ΣΤΑ ΧΩΡΙΑ
ΤΗΣ ΣΑΡΙΑΣ

Μιλούν στην «Ελεύθερη Έρευνα»
δυο γυναίκες, που έσπασαν το «άβατο»
της μουσουλμανικής κοινωνίας της Δ. Θράκης

Η απονομή τής δικαιοσύνης στα μουσουλμανικά χωριά τής δυτικής Θράκης ανήκει νομοθετημένα στην αρμοδιότητα ενός ιεροδικείου, όπου ένας ιερέας χωρίς τις παραμικρές νομικές γνώσεις δικάζει ευρωπαίους πολίτες εφαρμόζοντας -όχι το ευρωπαϊκό δίκαιο, αλλά- τον ιερό ισλαμικό νόμο, τη Σαρία. Πανευρωπαϊκή πρωτοτυπία τής Ρωμιοσύνης.

- Η θρησκεία είναι το εργαλείο, το μέσον, που χρησιμοποιείται για τη χειραγώγηση τού κόσμου, ειδικότερα τού υποανάπτυκτου και φτωχού κόσμου τής Θράκης.


- Οι μουσουλμάνοι τής δυτικής Θράκης είναι άνθρωποι, οι οποίοι           
Στο προαύλιο τού Ιεροσπουδαστηρίου Χαϊριγιέ στην Κομοτηνή.
εξ αιτίας τού φόβου και
τής θρησκοληψίας τους, είναι εσωστρεφείς και οπισθοδρομικοί σε πολλούς τομείς. Ωστόσο, είναι άνθρωποι απλοί, πολύ φιλόξενοι και μελαγχολικοί, ιδιαίτερα δεμένοι με τη γή τους.


- Πρόκειται για μία κοινωνία συντηρητική, αυστηρά θρησκευτική, όπου τηρεί και τάσσεται στις παραδόσεις και στα έθιμα τού Ισλάμ. Εν μέρει στη πλειοψηφία κινείται και ζει αυτοεξόριστη από το δυτικό τρόπο σκέψης και ζωής χωρίς αυτό να σημαίνει, πως δεν υπάρχει και μία σημαντική μερίδα μουσουλμάνων, που αντιστέκεται και αντιδρά.
  
Αυτά, μεταξύ άλλων, μάς είπαν οι κυρίες Έλενα Μοσχίδη και Πέπη Λουλακάκη, σε συνέντευξη, που παραχώρησαν στην «Ελεύθερη Έρευνα».

Πρόκειται για δυο γυναίκες, που κατάφεραν να σπάσουν το «άβατο» τής μουσουλμανικής κοινωνίας και να ζήσουν με τους ανθρώπους αυτούς για δύο χρόνια καταγράφοντας την καθημερινή ζωή τους και μιλώντας μαζί τους τόσο για τα μεταξύ τους προβλήματα όσο και για τα πράγματα, που τους χωρίζουν από το επίσημο κράτος.







Η Έλενα Μοσχίδη ζει και εργάζεται στην Αθήνα ως freelancer δημοσιογράφος (www.elenamoschidi.com). Από το 1995 έως σήμερα, έχει συνεργαστεί με τα περισσότερα ένθετα περιοδικά στον κυριακάτικο Τύπο πραγματοποιώντας διεθνείς αποστολές σχετικές με θέματα κοινωνικά, κοινωνικοπολιτικά και ταξιδιωτικά. Επικεντρώνεται κυρίως στις ασθενείς κοινωνικές ομάδες, καθώς και σε ζητήματα, που αφορούν τη γείτονα Τουρκία.


Η Έλενα Μοσχίδη και η Πέπη Λουλακάκη συναντήθηκαν για πρώτη φορά στις αρχές τής δεκαετίας τού 2000 στο περιοδικό Έψιλον τής Κυριακάτικης Ελευθεροτυπίας. Έκτοτε, κοινές ευαισθησίες, αναζητήσεις και ενδιαφέροντα, τις οδήγησαν σε μια παραγωγική και δημιουργική συνεργασία σε θέματα κοινωνικού και κοινωνικοπολιτικού περιεχομένου.

Αναζητούν τα μείζονα κοινωνικά προβλήματα και καταστάσεις, που απασχολούν τη σύγχρονη κοινωνία τόσο στην Ελλάδα όσο και στο εξωτερικό. Από το 2006 διατηρούν σταθερή συνεργασία με το περιοδικό Κάπα τής Καθημερινής.






Η Πέπη Λουλακάκη γεννήθηκε στην Αθήνα και εργάζεται ως freelancer φωτογράφος (www.pepiloulakaki.com). Έχει καλύψει αποστολές σε διάφορα σημεία τού πλανήτη για περιοδικά ελληνικού και ξένου Τύπου με θέματα κυρίως κοινωνικά, κοινωνικοπολιτικά και πολιτιστικά. Δουλειές της έχουν παρουσιαστεί πολλές φορές σε ατομικές και ομαδικές εκθέσεις, ενώ φωτογραφίες της έχουν δημοσιευτεί στα βιβλία: «The artists of ECM» (Granta, England), «Τα λουτρά τής Ελλάδας» (εκδ. Καστανιώτης), «Freund Schaft» (Gastrum Peregrini, Amsterdam) κ.ά..


Το 2008, με δική τους πρωτοβουλία ξεκίνησαν
το οδοιπορικό στο μουσουλμανικό κόσμο
τής δυτικής Θράκης με σκοπό
τη δημιουργία ενός δημοσιογραφικού λευκώματος,
το οποίο και εκδόθηκε το 2010 από τις
Εκδόσεις Καστανιώτη με τίτλο:
Θράκη: Τόσο κοντά, τόσο μακρυά. Ο μουσουλμανικός κόσμος της.



«Ε.Ε.»: Τί σάς έκανε να ασχοληθείτε με αυτό το δύσκολο θέμα -ταμπού για αρκετούς- των μουσουλμάνων τής δυτικής Θράκης;

Έλενα Μοσχίδη (Ε.Μ): Εδώ και αρκετά χρόνια προσπαθώ να ασχοληθώ δημοσιογραφικά με τις μειονότητες τής Θράκης. Από την δεκαετία τού ʼ90, όπου και συνεργαζόμουν με το Έψιλον τής Κυριακάτικης Ελευθεροτυπίας, ζητούσα να με στείλουν στην περιοχή για ρεπορτάζ και η απάντηση ήταν πάντα αρνητική. Ακόμη και μετέπειτα, σε άλλα περιοδικά, η πρότασή μου δεν γίνονταν αποδεκτή.

Θεωρώ, ότι η Θράκη είναι ένα άγνωστο κομμάτι τής χώρας μας, το οποίο θα πρέπει να γνωρίσουμε. Όχι μόνον το παραδοσιακό ή λαογραφικό πρόσωπο τής περιοχής, όπως συνηθίζεται, αλλά στο σύνολό της. Επιπλέον, έχοντας δουλέψει αρκετά ρεπορτάζ στην Τουρκία εστιάζοντας στις ελληνοτουρκικές σχέσεις ήταν λογικό να επιχειρήσω να ασχοληθώ και με το μουσουλμανικό στοιχείο στη χώρα μας.

Πέπη Λουλακάκη (Π.Λ.): Ένα ταξίδι στις αρχές τού 2000 στα χωριά τής Θράκης ήταν αρκετό για να ενδιαφερθώ ακόμα περισσότερο για αυτόν τον ιδιαίτερου χρώματος τόπο και τους ανθρώπους του που ένιωθαν, ότι οι υπόλοιποι αδιαφορούσαν πλήρως και είχαν άγνοια τής ύπαρξής τους. Εξέφραζαν το παράπονο,         Μουσουλμάνοι στο χωριό Μυρτίσκη τού νομού Ροδόπης.
ότι «κανείς δεν ασχολείται
μαζί τους και ούτε ενδιαφέρεται να μάθει για αυτούς
».
Η συνεργασία με την Έλενα Μοσχίδη πάνω σε αυτό το θέμα προέκυψε αβίαστα, αφού εξ ίσου την απασχολούσε το θέμα και με εφόδιο την εμπειρία μας από ανάλογες αποστολές ξεκινήσαμε το μεγάλο μας οδοιπορικό.


«Ε.Ε.»: Πολιτισμός και θεοκρατία δεν συμβαδίζουν. Όταν προοδεύει το ένα, υποχωρεί το άλλο και αντίστροφα. Σε ποιό σημείο βρίσκεται η μουσουλμανική κοινότητα σήμερα;
Και είναι σωστό να αναφερόμαστε σε μουσουλμανική κοινότητα ή θα πρέπει σωστότερα να μιλάμε για μουσουλμανικές κοινότητες;


- Στη Θράκη υπάρχει ο μουσουλμανικός κόσμος με τις ενδο-διαφορές του, τις ενδο-αντιξοότητες του, που συχνά προκαλούν σοβαρά προβλήματα, αλλά, που εν τέλει, όλοι τους, ανεξαρτήτως αν είναι πομάκοι, αθίγγανοι ή τουρκογενείς, μοιράζονται σήμερα τον ίδιο θεό και τις ίδιες θρησκευτικές παραδόσεις.
 

Οι μουσουλμάνοι τής δυτικής Θράκης αναπόφευκτα είναι μία κοινωνία συντηρητική, αυστηρά θρησκευτική, όπου τηρεί και τάσσεται στις παραδόσεις και στα έθιμα τού Ισλάμ. Εν μέρει στη πλειοψηφία κινείται και ζει αυτό-εξόριστη από το δυτικό τρόπο σκέψης και ζωής χωρίς αυτό
               Πομάκες σε φορτηγάκι στο χωριό Αιώρα.                    να σημαίνει, πως δεν                                                                           υπάρχει και μια σημαντική μερίδα μουσουλμάνων, που αντιστέκονται και αντιδρούν στα πρότυπα και καταπιεστικά μονοπάτια τού μουσουλμανισμού. Τέτοια παραδείγματα συναντούμε σε νεαρές ηλικίες, αγόρια-κορίτσια, αλλά η μειοψηφία είναι αυτή. Υπάρχει συνεπώς ένα κοινωνικο-θρησκευτικό κοντράστ μεταξύ των μουσουλμανικών μειονοτήτων.     


«Ε.Ε.»: Τι βοήθεια είχατε από ελληνικής πλευράς;
Από πού χρηματοδοτήθηκε η διετής αυτή έρευνά σας;


- Βοήθεια από έλληνες τής περιοχής είχαμε ελάχιστη κατά τη διάρκεια των αποστολών μας στη Θράκη. Ζήτημα στα δύο χρόνια να βρέθηκαν μονάχα τρεις άνθρωποι, που μας έδωσαν χέρι βοήθειας, για να ανοιχτούν πόρτες ή να φιλοξενηθούμε.


Στα παστάλια με τις πομάκες.

Το συνολικό έργο υποστηρίχτηκε οικονομικά από δυο έλληνες επιχειρηματίες, οι οποίοι επιθυμούν να παραμείνουν ανώνυμοι. Όμως, κατά τη διάρκεια τού πρώτου έτους δεν υπήρχε καμμία χρηματοδότηση από κανέναν. Ξεκινήσαμε με δική μας πρωτοβουλία και δουλεύοντας εξαντλητικά παράγοντας άλλα ρεπορτάζ για τον περιοδικό τύπο κερδίζαμε χρήματα, τα οποία κάλυπταν τις ανάγκες των αποστολών μας στη Θράκη. Ήταν πολύ δύσκολη περίοδος για εμάς. Έπρεπε να δουλεύουμε, για να ζούμε και να χρηματοδοτούμε μια δουλειά, όπως η Θράκη, χωρίς να γνωρίζουμε ούτε αν θα επιτευχθεί ο στόχος μας ούτε κι αν στο φινάλε τής έρευνας ανταποκριθεί κάποιος εκδότης.


«Ε.Ε.»: Δυό νέες γυναίκες μέσα στο «άβατο» τής μουσουλμανικής κοινότητας. Πώς σας αντιμετώπισαν εκεί οι μουσουλμάνοι, αλλά κι οι χριστιανοί, όπου υπήρχαν;

- Στα πρώτα τρία-τέσσερα ταξίδια, οι μουσουλμάνοι μάς αντιμετώπισαν με καχυποψία και επιφυλακτικότητα. Είμαστε πράκτορες;… Δεν είμαστε;… Είμαστε σταλμένες από κάποια εφημερίδα;…

Αδυνατούσαν να πιστέψουν, πως είχαμε έρθει μόνες μας, με δική μας απόφαση, με καμμία υποστήριξη, χωρίς κανέναν να μας καθοδηγεί και να κατευθύνει. Απορούσαν πώς ήταν δυνατόν ο σκοπός μας να ήταν να καταγράψουμε τη καθημερινότητα τους και να ακούσουμε τα όσα τους απασχολούσαν σαν μειονοτικοί απέναντι στη πλειονότητα, αλλά και σαν μειονοτικοί απέναντι σε άλλους μειονοτικούς, με τα διαφορετικά φυλετικά ζητήματα και τα ενδο-μειονοτικά «καθεστώτα» τους.

Δεν μάς πίστευαν, γιατί όπως έλεγαν, «ουδέποτε ασχολήθηκε ουσιαστικά κανείς μαζί τους, για να ασχοληθεί τώρα». Στην αρχή υπήρξαν σιωπηλοί ή έλεγαν πολλά ψέματα. Πολύ αργότερα λύθηκαν απέναντί μας και μάς αποκάλυψαν πράγματα, που δεν είχαν αποκαλύψει ποτέ. Οι έλληνες τής περιοχής έδειχναν αμήχανοι και εξ ίσου επιφυλακτικοί απέναντί μας. Σε κάποιους δεν άρεσε καθόλου, που καταπιανόμασταν ερευνητικά με τους μουσουλμάνους. Με εξαίρεση φυσικά, μεμονωμένες περιπτώσεις, που μας έδωσαν τα φώτα τους και τους συμπεριλάβαμε στο βιβλίο μας με τις συνεντεύξεις τους.  


«Ε.Ε.»: Από τη μιά παρατηρούμε στις φωτογραφίες τού βιβλίου σας μετονομασίες οικισμών με αρχαιοπρεπή ονόματα, γυμναστήρια και σχολεία με ελληνικές σημαίες και χάρτες, δηλαδή εντατικές εθνοποιητικές προσπάθειες, αλλά από την άλλη μπάρες με ταμπέλες «επιτηρούμενη ζώνη», απομόνωση κι αποκλεισμό των μουσουλμάνων (σε στρατό, δουλειές κ.λπ.). Πιστεύετε, ότι πρόκειται για μια ακόμη σχιζοφρένεια τής Ρωμιοσύνης;

Ε.Μ.: Υπάρχουν έλληνες ιδιώτες, οι οποίοι συνδέονται με ποικίλους τρόπους με τη περιοχή τής Θράκης και κατά καιρούς δημιουργούν έργο στο τόπο με δική τους πρωτοβουλία. Σκοπός τους είναι να συμβάλλουν ποιοτικά στη ζωή των μειονοτικών. Είτε δημιουργώντας ένα αθλητικό κέντρο για τους νεαρούς αθίγγανους είτε ένα μουσείο είτε προσφέροντάς τους δουλειές.

Εφ΄όσον το κράτος δεν δείχνει την πρέπουσα σημασία με αποτέλεσμα να υποβαθμίζεται όλο και περισσότερο η κοινωνική ζωή των μουσουλμάνων, ενίοτε βρίσκονται κάποιοι ιδιώτες, που βοηθούν και στηρίζουν αυτούς τους ανθρώπους, και ευτυχώς, που υπάρχουν κι αυτοί.  












Ωραίον, Σμίνθη, Αιώρα, Σεμέλη, Εύλαλο κ.λπ. κ.λπ..
Οι εθνοποιητικοί μηχανισμοί τής Ρωμιοσύνης βάφτισαν με  αρχαιοπρεπή ονόματα τα χωριά των μουσουλμάνων τής δυτικής Θράκης. Η περιοχή Καλκάντζα για παράδειγμα, όπου ζουν 7.000 μουσουλμάνοι αθίγγανοι, έγινε περιοχή τού Ηφαίστου.Πρόκειται για χωριά, πολλοί από τους κατοίκους των οποίων έχουν τουρκική εθνική συνείδηση και δεν μπορούν ούτε καν να συνεννοηθούν στα ελληνικά...



Π.Λ.: Οι ταμπέλες τού τύπου «επιτηρούμενη ζώνη» είναι απομεινάρι μιας άλλης εποχής, όχι τόσο μακρινής, γιʼ αυτό άλλωστε και στέκουν ακόμα. Υπάρχουν οι συγκεκριμένες εικόνες στο βιβλίο και δείχνουν, ότι υπήρχε ένα παρελθόν διαφορετικό από τη σημερινή πραγματικότητα, που σαφώς είναι πολύ καλύτερη.

Υπήρξαν οι μπάρες, που απομόνωναν ένα κομμάτι τού πληθυσμού, το οποίο χρειαζόταν να πάρει άδεια, για να κυκλοφορήσει στις πόλεις. Τα τελευταία χρόνια έχουν γίνει σημαντικές προσπάθειες οι άνθρωποι αυτοί να μην νιώθουν απομονωμένοι, να ενταχθούν καλύτερα στην κοινωνία, να μετέχουν στα κοινά, να έχει εξυγιανθεί ο τρόπος ζωής τους.


«Ε.Ε.»: Οι ίδιοι οι μουσουλμάνοι, επιθυμούν να ενταχθούν στο χριστιανικό κράτος μας;

- Οι μουσουλμάνοι τής δυτικής Θράκης είναι άνθρωποι, που έχουν υποφέρει κατά το παρελθόν από τις ελληνικές αρχές. Ενίοτε πέφτουν θύματα, όπως και η Ρωμιοσύνη, κάθε φορά, όταν εντείνονται οι προστριβές και τα πολιτικά αδιέξοδα στις ελληνοτουρκικές σχέσεις. Κουβαλούν έντονο διχασμό μέσα τους για το ποιοι είναι και από πού κατάγονται. Πρόκειται για ανθρώπους, που εξ αιτίας τού φόβου και τής θρησκοληψίας τους, χαρακτηρίζονται εσωστρεφείς και οπισθοδρομικοί σε πολλούς τομείς. Ωστόσο, είναι άνθρωποι απλοί, πολύ φιλόξενοι και μελαγχολικοί. Είναι ιδιαίτερα δεμένοι με τη γη, την αγαπούν όσο τίποτε και αυτό γιατί τρέφονται από αυτήν, τους δίνει ψωμί, ζωή, μεγαλώνει τα παιδιά τους. Θεωρούν πατρίδα τους την Ελλάδα, θεωρούν όμως τη καταγωγή τους τουρκική. Χριστιανοί δεν πρόκειται ποτέ να γίνουν. Περιμένουν όμως, από την ελληνική-χριστιανική κοινωνία να τους αποδεχτεί όπως είναι και να έρθουν πιο κοντά ο ένας με τον άλλον βελτιώνοντας έτσι τις σχέσεις τους και συνυπάρχοντας ειρηνικά στον ίδιο τόπο.  

Αναμφίβολα υπάρχουν και οι «φωνές» εκείνες, που στόχος τους είναι να καλλιεργούν την αντιπαλότητα μεταξύ των μουσουλμάνων και των χριστιανών, καθώς ονειρεύονται μια Θράκη ανεξάρτητη ή ακόμη και τουρκική.



















Λειτουργία σε τζαμί.



«Ε.Ε.»: Από τον 19ο αιώνα και δώθε παρατηρήθηκε να αποκτούν ελληνική εθνική συνείδηση (την ψευδαίσθηση δηλαδή, ότι κατάγονται από τους αρχαίους έλληνες) πολλοί λαοί, κάτοικοι τού ελλαδικού χώρου (αρβανίτες, βλάχοι, αρμένιοι κ.λπ.), που ήταν χριστιανοί. Ενώ όμως οι χριστιανοί αλβανοί (αρβανίτες) για παράδειγμα εντάχθηκαν στο νέο έθνος-κράτος, οι μουσουλμάνοι αλβανοί (οι γνωστοί ως τουρκαλβανοί) πήγαν με το μέρος των οθωμανών.
Πιστεύετε, ότι κάτι ανάλογο συμβαίνει και στη δυτική Θράκη; Είναι οι διαφορετικές θρησκείες το βασικό αίτιο των διαφορών και των προβλημάτων;


Ε.Μ.: Δεν θα διαφωνήσω, ότι οι θρησκείες έχουν παίξει ολέθριο ρόλο στην ανθρωπότητα κι ότι εις το όνομα όλων των θρησκειών έχει χυθεί άπλετο αίμα στην ιστορία τής ανθρωπότητας. Είναι γεγονός, ότι κτίζονται ζωές γεμάτες από στερήσεις και απαγορεύσεις, γεμάτες από φόβους και δεισιδαιμονίες. Όμως, πίσω από όλα αυτά μήπως κρύβεται η μεγαλύτερη και επικινδυνότερη θρησκεία, αυτή τής πολιτικής; Πατώντας επάνω στην υπέρμετρη ανάγκη τού ανθρώπου να πιστεύει κάπου έξω από «αυτόν» τον ίδιο έρχονται οι θρησκείες να καλύψουν επιτυχώς εδώ και αιώνες τις ανάγκες και τα συμφέροντα τής πολιτικής και τού κοινωνικού συστήματος, που θέλει τον άνθρωπο υποχείριο, κατευθυνόμενο και άτολμο. Η οποιαδήποτε συνεπώς ατομική επανάσταση ενάντια στο κατεστημένο αυτό μέσα σε μια φονταμενταλιστική θρησκόληπτη κοινωνία έχει σαν αποτέλεσμα την περιθωριοποίηση τού ατόμου.

Το ίδιο συμβαίνει και στο μουσουλμανικό κόσμο τής Θράκης. Αρκετές κοπέλες απορρίφθηκαν από τον οικογενειακό τους περίγυρο και διώχτηκαν εξ αιτίας τής αντίστασης, που αυτές έφεραν στο τρόπο ζωής, που τους επέβαλαν. Οι περισσότερες ωστόσο, στα χωριά, βιώνουν την υπέρμετρη καταπίεση εξ αιτίας τού ταπεραμέντου τού ανατολίτικου φαλλοκρατισμού με όλα τα συμπαρομαρτούντα καταλήγοντας οι γυναίκες αυτές να ζουν με ψυχοφάρμακα και με χρόνια κατάθλιψη.

Στον κόσμο ωστόσο των πομάκων, διαπιστώσαμε λιγότερο συντηρητισμό και θρησκευτική λατρεία σε αντίθεση με τους τουρκογενείς. Οι σουδανοί τού κάμπου τής Ξάνθης και οι αθίγγανοι είναι ακόμη πιο φιλελεύθεροι και απαγκιστρωμένοι από τις εντολές τού Κορανίου.

Αν κανείς ερευνήσει σχολαστικά, θα διαπιστώσει, πως κάθε φορά, όπου  υπάρχει ενδυνάμωση τού ισλαμικού στοιχείου στην περιοχή, συνοδεύεται παράλληλα από την πολιτική δράση τού τουρκικού προξενείου. Αυτό άλλωστε δε συμβαίνει σε όλα τα θεοκρατούμενα κράτη;

Δεν είναι λοιπόν, οι διαφορετικές θρησκείες, που απομακρύνουν τους ανθρώπους. Για να γίνει αυτό, προηγείται η πολιτική υπονόμευση. Οι πολιτικοί είναι, που χειραγωγούν και διαμορφώνουν τις κοινωνίες. Άλλοτε το κατορθώνουν, άλλοτε όχι. Το ίδιο πιστεύω, πως συμβαίνει και στη Θράκη.

Υπάρχουν ελληνοτουρκικά αδιέξοδα σε σχέση με το θρακικό ζήτημα, καθώς επίσης και έντονη υπονόμευση τού τουρκικού καθεστώτος για τον εκτουρκισμό των πομάκων τής περιοχής με σκοπό τον έλεγχο στα ελληνικά εδάφη τής Θράκης και την ενδυνάμωση των τουρκικών συμφερόντων σε διάφορα επίπεδα, πολιτικά, κοινωνικά και φυσικά θρησκευτικά.          Μουσουλμάνος δημοσιογράφος στο γραφείο του στην Κομοτηνή.

Η θρησκεία είναι το εργαλείο, το μέσον, που χρησιμοποιείται για τη χειραγώγηση τού κόσμου, ειδικότερα τού υποανάπτυκτου και φτωχού κόσμου.

Π.Λ.: Συμφωνώ. Όσο υπάρχει σεβασμός στη διαφορετικότητά τους δεν υπάρχουν προβλήματα. Αντιδρούν, όταν νιώσουν, ότι υπονομεύεται η ακεραιότητά τους ή παραβιάζονται τα δικαιώματά τους και βάλλεται η θρησκευτική τους ταυτότητα. Όπως θα αντιδρούσε και κάθε χριστιανός στην ανάλογη περίπτωση. Αν δεν απειλούνται όλα αυτά (κυρίως από τα πολιτικά συμφέροντα) συμβιώνουν ειρηνικά, φιλικά με διάθεση προσφοράς και αλληλεγγύης με τους χριστιανούς.


«Ε.Ε.»: Διάβασα στο βιβλίο σας, για μια μουσουλμάνα, που δήλωσε, ότι είναι δική της επιλογή να φοράει τη μαντίλα, ενώ μια άλλη περιέγραψε τα προβλήματα, που αντιμετώπισε, όταν αποφάσισε να τη βγάλει.
Όπως και να έχει, πιστεύετε, ότι τελικά είναι επιλογή η μαντίλα και κατ΄επέκταση η θρησκεία, ειδικά για τους μουσουλμάνους τής Θράκης ή τους έχει επιβληθεί στα μυαλά τους από πολύ μικρή ηλικία και μετά νομίζουν, ότι ήταν επιλογή τους;


- Σίγουρα, η σημασία τής θρησκείας έχει περάσει υποσυνείδητα από πολύ μικρή ηλικία στους ανθρώπους τής περιοχής. Τώρα, αν κάποιοι όντας ενήλικοι αντιδράσουν και επιδιώξουν την απαγκίστρωσή τους από αυτήν, υπομένουν τις επιπτώσεις. Είναι όμως και εκείνες οι περιπτώσεις, όπου συμμερίζονται και ασπάζονται συνειδητά το θρησκευτικό τρόπο ζωής είτε τους έγινε πλύση εγκεφάλου είτε όχι.

Είναι και οι περιπτώσεις, που αποδέχτηκαν άβουλα και ως de facto κατάσταση έναν τρόπο ζωής, στον οποίο γαλουχήθηκαν κι έμαθαν να αγαπούν. Το αν σε βαθύτερα επίπεδα τού ψυχισμού τους υποφέρουν και δυστυχούν, ενώ σε συνειδησιακό επίπεδο εκδηλώνουν το αντίθετο, σίγουρα συμβαίνει και αυτό.


«Ε.Ε.»: Η χειρότερη μορφή δουλείας είναι αυτή, κατά την οποία ο δούλος, δεν έχει συναίσθηση τής δουλείας του (οικονομικής,  πνευματικής κ.λπ.). Αντιληφθήκατε, ότι ο μουσουλμανικός κόσμος τής δυτικής Θράκης βρίσκεται σε μια τέτοια κατάσταση;

Ε.Μ.: Εκείνο, το οποίο ένιωσα, ότι αντλεί αυτός ο κόσμος, είναι έναν υπέρμετρο φόβο, που καταλήγει να παραμορφώνει τον ψυχισμό τους, να αλλοιώνει τα πιστεύω τους, να καλλιεργεί σχιζοειδείς  προσωπικότητες.

Όταν οι εκπρόσωποι τού τουρκικού προξενείου δρουν επί έτη εκβιαστικά και απειλητικά απέναντι στους πομάκους εκείνους, που αντιστέκονται στον εκτουρκισμό και κάποτε κάποιοι από αυτούς εν τέλει ενδίδουν για ωφελιμιστικούς λόγους, τότε ναι, βλέπουμε το φαινόμενο τής δουλείας. Τής προδοσίας απέναντι στην αληθινή καταγωγή τους, στη γλώσσα τους, που χάνεται, στα έθιμά τους.

Υπάρχουν όμως και πολλοί ανάμεσα στους πομάκους, που δεν ενδίδουν με καμμία δύναμη στους εκβιασμούς και στις απειλές των τούρκων. Δεν δελεάζονται από τα οφέλη και τα δώρα τους, προκειμένου να ζήσουν μια καλύτερη ζωή αυτοχαρακτηριζόμενοι ως τούρκοι.

Π.Λ.: Ο μουσουλμανικός κόσμος τού σήμερα είναι ένας περήφανος κόσμος στην πλειονότητά του, περήφανος για την καταγωγή του, για τη θρησκεία, τα έθιμα του και όλα αυτά θέλει να τα διατηρήσει.

Αποζητά να έχει ίσα δικαιώματα με τους χριστιανούς έλληνες, να μην νιώθει σαν ξένος στον τόπο του, να μην υφίσταται διακρίσεις και να νιώθει ελεύθερος όπως και κάθε χριστιανός.

    
          Νεαρή μαθήτρια ιεροσπουδαστηρίου.
 
 
«Ε.Ε.»: Η Ελλάδα είναι η τελευταία θεοκρατία στην Ευρώπη. Πρωτοπορεί στη θεοκρατία με αποτέλεσμα να είναι ουραγός σε όλα τα άλλα (αξιοκρατία, διαφάνεια, ανάπτυξη, πολιτισμό κ.λπ.). Μέχρι πριν από λίγες δεκαετίες οι γυναίκες φορούσαν κι εδώ μαντήλια. Μόνο επιφανειακά γίναμε ευρωπαίοι κι αυτό σε ελάχιστα σημεία. Κατά βάθος παραμένουμε βαθύτατα βυζαντινοί, μεσαιωνικοί. Μήπως οι μουσουλμάνοι τής δυτικής Θράκης βρίσκονται από τη μια μεριά με τη μουσουλμανική υπανάπτυξη και από την άλλη με την υπανάπτυξη τής Ρωμιοσύνης; Μήπως δηλαδή είτε ενταχθούν είτε όχι, το δίλημμα για αυτούς ουσιαστικά είναι μπρός γκρεμός και πίσω ρέμα;


Ε.Μ.: Πιστεύω, πως γνωρίζουν καλά, ότι κερδίζοντας κάτι, θα χάσουν κάτι άλλο… Φοβάμαι, πως οι γηραιότεροι και πιο συντηρητικοί είναι αυτοί, που προτιμούν να παραμείνουν στον υποανάπτυκτο τρόπο ζωής τους και ας διαμαρτύρονται, ότι θέλουν αλλαγές. Οι νεότερες γενιές, των 20 και 30 είναι σαφέστατα πιο απελευθερωμένες και επιθυμούν τον ευρωπαϊκό και δυτικό τρόπο ζωής. Το αποδεικνύουν άλλωστε με το να σπουδάζουν σε ελληνικά πανεπιστήμια, να δεσμεύονται με χριστιανούς και να μεταναστεύουν στην Ευρώπη για μία καλύτερη ζωή.

Π.Λ.: Δεν είναι τυχαίο, που, όταν πηγαίνουν στην Τουρκία, νιώθουν ξένοι, αφού πατρίδα τους θεωρούν την Ελλάδα, τον τόπο που γεννήθηκαν. Θέλουν να προχωρήσουν και να εξελιχθούν και φυσικά να μην βρουν γκρεμό μπροστά τους αλλά ίσες ευκαιρίες, σεβασμό και ανάπτυξη για αυτούς και τα παιδιά τους ακόμα περισσότερο.
 
 

«Ε.Ε.»: Πολύ όμορφες είναι στο βιβλίο οι φωτογραφίες σας,
κ. Λουλακάκη.


Π.Λ.: Φωτογραφικά για μένα έχει τεράστιο ενδιαφέρον ο μουσουλμανικός κόσμος τής Θράκης, γιατί βρίσκεται σε εξέλιξη, ενώ κρατάει ακόμη τις παραδόσεις και τον παραδοσιακό τρόπο ζωής θυμίζοντας άλλες εποχές. Με ενδιαφέρει να αναδείξω και να διατηρήσω μέσα από τις εικόνες τους δυνατούς δεσμούς με τις παραδόσεις, τη γη, τη θρησκεία κι ίσως και να προκαλέσω και έναν προβληματισμό σχετικά με όλα αυτά, που ετοιμάζονται να αφήσουν πίσω, (τα επαγγέλματα που χάνονται για παράδειγμα), ενώ θα μπορούσαν να διατηρηθούν ή να μετεξελιχθούν.

Η νέα μουσουλμάνα που πάει βόλτα με το μηχανάκι της ή δουλεύει στο λάπτοπ, ενώ το παιδί της παίζει, οι πομάκοι με τα τζην από τη μια μεριά και με τις παραδοσιακές φορεσιές από την άλλη σε μία εικόνα φανερώνουν πώς και πόσο γρήγορα μετεξελίσσεται αυτός ο κόσμος. Έχει την ευκαιρία να δει και ο ίδιος τον εαυτό του σαν μέσα από καθρέπτη, μέσα από αυτές τις εικόνες και να παρακολουθήσει την πορεία τής εξέλιξής του.

Τί θα διατηρηθεί, τί θα μείνει πίσω, τί θα κυριαρχήσει από σύγχρονη εποχή και τί από την παλαιότερη είναι ένα ζήτημα, που αυτή τη στιγμή διαμορφώνει αυτή την κοινωνία και καθορίζει το μέλλον της.


«Ε.Ε.»: Ποιός είναι ο επόμενος στόχος σας;
 
- Ο επόμενος στόχος μας είναι το βιβλίο μας να μεταφραστεί στα αγγλικά και τουρκικά με σκοπό να εκδοθεί στο εξωτερικό. Για να επιτευχθεί αυτό έχουμε προχωρήσει σε ένα νέο είδος χρηματοδότησης μέσω τού κοινού, που ονομάζεται crowd funding. Δηλαδή, ο κόσμος στηρίζει τη προσπάθεια αυτή οικονομικά και μέσω των κοινωνικών δικτύων.

Οι έλληνες, τώρα μόλις κάνουν τα πρώτα βήματα σε σχέση με το crowd funding, ενώ στο εξωτερικό εδώ και τουλάχιστον τρία χρόνια ανθίζει και είναι ο πιο διαδεδομένος τρόπος χρηματοδότησης σε όλους τους τομείς, τόσο σε πολιτιστικό επίπεδο όσο και σε επιστημονικό και άλλα πολλά.

ΓΡΑΨΤΕ ΤΟ ΜΗΝΥΜΑ ΣΑΣ