερας «Ο
Μαγικός Αυλός» σε μουσική του Μότσαρτ.


O Σικανέντερ ως Παπαγκένο
από την πρώτη εκτέλεση
του «Μαγικού Αυλού»
στη Βιέννη.

 
 

Ο Σικανέντερ ήταν μουσικός, ηθοποιός, τραγουδιστής, σκηνοθέτης, ιμπρεσάριος, ο άνθρωπος για όλα σε ένα θέατρο. Πολυπράγμων, ένας πραγματικός θεατράνθρωπος. Έγραψε πάνω από πενήντα  επαρχιώτικες κυνικές κωμωδίες. Μάλλον στηρίχτηκε πάνω στον Μότσαρτ κι έτσι έμεινε στην ιστορία.


Η προσωπικότητα του Μότσαρτ

Ο Μότσαρτ από την άλλη πλευρά εξαρτιόταν από εκείνον, διότι έπαιρνε τις περισσότερες παραγγελίες από την Αυλή, από τον ίδιο τον Κάιζερ. Κέρδιζε πολλά χρήματα, αλλά πάντα ξόδευε περισσότερα. Ήταν σπάταλος και είχε χρέη από στοιχήματα. Πολύ επιπόλαιος και μετά στα τριάντα του αρρώστησε άσχημα και χρειαζόταν χρήματα.

Ο Μότσαρτ, πέρα από το ότι ήταν ένας καταπληκτικός συνθέτης, του άρεσε να κάνει και αστεία. Πολλά αστεία. Όσο πιο βρώμικα, τόσο το καλύτερο. Αστεία για πισινούς, αέρια, κακά και ούρα. Και μέσα στα γράμματά του πάντα έκανε τέτοια αστεία.

Αυτή η διάθεσή του δεν μείωνε καθόλου το ότι ήταν ένας πολύ σοβαρός συνθέτης και δούλευε πάρα πολύ σκληρά. Έγραψε πάρα πολλή μουσική μέσα σε λίγο χρόνο. Έγραψε πάνω από 600 κομμάτια στη διάρκεια της σύντομης ζωής του.


 
 
Ο Παπαγκένο είναι ο αγαπημένος χρακτήρας των παιδιών. Πιθανότατα και του Μότσαρτ.
Είναι ένας άνδρας που κυνηγά πουλιά για την Βασίλισσα της Νύχτας.
Αγαπά τα ζώα, τα πουλιά, τα δένδρα. Αγαπά την φύση.
Συνοδεύει την μουσική του με ένα όργανο, με τον αυλό του Πάνα.

 
 
 
Φίλα μου τον πισινό

Μια μουσική λοιπόν, την οποία είχε γράψει ο Κλεμέντι, την πήρε ο Μότσαρτ, την εμπλούτισε, τη στόλισε κι έφτιαξε μια από τις πιο γνωστές μελωδίες στον κόσμο. Αυτή η μελωδία όμως, χρειαζόταν και λόγια. Εμπνεύστηκε ο Μότσαρτ και η πρώτη–πρώτη φράση της ουβερτούρας λέει: Seck mich im arsch. Αν τα γερμανικά σας είναι σαν τα δικά μου, ανύπαρκτα δηλαδή, θα ζητούσατε βοήθεια από κάποιο γερμανομαθή για να σάς την μεταφράσει. Έτσι λοιπόν, μαθαίνουμε όλοι ότι σημαίνει: «Φίλα μου τον πισινό».

Είναι ένας ενήλικας που μπορεί να συνθέσει κάτι τόσο δύσκολο όσο αυτό, με φωνές που ακούγονται υπέροχα και σκέπτεται: «Θα της δώσω πάρα πολύ ωραία λόγια». Κι αντί να βάλει κάτι αναμενόμενα σοβαρό, βάζει: «Φίλα μου τον πισινό». Αυτός είναι ο Βόλφγκαγκ Αμαντέους Μότσαρτ! Το τέλειο παιδί μέσα σε έναν τέλειο άνδρα.


 

 
Ο «Μαγικός Αυλός» έκανε πρεμιέρα στο Freuhaus Theater auf der Wieden στη Βιέννη το 1791.
Τι έχει αυτή η όπερα που γοητεύει τους πάντες από τότε και μάς κατακτά μέχρι σήμερα;
Πολλοί λένε ότι ήταν το πρώτο μιούζικαλ, ένα ζίνγκσπιλ (είδος λυρικού θεάτρου, μία μορφή
της γερμανικής όπερας, που αναπτύχθηκε κατά το 18ο αιώνα, συνήθως εύθυμης
ή συναισθηματικής πλοκής) με πολλές ιστορίες και πολλά δημοφιλή τραγούδια, ότι είναι όπερα
ή οπερέτα. Δεν μπορούμε να πούμε τι ακριβώς είναι. Είναι όλα αυτά μαζί.
 


Ο πρώτος ανεξάρτητος μουσικός

Όλοι έχουν συνδέσει τον Μότσαρτ με το Σάλτσμπουργκ. Μέχρι κάποιο σημείο έχουν δίκιο. Εκεί γεννήθηκε κι εκεί έγραψε τις πρώτες δώδεκα όπερές του. Εργαζόταν πάντα υπό τις οδηγίες του αρχιεπισκόπου Κολορέντο.

Όμως, ο Μότσαρτ βαρέθηκε να δέχεται οδηγίες και να μην κάνει αυτό που ήθελε. Γιʼ αυτό άφησε την ασφάλεια του Σάλτσμπουργκ για να πάει στην Βίεννη, όπου θα ήταν ελεύθερος. Εκεί συνέθεσε τις πιο διάσημες όπερές του: «Οι γάμοι του Φίγκαρο», «Ντον Τζιοβάνι», «Έτσι κάνουν όλες» και τον «Μαγικό Αυλό». Δούλεψε ως ο πρώτος ανεξάρτητος μουσικός στην ιστορία.


Η υστερική
Βασίλισσα της Νύχτας

Στον «Μαγικό Αυλό» ποιος είναι ο καλός και ποιος ο κακός; Ο καλός, μα και σοφός, είναι ο Ζαράστρο με την βαθιά του φωνή, τη γεμάτη σοφία. Η κακιά της υπόθεσης είναι η Βασίλισσα της Νύχτας και μιας και ο καλός έχει βαθιά φωνή, εκείνη πρέπει να τραγουδά με ακριβώς αντίθετη φωνή. Τραγουδά πολύ ψηλά, την διάσημη άριά της. Αντιπροσωπεύει τον γυναικείο τεκτονισμό, το βασίλειο της νύχτας. Αντιπροσωπεύει την απελπισία. Είναι υστερική.

Όμως, δεν τραγουδά έτσι μόνο και μόνο επειδή είναι υστερική, μα γιατί η πρώτη που θα έπαιζε την Βασίλισσα της Νύχτας ήταν η Μαρία Γιοζέφα Βέμπερ. Ήταν μέλος του θιάσου του Σικανέντερ. Αυτός είχε την ορχήστρα, αυτός είχε το θέατρο. Ήταν επίσης κουνιάδα του Μότσαρτ. Είχε φωνή ελαφριάς σοπράνο. Ο Μότσαρτ εκμεταλλεύτηκε τον υστερικό της χαρακτήρα και έφτιαξε αυτό το υπέροχο μουσικό κομμάτι αποκλειστικά για εκείνη.


 
 
Πολύ όμορφα δίνει ο Μίλος Φόρμαν στην παραπάνω σκηνή από την ταινία «Αμαντέους»,
την έμπνευση του Μότσαρτ για την περίφημη άρια της Βασίλισσας της Νύχτας,
από τις υστερικές κραυγές μιας γυναίκας.

 



Η ίδια μουσική,
που είχε γράψει
όταν ήταν πέντε ετών!

Ο Μότσαρτ έγραψε τον «Μαγικό Αυλό» στο τέλος της ζωής του. Ο ζωηρός Παπαγκένο ήταν ο αγαπημένος του ήρωας. Το εκπληκτικό όμως είναι ότι, όταν ο Μότσαρτ ήταν πέντε ετών, είχε γράψει ένα καταπληκτικό μινουέτο. Η μουσική του Παπαγκένο με την μουσική που είχε γράψει στα πέντε του χρόνια είναι σχεδόν όμοιες.

Δεν είναι απλά στο ίδιο κλειδί ρε ματζόρε, μα κάτι πέρα από αυτό. Τα δύο κομμάτια να έχουν τον ίδιο σκοπό και την ίδια ευθυμία. Ως ενήλικας έγραφε την ίδια σχεδόν μουσική, που έγραφε στα πέντε του. Σαν να μας λέει: «Ακούστε με, ακόμη κι αν μεγάλωσα σαν άνθρωπος δεν έπαψα ποτέ μα ποτέ να είμαι μικρό αγόρι».


 

 
Παρ' όλο που ο μύθος της περιώνυμης αντιπαλότητας του συνθέτη Αντόνιο Σαλιέρι με τον
Μότσαρτ,
η οποία έφτασε σε τέτοια επίπεδα, ώστε ο πρώτος να προκαλέσει δήθεν το θάνατο
του δεύτερου
σε ηλικία μόλις 35 ετών, έχει απορριφθεί από τους ειδικούς ιστορικούς της Τέχνης
εδώ και πολλά
χρόνια, παρέμεινε εδραιωμένος στη συνείδηση του κοινού κυρίως χάρη στην
πασίγνωστη ταινία
«Αμαντέους», η οποία σάρωσε τα βραβεία και πέρα από την κινηματο-
γραφική
επηρέασε και τη μουσική σκηνή της εποχής (χαρακτηριστικό παράδειγμα,
η μεγάλη επιτυχία
του αυστριακού τραγουδιστή Falco: «Rock me Amadeus»).


 
Η ιστορία του τεκτονισμού


Η «μασονία» ή «τεκτονισμός» στη γλώσσα μας [από το mason (αγγλ.) – maçon (γαλλ.) = τέκτονας, κτίστης] είναι ένα θέμα, το οποίο πάνω απʼ όλα, εξάπτει τη φαντασία.

Οι λέξεις «μασόνος» ή «τέκτονας» παλιότερα δεν είχαν την αρνητική χροιά που ενδεχομένως έχουν σήμερα. Ως τέκτονες ήταν κάποτε τα επιφανέστερα μέλη της κοινωνίας: Επιστήμονες, στρατιωτικοί, πολιτικοί, μέλη βασιλικών Οίκων και ευγενείς ή απλώς άνθρωποι  που ήθελαν να ξεφύγουν από το θρησκευτικό φανατισμό της εποχής και να δομήσουν μια καλύτερη κοινωνία βασισμένη στην ανεκτικότητα και την ειρηνική συνύπαρξη.

Οι απαρχές του τεκτονισμού ταυτίζονται με την άνθιση της οικοδομικής τέχνης κατά την ύστερη φάση του Μεσαίωνα. Η κατασκευή κυρίως των γοτθικού ρυθμού εκκλησιών, αλλά και των κοσμικών μεγαλόπρεπων οικοδομημάτων που βαθμιαία εξελίχθηκαν στα γνωστά «παλάτια» της Αναγέννησης, σε συνάρτηση με τις προόδους των θετικών επιστημών, προσέδωσε μεγάλη αίγλη στους αρχιτέκτονες και γενικά τους ασχολούμενους με την οικοδομική τέχνη και επέτρεψε την οργάνωσή τους σε συντεχνίες.

Βέβαια, οι οικοδόμοι είχαν γνωρίσει αυτή τη μορφή εσωτερικής οργάνωσης από τους ρωμαϊκούς ήδη χρόνους, όταν είχαν συστήσει τα περίφημα σωματεία των κτιστών και των τεκτόνων γνωστά αντίστοιχα ως Collegia Fadrorum και Collegia Pistorum.

Κατά τον εκχριστιανισμό της αυτοκρατορίας και ιδίως μετά την πτώση της Ρώμης από τις «βαρβαρικές επιδρομές», τα σωματεία αυτά είχαν ως κυριότερο πελάτη την Εκκλησία, αλλά παράλληλα πολλοί μοναχοί (όπως του τάγματος του Κλινύ) ασχολούνταν κι αυτοί με την αρχιτεκτονική με αποτέλεσμα να ενταχθούν στις συντεχνίες των οικοδόμων.

Το 14ο αιώνα έχουμε και γραπτή μαρτυρία για την ύπαρξη «στοών», οι οποίες ήταν τα εργοτάξια της εποχής όπου οι οικοδόμοι συναθροίζονταν για να οργανώσουν την εργασία τους, συνέτρωγαν σε κοινά συσσίτια και αναπαύονταν. Πρόκειται για μια διάταξη για τους εργάτες που περιέχεται στα Fabric Rolls τον York Minster, η οποία εκδόθηκε το 1352 και αναφέρει ότι:

«Κατά το καλοκαίρι η εργασία αρχίζει αμέσως μετά την ανατολή του ηλίου και συνεχίζεται μέχρι την κρούση του κώδωνος της Παρθένου Μαρίας, οπότε και συγκεντρώνονται για να γευματίσουν στην εργατική στοά (Fabric Lodge).

»Όταν το γεύμα τελειώσει, ο διδάσκαλος (πρωτομάστορας) θα κτυπήσει την πόρτα της στοάς και τότε όλοι θα επιστρέψουν στην εργασία. Μεταξύ τον Απριλίου και του Αυγούστου μετά το γεύμα θα κοιμηθούν στη στοά και στη συνέχεια θα εργασθούν μέχρι που θα ηχήσει ο πρώτος κώδωνας για τον εσπερινό, οπότε θα καθήσουν να πιούν μέχρι τον τρίτο κώδωνα και θα επιστρέψουν στην εργασία τους όπου και θα παραμείνουν όσο μπορούν να βλέπουν κατά το λυκόφως».

Κατά μία άποψη, τα μέλη των οικοδομικών συντεχνιών ονομάσθηκαν έτσι «ελεύθεροι τέκτονες» (free masons, franc-maçons) σε αντιδιαστολή με την υπόλοιπη εργατική μάζα της εποχής, η οποία δεν έχαιρε δικαιωμάτων που να επιτρέπουν κοινωνική χειραφέτηση και αναγνώριση ανάλογη μʼ αυτή των τεκτόνων.

Η ─έστω και σχετική─ κοινωνική τους ελευθερία, σε συνδυασμό με την ανάγκη να διαφυλάξουν καλά τα μυστικά της τέχνης τους, χάρη στην οποία έχαιραν των κοινωνικών τους δικαιωμάτων, ώθησε τους τέκτονες στη μετατροπή των σωματείων τους σε πραγματικές μυστικές εταιρίες, όπου γίνονταν δεκτά και άτομα τα οποία προορίζονταν να μάθουν την οικοδομική τέχνη. Τα μαθητευόμενα άτομα έδιναν έναν όρκο εισδοχής.

Όταν στις απαρχές της Αναγέννησης η άνθιση των επιστημών είχε σαν αποτελεσμα την ─προοδευτική─ μετάδοση της γνώσης σε ευρύτατα στρώματα του ευρωπαϊκού πληθυσμού (πράγμα στο οποίο συνέβαλε και η τυπογραφία: το βιβλίο άρχισε να αντικαθιστά το «διδάσκαλο»), οι συντεχνίες άρχισαν να διέρχονται βαθιά κρίση. Η κρίση αυτή γινόταν ακόμα βαθύτερη από τον κορεσμό της «αγοράς»: οι καλοδομημένες, πέτρινες και στέρεες κατασκευές τον 13ου, 14ου, 15ου και 16ου αιώνων εξυπηρετούσαν ακόμα κατά το 17ο και το 18ο αιώνα. Γιʼ αυτό, για να επιβιώσουν, οι τεκτονικές συντεχνίες απεφάσισαν ένα «άνοιγμα» προς τα ευυπόληπτα μέλη της κοινωνίας, τα οποία δεν είχαν σχέση με την οικοδομική τέχνη, αλλά κατείχαν σημαντική κοινωνική δύναμη.

Τα άτομα αυτά ανταποκρίθηκαν με ευχαρίστηση στο κάλεσμα των στοών να γίνουν «Accepted Masons» («αποδεκτοί τέκτονες») για δύο βασικούς λόγούς: αφʼ ενός διότι αισθάνονταν κολακευμένοι να ενταχθούν σε μυστικό σωματείο, το οποίο όχι μόνο ήταν το περισσότερο οργανωμένο αλλά αποτελούσε και το δημιουργό των επιβλητικών αρχιτεκτονημάτων του παρελθόντος, αφ' ετέρου επειδή απέβλεπαν στην ισχυρή δύναμη των στοών.

Αυτές οι διαδικασίες έλαβαν χώρα κατά τις αρχές του 17ου αιώνα πρώτα στην Αγγλία, η οποία πρώτη γνώρισε την ανάπτυξη της αστικής τάξης και του κεφαλαίου. Έτσι σήμερα, διεθνής μητρόπολη του τεκτονισμού είναι η Αγγλία, όπου συστηματοποιήθηκε ο τεκτονισμός κατά τον 18ο αιώνα, με τη Γαλλία να ακολουθεί σε καλή απόσταση, επειδή οι στοές της συνδέθηκαν με τη γαλλική αστική επανάσταση του 18ου αιώνα και διάφορα σοσιαλιστικά κινήματα των 19ου και 20ού.


 
«Ο Ελευθεροτεκτονισμός
και η Κομμούνα
»

(από το Μουσείο
της Μεγάλης Ανατολής της Γαλλίας).
Η Κομμούνα κρατά την κόκκινη
σημαία της επανάστασης
και φορά φρυγικό σκούφο,
ενώ ο Τεκτονισμός κρατά
το λάβαρο της στοάς «Υδρόγειος»
του Vincennes και φορά
τεκτονική ταινία.
Πολύ συχνά στη Γαλλία
ο Eλευθεροτεκτονισμός
απεικονίζεται ως γυναίκα,
γιατί στη γαλλική γλώσσα
η λέξη «τεκτονισμός»
είναι γένους θηλυκού
(maçonnerie).
 
 
 
Στην Ελλάδα, τις τάξεις του τεκτονισμού πύκνωσαν πολλοί από τους πρωταγωνιστές της πολιτικής και κοινωνικής ζωής της χώρας από τον 18ο αιώνα έως σήμερα. Ο τεκτονισμός φέρεται να διαδραμάτισε ρόλο σε πολλές φάσεις της ιστορίας μας, όπως το 1821, την εξόρμηση για τη Μεγάλη Ιδέα, τη μικρασιατική καταστροφή, την προμεταξική και μεταξική περίοδο, τη χούντα, την περίοδο της μεταπολίτευσης κ.ά.. Οι σημερινοί τέκτονες θεωρούν ως «αδελφούς» τους πλήθος από θετικές ή αρνητικές μορφές της ιστορίας, όπως τον Ι. Καποδίστρια, τον Ελ. Βενιζέλο, τον Ι. Μεταξά, τον Γεώργιο Β΄, τον Στ. Παττακό κ.ά.. (Βλ. Ι. Λουκά: «Ιστορία της ελληνικής μασονίας και ελληνική ιστορία», έκδ. «Παπαζήση», Αθήνα, 1991).


Τεκτονικοί συμβολισμοί
στον «Μαγικό Αυλό»

Για τον Μότσαρτ, όπως και για όλους τους μεγάλους συνθέτες, η μουσική δεν είναι ποτέ μα ποτέ κάτι τυχαίο, διότι ο Μότσαρτ έγραφε τις ουβερτούρες, αφού τελείωνε όλη την όπερα. Ένας τέλειος πρόλογος χρησίμευε σαν μια δήλωση των στόχων του για το τι θα επακολουθήσει. Ακριβώς όπως και όλη η όπερα, έτσι και η ουβερτούρα του Μαγικού Αυλού έχει πολλά κρυμμένα μηνύματα.

Το κλειδί αυτής της όπερας είναι τρεις συγχορδίες, σε μι ύφεση ματζόρε. Το νούμερο τρία συμβολίζει τον ανδρικό τεκτονισμό. Από την αρχή λοιπόν της όπερας, ο Μότσαρτ μάς ξεκαθαρίζει τις προθέσεις του.

Πόσες φορές ακούγονται αυτά τα ακόρντα; Πέντε φορές. Το πέντε είναι ο αριθμός του γυναικείου τεκτονισμού. Είναι λοιπόν μία μάχη μεταξύ του γυναικείου τεκτονισμού με εκπρόσωπο την Βασίλισσα της Νύχτας και του ανδρικού τεκτονισμού με εκπρόσωπο το Βασίλειο του Ήλιου.

Μπορούμε λοιπόν να πούμε ότι αυτές οι συγχορδίες στην αρχή, είναι η περίληψη όλης της όπερας.

Η όπερα σαν παιδική που είναι, έχει πολλά ζώα. Ανοίγει με τον πρίγκηπα Ταμίνο να καταδιώκεται από ένα φίδι και πολλά άγρια ζώα. Νιώθει ότι τον καταδιώκει το κακό. Στην συνέχεια όμως, οπλίζεται με τον μαγικό αυλό, τον οποίο του χαρίζουν τρεις γυναίκες κι όταν παίζει καταφέρνει να εξημερώσει όλα τα τρομακτικά πλάσματα. Μπορεί λοιπόν, να ξεκινήσει το ταξίδι του για τον Ναό του Ήλιου. Ο αυλός συμβολίζει τη σοφία, την αρμονία, τη συντροφικότητα.

Τι συμβαίνει όμως σε αυτή την όπερα, όπου ο πρίγκηπας και ο Παπαγκένο πρέπει να περάσουν κάποιες δοκιμασίες, όπως το να φτάσουν στο κάστρο και άλλες; Πρόκειται για ένα ταξίδι μύησης στους τέκτονες, όπου ξεκινούν ένα ταξίδι για να ανακαλύψουν τη γνώση.

Ο πρίγκηπας Ταμίνο κρατά στα χέρια του έναν μαγικό αυλό κι όταν παίζει όλα τα άγρια ζώα γίνονται υπάκουα. Ο Παπαγκένο κρατά ένα άλλο όργανο, τα μαγικά κουδουνάκια, και με αυτά μπορεί να γοητεύσει όλα τα ζώα.

Το ταξίδι του Ταμίνο και του Παπαγκένο ξεκινά με ένα θαυμάσιο κουιντέτο. Για να βρουν το δρόμο τους πρέπει να ακολουθήσουν το μονοπάτι αυτών των τριών παιδιών. Τα παιδιά είναι γεμάτα συμβολισμούς. Στον κόσμο του τεκτονισμού το επίπεδο των μαθητευόμενων αντιπροσωπευόταν από παιδιά. Επί πλέον τα παιδιά ήταν τρία, ο αριθμός του ανδρικού τεκτονισμού, όπως ακριβώς οι τρεις συγχορδίες ολόκληρης της όπερας.

Στην μουσική γενικότερα τίποτε δεν είναι τυχαίο. Πόσο μάλλον στην μουσική του Μότσαρτ και στην ιστορία. O Παπαγκένο είναι κυνηγός πτηνών. Υπάρχει μία δοκιμασία που πρέπει να περάσει μία γυναίκα, η οποία θέλει να ενταχθεί σε τεκτονική στοά. Υπάρχουν τρεις γλάστρες αναποδογυρισμένες. Η γυναίκα θα ερωτηθεί αν θέλει να ανακαλύψει τι υπάρχει από κάτω και ποια θα διάλεγε να σηκώσει. Η γυναίκα επέλεγε μία από όλες. Τι υπάρχει από κάτω; Ένα ζωντανό πουλί, το οποίο θα πέταγε μακρυά. Αυτή η φυγή του πουλιού συμβολίζει τη φυγή της πιθανότητας να γίνει δεκτή στην τεκτονική στοά.

Κάτω από κάθε γλάστρα όμως υπήρχε κι ένα πουλί. Για να γίνει δεκτή λοιπόν μια γυναίκα σε τεκτονική στοά θα έπρεπε να μην θελήσει να σηκώσει καμία γλάστρα, άρα να μην είναι περίεργη. Για τους τέκτονες του 18ου αιώνα, η γυναικεία περιέργεια ήταν μεγάλο ελάττωμα.

Ο Παπαγκένο λοιπόν, δούλευε για την Βασίλισσα της Νύχτας, διότι εκείνη ήταν υπεύθυνη για τη γυναικεία τεκτονική στοά κι έπρεπε να υποβάλλει σε δοκιμασίες τις υποψήφιες. Καθώς οι γυναίκες σήκωναν πάντα σχεδόν κάποια γλάστρα και τα πουλιά έφευγαν, η Βασίλισσα της Νύχτας χρειαζόταν κάποιον να πιάνει πουλιά.


 
 
Ο Παπαγκένο έχει φτάσει στο τέλος του ταξιδιού του και έχει βρει την αγάπη του, την Παπα-
γκένα.
Εκεί παίζει το πασίγνωστο μουσικό κομμάτι και τραγουδούν οι δυο τους σαν αηδόνια.



Η επίδραση
της μουσικής του Μότσαρτ

Ο Μότσαρτ είναι ένας μοναδικός, ασύγκριτος συνθέτης, όχι μόνο για την μουσική του, μα και για την επίδραση αυτής της μουσικής σε εμάς. Αυτή η επίδραση έχει μελετηθεί επιστημονικά. Σύμφωνα με τον Jordi Jauset, δόκτορα επικοινωνιών και καθηγητή Νευροεπιστημών, ο Μότσαρτ έχει κάποια χαρακτηριστικά που δεν τα συναντάμε σε άλλους συνθέτες. Ο Αινστάιν έλεγε ότι η μουσική του Μότσαρτ βελτιώνει την εγκεφαλική λειτουργία και μάλιστα βοηθά στην διαδικασία της μάθησης. Το «Φαινόμενο Μότσαρτ» λειτουργεί μέσω σχέσεως. Το να ακούς Μότσαρτ σε κάνει πιο έξυπνο.

Υπάρχει κάποιος τρόπος για να καταλάβουμε το πώς η μουσική είναι μια μαθηματική γλώσσα γραμμένη σε ένα πεντάγραμμο. Γιατί όμως, αυτή η μαθηματική γλώσσα μάς γεννά τόσα συναισθήματα; Αυτό είναι ένα μυστήριο, που η Νευρολογία δεν μπορεί να εξηγήσει. Δεν μπορούμε να εξηγήσουμε γιατί η μουσική επιδρά στα κέντρα ευχαρίστησης του εγκεφάλου. Διότι το να ανατριχιάζουμε ακούγοντας μουσική, είναι μία πραγματικότητα. Εκκρίνουμε 6% περισσότερη ντοπαμίνη. Με λίγα λόγια η μουσική μάς κάνει ευτυχισμένους μέσα από μία σειρά νευροχημικών αλλαγών. Αυτό είναι η μαγεία της μουσικής.

Αυτό όμως που είναι πράγματι εντυπωσιακό είναι το τι συμβαίνει στο μυαλό μας αν μάθουμε μουσική στα τρία, τέσσερα ή πέντε μας χρόνια. Είναι το καλύτερο δώρο που μπορείς να κάνεις στα παιδιά του γιατί προετοιμάζεις το μυαλό τους για πολλά πράγματα. Η μουσική θα δώσει στο παιδί δεξιότητες που είναι πιο δύσκολο να αναπτύξει αργότερα.

Πόσο μπορούμε να πιστέψουμε την ιστορία ότι η μουσική του Μότσαρτ κάνει καλό στην ανάπτυξη των παιδιών και των εμβρύων; Ασφαλώς και η μουσική του Μότσαρτ κάνει καλό στα παιδιά, τα μωρά και τα έμβρυα, μα όχι μόνο αυτή. Για παράδειγμα, σε ένα μαιευτήριο στην Τενερίφη έπαιζαν Μότσαρτ σε πρόωρα γεννημένα μωρά, διότι παρατήρησαν ότι αυτά αναπτύσσονταν πιο γρήγορα από αυτά που δεν άκουγαν μουσική. Δεν επέλεξαν άλλον συνθέτη, διότι ο Μότσαρτ έχει συνδεθεί με αυτό. Τα έβρυα από την έβδομη εβδομάδα μπορούν να καταλάβουν δονήσεις. Και η μουσική είναι κάτι που τις προκαλεί. Το ακουστικό σύστημα αναπτύσεται πλήρως στους τέσσερις μήνες και το μωρό μπορεί να ακούσει φωνές από το περιβάλλον ή κατευθείαν από την μητέρα του. Αυτές οι ηχητικές πληροφορίες είναι αυτό που «ακούει» το έμβρυο καθώς αναπτύσσεται.

 
 









Αν ζούσε σήμερα ο Μότσαρτ
τι μουσική θα συνέθετε;
Μοντέρνα, ποπ, ροκ;
Δύσκολο να το πούμε.
Εκείνη την εποχή
η μουσική του ήταν
πολύ δημοφιλής.
Αν ζούσε σήμερα,
το μόνο σίγουρο είναι
ότι θα ήταν επίσης δημοφιλής.

 


Επίλογος

Στην Βιέννη βρίσκεται το κενοτάφιο του Μότσαρτ σε ένα σημείο του νεκροταφείου αφιερωμένο στους συνθέτες. Εδώ έχουν ταφεί οι Γιοχάνες Μπραμς, Γιόχαν Στράους, Λούντβιχ βαν Μπετόβεν, Φραντς Σούμπερτ και πολλοί άλλοι.

Ο Μότσαρτ όμως δεν έχει τάφο. Μόνο ένα άγαλμα βρίσκεται εκεί στην μνήμη του. Κι αυτό διότι όταν πέθανε, τοποθετήθηκε σε ομαδικό τάφο. Κανείς απολύτως δεν γνωρίζει πού έχει ταφεί. Όπως λέει ένας από τους πιο σημαντικούς βιογράφους του: «Όταν αυτό το σώμα τοποθετήθηκε σε έναν άθλιο ομαδικό τάφο κανείς δεν είπε ότι έβαζαν στον τάφο τη σορό ενός τεράστιου πνεύματος, ενός δώρου, το οποίο δεν άξιζε η ανθρωπότητα, ενός δημιουργού εξαίρετων ανεπανάληπτων αριστουργημάτων. Σε κάθε περίπτωση κάποιου ανεπανάληπτου».

Κατʼ εμέ, δεν έχει σημασία το πού βρίσκεται η σορός ενός τόσο σπουδαίου ανθρώπου. Τα έργα του είναι γύρω μας, παντού, και το όνομά του γνωστό σε όλους μας, είτε ασχολούμαστε με τη μουσική, είτε όχι.







Σημείωση:
Δείτε το επεισόδιο «Τhe Μagic Flute» από την ισπανική τηλεοπτική σειρά
του Ramοn Gener: «Τhis is Οpera», στο οποίο έχει βασιστεί το παραπάνω άρθρο.



Διαβάστε ακόμα στην «Ελεύθερη Έρευνα»
στο πλαίσιο της Ενότητας Ιστορίες πίσω από τις νότες:




ΓΡΑΨΤΕ ΤΟ ΜΗΝΥΜΑ ΣΑΣ


36 ΣΧΟΛΙΑ

  • Ανώνυμος 41239

    28 Φεβ 2017

    και οχι πιθηκοειδές 214 λολκρεμούλα.

  • Ανώνυμος 41214

    28 Φεβ 2017


    41208 θιγμένο καραγκιοζοειδές.

  • Ανώνυμος 41208

    28 Φεβ 2017

    41186 ψηριασμενος λαλέρτ

  • Ανώνυμος 41186

    27 Φεβ 2017


    41177 καμένος alert.

  • Ανώνυμος 41177

    27 Φεβ 2017

    ΣΣΣΣΣ ο πρυτανης της ηλιθιότητας Λατινόγραφα Ετυμολόγισε.
    ντενεκες της φαρας του το πνευματικο επιπεδο ΣΣΣΣ μη και μας σφαξει ο Νεο ΡΩΜΑΙΟΣ Νέρωνας.

  • Ανώνυμος 41170

    26 Φεβ 2017


    Άντε ρε τενεκέ.
    (τενεκές < τουρκική teneke < περσική (tanaka, φύλλο μετάλλου))

  • Ανώνυμος 41169

    26 Φεβ 2017

    φτου σου παγνωσιας καμπινεδειο γραφιδι.

  • Ανώνυμος 41123

    23 Φεβ 2017


    Είναι από τις φαπούλες. Θα σου περάσει.

  • Ανώνυμος 41118

    23 Φεβ 2017

    Α ρε τρελλλλάρα. πάλι μαστούρωσες;;; Η φύτρα σου ειναι ρεεεεε....

  • Ανώνυμος 41061

    18 Φεβ 2017


    Ακόμα αναρωτιέστε ποιός είναι το τρολ;
    lol

  • Ανώνυμος 41060

    18 Φεβ 2017


    Προς τα τρολ:
    https://www.youtube.com/watch?v=ZRRqmKkDoVE
    Ντάξει μωρέ. 2.200 είναι πολλά;

  • Ανώνυμος 41057

    17 Φεβ 2017


    Βρείτε τα τρολ.
    lol

  • Ανώνυμος 41056

    17 Φεβ 2017

    Έλα αγάπη, (Μπιελιδόπουλε)
    Τη εμμονή σ' έχει πιάσει με τις κρεμούλες;
    Τόσα μπουκλάκια με βαζελίνη σου είχα πάρει, τα τελείωσες όλα;

    Η λατρεία σου,
    Σάκης από το Κουρδιστάν

  • Ανώνυμος 41055

    17 Φεβ 2017


    Boring, so boring.

  • Ανώνυμος 41054

    17 Φεβ 2017


    Σε κάτι τέτοια εσείς οι ρωμιοί καρπαζοεισπράκτορες είστε κορυφαίοι. Σε όλα τα άλλα βέβαια υπάρχει σημαντικό έλλειμμα..
    Το Ελλαδιστάν των φραπέλληνων μας τελείωσε. Ζήτω το Ελλαδιστάν! Let it go παρέα με μια κρεμούλα. ;)

    Nouvelle Vague - In A Manner Of Speaking
    https://www.youtube.com/watch?v=zXhLFb34nz4
    Tuxedomoon - In a Manner of Speaking
    https://www.youtube.com/watch?v=xCT2OjgsgVM

  • Ανώνυμος 41052

    17 Φεβ 2017


    Μουσικό διάλλειμα με το αγαπημένο τραγουδάκι του ρωμιοBielidopoulos (σου):
    https://www.youtube.com/watch?v=frJBAN4euGo

  • Ανώνυμος 41051

    17 Φεβ 2017

    Ξύπνησε όπως πάντα νωρίς. Έκανε ένα ζεστό ντουζ, ξύρισε τις μασχάλες του, έβαλε ένα καλό μαύρο κολάν που αγόρασε πριν 1 μήνα από έναν πλανόδιο Πακιστανό, έφαγε τη πουτίγκα που του φτιάχνει η μαμά του μαζί με το γάλα, φίλησε στη γιαγιά του στο κούτελο, τσίμπησε ένα 10αρικάκι χαρτζιλίκι και μονολόγησε: "Εντάξει, και σήμερα μπορώ να σχολιάσω......" Στη συνέχεια έκατσε μπροστά από το PC του και αφότου πήρε ένα περισπούδαστο ύφος, κάτι μεταξύ Καραγκιόζη, Αρσέν Λουπέν, Φλωρινιώτη και Καρανίκα, ξεκίνησε να σχολιάζει ανοίγοντας παράλληλα και ένα παράθυρο για να έχει άμεση πρόσβαση στη Wikipaedia, ξεκίνησε να σχολιάζει. Θέλει να επιβραβευτεί όχι μόνο το keyboard bravery του αλλά και οι αστείρευτες Wikipaedia-κες του γνώσεις....."

    Απόσπασμα από το βιβλίο: "Μια μέρα στη ζωή του Μπελιδοτρολλόπουλου".

    Συγγραφέας: Σάκης από το Κουρδιστάν (πρώην boyfriend του Μπελιδοτρολλόπουλου)

  • Ανώνυμος 41050

    17 Φεβ 2017


    Get out of the closet.

  • Ανώνυμος 41049

    17 Φεβ 2017


    Let it go με μια κρεμούλα.

  • Ανώνυμος 41048

    17 Φεβ 2017


    The little chicken strikes back :)

  • Ανώνυμος 41047

    17 Φεβ 2017


    http://www.iefimerida.gr/news/319801/anoihti-epistoli-ahtsiogloy-se-lagkarnt-den-dehomaste-perikopes-stis-syntaxeis
    Βρε θα δεχτείτε και θα πείτε και ένα τραγούδι. Αμέ! "Let it go" μαλλιαροί μου ελλαδίτες. Εξαγνισμός και δάκρυα χαράς μαζί! Ο κόσμος αλλάζει, θα αλλάξει και η ρωμιοσύνη. Αμέ!

    Στο μεταξύ: οι (β)ρωμιοί θίχτηκαν από ένα σχόλιο κατά της τσικνοπέμπτης:
    http://www.iefimerida.gr/news/319785/sholio-toy-giorgoy-mayridi-gia-ethimo-tis-tsiknopemptis-poy-prokalese-antidraseis

    Και στη χώρα της αμπελοφιλοσοφίας:
    http://www.iefimerida.gr/news/319561/i-misi-kyvernisi-parakoloythise-ton-kaligoyla-toy-kamy-me-ton-gianni-stankogloy-eikones
    Εμείς οι βλάχοι όπως λάχει!

  • Ανώνυμος 41044

    17 Φεβ 2017


    Τόσο βαρετή κοτούλα, κοτ κοτ κοτ

  • Ανώνυμος 41043

    17 Φεβ 2017


    Την κρεμούλα μην ξεχάσεις.

  • Ανώνυμος 41042

    17 Φεβ 2017


    Άμα είσαι κοτούλα κρύβεσαι σε ντουλάπες.

  • Ανώνυμος 41041

    17 Φεβ 2017


    Το σχόλιο 41036 δεν σε ενοχλεί; Παράξενο...
    Φάε μια κρεμούλα. Ταιριάζει με τις φαπούλες.

  • Ανώνυμος 41040

    17 Φεβ 2017


    Και όπως πάντα ο ρωμιομπουρδιλόγος κάνει άσχετα σχόλια, έτσι, γιατί «Εσείς οι ρωμιοί έχετε μια απίστευτη εμμονή στην αερολογία και όποιον πάρει ο χάρος. Γράφετε, μιλάτε, σχολιάζετε περί ανέμων και υδάτων, αλλά όταν πάμε στην ουσία οι φάπες πέφτουν σύννεφο.»

  • Bielidopoulos

    17 Φεβ 2017


    Συνταρακτικές αποκαλύψεις: Η CIA ενδιαφερόταν για το ελληνικό χρέος.
    http://www.imerisia.gr/article.asp?catid=26516&subid=2&pubid=114482297
    Καλέ συγχύστηκα! Πωπώ! Τροφή (σανό) για τους ρωμιούς όπως ο 41036.
    Στο μεταξύ για τους πιτουροφάγους συνέλληνες:
    Σικελία προς Gucci: «Έχουμε και εμείς αρχαίους ελληνικούς ναούς»
    http://www.cnn.gr/news/ellada/story/67866/stoys-arxaioellinikoys-naoys-toy-akraganta-o-oikos-gucci

  • Ανώνυμος 41036

    16 Φεβ 2017


    Γιάννη, όταν μεγαλώσεις και αφού σταματήσεις να θηλάζεις και βγάλεις και δοντάκια τα ξαναλέμε. Μέχρι τότε να σέβεσαι τους άλλους, γιατί αλλιώς θα καταντήσεις σαν τον Bielidopoulos. Εκτός και αν αυτός είναι το πρότυπό σου.....

  • Ανώνυμος 41035

    16 Φεβ 2017


    Θες χρόνο.
    Bielidopoulos

  • Ανώνυμος 41034

    16 Φεβ 2017

    Αδυνατώ να κατανοήσω τα άσχετα σχόλια του Bielidopoulos. Αντιθέτως πολλά ευχαριστώ στην αρθρογράφο και το Γιάννη για τα επιτυχημένα του και όντως εντός πνεύματος του άρθρου σχόλια.

    Φιλικά

    Εύη

  • Bielidopoulos

    16 Φεβ 2017


    Γιάννη για άλλη μια φορά με εμπνέεις:
    https://www.youtube.com/watch?v=QA0QuG9hDPk

    Και μουσικό διάλειμμα:
    Enigma - Sadeness
    https://www.youtube.com/watch?v=TFLRHPUWBI8

  • Ανώνυμος 41032

    16 Φεβ 2017

    41030,
    Υπάρχει κάποια δόση αλήθειας στον ισχυρισμό σου, για τους επτανήσιους (Κέρκυρα, Ζάκυνθος), επειδή ήταν στην κυριαρχία των βενετών κα η θεοκρατία αποδυναμωμένη. Η καλλιέργεια της όπερας και του θεάτρου, ξεκίνησε από τους Ιταλούς -τέλη 18ου αιώνα- και τα πρώτα έργα παίζονταν στα Ιταλικά (Βικιπαιδεία). Αυτό όμως, δεν αλλάζει το γεγονός, ότι σε συλλογικό επίπεδο σαν χώρα, έχουμε ελάχιστη σχέση με την κλασική μουσική, την όπερα κλπ.
    Το όνομα μου είναι, Γιάννης. Να επικεντρώνεις στα ουσιώδη και όχι σε ανούσιες παρατηρήσεις- κουτσομπολιό. Μη κάνεις σαν γριά, που πλήττει και πηγαίνει στην εκκλησία για να κουτσομπολεύει..
    Γιάννης

  • Ανώνυμος 41030

    16 Φεβ 2017


    Φιάννη, οι επτανήσιοι, οι πατρινοί και οι συριανοί άκουγαν όπερα και κλασσική μουσικη έναν αιώνα και πριν από την μεταπολίτευση.

  • Bielidopoulos

    16 Φεβ 2017


    Και για τους φιλομαθείς αναγνώστες, ένα από τα πολλά παραδείγματα θα μπορούσε να είναι ο Παράκελσος:
    Paracelsus' most important legacy is likely his critique of the scholastic methods in medicine, science and theology. Much of his theoretical work does not withstand modern scientific thought, but his insights laid the foundation for a more dynamic approach in the medical sciences.
    https://en.wikipedia.org/wiki/Paracelsus

    Ο γάλλος πολυμαθής και επιστήμονας Pierre Duhem (1861-1916) έχει ασχοληθεί με το θέμα, αναφέροντας τον γάλλο ιερέα Jean Buridan (14ος αιώνας), τον Nicole Oresme και τον Roger Bacon (13ος αιώνας) όσον αφορά την συμβολή τους στην επιστημονική επανάσταση.
    https://en.wikipedia.org/wiki/Pierre_Duhem#History_of_science

  • Ανώνυμος 41028

    16 Φεβ 2017

    Οι Ελληνες, για ιστορικούς, θεοκρατικούς, πολιτικούς και άλλους λόγους, έζησαν σε μεγάλο βαθμό αποκομμένοι από την Δ. Ευρώπη και είχαν ελάχιστες σχέσεις και γνώσεις, γύρω από την κλασική μουσική, την όπερα κλπ. Μετά την μεταπολίτευση, παρ' ότι οι δυνατότητες και ευκαιρίες να έρθουμε σε επαφή μαζί της αυξήθηκαν, δεν συνέβη αυτό, καθώς το λεγόμενο πολιτικό τραγούδι κυριάρχησε συντηρώντας στην λεγόμενη "ταξική πάλη" και το "διαίρει και βασίλευε". Ανήκω στην πλειοψηφία, που γνωρίζει ελάχιστα από όπερα. Ευχαριστίες λοιπόν, στην αρθρογράφο και το περιοδικό, για τις πληροφορίες, περί του Μότσαρτ, άλλων δημιουργών και την μουσική της όπερας.
    Γιάννης

  • Bielidopoulos

    16 Φεβ 2017


    "είναι ένα θέμα, το οποίο πάνω απʼ όλα, εξάπτει τη φαντασία. Οι λέξεις «μασόνος» ή «τέκτονας» παλιότερα δεν είχαν την αρνητική χροιά που ενδεχομένως έχουν σήμερα."

    Τα γνωστά δηλαδή και επαναλαμβανόμενα. Κάτι παρόμοιο συμβαίνει με τους Ιλλουμινάτοι που ήταν μέλη μυστικών εταιρειών, τα οποία ισχυρίζονταν ότι φωτίζονταν άμεσα από το θεό χωρίς τα μυστήρια. Να σημειώσω εδώ ότι πριν τον Γαλιλαίο και τον Francis Bacon υπήρχαν κάποιοι άλλοι που προετοίμασαν το έδαφος. Ήταν κυρίως αποκρυφιστές, αλχημιστές, ερμητιστές κ.λπ. Συνήθως ήταν τσαρλατάνοι, ψευδοεπιστήμονες και απατεώνες. Κάποιοι όμως είχαν αναπτύξει ένα νέο τρόπο σκέψης και προσπαθούσαν να μελετάνε και πειραματίζονται άμεσα με τη φύση χωρίς την παρεμβολή ιερών κειμένων και κανόνων. Το τί έβρισκαν και σε τί συμπεράσματα κατέληγαν είναι άλλο θέμα. Το ουσιαστικό στην περίπτωση αυτή ήταν η διαμόρφωση μιας νέας νοοτροπίας που εμφανίζεται στον ύστερο μεσαίωνα και που εξελίχτηκε σταδιακά στην επιστημονική επανάσταση.
    Σήμερα έχουμε να λέμε για τη λέσχη Μπίλντερμπεργκ και η φαντασία του κόσμου οργιάζει. Ακόμα και ο Κυριάκος απομυθοποιεί την κατάσταση βάζοντας τα γυαλιά στους ρωμιούς:
    https://www.youtube.com/watch?v=qR9WW5nWZSg
    (Καλά τα λέει στη θεωρία, στην πράξη θα γελάσουμε ως συνήθως.)

    Εκτός από το Rock Me Amadeus ο Falco είναι γνωστός και για άλλα κομμάτια:
    https://www.youtube.com/watch?v=Urw-iutHw5E
    https://www.youtube.com/watch?v=tkrQJbgSP28