ΓΙΑ ΤΗ ΣΗΜΑΙΑ
ΚΑΙ ΤΟ ΕΘΝΟΣ

Σώτη Τριανταφύλλου,
Ηλίας Ιωακείμογλου, έκδ. «Μελάνι»



With a big olʼ lie
And a flag and a pie,
And a mom and a bible,
Most folks are just liable
To buy any line,
Any place, any time


When the Lieʼs So Big - Frank Zappa
(από το LP Broadway the Hard Way, 1988)
  
Οι ιδεολογικοί μηχανισμοί τού κράτους, από το σχολείο έως τα ΜΜΕ και από την οικογένεια έως τον αθλητισμό, εκπαιδεύουν τις μαζες στην ιδέα, πως μια κοινή -και εν πολλοίς μυστηριώδης- ουσία μάς ενώνει σε ένα ομοιογενές σύνολο με δεσμούς αίματος, πολιτισμού, κοινής καταγωγής και γλωσσικής καθαρότητας, που ορίζουν το έθνος.

Έτσι, ο εθνικισμός που προκύπτει, δεν σχετίζεται μόνο με ακραία ιστορικά φαινόμενα βίας και λυσσαλέας μισαλλοδοξίας, αλλά και με την καθημερινή ζωή τού έθνους, με τις ήσυχες ημέρες τού απλού πατριώτη και νοικοκύρη.

Ο πατριωτισμός είναι ο καθημερινός εθνικισμός, που αυτοθαυμάζεται, καλλιεργώντας τη φαντασίωση, ότι είναι επαρκώς άκακος, ώστε να διαφέρει ουσιαστικά από την ακροδεξιά εκδοχή του. Παρʼ όλʼ αυτά, είναι αδύνατον να χαράξουμε διαχωριστική γραμμή ανάμεσα στον εθνικισμό και τον πατριωτισμό (ακόμη κι αν έχει «αριστερό», αντι-ιμπεριαλιστικό πρόσημο), διότι η διαφορά τους είναι ποσοτική.

Με άλλα λόγια, η μετάβαση από τον πατριωτισμό στον εθνικισμό γίνεται «ομαλά», χωρίς ρήξη, αρκεί να υπάρξουν γι' αυτό οι κατάλληλες περιστάσεις. Η συνέχεια, που ενώνει τον εθνικισμό με τον πατριωτισμό αποτελεί τη γενική προϋπόθεση για την άνθηση τού εθνικισμού, όχι μόνο στις κυρίαρχες, αλλά και στις υποτελείς κοινωνικές τάξεις, δηλαδή τη γενική προϋπόθεση, για να αποκτήσει ο εθνικισμός μαζική βάση.

Οι συγγραφείς τού υπό κρίση βιβλίου δεν συμμερίζονται τα πατριωτικά αισθήματα κανενός έθνους και υποστηρίζουν, ότι ο πατριωτισμός είναι ένας ευφημιστικός όρος για τον εθνικισμό, ο οποίος κατασκευάζει τα κράτη εγκαθιστώντας μια μορφή γενικευμένης πλάνης σχετικά με τη φύση τού έθνους.

Αυτή την άρνησή τους διάλεξαν να την εκφράσουν με τη βεβήλωση τής εθνικής σημαίας ως συμβόλου, όχι καίγοντάς την, αλλά με έναν τρόπο, που μάς φαίνεται πιο ριζοσπαστικός: με την ανάλυση τού φετιχιστικού της χαρακτηρα και την απονομιμοποίησή της ως σύμβολο, στο οποίο αναφέρονται οι πολλοί.

Σε καμιά δημοκρατική χώρα δεν είναι ξεκάθαρα παράνομο να περιφρονείς ένα εθνικό σύμβολο: σύμφωνα με το Χάρτη των Πολιτικών Δικαιωμάτων, εξασφαλίζεται ανεξιθρησκεία και ελευθερία τού λόγου και τής γνώμης σε όλους. Η κριτική στάση απέναντι στην πατρίδα και τα σύμβολά της συνιστούν μέρος αυτής τής ελευθερίας. Αυτά ισχύουν «στη θεωρία». Το βιβλίο δείχνει, εκτός των άλλων, αν και κατά πόσον ισχύουν αυτά στην πράξη.

Έχει εκφραστεί η άποψη, ότι τα έθνη μπορούν να υφίστανται χωρίς εθνικιστικά αισθήματα των πολιτών. Ωστόσο, ένας τέτοιος συλλογισμός προϋποθέτει, ότι τα έθνη παράγουν, υπό ορισμένες συνθήκες, και μόνον υπό αυτές, τον εθνικισμό. Στην πραγματικότητα όμως, το βέλος τής αιτιότητας έχει την αντίστροφη φορά: αρχικά, ο εθνικισμός παράγει τα έθνη, όχι τα έθνη τον εθνικισμό. Στη συνέχεια, το ένα στηρίζει το άλλο.

Επομένως, όποιος αμφισβητεί τη βία τού εθνικισμού πρέπει να αμφισβητήσει και το έθνος ως πραγματικότητα, και το έθνος ως ιδέα, που σημαίνει, ότι θα πρέπει να αμφισβητήσουμε τα ιερά και τα όσια των καταβολών «μας», την δήθεν ευγενή καταγωγή των ελλήνων, την δήθεν ιστορική συνέχεια τού ελληνισμού και τις χρυσές σελίδες τού ηρωισμού του, την πολιτιστική ή βιολογική ομοιογένεια τού ελληνικού έθνους, καθώς και όλα τα παρελκόμενα τής εθνικής ιδεολογίας. Η απομυθοποίηση αυτή είναι δουλειά των ιστορικών ως «καταστροφέων μύθων» (κατά την έκφραση τού Eric Hobsbawm).

Οι μή εθνικιστές ιστορικοί έχουν ήδη δείξει επαρκώς πόσο σαθρές είναι οι θέσεις τού ιστορικού μύθου τού «ελληνικού έθνους», όπως, εξ άλλου, όλων των εθνών. Τόσο επαρκώς, ώστε εντυπωσιαζει η απόσταση, που διατηρείται αναμεσα στο φανατισμό «τής φυλής» σχετικά με τις καταβολές της, με την ιστορική της συνέχεια και τη φυλετική ή πολιτιστική καθαρότητά της αφʼ ενός  και στο έργο των μή εθνικιστών ιστορικών αφʼ ετέρου.

Το βιβλίο, εκτός από το ελληνικό, αναφέρεται και στο αμερικανικό έθνος και τη σημαία του, όχι επειδή οι συγγραφείς διαπνέονται από αντι-αμερικανικά αισθήματα, αλλά επειδή πρόκειται για μια πραγματικότητα επαρκώς γνωστή στους αναγνώστες. Επίσης, η αμερικανική σημαία (όπως εξ άλλου και η ελληνική), είναι έντονα φορτισμένη με τη σημασία, που τής αποδίδουν οι πατριώτες: ενέχει δηλαδή, βαρύ συναισθηματικό περιεχόμενο. (Αποσπάσματα από την Εισαγωγή).
Οικογένειες, σχολεία, εκκλησίες
είναι τα σφαγεία των παιδιών μας.
Τα πανεπιστήμια είναι οι κουζίνες.
Ως ενήλικες, στους γάμους και στις επιχειρήσεις,
καταβροχθίζουμε το προϊόν.

Ronald D. Laing, The Politics of the Family

Το σύντομο αυτό βιβλίο αποτελείται από ένα δοκίμιο τού Ηλία Ιωακείμογλου (απόφοιτου τού ΕΜΠ και τού Ινστιτούτου Διοίκησης Επιχειρήσεων τού πανεπιστημίου τής Grenoble) γύρω από την έννοια τού έθνους και τού εθνικισμού, καθώς κι ένα τής Σώτης Τριανταφύλλου (διδάκτορα αμερικανικής ιστορίας και ιστορίας των πόλεων) γύρω από τη σημαία ως πατριωτικό, «καθαγιασμένο» σύμβολο. Πρόκειται για μια παρέμβαση εναντίον τού εθνικιστικού παραληρήματος, που έχει καταλαβει τις πλειοψηφίες όχι μόνον στην Ελλάδα,  αλλά σε ολόκληρο τον κόσμο, με αποτέλεσμα τον «πειρασμό τού σκοταδισμού».

Το «Για τη σημαία και το έθνος» αναλύει συνοπτικά την ιστορία και την εξέλιξη συλλογικών συναισθημάτων και φαντασιώσεων, όπως είναι ο εθνικισμός, καθώς και των ιερών και οσίων, τα οποία αυτά χρησιμοποιούν για τη σταθεροποίησή τους. Γίνεται δηλαδή λόγος για την υπόσταση τής εθνικής σημαίας ως υπόλειμμα τού μιλιταρισμού -επιθετικής ή αμυντικο-επιθετικής φύσης- καθώς και ως αποτέλεσμα τής παραδοσιακής σχολικής και οικογενειακής εκπαίδευσης, όπως και για την «εθνική υπερηφάνεια», για μια επαρχιακή αντίληψη για την ιστορία, για τον εθνικό «πυρετό» και τη φυλετική ανωτερότητα.

Γιατί άραγε ο πατριωτισμός, ο σεβασμός στο «εθνικό» παρελθόν και τα εμβλήματά του παραμένουν ακίνητα στην τύρβη τής ζωής και των γεγονότων;

Γιατί ακόμα και το σαρωτικό κύμα τής παγκοσμιοποίησης, αντί να προκαλέσει τον μαρασμό των εθνικιστικών αισθημάτων, κατάφερε να τα οξύνει;

Πώς συμβαίνει οι λέξεις -και οι έννοιες- οι σχετικές με την πατρίδα, την καταγωγή, τη φυλή και τη θρησκεία να παγώνουν μέσα στο χρόνο;

Αν και η σημαιολατρία, η πατριδολατρία, η αρχαιολατρία, δεν συνιστούν καινούργια φαινόμενα, αποκτούν πλουσιότερο νόημα σʼ αυτή την περίοδο, που διανύουμε. Στο βιβλίο εκτίθενται μερικές ιδέες σχετικές με αυτό το φαινόμενο: τη συλλογική απάτη τού εθνικισμού, τη μισαλλοδοξία και τις σημαίες.


Σελ. 58-59: Ο κόσμος τού έθνους απαρνείται το πέρασμα τού χρόνου. Είναι ένα φαντασιακό τοπίο, στο οποίο το παρόν ταυτίζεται με το παρελθον και το μέλλον. Ο Λεωνίδας εξακολουθεί να διατηρεί φρουρά στις Θερμοπύλες και τη φρουρά του ενισχύουν οι σημερινοί έλληνες, ενώ νοητικά και συναισθηματικά συμπαρίστανται όσοι δεν γεννήθηκαν ακόμη, αλλά αυταπόδεικτα θα πράξουν ανάλογα αν χρειαστεί. Η φαντασιακή κοινότητα τού έθνους λειτουργεί πέραν τού χρόνου, ανεξάρτητα απ΄αυτόν. Έτσι παράγεται το κολλοσιαίο kitsch, που θέλει τον Παρθενώνα να τοποθετείται δίπλα στην Αγία Σοφία...


Η Μαρία Λούπου είναι Χημικός Μηχανικός Ε.Μ.Π..
Ζει και εργάζεται στην Αθήνα.

ΓΡΑΨΤΕ ΤΟ ΜΗΝΥΜΑ ΣΑΣ


6 ΣΧΟΛΙΑ

  • Ανώνυμος 42175

    11 Απρ 2017

    Ανώνυμος 40111

    Περι αντιδραστικότητος, εσύ είσαι αυτός που αντιδρά, επομένως είσαι και ο αυτιστικός της παρέας.


    "αριστερή εθνομηδενιστική αντεθνική" Βέβαια, όταν η αλήθεια πονάει αμέσως βαπτίζετε "ανθελληνική προπαγάνδα, αριστερή, αντεθνική κτλ". Πως αλλιώς θα υπερασπίσουν τους εαυτούς τους οι βολεμένοι ελληναράδες.


    "σχιστομάτηδες μογγόλοι" Ναί δεν θα συναντίσεις στην ελλάδα κανεναν, ούτε τον πολιτικό Αδωνη Γεωργιάδη, ούτε τον εθνοσωτήρα Αρτεμη Σώρρα, ούτε την ηθοποιό Νικολεττα Καρρά.Αυτοι οι λιγοι που προανεφερα έχουν Τούρκικα-Μογγολικά χαρακτηριστικα και αν θες μπορώ να συνεχείσω την λίστα με τουρκογενείς ρωμιούς επώνυμους και φαντασου πόσοι ειναι και οι υπόλοιποι.


    Για να τελειωνουμε με αυτο το παραμυθι της "φυλετικής συνέχειας" οι σημερινοί "έλληνες" ποικίλουν στα χαρακτηριστικά τους, απο χρώμα δέρματος, μαλλιών, ματιών μέχρι σχήμα προσώπου μύτης κτλ. Απο τις φατσες ειδικότερα καταλαβαίνεις πως είναι απόγονοι Σλάβων, Αράβων, Αθιγγάνων, Τούρκων, Αρμένων, βορειο-αφρικάνων, Γερμανων (απο την περίοδο του βυζαντιου) και άλλων λαών που ήρθανε στον χώρο και εξελληνίστηκαν μέσα σε λιγους αιώνες, λόγω κοινής γλώσσας και θρησκείας, όπως σήμερα οι αμερικάνοι με κοινή γλώσσα θεωρούντε όλοι ενα έθνος. Ολα τα άλλα είναι παραμύθια που βολεουν εσάς τους ελληναραδες να τα πιστευετε, περι αρχαιοελληνικής καταγωγής και "σπουδαίας χώρας που της χρωσταει ο πλανήτης".


    Επειδή έθιξες και το θέμα με το '40, να σου υπενθυμίσω πως μωλις λίγα χροινια μετα την λήξη του Β' παγκοσμιου πολέμου φύγατε στην Γερμανία για δουλειά, βάλατε στα κρεβατια σας Γερμανίδες και Γερμανούς (και μην πεις πως δεν ισχύει, εχετε κανει και παιδια μαζι τους αρκετοι, τα οποία φυσικα ειναι και αυτα καθαρόαιμοι απόγονοι του Περικλέως), αλλά μέχρι εκεί φτάνει η αξιοπρέπεια σας, με τους "κακούς γερμανους που σφαξανε τπους προγονους σας", μάλλον θυμάστε τις σφαγες στην κατοχή μόνο όταν σας βολεύει, πιό πανω σε αλλο σχόλιο έγραψες τους παππουδες σας να μην τους κριτικάρει κανεις, αλλα και στην ντοητσλαντ πήγατε για δουλειά κια στα κρεβατια σας τους/τις βάλατε και φιλίες έχετε μαζί τους, αν πάλι είσαι μάγκας (που δεν είσαι αλλα λέμε τώρα) να τα χώσεις και στους χρυσαυγίτες με το ίδιο πάθος που μπαίνεις και σχολιαζεις εδώ, διότι και αυτοί υμνητές του 3ου ραϊχ είναι.

  • Ανώνυμος 40111

    16 Νοε 2016

    Είναι πασιφανές πως με επαγωγική λογική αποδομείται πλήρως το άρθρο.

    αντιδραστικότητα και αυτισμός το πρώτο στίγμα που δίνει. Δεν ενδιαφέρει κανέναν μια αριστερή εθνομηδενιστική αντεθνική προσέγγιση εάν δεν είναι αριστερός εθνομηδενιστής ή μιγάς ή ιδιότυπων παρεκκλίσεων.

    Κάθε αντεθνικό άρθρο έχει στόχο γεωπολιτικών και πολιτιστικών αλλαγών στατους κουό που δεν ενδαιφέρει το 90% των Ελλήνων. Υπάρχουν και αρκετοί διεστραμμένοι ελληνόφωνοι και τουρκόφιλοι.

    Αυτισμοί αντεθνιστών και ατόμων που δεν ταυτίζονται με το μέσο φυλετικό και παραδοσιακό στοιχείο, τη μέση ιδιοσυγκρασία και κυρίως ανήκουν σε πνευματικό επίπεδο μεταξύ υποζαχάριας αφρικής και μέσης ανατολής και μάλιστα των χειρότερων.
    Κακά τα ψέματα, είναι χαμένη η υπόθεση της απόλυτης φυλετικής ομοιογενειας στην Ελλάδα τύπου Νορβηγίας, ή Γερμανίας του 40΄ ή Σουηδίας πριν την καταντήσουν ιδίως την τελευταία χώρα σαν τα μούτρα τους κάτι εθνομηδενιστές σαν και εσάς, αλλά οι νεοέλληνες αποτελούν έναν μέτριο προς καλό εθνικό συνδετικό κορμό ιωνοπλεσγικής μεσογειακής φυλής με κάποιες προσμίξεις αλλά διαφέρει πολύ η διακύμανση από τα γύρω κράτη και με εξαίρεση βέβαια τα εκατομμύρια λαθρομετανάστες που πρέπει να φύγουν.

    Τι σημαίνει φυλετική διακύμανση μορφολογίας: Στην Ελλάδα θα δείς φάτσες που υπάρχουν και στην Αλβανία και στην Τουρκία, με την διαφορά πως υπάρχουν φάτσες στην Τουρκία και στην Αλβανία που είναι σπανιώτατες ή δεν συναντιώνται καθόλου στην Ελλάδα πχ (σχιστομάτηδες μογγόλοι αθίγγανοι κτλ που αποτελούν πολύ μεγάλη πληθυσμιακοί μερίδα σε αυτές τις χώρε) έπειτα υπάρχουν και τα ποσοστά συνοχής παραδόσεων και ιδιοσυγκρασίας.




  • Ανώνυμος 38437

    1 Μαΐ 2016

    Ανώνυμος 35440 Μίλησε ο βολεμένος, να σε δώ αν ποτέ, αδικηθείς πραγματικά τί θα λές. Άντε τώρα στην τρύπα σου να φαντασιώνεσαι πως είσαι απόγονος του Λεωνίδα. Αν ο απάτριδος έχει ψυχή που λιώνει σιγά σιγά, εσύ με την κακία που βγάζεις εδώ δεν έχεις καθόλου ψυχή. Σου εύχομαι ποτέ η "πατρίδα" σου να μην φερθεί άσχημα σε κανέναν απόγονο σου, γιατί τότε θα δείς και δικό σου απόγονο με "απωθυμένα". Όσο για το '40, ποιός κατηγόρησε άνθρωπε τους παπούδες, αν γίνανε αίσχη και τότε και υπήρχανε συνεργάτες των Ναζί, θα σε βόλεβε να τα κρύψεις έτσι; Βάλτο καλά στο μυαλό σου, πως το ότι είσαι απόγονος αρχαίων Ελλήνων είναι μόνο στην φαντασία σου!

  • Ανώνυμος 35440

    4 Οκτ 2015

    Άνθρωπος που εκφράζεται με τέτοιο λυσσαλέο μίσος κατά της πατρίδος του και εμπράκτως δεν την αγαπά,λυπάμαι αλλά είναι ένας δυστυχισμένος και αξιολύπητος κακομοίρης με πολλά απωθυμένα που απλά βρήκε την πατρίδα του την ίδια να τα ξεσπάσει εναντίον της, μήπως και ανακουφιστεί και λίγο από τα συμπλέγματα κατωτερώτητος που τον κατατρέχουν..Εις μάτην,ενώ φυσικά και δεν υφίσταται η περίπτωση να δημιουργήσει το παραμικρό τοξικό στερεότυπο , η κοινωνία σχεδόν στο σύνολό της θα τον περιθωριοποιήσει αμέσως και θα καταστεί και δαχτυλοδεικτούμενος...

    Αν θυμάμαι καλά, είχατε ανεβάσει κάποιο άρθρο που κατηγορούσε τους παππούδες και τους προπαππούδες μας, επειδή τολμήσαν και αντιστάθηκαν με τέτοια αυταπάρνηση ενάντια στην λαίλαπα του Άξονα το διάστημα 1940-1941Είστε πολύ μικροί και λίγοι για να τολμάτε να κριτικάρετε με τέτοια κακία τους Έλληνες της εποχής εκείνης...

    Συμβουλή δική μου!!Προσπαθήστε να απαλλαγείτε από τον αντεθνικό σας αυτό μίσος που σας έχει τυφλώσει γιατί σας λιώνει σιγά-σιγά την ψυχή...

  • Ανώνυμος 29557

    25 Αυγ 2014

    Ας σταματησουμε να φανταζόμαστε πατρίδες και έθνη και αλλες τέτοιες "φαντασίες" . Ας αρχίσουμε να φανταζόμαστε τι έρχεται μετα απο αυτό....

    Οταν η εξουσία φτάσει στα χέρια μιας παγκόσμιας ολιγαρχίας θα ειναι πλεον πολύ δύσκολο να τα βάλεις με την "εξουσία".

    Παγκόσμιο-ποιητές του κόσμου ενωθείτε και ξυπνήστε τον κόσμο που κοιμάται ! (τρομάρα σας)

  • Ανώνυμος 29554

    25 Αυγ 2014

    ας ξεκινησουμε λοιπον την παγκοσμια αδερφικη κοινοτητα ανοιγωντας τα συνορα απο την μεση ανατολη εδω ανοιχτα ειναι ουτως η αλλως ας γκρεμισουμε και τον Λεωνιδα και στη θεση του ας βαλουμε ενα smartphone και μια προτομη ενος διασημου ραπερ με ολα τα αξεσουαρ και ας μεινουμε γυμνοι με τον αφμ και τον αμκα σε τατουαζ σαν τα γουρουνια μοντερνα και ωραια πραγματα