ΣΤΙΣ ΑΠΑΡΧΕΣ
ΤΗΣ ΔΙΑΦΘΟΡΑΣ

Δημοκρατία και κατάδοση
στην αρχαία Ελλάδα


Στις μέρες μας έχουμε την τάση να αντι-
παραθέτουμε, με κάποια νοσταλγία,
την αδιαφορία των ανθρώπων για την
πολιτική, την αποχή από τις εκλογές
ή τον αντικοινοβουλευτισμό στο πρότυπο
της αρχαίας δημοκρατίας, που για πολ-
λούς αντιπροσωπεύει το χρυσό αιώνα
της συμμετοχής των πολιτών στα κοινά.

Το κοινό αίσθημα εξιδανικεύει την αθη-
ναϊκή δημοκρατία της κλασικής περιόδου
ελαχιστοποιώντας τη σημασία φαινομέ-
νων αδιαχώριστων από αυτήν, όπως
η κατάδοση ή ο οστρακισμός, και καθι-
στώντας τη θανάτωση του Σωκράτη μια
ατυχή παρένθεση.

Η ελληνική δημοκρατία ετύγχανε ανέκαθεν προνομιακής μεταχείρισης στο πλαίσιο μιας ακαδημαϊκής παράδοσης, της οποίας μέλημα ήταν να παρουσιάσει τα σύγχρονα καθεστώτα ως απογόνους της. Όμως, αυτή η αναφορά εξεταζόταν πάντα από θετική σκοπιά. Ωστόσο, η τόσο εξιδανικευμένη αθηναϊκή δημοκρατία μπορεί επίσης να χρησιμεύσει ως πρότυπο και όσον αφορά τις παρεκτροπές της, τις δυσλειτουργίες της και τις κρίσεις της.

Το μεγάλο πεδίο της μελέτης της διαφθοράς δεν έχει ακόμα ανοίξει. Εν τούτοις, η διαφθορά δεν αποτελεί καινούργιο φαινόμενο. Η αθηναϊκή δημοκρατία είχε συγκλονιστεί από πολυάριθμα πολιτικοοικονομικά σκάνδαλα, τα οποία έρχονται σε χτυπητή αντίθεση με την εξιδανικευμένη εικόνα, που κληρονομήσαμε γιʼ αυτήν.


Ένας ανεξερεύνητος τομέας
Η προσέγγιση του δημοκρατικού πολιτικού φαντασιακού από τη σκοπιά της κατάδοσης οφείλει να απαντήσει σε μια διττή πρόκληση: να αποφύγει την απλή περιγραφή ενός φαινομένου και ταυτόχρονα να μην περιορίζεται μόνο στο κυριολεκτικό και λογοτεχνικό περιεχόμενο των αξιοποιούμενων πηγών.

Για να το πετύχει αυτό η συγγραφέας, χρειάστηκε, αφενός, να περιορίσει την έρευνά της σε μια σαφώς οριοθετημένη χρονολογική περίοδο και, αφετέρου, να επιλέξει την ευρύτερη δυνατή γκάμα λογοτεχνικών πηγών. Τα ελληνικά κείμενα, που χρησιμεύουν ως βάση στη μελέτη, ανήκουν σε όλα τα είδη της αρχαίας ελληνικής γραμματείας: κείμενα ιστορικών, όπως ο Ξενοφώντας, ή ηθογράφων, όπως ο Πλούταρχος. Δικανικά και πολιτικά κείμενα, ειδικότερα οι λόγοι των αθηναίων ρητόρων. Κωμωδίες, με εμβάθυνση στα κείμενα του Αριστοφάνη.

Το έργο του Αριστοφάνη συνιστά ένα ιδιαίτερα πλούσιο κόρπους. Οι κωμωδίες είναι μία από τις κύριες πηγές πληροφόρησής μας σχετικά με τον πέμπτο αιώνα π.Χ., ενώ το μεγαλύτερο μέρος των έργων των αθηναίων ρητόρων συντάχθηκε τον τέταρτο αιώνα π.Χ.. Τα έργα του Αριστοφάνη είναι γειωμένα στην άμεση πολιτική επικαιρότητα −χαρακτηριστικό, το οποίο διαφοροποιεί την αρχαία από τη νέα κωμωδία−, ενώ η θεματική της συκοφαντίας εκδιπλώνεται ανεξάρτητα από τη συγκυρία και μπορεί να χρησιμεύσει ως κατευθυντήριος μίτος, για να διεισδύσουμε στο αθηναϊκό φαντασιακό. Το κωμικό στοιχείο τρέφεται με συχνούς υπαινιγμούς στο σολώνειο θεσμό του πολίτη–κατήγορου, ο οποίος επικρίνεται αυστηρά από το συγγραφέα.

Αυτή η διττή κίνηση από τους θεσμούς προς το συμβολικό και από το συμβολικό προς τους θεσμούς άξιζε να εμβαθυνθεί. Θυμίζει από μια άποψη τον τρόπο, με τον οποίο τάσσεται υπέρ του Αρείου Πάγου ο Αισχύλος στην Ορέστεια, επιχειρώντας να εφοδιάσει αυτόν το νεοεπιβληθέντα θεσμό με μυθικές και θρυλικές βάσεις, στις οποίες να μπορεί να προσκολληθεί η λαϊκή συνείδηση. Η μεταμόσχευση ενός θεσμού σε μια συγκεκριμένη κοινωνία ερμηνεύεται στον Αισχύλο με όχημα έναν πολιτικό μύθο, ενώ στον Αριστοφάνη με όχημα μια πολιτική συμβολική. Το έργο του τελευταίου απαιτεί μια διττή ανάγνωση, οριζόντια και κατακόρυφη, η οποία να συναρθρώνει μια δομική προσέγγιση της οργάνωσης του κειμένου με πηγαινέλα στην άμεση πολιτική συγκυρία. Εξού η ανάγκη μιας διεπιστημονικής προσέγγισης, λογοτεχνικής και συγχρόνως ιστορικής, νομικής και πολιτικής (σελ. 30-31).


Η Carine Dοganis, διδάκτωρ Πολιτικών Επιστημών και διπλωματούχος του Ινστιτούτου Πολιτικών Επιστημών του Παρισιού, είναι επίσης συγγραφέας πολλών άρθρων με θέμα τις βάσεις της δημοκρατίας.
Σήμερα, οι έρευνές της αφορούν στη δημοκρατική διακυβέρνηση, τους θεσμικούς και διοικητικούς μετασχηματισμούς των δημόσιων δομών, τις μορφές πολιτικής συμμετοχής και τις συμπεριφορές των πολιτών.


Συκοφάντης−αλιτήριος
Η ετυμολογία του όρου «συκοφάντης» παραμένει σκοτεινή: Πρόκειται για ουσιαστικό αρσενικού γένους, αποτελούμενο από το σύκον και το φάντης, παράγωγο του ρήματος φαίνω, που σημαίνει «δείχνω», «φανερώνω», «γνωστοποιώ», «επισημαίνω», αλλά και «λάμπω», «δείχνομαι», «φαίνομαι».

Συκοφάντης λέγεται, ότι είναι το πρόσωπο, το οποίο καταγγέλλει όσους εξάγουν λαθραία τα σύκα ή κλέβουν τα σύκα από τις ιερές συκιές και κατʼ επέκταση αποτελεί έναν καταδότη, ένα διαβολέα. Ίσως αρχικά να ονόμαζαν έτσι εκείνους, που κατήγγελλαν τους λαθρεμπόρους, οι οποίοι εξήγαγαν σύκα ή έκλεβαν τους καρπούς των ιερών συκιών.

Μια πρώτη υπόθεση συνδέει λοιπόν τη συκοφαντία ως πρακτική κατάδοσης με την κλοπή των ιερών σύκων. Ένας σχολιαστής του Αριστοφάνη σημειώνει:

Σε μια περίοδο λιμού στην Αττική, ορισμένοι ξάφρισαν τους καρπούς των συκιών, που ήταν αφιερωμένες στους θεούς. Αργότερα, όταν ο λιμός είχε περάσει, κάποιοι τους κατηγόρησαν: Από εκεί προέρχεται το όνομα «συκοφάντης».

Η συκοφαντία υποτίθεται, ότι έκανε την εμφάνισή της σε μια έκτακτη συγκυρία −σε περίοδο λιμού− η οποία ανάγκασε τους κατοίκους των Αθηνών να διαπράξουν την ιεροσυλία της κλοπής των ιερών καρπών. Άλλοι αμφισβητούν αυτή την ερμηνεία με το επιχείρημα, ότι δεν γνωρίζουμε ούτε για ποιο λιμό πρόκειται ούτε ποιες είναι αυτές οι ιερές συκιές.

Λίγα πράγματα γνωρίζουμε τελικά ως προς την εμφάνιση του «αινιγματικού» αυτού όρου. Ωστόσο, ο Πλούταρχος, ο οποίος γεννήθηκε το 50 μΧ., αναφέρεται όντως σε ένα μεγάλο λιμό, που είχε πλήξει την Αθήνα και σημειώνει, ότι κατά τη διάρκειά του έκανε την εμφάνισή του το πρόσωπο του αλιτηρίου, του οποίου η συμπεριφορά μοιάζει με εκείνη των συκοφαντών, που κατέδιδαν τους κλέφτες σύκων:

Και λέγεται, ότι ο άνθρωπος, που αποκαλείται αλιτήριος, απέκτησε αυτή την προσωνυμία από την πολυπραγμοσύνη του. Όπως φαίνεται, όταν κάποτε είχε πέσει μεγάλος λιμός στην Αθήνα και όσοι είχαν σιτάρι δεν ήθελαν να συνεισφέρουν στο κοινό απόθεμα, αλλά το άλεθαν κρυφά στα σπίτια τους τη νύχτα, μερικοί τριγύριζαν στους δρόμους και έστηναν αφτί, για να ακούσουν το θόρυβο των μύλων: Έτσι απέκτησαν το όνομα «αλιτήριοι». (Περί πολυπραγμοσύνης, 16).

Σύμφωνα με μια δεύτερη σημασιολογική ερμηνεία, θεμελιωμένη στην υπόθεση της ύπαρξης ενός νόμου, που όριζε, ότι τα σύκα δεν έπρεπε να βγαίνουν από την επικράτεια των Αθηνών, οι συκοφάντες δεν κατήγγελλαν τους κλέφτες των ιερών σύκων, αλλά τις λαθραίες εξαγωγές τους. Αυτή η ερμηνεία της προέλευσης της συκοφαντίας είναι και η ευρύτερα αποδεκτή. Η απαγόρευση της εξαγωγής σύκων, που αναφέρεται σε πολλά ελληνικά κείμενα, υποτίθεται, ότι οφειλόταν στη σπανιότητα της συκιάς της Αττικής, της οποίας οι καρποί ήταν, όπως υποστηριζόταν, πιο ωραίοι από οπουδήποτε αλλού.

Άλλοτε απαγορευόταν η εξαγωγή σύκων από την Αττική, καθώς η συκιά προκαλούσε αρχικά μεγάλο θαυμασμό. Εκείνοι λοιπόν, οι οποίοι αναζητούσαν με ένα είδος μανίας την ανακάλυψη των παραβατών, λέγεται, ότι ονομάστηκαν συκοφάντες από το όνομα του καρπού, που ήταν το αντικείμενο της παράβασης. Και το όνομα αυτό δόθηκε επίσης και σε όσους προέβαιναν σε ψευδή καταγγελία.

Η κατάδοση ως πολιτικό δικαίωμα

Καθώς στην πολιτεία των Αθηνών της κλασικής περιόδου δεν υπήρχε θεσμοποιημένη εισαγγελική αρχή, κάθε ενέργεια εις βάρος του δημοσίου συμφέροντος έπρεπε να καταγγέλλεται από τους ίδιους τους πολίτες. Οι πολίτες, οι οποίοι έκαναν κατάχρηση της αρχής της εθελοντικής δημόσιας καταγγελίας, χαρακτηρίζονταν συκοφάντες.

Η ευρύτερα αποδεκτή ιστορική υπόθεση ορίζει λοιπόν τη συκοφαντία ως διαστροφή ενός δικονομικού συστήματος βασισμένου στην αρχή της εθελοντικής δημόσιας καταγγελίας, το οποίο εγκαθίδρυσε ο Σόλωνας τον έκτο αιώνα π.Χ..


Η θέσπιση στην Αθήνα μιας «πολιτικής» εισαγγελικής αρχής βασισμένης στην εθελοντική δημόσια καταγγελία εντάσσεται στο πλαίσιο μιας σειράς πολιτικών και κοινωνικών μεταρρυθμίσεων, που εφάρμοσε ο Σόλωνας, προκειμένου να ενισχύσει τη δημοκρατία παρέχοντας ευρύτερες εξουσίες στο λαό. Στον τομέα της δικαιοσύνης οι μεταρρυθμίσεις του Σόλωνα οδήγησαν στην εγκαθίδρυση μιας λαϊκής δικαιοσύνης, η οποία συγκεκριμενοποιείται υπό δύο μορφές: αφενός, με τη μετατόπιση του κέντρου βάρους της αρμοδιότητας του δικάζειν από τους άρχοντες στο λαό μέσω της δημιουργίας της Ηλιαίας −λαϊκού δικαστηρίου απαρτιζόμενου από 6.000 πολίτες, που επιλέγονταν κάθε χρόνο με κλήρο− και, αφετέρου, με την καθιέρωση της αρχής της εθελοντικής προσφυγής στη δικαιοσύνη.

Κάθε πολίτης είχε το δικαίωμα, και μάλιστα το καθήκον, να απαγγείλει κατηγορία, όταν έκρινε, ότι αδικείτο ένας συμπολίτης του ή το δημόσιο. Δεν ήταν αναγκαίο να είναι ο ίδιος ο κατήγορος αδικούμενος. Η δίωξη των αδικημάτων ήταν της αρμοδιότητας κάθε πολίτη, που είχε το δικαίωμα να προσφύγει στη δικαιοσύνη υπέρ ενός ατόμου αδικημένου. Με αυτή τη μεταρρύθμιση ο Σόλωνας επιδίωξε να προωθήσει τη γένεση μιας συνείδησης του πολίτη. Εν πάση περιπτώσει, έτσι παρουσιάζεται ο νόμος, που εγκαθιδρύει μια «πολιτική» εισαγγελική αρχή από τις δύο κύριες πηγές μας σχετικά με αυτό το ζήτημα: τον Αριστοτέλη και τον Πλούταρχο.

Στη συντριπτική πλειονότητά τους, οι πολιτικές, ιστορικές ή νομικές αναλύσεις της αθηναϊκής δημοκρατίας καταλήγουν στο συμπέρασμα περί αναμφισβήτητου δεσμού ανάμεσα στη σολώνεια αρχή της εθελοντικής προσφυγής στη δικαιοσύνη και την εμφάνιση του φαινομένου της συκοφαντίας. Καθώς δεν υπήρχε θεσμοποιημένη δημόσια εισαγγελική αρχή, η ευθύνη για την καταγγελία αδικημάτων εις βάρος των πολιτών ή του δημοσίου ανήκε στους απλούς πολίτες.

Ο όρος «συκοφάντης» δήλωνε αυτούς, οι οποίοι ως πολίτες έκαναν χρήση του δικαιώματος καταγγελίας για προσωπικό όφελος, ενίοτε νόμιμα, αλλά τις περισσότερες φορές από καθαρή κερδοσκοπία και για εκβιασμό. Οι συκοφάντες περιγράφονται ως εκβιαστές, που αποσπούσαν χρήματα από πλούσιους ή απλώς εύπορους πολίτες απειλώντας τους, ότι θα τους σύρουν στα δικαστήρια, ακόμα και με ασύστατες κατηγορίες.

ΔΙΚΑΙΟΣ: Και πώς μπορεί να είσαι χρηστός άνθρωπος, βρε διαρρήκτη, αφού χώνεις τη μύτη σου σε πράγματα, που δε σε αφορούν και όλοι σε μισούν;

ΣΥΚΟΦΑΝΤΗΣ: Δε με αφορά, βρε μπούφε, να ευεργετώ την πόλη μου, όσο μπορώ;

ΔΙΚΑΙΟΣ: Και το λες ευεργεσία να χώνεις τη μύτη σου παντού;

ΣΥΚΟΦΑΝΤΗΣ: Πες καλύτερα να υπερασπίζεσαι τους ισχύοντες νόμους και να μην επιτρέπεις την παράβασή τούς.

ΔΙΚΑΙΟΣ: Και δεν έχει ορίσει δικαστές η πόλη μας ειδικά για αυτή τη δουλειά;

ΣΥΚΟΦΑΝΤΗΣ: Και τις καταγγελίες ποιος τις κάνει;

ΔΙΚΑΙΟΣ: Όποιος θέλει.

ΣΥΚΟΦΑΝΤΗΣ: Ε λοιπόν, αυτός είμαι εγώ. Και έτσι, οι δημόσιες υποθέσεις είναι δικές μου. (Αριστοφάνη, Πλούτος, 909-919).

Ο Συκοφάντης θεωρεί τον εαυτό του εδώ απλό πολίτη, που προσφέρεται εθελοντικά να εκτελέσει ένα καθήκον, το οποίο του επιβάλλεται από την ιδιότητά του ως πολίτη: το καθήκον της δημόσιας καταγγελίας. Χρησιμοποιώντας εσκεμμένα το στοιχείο της κωμικής ειρωνείας, ο Αριστοφάνης αρέσκεται εδώ να δείξει, ότι στην πράξη δεν προσφέρεται εθελοντικά να αναλάβει το ρόλο του δημοσίου κατηγόρου ο Δίκαιος, αλλά το διεφθαρμένο πρόσωπο του Συκοφάντη.

Μέσω του προσώπου του Συκοφάντη ο συγγραφέας ασκεί κριτική στο σύστημα της «πολιτικής» κατηγορούσας αρχής, υπογραμμίζοντας ένα από τα θεμελιακά όρια της: Αφού ο νόμος δεν μπορεί να εφαρμοστεί χωρίς την εθελοντική δημόσια καταγγελία, εκείνος, ο οποίος επιβάλλει το νόμο, είναι τελικά ο δημόσιος κατήγορος. Σε περίπτωση, που κανείς δε θα ήθελε να είναι ο βουλόμενος να προσφερθεί εθελοντικά, δε θα μπορούσε να κινηθεί καμία δικαστική δίωξη. Εξού αυτό το γελοιογραφικό συμπέρασμα στο στόμα του Συκοφάντη: «Και έτσι, οι δημόσιες υποθέσεις είναι δικές μου».

Εκβιασμός και απόσπαση χρημάτων
Το σύστημα της «πολιτικής» εισαγγελικής αρχής οδήγησε σε σημαντικές εκτροπές. Ο ιστορικός Μόγκενς Χέρμαν Χάνσεν επισημαίνει, ότι οι αθηναίοι, ακριβώς για να εφαρμόσουν το σολώνειο ιδεώδες της εθελοντικής δημόσιας καταγγελίας, προσέφεραν ανταμοιβή στον ενάγοντα, που θα κέρδιζε τη δικαστική δίωξη, την οποία κινούσε.

Οι κερδοσκοπικές πλευρές της εθελοντικής δημόσιας καταγγελίας προβάλλονται από τους ιστορικούς, που αναλύουν τη συκοφαντία ως βαθμιαία παραφθορά του σολώνειου ιδεώδους. Ο Ντέιβιντ Χάρβεϊ θεωρεί, ότι το κίνητρο της κατάδοσης ήταν το οικονομικό όφελος, στο οποίο υπολόγιζε ο συκοφάντης, και αφιερώνει σε αυτό το θέμα ένα ολόκληρο κεφάλαιο με τον τίτλο «Money–grubbing» (Παραδόπιστος).

Ο Μιχαήλ Σακελλαρίου κάνει έναν ενδιαφέροντα υπολογισμό συγκρίνοντας το οικονομικό ρίσκο, που διέτρεχε ο ενάγων, εφόσον θα έχανε τη δίκη, την οποία θα είχε κινήσει, με το κέρδος, που θα αποκόμιζε από μια δίκη, την οποία θα κέρδιζε. Ο ιστορικός καταδεικνύει, ότι αν η προσφυγή του εθελοντή κατηγόρου στη δικαιοσύνη απορριπτόταν από τα τέσσερα πέμπτα των ψήφων, δε θα είχε να χάσει παρά 1.000 δραχμές. Επίσης, αν ο ενάγων παραπεμπόταν, με τη σειρά του, στη δικαιοσύνη για συκοφαντική δυσφήμιση με τη διαδικασία της γραφής συκοφαντίας, η ενδεχόμενη ποινή, που θα του επιβαλλόταν, δεν ήταν και πολύ βαριά. Αντίθετα, το κέρδος, που θα αποκόμιζε από μια δημόσια καταγγελία, η οποία θα γινόταν δεκτή, δηλαδή από μια υπόθεση, την οποία θα κέρδιζε, μπορούσε να φτάσει μέχρι το μισό ή τα δύο τρίτα της κατασχόμενης περιουσίας του καταδικασθέντος κατηγορουμένου. Έτσι, οι συκοφάντες είναι δυνατόν να ενεργούσαν με βάση έναν απλό οικονομικό υπολογισμό του κόστους και του κέρδους, εκφυλίζοντας το σολώνειο ιδεώδες της εθελοντικής δημόσιας καταγγελίας (σελ. 101).

Κατάδοση και ανάκριση
Ως φαινόμενο φημολογίας, η κατάδοση παρεισδύει σε όλα τα παραδοσιακά δίκτυα κοινωνικότητας, για να διαδοθεί. Πληροφορίες, παραπληροφορίες και διάφορες φήμες διασπείρονται στα δικαστήρια, στην Εκκλησία του Δήμου, στην αγορά, στις στοές, στα μικρομάγαζα των εμπόρων, στους δημόσιους χώρους. Ο συκοφάντης αντιλαμβάνεται την αθηναϊκή πολιτεία σαν ένα μεγάλο χωριό, όπου τα πάντα πρέπει να διαδραματίζονται εν γνώσει όλων. Κάθε μυστική συναλλαγή, η οποία θα λάμβανε χώρα εκτός του δημόσιου πεδίου καταγγέλλεται, γιατί θεωρείται κολάσιμη. Η ιδιωτική σφαίρα είναι σχεδόν ανύπαρκτη. Εγείροντας το ζήτημα της σχέσης ανάμεσα στο δημόσιο και το ιδιωτικό, η προβληματική της κατάδοσης επιτρέπει να κατανοήσουμε τη φύση του πολιτικού, όπως το αντιλαμβάνονταν την κλασική εποχή.

Απέχοντας πολύ από το να συνιστά μια αυτόνομη σφαίρα με τη δική της λογική −διαφορετική από την κοινωνική λογική− το πολιτικό αποτελούσε στο αθηναϊκό φαντασιακό έναν τρόπο ολικής κοινωνικής οργάνωσης. Αντίθετα, η αυτονόμηση του πολιτικού, που στις σύγχρονες κοινωνίες καθίσταται η πολιτική, συνιστά πρόσφατο φαινόμενο και δε θα μπορούσε να μας βοηθήσει να κατανοήσουμε τη φύση της αθηναϊκής δημοκρατίας της κλασικής περιόδου.

Η ολιστική αντίληψη της πολιτείας του συκοφάντη αποκαλύπτεται στον τρόπο, με τον οποίο παρουσιάζονται οι συκοφάντες ως θεατρικά πρόσωπα στις κωμωδίες. Απρόβλεπτοι και πάντα απρόσμενοι, οι συκοφάντες ξεπηδούν στους κόλπους μιας ομάδας και διεξάγουν την ανακριτική τους έρευνα κατά τρόπο κατʼ επανάληψη πανομοιότυπο:

ΣΥΚΟΦΑΝΤΗΣ: Έι, εσύ, από που είσαι;

ΜΕΓΑΡΙΤΗΣ: Γουρουνάκια πουλάω, είμαι από τα Μέγαρα.

ΣΥΚΟΦΑΝΤΗΣ: Σας καταγγέλλω, και εσένα και τα γουρουνάκια σου. Είστε εχθροί μας. (Αριστοφάνη, Αχαρνής, 818-821).

* * *

ΝΙΚΑΡΧΟΣ: Τίνος είναι αυτά τα φορτία;

ΒΟΙΩΤΟΣ: Δικά μου, ήρθα από τη Θήβα, ορκίζομαι στον Δία!

ΝΙΚΑΡΧΟΣ: Ε λοιπόν, εγώ που με βλέπεις τα καταγγέλλω ως εχθρικά.

ΒΟΙΩΤΟΣ: Τι κακό σου έχουν κάνει τα άκακα πετούμενα και τα μάχεσαι και τα πολεμάς;

ΝΙΚΑΡΧΟΣ: Τα καταγγέλλω ως εχθρούς. Και εσένα μαζί. (Αριστοφάνη, Αχαρνής, 910-914).

* * *

ΠΑΦΛΑΓΟΝΑΣ: Τι θέλει εδώ τούτο το χαλκιδαίικο κύπελλο; Τους χαλκιδαίους ξεσηκώνετε, μωρέ; Θα αφανιστείτε, αχρείοι, θα πεθάνετε! (Αριστοφάνη, Ιππής, 237-239).

Αυτά τα τρία κωμικά χωρία είναι δομημένα κατά τρόπο σχεδόν ταυτόσημο. Παρουσιάζουν συκοφάντες σύμφωνα με το δυαδικό σχήμα ανάκριση–καταγγελία, συνοδευόμενο ενίοτε από ένα τρίτο σκέλος, το οποίο συνίσταται στην αναζήτηση μαρτύρων. Αυτή η σχεδόν μηχανική μέθοδος δράσης των συκοφαντών παρουσιάζεται κατά τρόπο γελοιογραφικό, για να φανεί η δραστηριότητα του συκοφάντη ως δημόσιου κατήγορου υπό τη λιγότερο ευγενή μορφή της κατάδοσης. Η ανάκριση, στην οποία υποβάλλουν οι συκοφάντες τα θύματά τους δυσφημίζεται, ώστε να υπογραμμιστεί το ιεροεξεταστικό τους πνεύμα.

Στην κωμωδία Πλούτος ο Συκοφάντης φτάνει στο σημείο να ρωτήσει τον Δίκαιο:

Και άλλωστε, πού το βρήκες αυτό το ιμάτιο; Εχθές εγώ σε είδα ρακένδυτο (881).

Ο Αριστοφάνης αρέσκεται να υπερτονίζει τα χαρακτηριστικά μέχρι γελοιοποίησης. Ακόμα και τα ρούχα αποτελούν για τους καταδότες αντικείμενο καταγγελίας, πράγμα, που αφήνει να διαφανεί −πίσω από την ολοφάνερη κωμικότητα της κατάστασης− μια ολιστική εικόνα της κοινωνίας, όπου ο ένας παρακολουθεί τον άλλο στο πλαίσιο μιας γενικευμένης αλληλοεπιτήρησης. Στην πόλη των Αθηνών επικρατεί μια ατμόσφαιρα καταγγελιομανίας.

Τη συμπεριφορά των συκοφαντών είναι δυνατόν να την ερμηνεύσουμε κατά δύο τρόπους: Είτε στηριζόμαστε στην υπόθεση μιας ιδιαίτερα αναπτυγμένης συνειδητοποίησης των δικαιωμάτων και καθηκόντων του πολίτη στην αθηναϊκή πολιτεία της κλασικής περιόδου είτε υποθέτουμε την επίτευξη μιας «διαφάνειας του πολιτικού» ως τέλειας αντιστοιχίας ανάμεσα στο γενικό συμφέρον της κοινότητας και στα ιδιαίτερα συμφέροντα των πολιτών, καταργώντας κάθε διάκριση ανάμεσα στο δημόσιο και το ιδιωτικό.

Η πρώτη υπόθεση οδηγεί σε μια εξιδανικευμένη θεώρηση της αθηναϊκής δημοκρατίας, στην οποία θα μπορούσαμε να αντιπαραθέσουμε την αποχή από την πολιτική, που χαρακτηρίζει τις σύγχρονες δημοκρατίες. Πρόσφατες μελέτες στον τομέα των πολιτικών επιστημών τονίζουν την πληθώρα συλλόγων, που παρατηρείται σήμερα ως απόρροια της απογοήτευσης από την πολιτική. Υποστηρίζεται, ότι το φαινόμενο της ανάπτυξης συλλογικών μορφών δραστηριότητας δεν αποτελεί τόσο ένδειξη υποχώρησης της πολιτικής συνείδησης, αλλά αντιστοιχεί στην ανάδυση νέων τρόπων συμμετοχής στη δημόσια ζωή. Η συνειδητοποίηση των δικαιωμάτων και καθηκόντων του πολίτη εκδηλώνεται, σύμφωνα με αυτή τη θεώρηση, με νέες μορφές και εκτός της κλασικής πολιτικής σφαίρας, εφόσον η τελευταία εμφανίζεται ολοένα και περισσότερο αποκομμένη από τα συγκεκριμένα προβλήματα, που απασχολούν τα άτομα.

Η δεύτερη υπόθεση σχετικά με την αντιστοιχία ανάμεσα στο γενικό συμφέρον και στην ικανοποίηση των ατομικών συμφερόντών στην ελληνική πολιτεία ερμηνεύεται μέσα από μια κοινότητα αξιών και «ηθικών οριζόντων», την οποία δε συμμερίζονται αναγκαστικά οι πολίτες των σύγχρονων πλουραλιστικών δημοκρατιών. Ο Μαρκ Σαντούν σε ένα κεφάλαιο με τον τίτλο «De la république à la démocratie» («Από την πολιτεία στη δημοκρατία»), υπογραμμίζει με πόση φυσικότητα επιβαλλόταν η πολιτική στην ελληνική πολιτεία ως μια ολότητα:

Αυτή είναι λοιπόν η εξέλιξη της λέξης «πολιτική». Δε θέτει πρόβλημα στους αρχαίους, όπου η πολιτεία συμπεριλαμβάνει όλη τη ζωή του πολίτη, χωρίς να υπάρχει διάκριση ανάμεσα στο δημόσιο και το ιδιωτικό, και όπου με τον όρο «κοινωνία των πολιτών» δηλώνεται το κράτος, η πόλις. Στους νεωτερικούς όμως; Η πολιτική ταυτίζεται με το κράτος ή με την κοινωνία ή και με τα δύο; Ακόμα και ο Ρουσό, ο οποίος απέδιδε στο πολιτικό σώμα απόλυτη εξουσία επί όλων των μελών του, θεωρούσε, ότι με το κοινωνικό συμβόλαιο ο καθένας θα πρέπει να εκχωρεί
από τη δύναμή του, από την περιουσία του και από την ελευθερία του μόνο «το μερίδιο, του οποίου η χρήση ενδιαφέρει την κοινότητα»: Η ιδιωτική ζωή ξεφεύγει από τον έλεγχο της βούλησης.

Οι συκοφάντες επικαλούνται συνεχώς το δημόσιο συμφέρον, για να αναμειχθούν στις ιδιωτικές υποθέσεις. Η έγνοια τους για το γενικό συμφέρον είναι τέτοια, που δεν κάνουν διάκριση ανάμεσα στο δημόσιο και το ιδιωτικό.

Η δυσκολία να αποτιμήσουμε το ρόλο, που έπαιξε πραγματικά η κατάδοση στη διαφθορά της ελληνικής δημοκρατίας, προέρχεται από το γεγονός, ότι το επιχείρημα της υπεράσπισης της δημοκρατίας χρησιμοποιείται τόσο από τους συκοφάντες όσο και εναντίον τους. Η επίκληση της κρατικής ασφάλειας μπορεί να εξηγηθεί στο δικανικό επίπεδο από την ευκολία να κινήσει κανείς ποινική δίωξη, χρησιμοποιώντας τη διαδικασία της εισαγγελίας εναντίον όσων ενδεχομένως απειλούσαν τη δημοκρατία.

Σε πολλές περιπτώσεις, η εισαγγελία είχε αντικαταστήσει στην πράξη την κλασική καταγγελία για αδίκημα εις βάρος του δημοσίου, αλλά απαιτούσε την αιτιολόγησή της με το επιχείρημα της απειλής της εσωτερικής ασφάλειας. Εξού και η συχνή καταφυγή στο θέμα της συνωμοσίας. Η υπεράσπιση της δημοκρατίας είναι, πριν από όλα, υπεράσπιση ενός πολιτεύματος, ενός συντάγματος, ενός συνόλου θεσμών.

Ο Ισοκράτης στο λόγο του Περί της αντιδόσεως χρησιμοποιεί σε συνδυασμό με τη συκοφαντία τον όρο πολιτεία, ο οποίος δηλώνει το Σύνταγμα, για να διευκρινίσει την έννοια, που αποδίδει στη φράση διαφυλάττειν την δημοκρατίαν, δηλαδή την υπεράσπιση της δημοκρατίας.

Ο Πλάτωνας σε ένα χωρίο της Πολιτείας, πραγματευόμενος το θέμα της διαμόρφωσης του ολιγαρχικού φρονήματος, καθιστά τη συκοφαντία υπεύθυνη για τον εκφυλισμό της ιδανικής πολιτείας, καθώς εξωθεί στην αναζήτηση της ευημερίας και αναπτύσσει την πλεονεξία.

Οι ιστορικές αναλύσεις συγκλίνουν ως προς την υπογράμμιση της εχθρότητας των ολιγαρχικών καθεστώτων απέναντι στους συκοφάντες. Έτσι, στην Αθήνα το καθεστώς των Τριάκοντα εξαπέλυσε ανελέητες διώξεις εναντίον τους
(σελ. 187-189).

Ο Θεόφραστος στους Χαρακτήρες αναφέρει τους συκοφάντες κατά τη σκιαγράφηση του πορτρέτου του ολιγάρχη:

Η ολιγαρχία θα φαινόταν, ότι είναι η πολιτική, η οποία ορέγεται ισχύ και κέρδος, ενώ ολιγαρχικός ο τύπος του ανθρώπου, που [. . .] είναι, χωρίς αμφιβολία, ικανός να χρησιμοποιεί μια ορισμένη φρασεολογία όπως: «Πρέπει μόνοι μας να κάνουμε συνέλευση, για να αποφασίσουμε για αυτά τα ζητήματα, και να απαλλαγούμε από τον όχλο και την αγορά. Πρέπει να σταματήσουμε να επιδιώκουμε τα αξιώματα και με αυτό τον τρόπο να πάψουμε να δεχόμαστε ύβρεις ή τιμές από αυτούς. Σε αυτή την πόλη πρέπει να κατοικούν ή αυτοί ή εμείς». [. . .]

Αφού βγει από το σπίτι του κατά το μέσο της ημέρας, φορώντας το ιμάτιό του, κουρεμένος όπως πρέπει και με νύχια περιποιημένα στην εντέλεια, [ο ολιγάρχης] περπατά καμαρωτός στο δρόμο για το Ωδείο λέγοντας: «Η ζωή στην πόλη έχει γίνει αφόρητη από τους συκοφάντες» και «στα δικαστήρια μας κάνουν να υποφέρουμε άνθρωποι κακοί, που μας δικάζουν» και «απορώ τι επιζητούν όσοι ανακατεύονται με την πολιτική» και «ο λαός είναι αχάριστος και ξεχνά αυτόν, που μοιράζει παροχές και δώρα» και «ντρέπομαι στην Εκκλησία του Δήμου, όταν δίπλα μου κάθεται κάποιος κοκκαλιάρης και αλάδωτος».

Λέει ακόμα: «Πότε θα πάψουμε να μαστιζόμαστε από τις δημόσιες χορηγίες και τις τριηραρχίες, οι οποίες μας αφανίζουν;» και «το γένος των δημαγωγών είναι μισητό», ενώ διατείνεται, ότι «ο Θησέας υπήρξε ο πρώτος υπαίτιος των συμφορών της πόλης. Γιατί ακριβώς αυτός συγκέντρωσε τον πληθυσμό δώδεκα πόλεων σε μία και καταλύθηκε η βασιλεία. Έπαθε όμως ό,τι του άξιζε, γιατί πρώτα αυτόν κατέστρεψε ο λαός». Αυτά και άλλα παρόμοια λέει στους ξένους και στους πολίτες, οι οποίοι μοιράζονται μαζί του τον ίδιο χαρακτήρα και τις ίδιες πολιτικές πεποιθήσεις
(26).


ΓΡΑΨΤΕ ΤΟ ΜΗΝΥΜΑ ΣΑΣ


61 ΣΧΟΛΙΑ

  • Ανώνυμος 38979

    9 Ιουλ 2016


    Στην πραγματικότητα μιλάει για τις ιστορικές απαρχές της διαφθοράς, ήταν οι κοινωνίες καλές και «άγιες» πριν απο την ανακάλυψη της γραφής;

  • Ανώνυμος 35432

    3 Οκτ 2015


    Στο ρωμαϊκό κράτος τους συκοφάντες τους ονόμαζαν delatores (ενδεικτικά: Τάκιτος iii 25: cum omnis domus delatorum interpretationibus subverteretur, iv 30: delatores, genus hominum publico exitio repertum et ne, poenis quidem umquam satis coercitum, per praemia eliciebatur ).

  • Ανώνυμος 34780

    14 Ιουν 2015


    Στο Ε΄ Τμήμα του Συμβουλίου της Επικρατείας κατατέθηκε για νομοπαρασκευαστική επεξεργασία σχέδιο Προεδρικού Διατάγματος το οποίο υπογράφεται από τον αναπληρωτή υπουργό Εσωτερικών Ι. Πανούση και τον υπουργό Πολιτισμού και Παιδείας Αρ. Μπαλτά για «την προέλευση, προσόντα, επιλογή και εξέλιξη του ιερέα της Ελληνικής Αστυνομίας».
    Σύμφωνα με το επίμαχο διάταγμα ο ιερέας του σώματος της ΕΛΑΣ θα κατέχει τον βαθμό του υπαστυνόμου Α΄ και θα μπορεί να εξελιχθεί μέχρι το βαθμό του ταξίαρχου, ενώ πρέπει να είναι μέχρι 40 ετών.
    Ειδικότερα, ο ιερέας της ΕΛΑΣ ο οποίος θα εξυπηρετεί τις θρησκευτικές ανάγκες των ενστόλων αστυνομικών, μπορεί να προέρχεται από μετάταξη αστυνομικών ή αξιωματικών γενικών και ειδικών καθηκόντων, ειδικών φουρών και συνοριακών φυλάκων και εάν δεν εκδηλωθεί ενδιαφέρον από τους υπηρετούντες στο σώμα της ΕΛΑΣ για μετάταξη, τότε ιερέας της ΕΛΑΣ, μπορεί να είναι και ιδιώτης Έλληνας ιερέας.
    Σύμφωνα με το εν λόγω σχέδιο διατάγματος, οι ιδιώτες ιερείς για να μπορούν να προσληφθούν πρέπει να είναι μικρότεροι των 40 ετών, να έχουν πτυχίο Θεολογικής Σχολής, να κατέχουν χειροτονητήριο της Ανατολικής Ορθόδοξης Εκκλησιάς του Χριστού, να γνωρίζουν μια ξένη γλώσσα (αγγλικά, γαλλικά, γερμανικά ή ιταλικά) σε επίπεδο τουλάχιστον μετρίως, να έχουν εκπληρώσει τις στρατιωτικές τους υποχρεώσεις, να μην έχουν καταδικαστεί για κακουργήματα και άλλα αδικήματα, να μην έχουν στερηθεί τα πολιτικά δικαιώματά τους, κ.λπ.
    Ακόμη, για την αξιολόγηση των προσόντων των υποψηφίων θα συγκροτηθεί «ειδική επιτροπή επιλογής» η οποία θα απαρτίζεται από ένα αντιστράτηγο της ΕΛΑΣ ως πρόεδρο, έναν τακτικό καθηγητή της Θεολογικής Σχολής του Πανεπιστημίου Αθηνών και έναν Ιεράρχη της Εκκλησίας της Ελλάδος.
    Τέλος, ο ιερέας του σώματος της ΕΛΑΣ εξελίσσεται μέχρι το βαθμό του ταξιάρχου, βαθμό τον οποίο διατηρεί και μετά τη αποστρατεία του, ενώ πρέπει υποχρεωτικά να υπηρετήσει στην Ελληνική Αστυνομία για οκτώ χρόνια.
    Newsroom ΔΟΛ, με πληροφορίες από ΑΠΕ-ΜΠΕ

    Πιο αριστερά πεθαίνεις...... :)

  • Ανώνυμος 34774

    14 Ιουν 2015

    34752 συνέχεια... Ρε μπιελιδο τσίμπησες αμέσως! κοίτα να δεις που είχα δίκιο τελικά για ότι σου είπα! Συνέχισε έτσι μπραβο...

  • Bielidopoulos

    14 Ιουν 2015

    ~
    Βουλευτής των Ανεξαρτήτων Ελλήνων ζητεί να ξαναχτιστεί ο Κολοσσός της Ρόδου!
    http://www.tanea.gr/news/politics/article/5173311/boyleyths-twn-an-ell-zhtei-thn-anabiwsh-toy-kolossoy-ths-rodoy/

    Ελλαδιστάν με τρελαίνεις!

  • Ανώνυμος 34771

    14 Ιουν 2015


    Όχι gerakina, η άποψη της συγγραφέως (έτσι όπως παρουσιάζεται εδώ) είναι: «Οι συκοφάντες επικαλούνται συνεχώς το δημόσιο συμφέρον, για να αναμειχθούν στις ιδιωτικές υποθέσεις. Η έγνοια τους για το γενικό συμφέρον είναι τέτοια, που δεν κάνουν διάκριση ανάμεσα στο δημόσιο και το ιδιωτικό.»
    Δεν υπάρχει ιδιωτικό στην αρχαία ελλάδα, αντίθετα όπως πιστεύει η συγγραφέας. Δες τι γινόταν φερ' ειπείν με τους δούλους στην Αθήνα:
    «Ο πολίτης που έδειχνε μεγάλη σκληρότητα απέναντι στο δούλο του μπορούσε να εναχθεί σε δίκη από οποιοδήποτε πολίτη, όχι τόσο από καλοσύνη απέναντι στο δούλο, όσο για να αποφευχθεί η υπερβολή στη βία (ύβρις). Ο Ισοκράτης υποστήριξε πως ούτε ο πιο άχρηστος δούλος δεν πρέπει να θανατώνεται χωρίς δίκη: η εξουσία του κυρίου απέναντι στο δούλο δεν ήταν απόλυτη όπως όριζε το Ρωμαϊκό Δίκαιο (dominus). Οι νόμοι του Δράκοντα μάλιστα όριζαν το θάνατο ως τιμωρία για τη δολοφονία ενός δούλου».
    Ο Θεόφραστος αναφέρει τους συκοφάντες όταν περιγράφει τον χαρακτήρα του ολιγαρχικού, αλλά ο ολιγάρχης στην πραγματικότητα φοβόταν τον συκοφάντη πως θα απεκάλυπτε τις πραγματικές του πολιτικές διαθέσεις: ό,τι είναι εντός εισαγωγικών είναι απόψεις του ολιγάρχη και όχι του συκοφάντη.
    Στην ιδανική δε πλατωνική πολιτεία (στην οποία δεν υπάρχει ούτε σε αυτήν ιδιωτικός χώρος) δεν έχει θεωρητικά πολιτικό λόγο ύπαρξης ο συκοφάντης. Ή μήπως έχει αλλά δεν το βλέπει ο Πλάτωνας: ο Φρόυντ πάντως θα διαφωνούσε.

  • Bielidopoulos

    14 Ιουν 2015

    ~
    Ελλαδιστάν, 21ος αιώνας:
    http://prntscr.com/7gsthp
    http://prntscr.com/7gsto0

  • gerakina

    14 Ιουν 2015

    Ωωωω!

  • Ανώνυμος 34768

    14 Ιουν 2015

    Άκουσα ότι έχει και τον όρκο των αρχαίων ελλήνων οπλιτών στο τέλος, για να ξεκαβλώνουν οι ελληναράδες, που ζορίζονται αν ακούνε για διαφθορά στην αρχαία Αθήνα.

  • gerakina

    14 Ιουν 2015

    Στις τελευταίες σελίδες έχει ζώδια ή άδικα θα το αγοράσουν μερικοί;

  • Ανώνυμος 34766

    14 Ιουν 2015

    Μήπως να διαβάζαμε ρε παιδιά πρώτα το βιβλίο, να δούμε πώς τα τεκμηριώνει η συγγραφέας και μετά να την ρίξουμε στο πυρ το εξώτερον, άμα λάχει;

  • gerakina

    14 Ιουν 2015

    @
    Ανώνυμος 34762 έγραψε...
    @ gerakina
    " ... Στην πραγματικότητα ήταν η ίδια η νομοθεσία του Σόλωνα η οποία δεν έκανε διάκριση μεταξύ ιδιωτικού και δημοσίου".

    Μα, αυτό ακριβώς λέει και το άρθρο ...

  • Bielidopoulos

    14 Ιουν 2015

    ~
    "Αγαπητέ Bielidopoulos η αλήθεια είναι πώς δεν καλοκατάλαβα τι ήθελε να πει ο ποιητής αλλά δεν πειράζει. Νιώθω ευτυχής όταν δεν τα καταλαβαίνω όλα. Γλυτώνω από πολλά ..."
    Έτσι.
    ;)

    "Ένα από αυτά που δεν κατάλαβα είναι το μένος του Ανωνύμου για την συγγραφέα. Αν δηλαδή το θέμα του βιβλίου της ήταν να "αναδείξει" την κλασσική Αθήνα τότε ...; Θα προσπαθούσε και τότε να δημιουργήσει βιογραφικό κατά την άποψή του; Η ερώτηση είναι ρητορική και ως τέτοια δεν χρήζει απαντήσεως."
    Ως γνωστόν μειώνοντας το άλλον είναι σαν να μειώνεις τα στοιχεία/τεκμήρια/επιχειρήματα που τυχόν παραθέτει. Κλασσική τακτική των ραγιάδων και των παπάδων.
    ;)

    Είναι ενδιαφέρον που κάποιοι ανώνυμοι σταμάτησαν να ασχολούνται με ανούσια πράγματα και πέρασαν στο ψητό. Τώρα αποκαλύπτεται και το επίπεδο της διάνοιάς τους και της αντιληπτικής του ικανότητας. Και φυσικά η μπούρδα πέφτει σύννεφο!
    Προς την εγχώρια ελίτ του Ελλαδιστάν: ο λογικός άνθρωπος θα απευθυνθεί στα αμερικανάκια και στους ξενέρωτους άγγλους που έχουν αναδείξει και ερμηνεύσει τους αρχαίους, όχι στους εγχώριους μπάρμπες αμπελοφιλόσοφους που συστηματικά διαστρεβλώνουν την πραγματικότητα με μανία, άρα θα διαστρεβλώνουν και την ιστορική αλήθεια. Είναι ελεεινοί, δεν υπάρχει κάτι που να έχουν ακουμπήσει και να μην το έχουν διαστρεβλώσει. Οι αρχαίοι είχαν θετικά και αρνητικά. Τίποτε από τα δύο δεν γνωρίζουν οι ντόποιοι αμπελοφιλόσοφοι. Έχουν, όχι μια εξιδανικευμένη εικόνα για την αρχαιότητα, αλλά μια φανταστική εικόνα προσαρμοσμένη απόλυτα στα συμφέροντά τους (οικογενειοκρατία, γεροντοκρατία, αρχαιολαγνεία) και στο ντόπιο φολκλόρ του τουρκορωμιού. Η βέλτιστη τακτική αντιμετώπισης όλης αυτής παραγώμενης πορδίτσας είναι η πλήρης αδιαφορία και γύρισμα της πλάτης. Αφήστε τους να σκούζουν.

    Rise and Fall of the Spartans (ελληνικοί υπότιτλοι):
    https://www.youtube.com/watch?v=nT32UCgHwVs
    https://www.youtube.com/watch?v=Fzt5h6W1B6g

    Bettany Hughes - Athens The Truth About Democracy:
    https://www.youtube.com/watch?v=qPnUK176AR0

  • Ανώνυμος 34762

    14 Ιουν 2015

    @ gerakina
    Το λάθος της συγγραφέως έγεκιται εδώ: «Ο συκοφάντης αντιλαμβάνεται την αθηναϊκή πολιτεία σαν ένα μεγάλο χωριό, όπου τα πάντα πρέπει να διαδραματίζονται εν γνώσει όλων. Κάθε μυστική συναλλαγή, η οποία θα λάμβανε χώρα εκτός του δημόσιου πεδίου καταγγέλλεται, γιατί θεωρείται κολάσιμη. Η ιδιωτική σφαίρα είναι σχεδόν ανύπαρκτη.»
    Στην πραγματικότητα ήταν η ίδια η νομοθεσία του Σόλωνα η οποία δεν έκανε διάκριση μεταξύ ιδιωτικού και δημοσίου
    « ΧΧ τῶν δ' ἄλλων αὐτοῦ νόμων ἴδιος μὲν μάλιστα καὶ παράδοξος ὁ κελεύων ἄτιμον εἶναι τὸν ἐν στάσει μηδετέρας μερίδος γενόμενον. Βούλεται δ', ὡς ἔοικε, μὴ ἀπαθῶς μηδ' ἀναισθήτως ἔχειν πρὸς τὸ κοινόν, ἐν ἀσφαλεῖ θέμενον τὰ οἰκεῖα καὶ τῷ μὴ συναλγεῖν μηδὲ συννοσεῖν τῇ πατρίδι καλλωπιζόμενον, ἀλλ' αὐτόθεν τοῖς τὰ βελτίω καὶ δικαιότερα πράττουσι προσθέμενον, συγκινδυνεύειν καὶ βοηθεῖν, μᾶλλον ἢ περιμένειν ἀκινδύνως τὰ τῶν κρατούντων..... ΧΧ ὁρῶν δὲ τὸ μὲν ἄστυ πιμπλάμενον ἀνθρώπων ἀεὶ συῤῥεόντων πανταχόθεν ἐπ' ἀδείας εἰς τὴν Ἀττικήν, τὰ δὲ πλεῖστα τῆς χώρας ἀγεννῆ καὶ φαῦλα, τοὺς δὲ χρωμένους τῇ θαλάττῃ μηδὲν εἰωθότας εἰσάγειν τοῖς μηδὲν ἔχουσιν ἀντιδοῦναι, πρὸς τὰς τέχνας ἔτρεψε τοὺς πολίτας, καὶ νόμον ἔγραψεν υἱῷ τρέφειν τὸν πατέρα μὴ διδαξάμενον τέχνην ἐπάναγκες μὴ εἶναι.....Σόλων δὲ τοῖς πράγμασι τοὺς νόμους μᾶλλον ἢ τὰ πράγματα τοῖς νόμοις προσαρμόζων, καὶ τῆς χώρας τὴν φύσιν ὁρῶν τοῖς γεωργοῦσι γλίσχρως διαρκοῦσαν, ἀργὸν δὲ καὶ σχολαστὴν ὄχλον οὐ δυναμένην τρέφειν, ταῖς τέχναις ἀξίωμα περιέθηκε, καὶ τὴν ἐξ Ἀρείου πάγου βουλὴν ἔταξεν ἐπισκοπεῖν ὅθεν ἕκαστος ἔχει τὰ ἐπιτήδεια, καὶ τοὺς ἀργοὺς κολάζειν.» (Πλουτάρχου Σόλων). Διάκριση δημοσίου και ιδιωτικού χώρου υπάρχει στους ρωμαίους.

  • Ανώνυμος 34761

    14 Ιουν 2015

    @Ανώνυμος 34711
    Οι 1000 δραχμές ποινής για καταγγελία που είχε απορριφθεί δεν ήταν διόλου ευκαταφρόνητο ποσό, η τιμή της Φρύνης για μία νύχτα μαζί της ήταν 100 δραχμές όταν το ποσό που δίνονταν σους αθηναίους πολίτες (μέχρι λίγο μετά το τέλος του πελοπονησιακού πολέμου) για να παραστούν στην εκκλησία του δήμου ήταν 1 οβολός (1 δραχμή αντιστοιχούσε σε 6 οβολούς).
    @ 34759
    Τα ψυχολογικά αίτα της καταδίκης του Σωκράτη είναι λίγο δύσκολο να τα ερμηνεύσουμε αλλά σίγουρα δεν φαίνεται από τα κείμενα του Ξενοφώντα και του πρώιμου Πλάτωνα ως διδάσκαλος (σε αντίθεση με τους σοφιστές οι οποίοι ελάμβαναν και αμοιβή για την διδασκαλία τους) αλλά ως άνθρωπος που αμφισβήτησε κατεστημένες ιδέες και αντιλήψεις των σύγχρονών του Αθηναίων.

  • gerakina

    14 Ιουν 2015

    Κατ΄ αρχήν να ευχαριστήσω για την ενημέρωση περί βιβλιογραφίας.

    Εν συνεχεία να ενημερώσω ότι παρόλο που οι επί προσωπικού επιθέσεις δεν μου αρέσουν (όπως οι παραπάνω διάλογοι μεταξύ Bielidopoulos και Ανωνύμου) οφείλω να ομολογήσω ότι προσφέρουν χάρη και ζωηράδα. στο σύνολο των σχολιασμών. Keep walking!

    Αγαπητέ Bielidopoulos η αλήθεια είναι πώς δεν καλοκατάλαβα τι ήθελε να πει ο ποιητής αλλά δεν πειράζει. Νιώθω ευτυχής όταν δεν τα καταλαβαίνω όλα. Γλυτώνω από πολλά ...

    Ένα από αυτά που δεν κατάλαβα είναι το μένος του Ανωνύμου για την συγγραφέα. Αν δηλαδή το θέμα του βιβλίου της ήταν να "αναδείξει" την κλασσική Αθήνα τότε ...; Θα προσπαθούσε και τότε να δημιουργήσει βιογραφικό κατά την άποψή του; Η ερώτηση είναι ρητορική και ως τέτοια δεν χρήζει απαντήσεως.

    Εν πάση περιπτώσει αναφορικά με το προαναφερόμενο βιβλίο, δεν τάσσομαι μα ούτε και αντιτάσσομαι. Απλώς διάβασα μία ανάλυση. Πάπαλα!

    Από εκεί και πέρα ο κάθε ένας πρεσβεύει ότι θέλει αναλόγως με τις θεωρίες που έχει κάνει "δικές του" για να θυμηθούμε και το άρθρο περί Σπηλαίου του Πλάτωνα.

  • Ανώνυμος 34759

    14 Ιουν 2015

    "Το κοινό αίσθημα εξιδανικεύει την αθη-
    ναϊκή δημοκρατία της κλασικής περιόδου
    ελαχιστοποιώντας τη σημασία φαινομέ-
    νων αδιαχώριστων από αυτήν, όπως
    η κατάδοση ή ο οστρακισμός, και καθι-
    στώντας τη θανάτωση του Σωκράτη μια
    ατυχή παρένθεση."

    Άντε πάλι με τα χριστιανικά αγιολόγια (ως γνωστόν ο Σωκράτης είναι κάτι σαν προ Χριστού άγιος για τους χριστιανούς). Καθόλου "ατυχής" η καταδίκη του Σωκράτη. Καταδικάστηκε σαν τυραννόφιλος και εκτροφέας τυράννων και προδοτών, όπως οι μαθητές του Κριτίας και Αλκιβιάδης. Πρέπει να καταλάβουμε ότι στην Αθήνα ο ρόλος του δάσκαλου δεν είχε τον εργαλειακό χαρακτήρα του απλού εκπαιδευτή που έχει σήμερα, αλλά ότι ο δάσκαλος ήταν υπεύθυνος για τις προσωπικότητες που δημιουργούσε.

  • Ανώνυμος 34758

    14 Ιουν 2015

    Χειροκροτώ το μπουρδολόγημα του μήνα:

    "Ο Μιχαήλ Σακελλαρίου κάνει έναν ενδιαφέροντα υπολογισμό συγκρίνοντας το οικονομικό ρίσκο, που διέτρεχε ο ενάγων, εφόσον θα έχανε τη δίκη, την οποία θα είχε κινήσει, με το κέρδος, που θα αποκόμιζε από μια δίκη, την οποία θα κέρδιζε. Ο ιστορικός καταδεικνύει, ότι αν η προσφυγή του εθελοντή κατηγόρου στη δικαιοσύνη απορριπτόταν από τα τέσσερα πέμπτα των ψήφων, δε θα είχε να χάσει παρά 1.000 δραχμές. Επίσης, αν ο ενάγων παραπεμπόταν, με τη σειρά του, στη δικαιοσύνη για συκοφαντική δυσφήμιση με τη διαδικασία της γραφής συκοφαντίας, η ενδεχόμενη ποινή, που θα του επιβαλλόταν, δεν ήταν και πολύ βαριά. Αντίθετα, το κέρδος, που θα αποκόμιζε από μια δημόσια καταγγελία, η οποία θα γινόταν δεκτή, δηλαδή από μια υπόθεση, την οποία θα κέρδιζε, μπορούσε να φτάσει μέχρι το μισό ή τα δύο τρίτα της κατασχόμενης περιουσίας του καταδικασθέντος κατηγορουμένου. Έτσι, οι συκοφάντες είναι δυνατόν να ενεργούσαν με βάση έναν απλό οικονομικό υπολογισμό του κόστους και του κέρδους, εκφυλίζοντας το σολώνειο ιδεώδες της εθελοντικής δημόσιας καταγγελίας (σελ. 101)."

    Το ότι "είναι δυνατόν να ενεργούσαν με βάση έναν απλό οικονομικό υπολογισμό του κόστους και του κέρδους" δεν σημαίνει ότι το έκαναν κιόλας, άρα ούτε ότι ήσαν συκοφάντες. Το ότι όλοι είμαστε εν δυνάμει κλέφτες και δολοφόνοι δεν σημαίνει ότι θα γίνουμε και στ' αλήθεια. Χώρια που ο "απλός οικονομικός υπολογισμός", έτσι όπως παρουσιάζεται, δεν ήταν τελικά καθόλου απλός. Χώρια το ρίσκο της ποινής για ψευδή καταγγελία.
    Ένα τεράστιο συλλογιστικό μπουρδολόγημα βασισμένο σε διάφορα "αν --> θα".

    Επίσης οι πηγές της κας Doganis είναι εξ' ολκλήρου από ολιγαρχικούς και γνωστούς εχθρούς της δημοκρατίας όπως ο σεμνότυφος ηθικολόγος Πλάτων, ή ο μαθητής του Θεόφραστος, ή ο ... Αριστοφάνης. Γενικά οι ολιγαρχικοί επειδή ποτέ δεν έπαψαν να συνωμοτούν εναντίον της δημοκρατίας, πάντα είχαν τον φόβο μην τους καταδώσει κάποιος πολίτης. Γι' αυτό και το μένος τους για τους "συκοφάντες". Όσο για τον εξίσου ηθικολόγο και εξίσου εχθρό της δημοκρατίας Πλούταρχο , αυτός έζησε τέσσερεις αιώνες μετά τα "γεγονότα".
    Τόσες μαρτυρίες έχουμε από εκείνη την εποχή και η συγγραφέας μάζεψε ό,τι βρήκε από τους ολιγαρχικούς και τους τυραννόφιλους και το παρουσιάζει σαν να ανακάλυψε την Αμερική.
    Όπως βλέπετε το θέμα έχει ανοίξει πολύ πριν γεννηθεί καν η κα Doganis, που προσπαθεί να καινοτομήσει παρουσιάζοντας πλατωνικότατα τον θεσμό της κατάδοσης σαν "απαρχή της διαφθοράς".

    Ανώνυμος 34711

  • Ανώνυμος 34757

    14 Ιουν 2015

    "Η αθηναϊκή δημοκρατία είχε συγκλονιστεί από πολυάριθμα πολιτικοοικονομικά σκάνδαλα"

    Το μόνο σκάνδαλο ήταν αυτό με τον μακεδονόφρονα δημαγωγό και μετέπειτα τύραννο Λάχαρη, που αφαίρεσε τη χρυσή επένδυση του αγάλματος της Αθηνάς. Και δεν έγινε επί δημοκρατίας αλλά επί μακεδονοκρατίας (296 "π.Χ."). Ήταν μάλιστα τόσο χτυπητό που το συζητούσαν στην Αθήνα ακόμα και επί ρωμαϊκής εποχής, όπως αναφέρει ο Πλούταρχος.
    Η συγγραφέας δημιουργεί φανταστικές ηπείρους για να παραστήσει μετά τον Χριστόφορο Κολόμβο.

  • Bielidopoulos

    14 Ιουν 2015

    ~
    Πάω στοίχημα ότι από όλα αυτά σε πείραξε το "καραγκιόζης".
    lol

  • Bielidopoulos

    14 Ιουν 2015

    @34752
    Σχόλιο μεστό και μέσα στο θέμα. Ο κλασσικός λαμάκας νεοέλληνας με περικεφαλαία. Δεν μπορεί να δει πέρα από την μύτη του, νομίζει ότι είναι το κέντρο του κόσμου, τρώει τις φάπες τη μία μετά την άλλη και νομίζει ότι βρέχει, έχει μπερδέψει και διαστρεβλώσει ό,τι σοβαρή έννοια υπάρχει με την βλακεία που τον δέρνει, κάνει τα παιδιά του σαν τα μούτρα του, αλλά τη μαλακία θα την πει. Είναι δικαίωμά του και καθήκον του εξάλλου.
    Διανοητικά σκουπίδια που δεν έχουν τι να πουν, αλλά επειδή ενοχλούνται μπαίνουν για να επιβάλλουν. Αυταρχικοί σαν άνθρωποι, κρυφορατσιστές, κρυφοφασίστες, θρασύδειλοι, κουτοπόνηροι, ημιμαθείς, αμπελοφιλόσοφοι, φαντασιόπληκτοι, καραγκιόζηδες.

  • Ανώνυμος 34752

    13 Ιουν 2015

    Καλά το τελευταίο σχόλιο το Μπιελιδο ήταν όλα τα λεφτά εκσπερματοσαι. Μπελιδο από τα παλιά ! Από τους κορυφαίους σχόλιογραφος στο διαδίκτυο! Το συμπέρασμα : δεν έχει κανένα να μιλήσει ο κακομοίρης και έχει μόνη διεξοδο την Ε.Ε. Βάλτε ρε παιδιά της σελίδας και κανενα γκομενακι σε φωτογραφία να ολοκληρωθεί η σχέση του με την οθονη.

  • Ανώνυμος 34750

    13 Ιουν 2015

    "Ανώνυμε 34746, 34711 και δεν συμμαζεύεται, προσωπικά δεν βρίζω, άρα μην αραδιάζεις μαλακιούλες του στυλ " οι φορείς τους βρίζονται και μεταξύ τους, ως άλλοι κάτοχοι της απόλυτης αλήθειας". Δεν έχω σχέση με τους καμμένους, συμπεριλαμβανομένου και του λόγου σου, που δεν νιώθουν καν τι είναι επιχείρημα ή αδυνατούν να κατανοήσουν γραπτό κείμενο, ελέω νεοελληνικής εκπαίδευσης και κουλτούρας. "

    Ντάξ' Bielidopoulos, εξαιρούνται οι παρόντες. Και προσπάθα να μην αυτοπυροβολείσαι. Από τότε που σταμάτησες τα ψυχοφάρμακα έχεις χάσει τελείως το στυλ σου.

  • Ανώνυμος 34748

    13 Ιουν 2015

    "Αφήστε που δεν γνωρίζω εάν αυτή η πρόταση ανήκει στην συγγραφέα ή πρόκειται για εισαγωγή της βιβλιοπαρουσίασης."

    Δηλ.δεν το έχετε διαβάσει;

    Επειδή πάντως μου ζητήσατε βιβλία σχετικά:
    1)ΟΙΚΟΝΟΜΙΑ ΚΑΙ ΚΟΙΝΩΝΙΑ ΣΤΗΝ ΑΡΧΑΙΑ ΕΛΛΑΔΑ των
    M. MICHEL AUSTIN και PIERRE VIDAL-NAQUET εκδόσεις "Δαίδαλος" (όπου στο τέλος υπάρχει η πληρέστερη παράθεση αρχαιοελληνικών πηγών στο πρωτότυπο, σχετικά με τα κίνητρα της οικονομικής συμπεριφοράς των αρχαίων)
    2)Κορνήλιος Καστοριάδης, "Η Ελληνική Ιδιαιτερότητα", τόμοι Β' και Γ', εκδόσεις "Κριτική" (όπου αναλύεται εκτενέστατα το θέμα "που δεν έχει ακόμα ανοίξει": ο θεσμός της κατάδοσης και το φαινόμενο της συκοφαντίας)
    3)I.F. Stone, "Η Δίκη του Σωκράτη", εκδόσεις Λιβάνη (όπου επίσης αναλύεται εκτενέστατα το θέμα "που δεν έχει ακόμα ανοίξει": ο θεσμός της κατάδοσης και το φαινόμενο της συκοφαντίας)

    Η κα Doganis (ή αυτός που με την έγκρισή της έγραψε την εισαγωγή/παρουσίαση του βιβλίου της) δείχνει να αγνοεί τί έχουν πει οι προηγούμενοι για το θέμα ("που δεν έχει ακόμα ανοίξει"). Παρ' όλα αυτά τους προσάπτει τον χαρακτηρισμό των "εξιδανικευτών", για να επινοήσει η ίδια λόγο ακαδημαϊκής υπάρξης. Έχουν χτιστεί σύντομες ακαδημαϊκές καριέρες με αυτόν τον τρόπο (=που έχουν γκρεμιστεί εξίσου σύντομα επίσης).

    Ανώνυμος 34711

  • Bielidopoulos

    13 Ιουν 2015

    ~
    Που στο καλό φυτρώνουν τέτοια μπουμπούκια; Γερακίνα κατάλαβες τίποτε από το σχόλιο του ανώνυμου φέξε μου και σκόνταψα; Όχι; Καλύτερα, αυτό σημαίνει ότι έχεις ακόμα σώας τας φρένας, δεν σου έχει καεί ακόμα κάποια ασφάλεια, για την ώρα τουλάχιστον. Ανώνυμε 34746, 34711 και δεν συμμαζεύεται, προσωπικά δεν βρίζω, άρα μην αραδιάζεις μαλακιούλες του στυλ " οι φορείς τους βρίζονται και μεταξύ τους, ως άλλοι κάτοχοι της απόλυτης αλήθειας". Δεν έχω σχέση με τους καμμένους, συμπεριλαμβανομένου και του λόγου σου, που δεν νιώθουν καν τι είναι επιχείρημα ή αδυνατούν να κατανοήσουν γραπτό κείμενο, ελέω νεοελληνικής εκπαίδευσης και κουλτούρας. Μάλλον απαιτείς να μην γίνεται κουβέντα για τίποτα, διότι όλα είναι καλά, να μην αλλάζει και να μην κριτικάρεται τίποτε. Όταν αποκαλώ κάποιον καραγκιόζη, δεν τον βρίζω, το καραγκιόζης είναι ένας δίκαιος και μάλιστα ήπιος χαρακτηρισμός. Όταν κάποιος διαστρεβλώνει σχόλια προκειμένου να έχει κάτι να πει ή όταν μπαίνει αποκλειστικά για να επιβάλλει, τότε το καραγκιόζης του ταιριάζει μια χαρά. Σε μια συζήτηση δεν μπορούν να έχουν όλοι δίκιο ή έστω δεν μπορούν να έχουν δίκιο στον ίδιο βαθμό. Άρα κάποιος λέει μπούρδες και αυτός μπορεί να είσαι του λόγου σου. Στο Ελλαδιστάν οι ιθαγενείς έχουν συνηθίσει σε τζερτζελέ και διαξιφισμούς με λουκουμόσκονη και στο τέλος ως εκ θαύματος όλοι έχουν δίκιο. Αυτά σε μένα δεν περνάνε. Αν δε σου αρέσει να πας στο καλό. Δεν μας χέζεις ρε Νταλάρα με τις κρανιομετρικές αερολογίες σου. Και μην διαβάζεις πολλά βιβλία γιατί σε χαλάνε, κάντα προσάναμμα. Αν είχες νιονιό θα είχες ήδη πάρει ένα ψευδώνυμο προκειμένου να ξέρω ποιος γράφει τι και σε ποιον απευθύνομαι, αυτό δείχνει στοιχειώδη σεβασμό αν θες όντως να κάνεις συζήτηση.

  • Ανώνυμος 34746

    13 Ιουν 2015

    Το εάν η πρόταση "Το μεγάλο πεδίο της μελέτης της διαφθοράς δεν έχει ακόμα ανοίξει." ανήκει στην συγγραφέα ή πρόκειται για εισαγωγή της βιβλιοπαρουσίασης, δεν αλλάζει επί της ουσίας κάτι από τη δική μου πρόταση ("Να χαρώ τη μεγάλη επιστημόνισσα. Που ξέρει εκ των προτέρων ότι το πεδίο της μελέτης της διαφθοράς στην αρχαία Αθήνα είναι μεγάλο, κι ας μην έχει ακόμα ανοίξει") εκτός από αυτόν στον οποίο αναφέρεται. Μάλιστα, τώρα που το σκέφτομαι, ίσως έχετε δίκιο.

    Το ότι "όπου υπάρχουν άνθρωποι υπάρχει και διαφθορά" κλπ, τα θεωρώ κοινοτοπίες. Μπορώ να αρχίσω κι εγώ να αραδιάζω τέτοιες. Θέλετε στ' αλήθεια να το κάνω; Πιστεύετε ότι θα βγάλει κάπου;

    Τό ότι εσείς δεν έχετε υπόψιν σας "κάποιο πόνημα που να αναλύει αυτό το θέμα", δεν σημαίνει ντε και καλά ότι το θέμα υφίσταται με την έννοια που θέλετε εσείς να του δίνετε, ότι δεν έχει ανοίξει και μάλιστα ότι είναι ... και μεγάλο (όπως σπεύσατε να αποφανθείτε πριν καν το δείτε "ανοιγμένο"). Όπως, το ότι δεν έχετε δει ελέφαντα να κρύβεται πίσω από παπαρούνα, δεν σημαίνει ότι κρύβεται τόσο καλά ώστε να μην τον βλέπετε.

    Τέλος, τα (επιτρέψτε μου) κουτοπόνηρα περί δήθεν εξιδανικεύσεων του ελληνικού πολιτισμού, θα ήταν καλύτερο να πάτε να τα πείτε πουθενά αλλού. Η Ελλάδα είναι γεμάτη κομπλεξικούς καραγκιόζηδες, που είτε προσπαθούν να υποβιβάζουν στο επίπεδό τους τούς καλυτέρους τους (π.χ. τους αρχαίους, τους δυτικούς κλπ.), είτε να αυταπατώνται ότι ανήκουν ("κληρονομικά") στο επίπεδο των καλυτέρων τους (στην περίπτωσή μας, των αρχαίων). Πρόκειται μάλιστα για δυο ανταγωνιστικές μορφές του σύγχρονου καραγκιοζισμού, αφού οι φορείς τους βρίζονται και μεταξύ τους, ως άλλοι κάτοχοι της απόλυτης αλήθειας. Νομίζω άλλωστε ότι αυτοί αποτελούν ήδη το αναγνωστικό κοινό σας.

    Ανώνυμος 34711

  • gerakina

    13 Ιουν 2015

    Αφήστε που δεν γνωρίζω εάν αυτή η πρόταση ανήκει στην συγγραφέα ή πρόκειται για εισαγωγή της βιβλιοπαρουσίασης.

  • gerakina

    13 Ιουν 2015

    Ανώνυμος 34711 έγραψε...
    "Το μεγάλο πεδίο της μελέτης της διαφθοράς δεν έχει ακόμα ανοίξει."

    Να χαρώ τη μεγάλη επιστημόνισσα. Που ξέρει εκ των προτέρων ότι το πεδίο της μελέτης της διαφθοράς στην αρχαία Αθήνα είναι μεγάλο, κι ας μην έχει ακόμα ανοίξει.
    Ρε τί κάνουν μερικοί για να φτιάξουν βιογραφικό...
    12.06.2015, 08:37:40

    Αγαπητέ Ανώνυμε, πρόκειται για ένα βιβλίο το οποίο καταπιάνεται με την διαφθορά σε συγκεκριμένη χρονική περίοδο της αρχαίας Αθήνας κυρίως. Προς τι, η ειρωνεία; Μήπως παίρνετε πολύ προσωπικά το θέμα αρχαία Ελλάδα έχοντας εξιδανικεύσει και εσείς (όπως αναφέρεται και στο άρθρο) τον "απαράμιλλο αρχαίο ελληνικό πολιτισμό" ο οποίος δεν έχει κανένα ψεγάδι;

    Θεωρώ πώς όπου υπάρχουν άνθρωποι υπάρχει και διαφθορά. Όπου υπάρχει πείνα, υπάρχει κλοπή. Γιατί η αρχαία Αθήνα να εξαιρείται; Και ασφαλώς πρόκειται για ένα μεγάλο θέμα το οποίο δεν έχει ανοίξει. Έχετε διαβάσει εσείς κάποιο πόνημα που να αναλύει αυτό το θέμα; Αν ναι διαφωτίστε με διότι εγώ δεν έχω βρει ακόμη κάποιο.

  • Ανώνυμος 34740

    12 Ιουν 2015

    "Τι φρούτα είναι αυτά ωρέ. Παιδόγγονα του Αριστέλη που νομίζουν ότι ζουν στην Ελβετία.lol"

    Eίθισται, Μπιελιδόπουλε, οι απόγονοι του Καραγκιόζη να βλέπουν τους άλλους σαν απογόνους του Αριστοτέλη. Και να γελάνε κιόλας.

  • Ανώνυμος 34739

    12 Ιουν 2015

    Αργεί πολύ να απαντήσει... κάτι ετοιμάζει ο Μπελιδοπουλος κάτι δουλεύει κάτι ψάχνει γκουγκλαρη ξανά γκουγκλαρη έρχετε έρχετε έρχετε το copy paste γατακια

  • Bielidopoulos

    12 Ιουν 2015

    ~
    Τι φρούτα είναι αυτά ωρέ.
    Παιδόγγονα του Αριστέλη που νομίζουν ότι ζουν στην Ελβετία.
    lol

  • Ανώνυμος 34737

    12 Ιουν 2015

    Τώρα βέβαια μπορεί να μην είναι λήμμα, αλλά λύμα. Για σένα όμως δεν θα έχει διαφορά
    (Ομάδα Εργασίας του φαν κλαμπ "Ibraim Bielidopoulos")

  • Ανώνυμος 34736

    12 Ιουν 2015

    Όταν θέλεις να μοιράσεις κρεμούλες και πιεσόμετρα θα παραπέμπεις κατευθείαν εκεί αντί να ψάχνεις για λινκς.
    (Ομάδα Εργασίας του φαν κλαμπ "Ibraim Bielidopoulos")

  • Ανώνυμος 34735

    12 Ιουν 2015

    Μπιελιδόπουλε, από το φαν κλαμπ σου, σού ετοιμάζουμε λήμμα στη Φρηκιπαίδεια.

  • Ανώνυμος 34734

    12 Ιουν 2015

    "in name a democracy but in fact under a rule of one man"

    Αυτό που μοστράρεις αγράμματε ρωμιέ εξυπνάκια Μπιελιδόπουλε, δεν είναι της Μπέτανυ Χιουζ, αλλά η πασίγνωστη έκφραση του Θουκυδίδη:
    "ἐγίγνετό τε λόγῳ μὲν δημοκρατία, ἔργῳ δὲ ὑπὸ τοῦ πρώτου ἀνδρὸς ἀρχή" (Θουκυδίδης Ιστοριών Β' 65).

    Και φυσικά εκφράζει μόνο μια προσωπική εκτίμηση και μάλιστα μόνο για τον πρώτο ενάμισυ χρόνο του πελοποννησιακού πολέμου (μια και μετά ο Περικλής πέθανε).

    Και φυσικά δεν είναι η μόνη μαρτυρία που έχουμε από τους σχεδόν τρεις αιώνες αθηναϊκής δημοκρατίας. Υπάρχουν και πολλών άλλων, όπως του Ξενοφώντα, του Ηρόδοτου και του Αριστοτέλη, που είναι εντελώς διαφορετικές.

    Αυτά παθαίνει όποιος μορφώνεται από το ίντερνετ και δεν ξέρει τί πάει να πει τυπωμένη σελίδα.

    Bielidopoulos έγραψε...
    " Ο κάθε ημιμαθής, φαντασιόπληκτος, καραγκιόζης τουρκορωμιός που νομίζει ότι θα εξηγήσει και ερμηνεύσει στους ξένους τους αρχαίους, ενώ δεν ξέρει ούτε τί του γίνεται"

    Άντε τώρα να σκουπίσεις τον κώλο της φοράδας, εθνικά υπερήφανε απόγονε του καραγκιόζη.

  • Bielidopoulos

    12 Ιουν 2015

    ~
    Ρωτάς; Και τι πως ρωτάς. Χέστηκε η γελάδα στ' αλώνι.
    Ετοιμάστε τα πιεσόμετρα:
    "The domination of Euboea and the aggressive imperial project was the policy of Athens most powerful aristocrat, Pericles. Athens was in name a democracy but in fact under a rule of one man."
    https://www.youtube.com/watch?v=qPnUK176AR0
    42:10-43:30

  • Ανώνυμος 34732

    12 Ιουν 2015

    Μπιελιδόπουλε στάσου στο ύψος -τής πολυμάθειάς- σου και αποστόμωσέ τους με καμιά τριανταριά λινκς. (Ποιά λινκς δηλαδή; Μόνο το όνομά σου να γράψεις, τούς έχεις ήδη στείλει για κρεμούλα. Σλουρπ).

  • Ανώνυμος 34730

    12 Ιουν 2015

    τι σου λένε ρε μπελιδοπουλε δεν ντρεποντε τα μαλακισμενα λίγος σεβασμός πια βάλτους στη θέση τους ρε μπελιδο...πουλε.

  • Ανώνυμος 34729

    12 Ιουν 2015

    Kο κο κο κο κο...

  • Bielidopoulos

    12 Ιουν 2015

    ~
    Τουρκορωμιέ όταν μάθεις να κατανόηση γραπτού κειμένου και επίσης όταν μάθεις να επιχειρηματολογείς (καλά κρασιά..) θα δεις ότι δεν χρειάζεται να απαντήσω ή να διευκρινίσω τίποτε και επίσης θα δεις ότι οι ερωτήσεις δεν σημαίνουν τίποτε. Κακώς κάθομαι και ασχολούμαι με καμμένους και φαντασμένους. Δες τουλάχιστον το ντοκυμαντέρ ή ξαναδιάβασε το άρθρο πολλές φορές. Εναλλακτικά φάε μια κρεμούλα.

  • Ανώνυμος 34724

    12 Ιουν 2015

    Μπιελιγδόπουλε όταν πολυβολείς με λινκς ψαρώνω με την πολυμάθειά σου (και αυτήν που φαίνεται και αυτήν που δεν φαίνεται).
    Στο δια ταύτα τώρα: θα απαντήσεις σε κάτι Μπιελιγδόπουλε, ή θα τη κάνεις σαν κοτούλα, κουτσουλώντας λινκς, όπως συνηθίζεις;
    Kο κο κο κο κο...

  • Bielidopoulos

    12 Ιουν 2015

    ~
    Καραγκιοζάκο ρίξε μια ματιά στο σχόλιο -11.06.2015, 10:31:08- και μετά μιλάς. Ο κάθε ημιμαθής, φαντασιόπληκτος, καραγκιόζης τουρκορωμιός που νομίζει ότι θα εξηγήσει και ερμηνεύσει στους ξένους τους αρχαίους, ενώ δεν ξέρει ούτε τί του γίνεται. Καλά ξεμπερδέματα.

    Κάτι επί της ουσίας:
    Bettany Hughes - The Ancient Worlds - Athens The Truth About Democracy
    http://www.imdb.com/title/tt1075130/
    https://www.youtube.com/watch?v=qPnUK176AR0

    (Ένα αρνητικό του ντοκυμαντέρ είναι ότι παρεμβάλλει εικόνες από την νεοελληνική πραγματικότητα και τις στρατιωτικές παρελάσεις.. Έλεος!)

  • Ανώνυμος 34720

    12 Ιουν 2015

    "Τέλος να σημειώσω ότι πολιτική στην αρχαία Ελλάδα σήμαινε έλεγχος του ιδωτικού βίου"

    (Ibraim Bielidopoulos)

    Στην περίπτωσή σου Bielidopoulos δεν θα χρειαζόταν να φτάσουν μέχρι τον ιδιωτικό σου βίο. Και μόνο η δημόσια εικόνα που θα έδινες στις δημόσιες πολιτικές διαδικασίες, με τους εκπληκτικά δομημένους συλλογισμούς σου και την εξίσου εκπληκτική χρήση σου της ελληνικής, θα ήταν αρκετή, ώστε οι ιστορικοί να μην διχάζονται αναζητώντας την προέλευση χειρονομιών όπως η μούτζα.

  • Ανώνυμος 34719

    12 Ιουν 2015

    "Τέλος να σημειώσω ότι πολιτική στην αρχαία Ελλάδα σήμαινε έλεγχος του ιδωτικού βίου"
    (Ibraim Bielidopoulos)

  • Ανώνυμος 34718

    12 Ιουν 2015

    @
    " ο τύπος και τα ιδιαίτερα χαρακτηριστικά του κάθε καθεστώτος κατευθύνει και διαμορφώνει κάποια πράγματα"

    Δηλ. Μπιελιδόπουλε, εν προκειμένω το αθηναϊκό "καθεστώς κατεύθυνε και διαμόρφωνε" ώστε να πλουτίσουν οι πολίτες του καταγγέλοντας ο ένας τον άλλον;

    Δώσ' "του" αλύπητα Μπιελιδόπουλε. Όλοι έχουμε δικαίωμα απεριόριστης πρόσβασης στη μαλακία . Απλά κάποιοι σαν κι εσένα το ασκούν κιόλας...

  • Ανώνυμος 34717

    12 Ιουν 2015

    Bielidopoulos το ξέρεις ότι έχεις φαν κλαμπ; Λέμε μάλιστα να σου φτιάξουμε και ιστοσελίδα στο facebook ή στο blogspot. Θα συλλέξουμε όλα αυτά τα ψήγματα νοημοσύνης που αφιλοκερδώς αφήνεις στα σχόλια και θα τα ανεβάζουμε μαζί με παραδοσιακές συνταγές για την καταπολέμηση της ψυχογενούς ποδάγρας.
    Είναι κρίμα να χαραμίζεσαι εδω μέσα.

  • Ανώνυμος 34715

    12 Ιουν 2015

    @"Δεν εννοώ ότι το καθεστώς τους έδινε άδεια να παρανομήσουν με τον ένα ή τον άλλο τρόπο, αλλά ότι ο τύπος και τα ιδιαίτερα χαρακτηριστικά του κάθε καθεστώτος κατευθύνει και διαμορφώνει κάποια πράγματα."

    Οπότε το "κόλπο που είχαν βρει" ποιό ήταν; Αυτό θέλω να μου πείς Μπιελιδόπουλε.
    Μάθε πρώτα ελληνικά, αν δεν σου αρέσει να σου τρίβουν την κρεμούλα στη μούρη καραγκιόζη.

  • Bielidopoulos

    12 Ιουν 2015

    ~
    "Αφού τους το επέτρεπε το καθεστώς, πώς το βρήκαν; Ήταν κρυμμένο ... ενώ επιτρεπόταν;"
    Λάθος το καταλαβαίνεις ελλαδίτη μου. Δεν εννοώ ότι το καθεστώς τους έδινε άδεια να παρανομήσουν με τον ένα ή τον άλλο τρόπο, αλλά ότι ο τύπος και τα ιδιαίτερα χαρακτηριστικά του κάθε καθεστώτος κατευθύνει και διαμορφώνει κάποια πράγματα. Παράδειγμα: σε ένα καπιταλιστικό καθεστώς έχουμε συσσώρευση δύναμης σε πολυεθνικές και πολυεκατομμυριούχους. Σε ένα άλλο όμως καθεστώς, π.χ. χωρίς ιδιοκτησία, μπορεί να έχουμε συσσώρευση δύναμης στους γραφειοκράτες. Είναι να απορεί κανείς με τα ζαβά τρολ...

    "Και μόνο εκείνη την εποχή ήθελαν να γίνουν όλοι πλούσιοι;"
    Αυτό τώρα που κολλάει; Μα αρέσει που τρως τη μία φάπα μετά την άλλη, κατόπιν αλλάζεις θέμα, πιάνεις κάτι άλλο, πάλι τρως φάπα κοκ. Ραγιά μου όταν θέλεις να συζητήσεις για κάτι, πρώτα κλείνεις το ένα θέμα και μετά πετάγεσαι σαν πούτσα στο άλλο. Την κρεμούλα και το πιεσόμετρο!

  • Ανώνυμος 34711

    12 Ιουν 2015

    "Το μεγάλο πεδίο της μελέτης της διαφθοράς δεν έχει ακόμα ανοίξει."

    Να χαρώ τη μεγάλη επιστημόνισσα. Που ξέρει εκ των προτέρων ότι το πεδίο της μελέτης της διαφθοράς στην αρχαία Αθήνα είναι μεγάλο, κι ας μην έχει ακόμα ανοίξει.
    Ρε τί κάνουν μερικοί για να φτιάξουν βιογραφικό...

  • Ανώνυμος 34710

    12 Ιουν 2015

    Bielidopoulos υπάρχουν κι άλλοι τρόποι (συγκεκριμένα ένας) να εκτονώνεσαι, αντί να γράφεις μεγαλοφυή σχόλια σαν το αρχικό. Μην ακούς που λένε ότι είναι αμαρτία, ή ότι θα τυφλωθείς, ή θα κουφαθείς, ή ότι θα πειραχτεί το μυαλό σου (έτσι κι αλλιώς ό,τι ζημιά ήταν να πάθει, την έχει πάθει ήδη). Πιο πολύ τυφλώνει το πολύ ίντερνετ, και μάλιστα κινδυνεύεις όχι μόνο εσύ που γράφεις, αλλά κι αυτοί που σε διαβάζουν. Για κουφαμάρα, αν δεν σε έχει κουφάνει η μαλακία που ρίχνεις εδώ, δεν θα σε κουφάνει ούτε η άλλη (που είναι και πιο φυσιολογική για την κατάστασή σου).

  • Ανώνυμος 34709

    12 Ιουν 2015

    Να 'σαι καλά ρε Μπιελιδόπουλε, μού φτιαξες τη μέρα! Ξύπνησα με κάτι καούρες από κάτι παλιοτζατζίκια που κοπάνησα χθες και μόλις διάβασα το σχόλιό σου πήρα τα ίσια μου από τα γέλια.
    Γενικά έχω παρατηρήσει ότι κλέβεις πάντα την παράσταση. Οι περισσότεροι που μπαίνουν εδώ ασχολούνται πιο πολύ με τα σχόλιά σου παρά με τα ίδια τα άρθρα.
    Σ' έχουν προσλάβει για κράχτη; Αν ναι, κάνεις φοβερή δουλειά. Πληρώνεσαι με τη μέρα ή με το κομμάτι; Είσαι πλήρους ή μερικής απασχόλησης;

  • Ανώνυμος 34708

    12 Ιουν 2015

    " Όλοι ήθελαν να γίνουν πλούσιοι και βρήκαν αυτό το κόλπο που τους επέτρεπε το καθεστώς."

    Αφού τους το επέτρεπε το καθεστώς, πώς το βρήκαν; Ήταν κρυμμένο ... ενώ επιτρεπόταν; Έψαξαν πολύ ή λίγο για να βρουν κάτι κρυμμένο ... που επιτρεπόταν; Και μόνο εκείνη την εποχή ήθελαν να γίνουν όλοι πλούσιοι;
    Ποιός είναι ο αρλουμπολόγος Μπιελιδόπουλε; Πώς λέγεται αυτός που φτιάχνει τέτοια μνημεία συντακτικής και νοηματικής δεινότητας;
    Καλά κουδούνια....

  • Bielidopoulos

    12 Ιουν 2015

    ~
    Τρολ και αρλουμπολόγος. Αν είχες κάτι να πεις, θα το είχες ήδη πει. Γύρνα στην τρύπα σου.

  • Ανώνυμος 34697

    11 Ιουν 2015

    Μπουρδολογος ε? Αυτός ο τίτλος σου ανήκει αγαπητέ τον έχεις κατακτήσει εδώ και πάρα πολύ καιρό, θέλω πολλά χιλιόμετρα για να σε φτάσω, δεν σε βλέπω καν.

  • Bielidopoulos

    11 Ιουν 2015

    ~
    Το 34693 δικό μου.

  • Ανώνυμος 34693

    11 Ιουν 2015

    ~
    Καμμένος είσαι, τι να σου απαντήσει κανείς. Τι να καταλάβει κανείς από φαντασιόπληκτους μπουρδολόγους. Μ' αρέσει που το σχόλιό σου καταλήγει σε 4 ερωτήσεις. Αν ήξερες τι ήθελες να πεις θα το έλεγες ευθέως. Καλά κρασιά.

  • Ανώνυμος 34692

    11 Ιουν 2015

    Δηλαδή έχει άδικο ο πλατωνας όταν θεωρεί την ρουφιανιά υπεύθυνη για τον εκφυλισμό της πολιτείας και έχεις δίκιο εσύ που λες ότι η πλεονεξια είναι υπεύθυνη για τον εκφυλισμό! Άρα αυτόματος είσαι υπερ της ρουφιανιάς! Δηλαδή ρουφιανιά χωρίς πλεονεξια. Και σε πια κοινωνία αρχαία η νέα υπάρχει αυτό? Το να ρουφιανευει κάποιος όπως ορίζει ο ακριβώς ο νόμος? Και όχι λαμβάνοντας υπόψιν και το προσωπικό συμφέρον? Για πες μου μια τέτοια κοινωνια?
    Σαλιαρη βελιδοπουλε.

  • Bielidopoulos

    11 Ιουν 2015

    ~
    Απόσπασμα από το άρθρο:
    "Απέχοντας πολύ από το να συνιστά μια αυτόνομη σφαίρα με τη δική της λογική διαφορετική από την κοινωνική λογική το πολιτικό αποτελούσε στο αθηναϊκό φαντασιακό έναν τρόπο ολικής κοινωνικής οργάνωσης. Αντίθετα, η αυτονόμηση του πολιτικού, που στις σύγχρονες κοινωνίες καθίσταται η πολιτική, συνιστά πρόσφατο φαινόμενο και δε θα μπορούσε να μας βοηθήσει να κατανοήσουμε τη φύση της αθηναϊκής δημοκρατίας της κλασικής περιόδου."

    Απόσπασμα από το πολύ καλό αμερικάνικο ντοκυμαντέρ "Η Άνοδος και η Πτώση των Σπαρτιατών":
    "Όμως η επιβολή του κράτους στην ιδιωτική ζωή ήταν απολύτως αποδεκτό φαινόμενο στην αρχαία Ελλάδα. Όταν οι Έλληνες μιλούσαν περί πολιτικής δεν μιλούσαν μόνο για μια στενά διαχειριστική οργάνωση. Για αυτούς η πολιτική καθόριζε κάθε έκφανση της ζωής. Αυτή η άποψη αποτελεί τη δομή του σπαρτιατικού συστήματος."
    24:17-24:40
    https://www.youtube.com/watch?v=nT32UCgHwVs

  • Ανώνυμος 34658

    10 Ιουν 2015


    [9] οἶδα δέ ποτε αὐτὸν καὶ Κρίτωνος ἀκούσαντα, ὡς χαλεπὸν ὁ βίος Ἀθήνησιν εἴη ἀνδρὶ βουλομένῳ τὰ ἑαυτοῦ πράττειν. νῦν γάρ, ἔφη, ἐμέ τινες εἰς δίκας ἄγουσιν, οὐχ ὅτι ἀδικοῦνται ὑπ᾽ ἐμοῦ, ἀλλ᾽ ὅτι νομίζουσιν ἥδιον ἄν με ἀργύριον τελέσαι ἢ πράγματα ἔχειν...... καὶ ἐκ τούτων ἀνευρίσκουσιν Ἀρχέδημον, πάνυ μὲν ἱκανὸν εἰπεῖν τε καὶ πρᾶξαι, πένητα δέ: οὐ γὰρ ἦν οἷος ἀπὸ παντὸς κερδαίνειν, ἀλλὰ φιλόχρηστός τε καὶ ἔφη ῥᾷστον εἶναι ἀπὸ τῶν συκοφαντῶν λαμβάνειν..... νομίσας δὲ ὁ Ἀρχέδημος ἀποστροφήν οἱ τὸν Κρίτωνος οἶκον μάλα περιεῖπεν αὐτόν. καὶ εὐθὺς τῶν συκοφαντούντων τὸν Κρίτωνα ἀνευρίσκει πολλὰ μὲν ἀδικήματα, πολλοὺς δ᾽ ἐχθρούς: καὶ προσεκαλέσατο εἰς δίκην δημοσίαν, ἐν ᾗ αὐτὸν ἔδει κριθῆναι ὅ τι δεῖ παθεῖν ἢ ἀποτεῖσαι. 6. ὁ δὲ συνειδὼς αὑτῷ πολλὰ καὶ πονηρὰ πάντ᾽ ἐποίει ὥστε ἀπαλλαγῆναι τοῦ Ἀρχεδήμου. ὁ δὲ Ἀρχέδημος οὐκ ἀπηλλάττετο, ἕως τόν τε Κρίτωνα ἀφῆκε καὶ αὐτῷ χρήματα ἔδωκεν. 7. ἐπεὶ δὲ τοῦτό τε καὶ ἄλλα τοιαῦτα ὁ Ἀρχέδημος διεπράξατο, ἤδη τότε, ὥσπερ ὅταν νομεὺς ἀγαθὸν κύνα ἔχῃ καὶ οἱ ἄλλοι νομεῖς βούλονται πλησίον αὐτοῦ τὰς ἀγέλας ἱστάναι, ἵνα τοῦ κυνὸς ἀπολαύωσιν, οὕτω δὴ καὶ Κρίτωνος πολλοὶ τῶν φίλων ἐδέοντο καὶ σφίσι παρέχειν φύλακα τὸν Ἀρχέδημον. 8. ὁ δὲ Ἀρχέδημος τῷ Κρίτωνι ἡδέως ἐχαρίζετο, καὶ οὐχ ὅτι μόνος ὁ Κρίτων ἐν ἡσυχίᾳ ἦν, ἀλλὰ καὶ οἱ φίλοι αὐτοῦ. εἰ δέ τις αὐτῷ τούτων οἷς ἀπήχθετο ὀνειδίζοι ὡς ὑπὸ Κρίτωνος ὠφελούμενος κολακεύοι αὐτόν, πότερον οὖν, ἔφη ὁ Ἀρχέδημος, αἰσχρόν ἐστιν εὐεργετούμενον ὑπὸ χρηστῶν ἀνθρώπων καὶ ἀντευεργετοῦντα τοὺς μὲν τοιούτους φίλους ποιεῖσθαι, τοῖς δὲ πονηροῖς διαφέρεσθαι, ἢ τοὺς μὲν καλοὺς κἀγαθοὺς ἀδικεῖν πειρώμενον ἐχθροὺς ποιεῖσθαι, τοῖς δὲ πονηροῖς συνεργοῦντα πειρᾶσθαι φίλους ποιεῖσθαι καὶ χρῆσθαι τούτοις ἀντ᾽ ἐκείνων; ἐκ δὲ τούτου εἷς τε τῶν Κρίτωνος φίλων Ἀρχέδημος ἦν καὶ ὑπὸ τῶν ἄλλων Κρίτωνος φίλων ἐτιμᾶτο.
    Απομνημονεύματα Β (Ξενοφών)

  • Ανώνυμος 34655

    10 Ιουν 2015

    Συνειδητοποιείς ότι με έναν απλό όσο και μεγαλοφυή συλλογισμό έλυσες ένα από τα μεγαλύτερα αινίγματα της επιστήμης ;

  • Bielidopoulos

    10 Ιουν 2015

    ~
    Η συγγραφέας καταπιάνεται με την καταγγελιομανία, αλλά σίγουρα υπήρχαν και άλλα αρνητικά της αθηναικής δημοκρατίας. Η τυχοδιωκτική πολιτική του Περικλή για άμυνα στη στεριά και επίθεση στη θάλασσα κατά τη διάρκεια του Πελοποννησιακού πολέμου, πολιτική που γενικώς εξυπηρετούσε τα συμφέροντα της μεγαλοαστικής τάξης, τα λεφτά από τη Δηλιακή συμμαχία που οι αθηναίοι τα έκαναν εισιτήρια στο θέατρο, η αψυχολόγητη και πέραν των δυνατοτήτων τους εκστρατεία στη Σικελία κ.λπ.
    Η καταγγελιομανία κατά τη γνώμη μου αποσκοπούσε στον εύκολο πλουτισμό. Αυτό σημαίνει ότι είχε ήδη διαμορφωθεί ένα κλίμα καταναλωτισμού και χρηματολαγνίας. Όλοι ήθελαν να γίνουν πλούσιοι και βρήκαν αυτό το κόλπο που τους επέτρεπε το καθεστώς. Αν το καθεστώς ήταν διαφορετικό θα χρησιμοποιούσαν κάποιο άλλο κόλπο, αλλά το αίτιο παραμένει το ίδιο: εύκολος πλουτισμός. Οπότε ο Πλάτωνας δεν έχει δίκιο που θεωρεί τη καταγγελιομανία "υπεύθυνη για τον εκφυλισμό της ιδανικής πολιτείας, καθώς εξωθεί στην αναζήτηση της ευημερίας και αναπτύσσει την πλεονεξία", αλλά είναι η πλεονεξία που διαμορφώνει τις καταστάσεις. Και αυτό σημαίνει ότι οι αρχαίοι αθηναίοι είχαν γίνει αυτό που θα λέγαμε σήμερα "καπιτάλες".
    Τέλος να σημειώσω ότι πολιτική στην αρχαία Ελλάδα σήμαινε έλεγχος του ιδωτικού βίου, όπως αναφέρει και η συγγραφέας για την αθηναική δημοκρατία. Κλασσικό παράδειγμα η Σπάρτη όπου το κράτος έλεγχε τον πολίτη από την κούνια μέχρι τον τάφο.