Η ΨΥΧΟΛΟΓΙΑ
ΤΟΥ Μ@Λ@Κ@

— Είναι άραγε εφικτός
ένας κόσμος χωρίς μ@λ@κ@ς;
— Μπα, όχι. Δεν είναι!
Λυπούμαστε πολύ...


Πρόλογος-προειδοποίηση:
Όσοι μπαίνετε εδώ, εγκαταλείψτε κάθε ελπίδα


IMAGE DESCRIPTION«Ο κοινός νους είναι το καλύτερα μοιρασμένο πράγμα στον κόσμο», έγραφε ο Ντεκάρτ. Άρα και η μαλακία;

Λεπτή ή χοντρή, ρέουσα ή κατακλυσμιαία, είναι παντού. Χωρίς σύνορα, χωρίς όρια. Πότε σαν παφλασμός σχεδόν υποφερτός, πότε σαν βούρκος αηδιαστικός, πότε σεισμός, καταιγίδα, πλημμυρίδα που πνίγει τα πάντα στο πέρασμά της, διαρρηγνύοντας, γελοιοποιώντας, βρομίζοντας − η μαλακία κηλιδώνει όλο τον κόσμο. Χειρότερα ακόμα: ψιθυρίζεται πως πηγή της είμαστε εμείς. Κι εγώ ο ίδιος, σαν να μη νιώθω πολύ καλά.


Η αβάσταχτη βαρύτητα του είναι

Όλοι μας ανεξαιρέτως βλέπουμε, ακούμε, διαβάζουμε καθημερινά μαλακίες. Συγχρόνως, όλοι κάνουμε, σκεφτόμαστε, κλωθογυρίζουμε και λέμε μαλακίες. Όλοι είμαστε ενίοτε μαλάκες, που μαλακίζονται στιγμιαία χωρίς αυτό να επιφέρει ιδιαίτερες συνέπειες. Όλη η ιστορία είναι να το συνειδητοποιούμε και να το μετανιώνουμε, μιας και τα λάθη είναι για τους ανθρώπους και... αμαρτία εξομολογημένη, η μισή συγχωρεμένη. Πάντα είμαστε μαλάκες για κάποιον, πολύ σπάνια όμως για τον εαυτό μας... Πέρα από αυτό το μικρό καθημερινό βουητό της μαλακίας, έχουμε δυστυχώς να αντιμετωπίσουμε και τους βρυχηθμούς από τους Μαλάκες με κεφαλαίο Μ, τους μαλάκες με περικεφαλαία. Οι εν λόγω μαλάκες, είτε τους συναντούμε στη δουλειά είτε στην οικογένεια, σαφώς επηρεάζουν τη ζωή μας. Μας καταθλίβουν και μας ταλαιπωρούν με την εμμονή τους στη σκουριασμένη βλακεία και στην αδικαιολόγητη αλαζονεία. Επιμένουν, τονίζουν, και ευχαρίστως θα ξέγραφαν μονοκοντυλιά τη γνώμη μας, τα συναισθήματά μας, την αξιοπρέπειά μας. Μας μολύνουν το ηθικό και κλονίζουν την πίστη μας σε κάθε έννοια δικαιοσύνης στον μάταιο τούτο κόσμο. Αυτούς, όσο και να προσπαθούμε, αδυνατούμε να τους αναγνωρίσουμε ως συνανθρώπους μας.

Η μαλακία είναι μια υπόσχεση που δεν τηρήθηκε, μια υπόσχεση νοημοσύνης και εμπιστοσύνης που την αθετεί ο μαλάκας, αυτός ο προδότης της ανθρωπότητας. Ο μαλάκας είναι «ζώο»! Πολύ θα θέλαμε να τον αγαπάμε, να τον κάνουμε φίλο μας, αλλά ο μαλάκας είναι ανάξιος − ανάξιός μας, δηλαδή. Πάσχει από μια ανίατη νόσο. Και καθώς αρνείται κιόλας να γιατρευτεί, όντας πεπεισμένος πως είναι ο μοναδικός μονόφθαλμος μέσα σε έναν κόσμο τυφλών, η τραγικωμωδία ολοκληρώνεται.

IMAGE DESCRIPTIONΔεν είναι να απορεί κανείς που έχουν τόση πέραση τα ζόμπι, με την προσχηματική τους ύπαρξη, τη διανοητική κενότητά τους και τη βασική και κυριαρχική έγνοια τους να παρασύρουν τους ζωντανούς, τους ήρωες, τους ευγενείς, στη δική τους κατάσταση. Και ο μαλάκας, άλλωστε, αυτό θέλει, να μας φάει τον εγκέφαλο − αλλά δεν θα μας εξαχρειώσουν οι αχρείοι. Το απόγειο της μαλακίας; Ότι μερικές φορές ο μαλάκας είναι ευφυής, ή εν πάση περιπτώσει καλλιεργημένος: ευχαρίστως θα έκαιγε κάμποσα βιβλία, και τους συγγραφείς τους μαζί, εν ονόματι ενός άλλου βιβλίου, μιας ιδεολογίας ή όσων του έμαθαν μεγάλοι δάσκαλοι (μαλάκες ή μη), διότι του αρέσει να μετατρέπει τα αναγνωστικά του γυαλιά σε σίδερα κλουβιού.


Η αμφιβολία σε κάνει να τρελαίνεσαι,
η βεβαιότητα σε κάνει μαλάκα


IMAGE DESCRIPTIONΟ κατεξοχήν μαλάκας, μας καταδικάζει αμετάκλητα, αυτοστιγμεί, χωρίς ελαφρυντικά, μένοντας αποκλειστικά στα φαινόμενα, που επιπλέον τα βλέπει μόνο μέσα από τις παρωπίδες του. Ξέρει να φαίνεται ζηλωτής για να συστρατεύει τους ομοίους του, να παρακινεί σε λιντσαρίσματα, εν ονόματι της αρετής, των πατροπαράδοτων ηθών, του σεβασμού. Ο μαλάκας κυνηγά σε αγέλη και σκέφτεται σαν κοπάδι. «Ο πληθυντικός δεν αξίζει τίποτα για τον άνθρωπο / Κι όταν είμαστε πάνω από τέσσερις, είμαστε ένα τσούρμο μαλάκες» τραγουδούσε ο Ζορζ Μπρασένς. Ο οποίος διακήρυσσε επίσης: «Δόξα και τιμή σ΄ όποιον δεν έχει ιερά και όσια / Και του φτάνει να μη σκοτίζει τους γύρω του». Αλίμονο, οι γύρω μας δεν το αποφεύγουν πάντα αυτό...

Σαν να μην του φτάνει που μας κάνει τη ζωή μίζερη, ο φορτικός μαλάκας καμαρώνει κιόλας γι΄ αυτό. Ακλόνητος. Απρόσβλητος από κάθε επιφυλακτικότητα. Σίγουρος για το δίκιο του. Ο μακάριος βλαξ, σας τα σπάει χωρίς να χολοσκάει. Ο μαλάκας θεωρεί τα πιστεύω του αλήθειες χαραγμένες στην πέτρα, ενώ κάθε γνώση είναι χτισμένη πάνω στην άμμο. Η αμφιβολία σε κάνει να τρελαίνεσαι, η βεβαιότητα σε κάνει μαλάκα − διάλεξε στρατόπεδο. Ο μαλάκας ξέρει τα πάντα καλύτερα από εμάς, ξέρει ακόμα και τι πρέπει να σκεφτόμαστε, τι πρέπει να νιώθουμε, τι πρέπει να κάνουμε με τα χέρια μας, πώς πρέπει να ψηφίζουμε. Ξέρει καλύτερα από εμάς ποιοι είμαστε και τι είναι καλό για εμάς. Αν δεν συμφωνούμε μαζί του, θα μας περιφρονήσει, θα μας προσβάλει, θα μας πληγώσει κυριολεκτικά ή μεταφορικά, και πάντα για το καλό μας. Κι αν μπορεί να το κάνει αυτό ατιμωρητί στο όνομα κάποιου ανώτερου ιδανικού, ίσως να απειλήσει και την ίδια τη μετριότητα στην οποία συνοψίζεται γι΄ αυτόν η ύπαρξή μας.

IMAGE DESCRIPTIONΠικρή διαπίστωση: η νόμιμη άμυνα είναι παγίδα. Προσπαθήστε να συζητήσετε με τον μαλάκα, να τον αλλάξετε − Θα χάσετε. Γιατί, αν θεωρείτε καθήκον σας να του αλλάξετε μυαλά, τότε νομίζετε κι εσείς ότι ξέρετε πώς θα έπρεπε να σκέφτεται, να συμπεριφέρεται... σαν εσάς, εν προκειμένω. Και να που τότε γίνεστε κι εσείς μαλάκας. Και αφελής από πάνω, γιατί θεωρείτε πως μπορείτε να αντεπεξέλθετε στην πρόκληση.

Ακόμα χειρότερα, όσο περισσότερο προσπαθείτε να διορθώσετε έναν μαλάκα, τόσο τον ενισχύετε: άλλο που δεν θέλει, να παριστάνει το θύμα που ενοχλεί τους άλλους και που επομένως δεν μπορεί παρά να έχει δίκιο. Του δίνετε το δικαίωμα να θεωρεί τον εαυτό του ήρωα του αντικομφορμισμού, άξιο συμπάθειας και θαυμασμού. Αντιφρονούντα... Είναι να σε πιάνει ρίγος μπροστά στο μέγεθος της κατάρας: εκεί που πας να διορθώσεις έναν μαλάκα, όχι μόνο αποτυγχάνεις, αλλά τον ενισχύεις κιόλας, και μάλιστα τον μιμείσαι. Κι αίφνης οι μαλάκες, από ένας, γίνονται δύο. Η πάλη κατά της μαλακίας την ενισχύει. Όσο περισσότερο τα βάζεις με τον ανθρωποφάγο, τόσο πιο κανίβαλος γίνεται αυτός.



Τα μαλακισμένα της Αποκάλυψης

IMAGE DESCRIPTIONΈτσι, η μαλακία δεν μπορεί να ελαττωθεί. Αυξάνεται εκθετικά. Άραγε, σήμερα περισσότερο απ΄ ό,τι χθες, και σίγουρα λιγότερο απ΄ ό,τι αύριο, ζούμε στη χρυσή εποχή της; Όσο πίσω κι αν πάμε στην ιστορία της γραφής, αυτό πίστευαν τα καλύτερα πνεύματα κάθε εποχής. Ίσως και να είχαν δίκιο τότε. Ή ίσως, όπως όλοι, να είχαν γίνει κι αυτοί γερομαλάκες... Παρά ταύτα, το καινοφανές στη σύγχρονη εποχή είναι ότι αρκεί ένας μαλάκας κι ένα κόκκινο κουμπί για να εξαλειφθεί η μαλακία και ο κόσμος όλος μαζί της. Ένας μαλάκας εκλεγμένος από πρόβατα που καυχώνται πως διαλέγουν μόνα τους τον χασάπη τους.

Το άλλο μεγάλο χαρακτηριστικό της εποχής μας είναι ότι, ακόμα κι αν δεχτούμε ότι η μαλακία δεν έχει φτάσει ακόμα σε επίπεδα γενικευμένου παροξυσμού, δεν υπήρξε ποτέ τόσο ορατή, ακομπλεξάριστη, αγελαία και αυταρχική. Πράγμα που σε κάνει να απελπίζεσαι για τους παραστρατημένους ομοίους σου, αλλά, ποιος ξέρει, ίσως και να σε οδηγεί να ασπαστείς τη φιλοσοφία της παραίτησης, μιας και είναι ολοένα δυσκολότερο να αρνηθείς τη ματαιότητα των πάντων και τον ναρκισσισμό του καθενός, εξίσου όσο και το μάταιο των φαινομένων και των σαρωτικών κρίσεων. Αχ και να μπορούσε ένας δεύτερος Έρασμος να μας χαρίσει ένα νέο Μωρίας εγκώμιο (αλλά, προς Θεού, όχι με πάνω από 140 χαρακτήρες τη φορά, μη μας πιάσει και πονοκέφαλος)! Αχ και να μπορούσε ένας δεύτερος Λουκρήτιος να μας σκιαγραφήσει τη βαθιά ανακούφιση, ίσως και τη χαρά, που μπορεί να νιώσει κανείς παραμένοντας στην όχθη όταν ο λαός των τρελών βουλιάζει στα νερά, σπρωγμένος από τους επιβάτες του πλοίου που φωνάζουν μετά «Βοήθεια, άνθρωποι στη θάλασσα»... Η ηδονή, τελικά, είναι να γλείφεσαι απολαυστικά βλέποντας τους μαλάκες να αλληλοσκοτώνονται, κουρνιασμένοι στα τέσσερα και στα εγώ τους: διότι, αν τα μεγάλα πνεύματα διαστέλλονται, οι μαλάκες αντιθέτως συστέλλονται. Πασχίζοντας να παραμείνεις θεατής αντί για συμμέτοχος, είναι λάθος να πιστεύεις πως θα επηρεαστείς λιγότερο από τη μαλακία σε σύγκριση με τους φωνακλάδες, πικρόχολους, θλιμμένους και ταραγμένους συχρόνους σου − αν όμως τα καταφέρεις κατά τύχη, τι θρίαμβος! Κάλλιο να κρατάς χαμηλό προφίλ, άλλωστε: δεν θα σου το συγχωρήσουν να κοιτάζεις τον χαμό αφ΄ υψηλού. Αν κάνεις να βγεις από το κοπάδι σου, το τελευταίο θα σε οδηγήσει από μόνο του στο σφαγείο. Ούρλιαζε με τους λύκούς, βέλαζε με τα αρνιά, αλλά μην το παίζεις και πολύ μοναχικός καβαλάρης, γιατί θα σε ρεζιλέψουν. Περιττό να προσθέσουμε ότι, αν στ΄ αλήθεια πιστεύεις πως είσαι πιο έξυπνος και καλύτερος από τον μέσο όρο, η μοιραία διάγνωση δεν απέχει πολύ: ίσως να είσαι ανυποψίαστος φορέας ανεπίγνωστης μαλακίας...

IMAGE DESCRIPTIONΜπροστά στο μέγεθος του πράγματος, και του ολέθρου, το να πιστεύουμε ότι θα εξερευνήσουμε τη μαλακία μέσα από αυτό το βιβλίο δεν είναι παρά μία ακόμα μαλακία. Οπωσδήποτε πρέπει να είναι κανείς αρκούντως αλαζών, τρυφερά αφελής ή εξόχως άμυαλος για να καταπιαστεί με ένα τέτοιο θέμα. Αλίμονο, το έχω υπόψη μου − όμως τι άλλο να κάνει ένας λεβεντομαλάκας; Με λίγη τύχη, το εγχείρημα θα είναι απλώς γελοίο. Και το γελοίο δεν σκοτώνει − ενώ η μαλακία όχι μόνο σκοτώνει, αλλά και η ίδια δεν παθαίνει τίποτα. Θα μας θάψει όλους, το μόνο βέβαιο. Αρκεί μόνο να μη μας ακολουθήσει και οταν τάφο μας...

Μια τελευταία διευκρίνιση: οι εν λόγω σκέψεις για τους μαλάκες ισχύουν και για τα δύο φύλα − να μην ανησυχούν οι κυρίες! Αλίμονο, κανείς και καμία δεν γλιτώνει... Ιδού λοιπόν, ω μαλάκες κάθε φύλου, χρώματος και μεγέθους, μαλάκες κάθε λογής και κοπής, βλάκες με πατέντα, βλήματα, παλιομαλάκες, μαλάκες με περικεφαλαία, μαλακισμένες, κωλόζωα, ηλίθιοι και τούβλα, ανόητοι και βλαμμένες, κασμάδες και χαζοβιόλες, μπουνταλάδες και ραμολιμέντα, ανεγκέφαλοι και ξεμυαλισμένες, στούρναι και στόκοι, πανύβλακες, άσχετοι, βόδια, πρόβατα, ραπανάκια, σκατόμυαλοι και σκατόμυαλες, ιδού η στιγμή της δόξας σας: το βιβλίο αυτό μιλά για εσάς και μόνο γιο εσάς. Άλλο που δεν θα το πάρετε καν χαμπάρι...


Ο αφοσιωμένος σας μαλάκας,
Jean-François Marmion
(από τον πρόλογο του βιβλίου).


Ο Jean-François Marmion είναι δημοσιογράφος επιστήμης για το περιοδικό Science Humaines και αρχισυντάκτης του le cercle psy.