ALBANIANS=
ΑΛΒΑΝΟΦΩΝΟΙ !

Μεταφραστικές αθλιότητες
του Αλ. Παπαδιαμάντη
στην “Ιστορία της Ελληνικής
Επαναστάσεως” του G. Finlay


IMAGE DESCRIPTION• Η μετάφραση από τα αγγλικά της λέξης albanians δεν είναι αλβανοί, αλλά αλβανόφωνοι ή ελληναλβανοί.

• Το democratic party μεταφράζεται ως οχλοκρατικό κόμμα.

The klephts or brigands μεταφράζεται ως οι κλέφται.

Τα παραπάνω είναι ένα πολύ μικρό δείγμα των μεταφραστικών αυθαιρεσιών του Αλέξανδρου Παπαδιαμάντη στο έργο του βρετανού ιστορικού και φιλέλληνα George Finlay: Ιστορία της Ελληνικής Επαναστάσεως.

Η ιστορική μαρτυρία του Finlay για τα γεγονότα του ΄21 είναι πολυσήμαντη. Ο συγγραφέας έζησε πολλά χρόνια στο νέο κράτος και γνώρισε από προσωπική αυτοψία πρόσωπα και πράγματα. Μορφωμένος, οξύς και διορατικός όπως ήταν, εξιστόρησε τα γεγονότα όσο πιο αμερόληπτα κι αντικειμενικά μπορούσε κι έκρινε τους πρωταγωνιστές του ΄21 και τις καταστάσεις με αυστηρότητα λέγοντας πολλές αλήθειες, οι οποίες όμως ήταν διαφορετικές από την επίσημη προωθούμενη παραμυθολογία της Ρωμιοσύνης.

Αυτός ήταν κι ο λόγος, που το τόσο σημαντικό αυτό έργο, αν κι είχε μεταφραστεί, παρέμεινε ανέκδοτο για ενάμιση σχεδόν αιώνα. Κυκλοφόρησε σχετικά πρόσφατα, δυστυχώς όμως με την αρχική μετάφραση του Παπαδιαμάντη, ο οποίος, στην προσπάθειά του να αμβλύνει όσο το δυνατόν τις αναφορές του Finlay, ώστε να μην πάει ο νους του αναγνώστη «στο κακό», έχει προβεί σε πλείστες μεταφραστικές αθλιότητες.


George Finlay

IMAGE DESCRIPTIONΟ George Finlay ήταν σκωτσέζος. Γεννήθηκε στο Kent το 1799 και ξεκίνησε να σπουδάζει νομικά στο University of Glasgow. Το 1821 πήγε στο Göttingen για να συνεχίσει τις σπουδές του, τις οποίες εγκατέλειψε το 1823, προκειμένου να επισκεφθεί την Ελλάδα. Για περισσότερο από ένα χρόνο αφιερώθηκε στην εκμάθηση της γλώσσας, της ελληνικής ιστορίας και των αρχαιοτήτων. Ύστερα από δύο χρόνια γύρισε στη Σκωτία, όπου έλαβε το πτυχίο του στα νομικά.

Επέστρεψε στην Ελλάδα και το 1830 αγόρασε από τους γιους του μεγαλοτσιφλικά Κιαμίλ Μπέη μια έκταση στην Αττική, πιθανότατα το τσιφλίκι Λιοσάτι (σημερινός Κοκκινόβραχος στις Αφίδνες). Είχε κάποιες οικονομικές προστριβές με το νεοσυσταθέν κράτος, όταν επιδίωξε −και σε μεγάλο βαθμό πέτυχε− να δημιουργήσει μεγάλη ακίνητη περιουσία. Ήρθε σε ευθεία αντιπαράθεση προς αυτό κι απογοητεύτηκε, όταν, παρά τις προσπάθειές του, δεν κατάφερε να κάνει εισαγωγή καινοτόμων μεθόδων αγροτικής καλλιέργειας. Αφιέρωσε τότε τον εαυτό του στη συγγραφή ιστορικών έργων για την ελληνική ιστορία. Εκτός από κάποια σύντομα διαλείμματα, πέρασε όλη την υπόλοιπη ζωή του στην Αθήνα, όπου και πέθανε το 1875.


«Ιστορία της Ελληνικής Επαναστάσεως»

Το βιβλίο εκδόθηκε στα αγγλικά στο Λονδίνο το 1861. Είχαν προ πολλού καταθέσει τις θέσεις τους περί δήθεν ιστορικής συνέχειας κι Ελληνοχριστιανισμού οι Κ. Παπαρρηγόπουλος και Σπ. Ζαμπέλιος, όπου βασίστηκε η δημιουργία του σύγχρονου εθνικού φαντασιακού της Ρωμιοσύνης και τις οποίες φαίνεται να ασπάζεται κι ο Finlay.

Δεν ήταν δηλαδή ο Finlay ένας ακόμα Fallmerayer, που επειδή έγραφε ότι «ούτε μια απλή σταγόνα αίματος, γνήσιου ελληνικού αίματος, δεν τρέχει στις φλέβες των χριστιανών κατοίκων της σημερινής Ελλάδας»
(Ιστορία της Χερσονήσου του Μοριά κατά το Μεσαίωνα, τόμ. Α΄, ΙΙΙ-ΧΙV), δαιμονοποιήθηκε και στοχοποιήθηκε από τη Ρωμιοσύνη. Το αντίθετο μάλιστα. Το συγγραφικό εγχείρημα του Finlay κλίνει προς μια ευρύτερη ενιαία θεώρηση του ιδεολογήματος της διαχρονικής παρουσίας των κατοίκων του ελλαδικού χώρου από τους αρχαίους χρόνους έως την εποχή του.

Η σχέση του με τους ρωμιούς ήταν μια σχέση τεταμένη, κυμαινόμενη, όπως φαίνεται στην Ιστορία του, ανάμεσα στη συμπάθεια και στην έντονη επίκριση. Το έργο του χρήζει ιδιαίτερης προσοχής. Η πλούσια εξιστόρηση των γεγονότων, η άμεση βίωσή τους από τον ίδιο και το γλαφυρό ύφος προσγράφονται στο ενεργητικό του. Επιπλέον, η ανάδειξη του οικονομικού και κοινωνικού παράγοντα ως συνεξεταστέων στη διαμόρφωση του ιστορικού γίγνεσθαι αποτελεί θετικό επίτευγμα για την εποχή της σύνταξής του.

Οι κυριότερες θέσεις του, όπως αποτυπώνονται στο χιλίων σχεδόν σελίδων, δίτομο για την ελληνική έκδοση έργο του, είναι:

• Οι ρωμιοί αποτελούν αυθύπαρκτη εθνική οντότητα.

• Οι ρωμιοί ασκούσαν κυριαρχική επιρροή στην ευρύτερη έκταση της οθωμανικής αυτοκρατορίας χάρη, όχι μόνο στην ποσοτική, αλλά στην ποιοτική τους στάθμη.

• Ενδεικτική είναι η ριζική αντίθεσή του στην ανώτερη εκκλησιαστική ιεραρχία, στους φαναριώτες ηγεμόνες της Μολδοβλαχίας, στους εμψυχωτές της Φιλικής Εταιρείας και κυρίως του Αλέξανδρου Υψηλάντη ως «αναξίου αρχηγού και ανθρώπου».

• Εκφράζει έκδηλη δυσπιστία, με λίγες εξαιρέσεις, εναντίον των προυχόντων και των πρωταγωνιστών του ΄21, λιγότερο του Παπαφλέσσα ή του Πετρόμπεη και περισσότερο του Οδυσσέα Ανδρούτσου και του Θεόδωρου Κολοκοτρώνη, τους οποίους χαρακτηρίζει ως «διεστραμμένους και ηθικώς αναξίους».

• Εμμένει κατ΄ εξακολούθηση στη μομφή ότι οι ρωμιοί κατέσφαζαν μαζικά τους οθωμανούς σε περιοχές που επικρατούσαν.

• Επισημαίνει τις βιαιότητες που διαπράχθηκαν σε βάρος των ρωμιών, δηλωτικές πνεύματος ανάμικτης θρησκοληψίας και θηριωδίας, που αποδίδει στους οθωμανούς.

• Καταφέρεται κατά των ηγητόρων του ΄21, τους οποίους χαρακτηρίζει συλλήβδην ως «αναξίους»: «Ουδέ εις έξοχος ανήρ προέχει ως πρότυπον των αρετών του έθνους. Πάρα πολλοί είναι περιβόητοι ως αντιπρόσωποι των κακών του έθνους».

• Επικρίνει τις εμφύλιες έριδες των ρωμιών, καθώς και όσες δαπανηρές ατασθαλίες επέφεραν τη διασπάθιση των εξωτερικών δανείων που συνήψαν οι αντιπρόσωποί τους.

• Το κριτικό του πνεύμα απέναντι στους ρωμιούς παραμένει εξακολουθητικά αυστηρό σε όλο το έργο.


IMAGE DESCRIPTIONΑλέξανδρος Παπαδιαμάντης

Ο Αλέξανδρος Παπαδιαμάντης ήταν δημοσιογράφος, μεταφραστής και συγγραφέας. Ο πατέρας του ήταν ιερέας στη Σκιάθο κι έτσι εξοικειώθηκε νωρίς με τα εκκλησιαστικά πράγματα, τη θρησκευτικότητα, τα εξωκλήσια και την ήσυχη ζωή του νησιώτικου περίγυρου. Όλα αυτά διαμόρφωσαν μια χριστιανική ιδιοσυγκρασία, που διατήρησε έως το τέλος της ζωής του.

Eπισκέφτηκε το Άγιο Όρος μαζί με ένα φίλο του, όπου παρέμεινε οκτώ μήνες ως δόκιμος μοναχός. Μη θεωρώντας τον εαυτό του άξιο να φέρει το «αγγελικό σχήμα», επέστρεψε στην Αθήνα, όπου γράφτηκε στη Φιλοσοφική Σχολή του Πανεπιστημίου Αθηνών, αλλά δεν ολοκλήρωσε τις σπουδές του, πράγμα που στοίχισε στον πατέρα του, ο οποίος τον περίμενε να γυρίσει καθηγητής στο νησί για να βοηθήσει τις τέσσερις αδελφές του. Οι τρεις από αυτές παρέμειναν ανύπαντρες και του παραστάθηκαν με αφοσίωση.

Δημοσιογραφούσε κι έκανε μεταφράσεις από τα γαλλικά και αγγλικά, γλώσσες που λίγοι γνώριζαν στην εποχή του. Η αμοιβή του στην εφημερίδα «Ακρόπολη» ήταν υπέρογκη, ενώ κέρδιζε αρκετά κι από συνεργασίες του με άλλες εφημερίδες και περιοδικά. Η οικονομική του κατάσταση όμως, στάθηκε για πάντα η αδύνατη πλευρά του. Ήταν σπάταλος κι ανοργάνωτος όσον αφορά στη διαχείριση των χρημάτων του. Όταν έπαιρνε το μισθό του, πλήρωνε τα έως τότε χρέη του και σπαταλούσε χωρίς σκέψη για την αυριανή μέρα. Έτσι, έμενε πάντα φτωχός και στενοχωρημένος, χωρίς να μπορεί να αγοράσει ακόμη και τα στοιχειώδη.

IMAGE DESCRIPTIONΔεν μπορούσε να περιποιηθεί τον εαυτό του και η μεγάλη ανεμελιά του συνοδευμένη από κάποια φυσική ραθυμία και νωθρότητα με μια πλήρη αδιαφορία για τα βιοτικά, τον κρατούσε σε κατάσταση αθλιότητας. Ήταν μονίμως άπλυτος, απεριποίητος, σχεδόν κουρελής, ενώ μπορούσε να ζει με αξιοπρέπεια.

Αυτός ο περίεργος και απόκοσμος τρόπος ζωής, με την παράλληλη προσήλωσή του στη θρησκεία, τον έκανε να μοιάζει με κοσμοκαλόγερο. Συνήθιζε να κάνει αγρυπνίες και να ψάλλει στην εκκλησία του Αγίου Ελισσαίου στην Πλάκα. [Ο Ελισσαίος, σύμφωνα με τις Γραφές, ήταν ένας καραφλός άγιος, που επειδή τον κορόϊδευαν κάτι παιδιά, τα καταράστηκε «εν ονόματι Κυρίου», οπότε εμφανίστηκαν δυο αρκούδες κι έφαγαν σαρανταδύο από αυτά: «Και αναβαίνοντος αυτού εν τη οδώ, παιδάρια μικρά εξήλθον εκ της πόλεως και κατέπαιζον αυτού και είπον αυτώ· ανάβαινε, φαλακρέ, ανάβαινε. Και κατηράσατο αυτοίς εν ονόματι Κυρίου· και ιδού εξήλθον δύο άρκοι εκ του δρυμού και ανέρρηξαν απ᾿ αυτών τεσσαράκοντα και δύο παίδας». (Βασιλειών Δ΄, 2, 23-24)].

Όταν παρακινημένος από βιοποριστικές ανάγκες άρχισε το 1904 να μεταφράζει το εκτεταμένο πόνημα του Finlay, είχαν ήδη περάσει τέσσερις και πλέον δεκαετίες από την πρώτη έκδοσή του.

Το ξενύχτι και προπάντων το ποτό, που σιγά-σιγά του έγινε πάθος, καθώς και το τσιγάρο, κατέστρεψαν την υγεία του Παπαδιαμάντη και τον οδήγησαν πρόωρα στο θάνατο.

Απεβίωσε το 1911 χωρίς να προλάβει να δει εκδομένο το κείμενό του, το οποίο έκτοτε παρέμεινε ανέκδοτο μέχρι το 2008, οπότε χάρη στην πρωτοβουλία του Ιδρύματος της Βουλής των Ελλήνων, επιτεύχθηκε η δημοσίευσή του.


Γιατί άργησε τόσο η έκδοση

Την εξήγηση για τη μη έκδοση της Ιστορίας της Ελληνικής Επαναστάσεως δίνει ο Γιάνης Κορδάτος στον πρόλογο της πρώτης δημοσιευμένης μετάφρασής της:

Κοντεύουν από τότε εκατό χρόνια και όμως δεν μεταφράστηκε στα ελληνικά ή πιο σωστά μεταφράστηκε από τον Αλέξ. Παπαδιαμάντη, αλλά δεν βρέθηκε εκδότης να την τυπώσει και ο Παπαδιαμάντης παραχώρησε τη μετάφρασή του στο Γιάννη Βλαχογιάννη αντί πινακίου φακής.

Η κυριότερη αιτία που δεν τυπώθηκε η ελληνική μετάφραση του Παπαδιαμάντη, είναι γιατί ο Φίνλεϋ εξιστόρησε τα γεγονότα της Ελληνικής Επανάστασης όσο μπορούσε πιο αμερόληπτα και αντικειμενικά και έκρινε πρόσωπα και πράγματα με πολλήν αυστηρότητα και είπε πολλές τσουχτερές αλήθειες.



Μεταφραστικές αυθαιρεσίες

Ο Παπαδιαμάντης, λοιπόν, αναλαμβάνει να μεταφράσει την Ιστορία της Ελληνικής Επαναστάσεως του Finlay. Μια ιστορία ενοχλητικά αμερόληπτη. Μια ιστορία, που κάνει λόγο για έλληνες, αλβανούς ή βλάχους, εξετάζοντάς τους σα διαφορετικές εθνοτικές ομάδες, που απλά συνεργάστηκαν το ΄21, δίνοντας απόλυτη αξία στο κριτήριο της γλώσσας.

Αυτή η ιστορία δεν ταιριάζει όμως στο φαντασιακό του βαθύτατα ελληνοχριστιανού Παπαδιαμάντη, ο οποίος έχει αντιρρήσεις για πολλές θέσεις του σκωτσέζου συγγραφέα. Αποφασίζει λοιπόν, να κάνει αλλαγές κατά το δοκούν:


• Σε πολλές περιπτώσεις δεν χρησιμοποιεί στη μετάφραση τις λέξεις που πρέπει, αλλά σκόπιμα διαφορετικές, με τις οποίες όμως αλλάζει το νόημα.

• Αλλού αφαιρεί ολόκληρες παραγράφους.

• Σε άλλα σημεία προσθέτει δικές του.

Γενικά δηλαδή, έχει αυθαιρετήσει ασύστολα επί του αγγλικού κειμένου κι έτσι ο ανυποψίαστος αναγνώστης του ελληνικού κειμένου, σε πλείστες των περιπτώσεων βγάζει εντελώς διαφορετικό νόημα από εκείνο που στην πραγματικότητα είχε γράψει ο Finlay.

Στον Πρόλογο της έκδοσης της Βουλής των Ελλήνων βέβαια, εκθειάζεται για την πολύ όμορφη μετάφρασή του: «Η −γνωστή και στο υπόλοιπο έργο του− ελληνογνωσία του Παπαδιαμάντη είναι εμφανής και στη μετάφραση του Φίνλεϋ, και αποτελεί έναν από τους παράγοντες που καθιστούν και το συγκεκριμένο κείμενο πολύτιμο δημιούργημα του παπαδιαμαντικού γλωσσικού εργαστηρίου».

Στη συνέχεια θα παραθέσουμε ορισμένες χαρακτηριστικές, διαστρεβλωτικές του νοήματος του αρχικού κειμένου, αυθαίρετες παρεμβάσεις του Παπαδιαμάντη.


Albanians = Αλβανόφωνοι ή Ελληναλβανοί

Η μετάφραση της λέξης albanians είναι αλβανόφωνοι, σύμφωνα με τον Παπαδιαμάντη (τόμ. Α΄, σελ. 262 της ελληνικής έκδοσης).


George Finlay: «The Albanian sailors».
Μετάφραση Παπαδιαμάντη: «Των ναυτών των Αλβανοφώνων» (τόμ. Α΄, βιβλ. Γ΄, κεφ. Α΄, σελ. 262).


Όμοια μεταφράζει: «The Albanian population of Attica» ως: «Οι αλβανόφωνοι της Αττικής» (τόμ. Α΄, σελ. 351).

Η πρόταση: «But Greek envy sacrificed the Albanian hero» μεταφράζεται ως: «Αλλ΄ ο ελληνικός φθόνος εθυσίασε τον Ελληναλβανό ήρωα» (τόμ. Α΄, σελ. 363).


IMAGE DESCRIPTIONΚύρια προσπάθεια της επιχείρησης δημιουργίας ελληνικής εθνικής ταυτότητας από επίσημους και μη φορείς της Ρωμιοσύνης από τον 19ο αιώνα και εντεύθεν αποτέλεσε η προσπάθεια «απόδειξης» της φυλετικής καθαρότητας, δηλαδή της συνέχειας των σημερινών κατοίκων του ελλαδικού χώρου στο χρόνο και στο χώρο. Εργασίες-μελέτες από κύκλο λογίων της εποχής που δημοσιεύτηκαν κατά κόρον, εξακολουθούν δε αυτούσιες ή παρόμοιες να δημοσιεύονται σε εθνικιστικά περιοδικά και ιστοσελίδες ακόμα και σήμερα, αφιερώθηκαν σε μια αγωνιώδη προσπάθεια να αποδοθεί η προέλευση αλβανικών, σλάβικων, τούρκικων κ.λπ. λέξεων, ονομάτων και τοπωνυμίων σε δήθεν παραφθορές της αρχαίας ελληνικής γλώσσας.

Ήταν όμως εκτεταμένοι οι εποικισμοί διαφόρων φυλετικών ομάδων στον ελλαδικό χώρο όλο το Μεσαίωνα και όχι μόνο.
Πολλές σχετικές μελέτες μπορείτε να βρείτε στο Αφιέρωμα της «Ελεύθερης Έρευνας»: Η πραγματική καταγωγή μας.

Ειδικά για τους −ενοχλητικούς για τον Παπαδιαμάντη και τον ρωμέικο εθνικισμό− αλβανούς στα νησιά Ύδρα και Σπέτσες:

IMAGE DESCRIPTION• Όλοι οι κάτοικοι της Ύδρας ήταν αλβανοί (Βλ. Αντ. Μηλιαράκη: «Γεωγραφία πολιτική νέα και αρχαία του νομού Αργολίδος και Κορινθίας», έκδ. Νότη Καραβιά, Αθήνα, 1995, πρώτη έκδοση: 1886).

• Πολλά αλβανικά τοπωνύμια επιβίωναν έως τις αρχές του 20ού αιώνα, όπως φαίνεται και στον εικονιζόμενο χάρτη των Σπετσών του 1901.

• Ο Παπαρρηγόπουλος γράφει για τον Κουντουριώτη: «Λαλήσας προς τους μεν ναύτας αλβανιστί προς δε τους πεζούς ελληνιστί». (Οι ναύτες ήταν υδραίοι κι αναγκάστηκε να τους μιλήσει αλβανικά, προκειμένου να τον καταλάβουν).

Για τους μεσαιωνικούς αλβανικούς εποικισμούς στον ελλαδικό χώρο και τη σχέση των αλβανών με το '21, διαβάστε στην «Ελεύθερη Έρευνα»: Από τον Σπάτα και τον Τατόη, στο Χαλάνδρι και τη Λούτσα....

Στον Α΄ τόμο της Ιστορίας της Ελληνικής Επαναστάσεως, σελίδα 344 και 345, οι αλβανοί που περιγράφει ο Finlay, μεταμορφώνονται αυτή τη φορά από τον Παπαδιαμάντη σε ελληναλβανούς. Στην πρώτη περίπτωση ο Finlay αναφέρεται σε αλβανούς στο Μπούρτζι και στη δεύτερη σε αλβανούς της Ύδρας και των Σπετσών.


George Finlay: «Albanians of Kranidi».
Μετάφραση Παπαδιαμάντη: «Ελληναλβανοί εκ Κρανιδίου» (τόμ. Α΄, βιβλ. Γ΄, κεφ. Γ΄, σελ. 344).


Δηλαδή, ο Παπαδιαμάντης τη λέξη albanians άλλοτε τη μεταφράζει ως αλβανόφωνοι κι άλλοτε ως ελληναλβανοί. Ποτέ ως αλβανοί!

Αυτό γίνεται συνέχεια σε όλο το έργο. Ενδεικτικά: Albanian crews = αλβανόφωνα πληρώματα (τόμ. Α΄, σελ. 490).


Kλέφτες ή ληστές

Finlay: As the authority of the armatoli declined, the klephts, or brigands, grew up into political and social importance as a permanent class in the Greek nation.

Παπαδιαμάντης: Όταν η εξουσία των αρματωλών εξέπεσεν, οι κλέφται απέκτησαν πολιτικήν και κοινωνικήν σημασίαν ως μόνιμος τάξις εις το Ελληνικόν έθνος (τόμ. Α΄, σελ. 67).

Έχει παραληφθεί η μετάφραση της λέξης brigands (ληστές). Ενώ το κείμενο αναφέρεται σε κλέφτες ή ληστές, ο Παπαδιαμάντης παρέλειψε τη λέξη ληστές. Προφανώς, ο προσδιορισμός αυτός χαλούσε την εικόνα των κλεφτών του εθνικού φαντασιακού, ως δήθεν ελευθερωτών.


Εξαφάνιση αλβανών

Finlay: Livanatis is a village peopled by Christian Albanians, near Talanta.

Παπαδιαμάντης: Λιβανάταις (πολίχνη παρά την Αταλάντην) (τόμ. Α΄, σελ. 68).

Το ότι οι Λιβανάτες είναι ένα χωριό που κατοικούνταν από χριστιανούς αλβανούς, εξαφανίστηκε. Στη θέση του μπήκε το πολίχνη παρά την Αταλάντην.


Finlay: The chief authority was conceded to the Albanian shipowners.

Παπαδιαμάντης: Η πρώτιστη εξουσία παρεχωρήθη εις τους εκ των ναυτικών νήσων.

Οι αλβανοί πλοιοκτήτες χάθηκαν (τόμ. Α΄, σελ. 379 και τόμ. Α΄, σελ. 488).


Εξαφάνιση ενοχλητικών αναφορών

• Στον Α΄ τόμο, σελ. 137, σε δύο εκτενείς παραγράφους, γίνεται λόγος για τις στρατιωτικές αρετές του Χουρσίτ Πασά, ο οποίος συγκρίνεται με τον Φίλιππο Ε', που εισέβαλε στο έδαφος των αιτωλών και κατέστρεψε την πρωτεύουσα της Συμπολιτείας, το Θέρμο. Γίνεται λόγος για κάψιμο των δημόσιων κτιρίων και κομμάτιασμα των αγαλμάτων. Επίσης, επισημαίνεται ότι στην περιοχή πολλά τοπωνύμια είναι σλαβικά.

Οι δύο αυτές ενοχλητικές παράγραφοι παραλήφθηκαν εντελώς από τον Παπαδιαμάντη, σαν να μην υπήρχαν. Απουσιάζουν από το ελληνικό κείμενο.


Finlay: The native race in Vallachia and Moldavia claims a descent from the Roman colonies which settled in Dacia; but as it is found speaking the same language in eastern Hungary, in Transylvania, in Bessarabia, on Mount Pindus, and in the valley of the Aspropotamos, it may be that it represents a race that occupied the same countries before the coming of the Romans, but whose language had a considerable affinity with Latin, and who received the civilization of Rome, though they had resisted that of Greece.

Παπαδιαμάντης: —

Όλη αυτή η παράγραφος που αφορά στην καταγωγή των βλάχων, παραλήφθηκε (τόμ. Α΄, σελ. 163).


Finlay: [The klephts] who were almost all (beginning Kolokotrones) infamous for the sorbid perversity of their dispositions.

Παπαδιαμάντης: —

Δηλαδή, ο Παπαδιαμάντης παρέλειψε όλη την πρόταση, που αναφέρεται στην άθλια συμπεριφορά των κλεφτών (αρχίζοντας από τον Κολοκοτρώνη). (Τόμ Α΄, σελ. 207).


Finlay: He [Lord Byron] often, however, displayed a feminine turn for deception in trifles, while at the same time he possessed a feminine candour of soul, and a natural love of truth, which made him often despise himself quite as much as he despised English fashionable society for what he called its brazen hypocrisy.

Παπαδιαμάντης: —

Παραλήφθηκε η πρόταση που αναφέρεται στη θηλυπρεπή συμπεριφορά του Λόρδου Βύρωνα (τόμ. Α΄, σελ. 373).


Διάφορες παρερμηνείες

Finlay: Democratic party.

Παπαδιαμάντης: Οχλοκρατικού κόμματος. (τόμ. Α΄, σελ. 301).

Επίσης στον τόμο Β΄, σελ. 228 και 360: Democracy = Οχλοκρατία.


Finlay: Fluttering about in rich Albanian habiliments.

Παπαδιαμάντης: Κυματούμενοι εντός πλουσίας φουστανέλλας (τόμ. Α΄, σελ. 387).

Τροποποιήθηκε η πρόταση, ώστε να μη γίνει αναφορά στην αλβανική φουστανέλα (τόμ. Α΄, σελ. 387).


Ελληνολαγνεία

Στον τόμο Α΄, σελ. 172, όπου ο Finlay κάνει λόγο για τον Ιερό Λόχο και τη μάχη του Δραγατσανίου, παραθέτει το δίστιχο του Λόρδου Βύρωνα από το Childe Harold's Pilgrimage:

Rousing the vengeance blood alone can quell,
they rushed into the field, and, foremost fighting, fell.


Αντί να μεταφράσει αυτούς τους στίχους ο Παπαδιαμάντης, τους αντικατέστησε με κάποιους στίχους του Τυρταίου:

Τεθνάμεναι γαρ καλόν, επί προμάχοισι πεσόντα,
άνδρ' αγαθόν, περί ή πατρίδι μαρνάμενον.



Όλοι Φανφάρες είναι!

IMAGE DESCRIPTIONΣτην κωμωδία του παλιού ελληνικού κινηματογράφου Ξύπνα βασίλη είναι χαρακτηριστικός ο ρόλος
του Τιμολέοντα Φανφάρα, ενός ποιητή που μιλάει ασυνάρτητα κι απαγγέλλει στίχους δήθεν βαθυστόχαστους, αλλά στην ουσία σαχλαμάρες.

Αυτό που δεν έχουμε συνειδητοποιήσει όμως, είναι ότι στην κοινωνία της Ρωμιοσύνης που ζούμε, υπάρχουν πολλοί άλλοι διαφημισμένοι ποιητές, λογοτέχνες, συγγραφείς, που προβάλλονται στη δημόσια ζωή και διδάσκονται στα σχολεία, από τους οποίους δεν έχει να ζηλέψει τίποτε ο κινηματογραφικός Φανφάρας.

Τ΄ αρνί μόνον ακλούθαε, μπε μπέ, μπε μπέ φωνάζει,
πάντα μπε μπέ, πάντα μπε μπέ και την παιδούλα κράζει.


Αυτοί οι στίχοι για παράδειγμα, δεν είναι του Τιμολέοντα Φανφάρα, αλλά του εθνικού Φανφάρα της Ρωμιοσύνης, Διονύσιου Σολωμού (Ο θάνατος της ορφανής, 21-22).

Όλοι αυτοί λοιπόν, αναμάσησαν τα ιδεολογήματα της Ρωμιοσύνης κι ανταμείφθηκαν γι΄αυτό. Πήραν θέσεις
σε πανεπιστήμια, σε δημόσιες υπηρεσίες, στην Ακαδημία. Αλληλοδιαφημίστηκαν γράφοντας εγκωμιαστικά σχόλια
ο ένας για τον άλλον. Τα ονόματά τους δόθηκαν σε δρόμους και πλατείες. Τους διδάσκουν στα σχολεία. Ένας από αυτούς είναι κι ο Παπαδιαμάντης.


Αν τα είχαν γράψει ανάποδα, δεν θα τους ήξερε κανένας σήμερα. Έχουν προωθηθεί και προβάλλονται όσοι αναμασούν τα ελληνοχριστιανικά φληναφήματα άσχετα με την αξία τους. Αποτυπώθηκαν έτσι στη συνείδηση του λαού σαν κάτι το αξιόλογο, ενώ στην ουσία είναι όλοι τους Φανφάρες!

Μπορείτε να βρείτε άρθρα για αρκετούς από αυτούς στην Ενότητα της «Ελεύθερης Έρευνας»: Πρόσωπα της Ρωμιοσύνης.



ΓΡΑΨΤΕ ΤΟ ΜΗΝΥΜΑ ΣΑΣ


9 ΣΧΟΛΙΑ

  • Ανώνυμος 50772

    13 Απρ 2021

    @ 50551
    Περί "τηγανοκεφαλίας"
    Εκτιμώντας ότι το σχόλιο δεν ήταν ρατσιστικό, να προσθέσουμε ότι αυτό που μάλλον θα εννοούσες, σοβαρά μιλώντας, είναι βασικά ότι παρουσιάζει Βραχυκεφαλία, Πλατυμετωπία αλλά και Παχυρινία. Θα έλεγα ότι είναι ελληνικό δείγμα "Διναρικού" τύπου. Αυτό που ο Πουλιανός χαρακτηρίζει Ηπειρωτικό.

    Η Ειρωνεία είναι, ότι ο Παπαδιαμάντης θεωρείται ο πλέον χαρακτηριστικός ΑΝΤΙΡΑΤΣΙΣΤΗΣ της εποχής του, αναδεικνύοντας το "φυλετικό" ζήτημα (γυναίκα-άνδρας) στην "Φόνισσα"....
    Με τι ευκολία λοιπόν σήμερα κατηγορούμε κάποιον με αντιλήψεις που εκείνος πάλεψε με τόσο πάθος να εξαλείψει !!!!!

    " Θα ερθει πρωτα ενα ψευτορωμαικο στο οποιο δεν πρεπει να πιστεψετε γιατι θα φυγει πισω." : Άντε να τελειώνουμε με αυτούς τους Αναθεωρητές της Ιστορίας μπας και βρούμε τον δρόμο μας.
    Λ.Ν.

  • Ανώνυμος 50651

    30 Μαρ 2021

    50650 συνέχεια...
    Να σαι καλά φίλε μου, που μου βάζεις θέματα να κρατώ το μυαλό μου σε εγρήγορση μέσα στο covid.
    Φιλικά Λ.Ν.
    Κι αν μιλάς στον κο Τσίπρα πες του να μιλάει Ελληνικά! Υπάρχουν και μεταφραστές. Μίλησε ποτέ ο Ερντογάν Αγγλικά?

  • Ανώνυμος 50650

    30 Μαρ 2021

    Καταρχήν το αγγλικό κείμενο του Finlay είναι στο google https://books.google.gr/books?id=KEUOAAAAYAAJ&hl=el&source=gbs_navlinks_s.
    (2) Με εξαίρεση τον κο Τσίπρα ίσως, οι περισσότεροι μηχανικοί ΕΜΠ γνωρίζουν ότι η μετάφραση "ειδικών" κειμένων χρειάζεται να γίνεται έχοντας μια συνολική ανάγνωση του κειμένου ώστε να κατανοούνται οι "ιδιαιτερότητες" τόσο του συγγραφέα, του ύφους και στόχου του κειμένου, του κοινού που απευθύνεται και της "ορολογίας" που χρησιμοποιεί. Για παράδειγμα στην σελίδα 11 γράφει: (το αντιγράφω όπως είναι και οι γραμματικοί τύποι είναι του πρωτοτύπου)
    "..Τhe strength of the Greek race lay in the ancient seats of Greek liberty."
    Αν κάποιος δεν διαβάσει το πριν και μετά μπορεί να θεωρήσει ότι πρόκειται για πολιτισμική (liberty) και εθνολογική (race) αναφορά και μάλιστα με φυλετικές κορώνες (strength). Το κείμενο όμως κάνει μόνο Ιστορικές αναφορές στον Ιστορικό χώρο που υπήρχαν ανεξάρτητες πόλεις κράτη (εξ ου και η λέξη Liberty, αντί του Democracy που θα ήταν και μισητή στο αγγλικό ακροατήριο) και στη συνέχεια περιγράφει τον χώρο της κλασσικής Ελλάδος ή Grecia για τους Λατίνους: Πελοπόννησος, Στερεά, Νότιο Αιγαίο. Χαρακτηριστική η συνέχεια με το Even in Southern Hepirus...Macedonia, που κάνει σαφή τον ορισμό που έχει για την "Ελλάδα" ως Grecia κυρίως. Αν διαβάσουμε δε προηγούμενες αναφορές πχ για το αρχαίο Βυζάντιο και την "ρωμαϊκή" Κωνσταντινούπολη κατανοούμε ότι η αντίληψη του συγγραφέα για τη "φυλή" είναι κυρίως Ιστορικής ή καλύτερα "Πολιτειακής" φύσης διάκριση και μικρή σχέση έχει με την "φυλή".
    (3) Ήδη από την σελίδα 1 της εισαγωγής δείχνει ότι απευθύνεται σε ένα κοινό που αντιλαμβάνεται τον όρο Greeks με τον αυστηρό ορισμό της κλασικής περιόδου και λέει ότι η αξία των modern Greeks δεν βρίσκεται στον αριθμό τους (παρότι τα Οθωμανικά κιτάπια αναφέρουν τους Roums ως μάλλον την πολυπληθέστερη κατακτημένη κοινότητα) αλλά στην επικράτηση της γλώσσας και θρησκείας σε όλη την Ευρωπαϊκή Τουρκία της εποχής του από Έλληνες Κληρικούς!!! Συνεπής στην Ευρωπαϊκή αντίληψης της εποχής του, δεν θεωρεί "Έλληνες" όσους μιλούν Ελληνικά ή πηγαίνουν στα Ελληνικά Φροντιστήρια, θεωρώντας την "Βυζαντινή" περίοδο ή και την Φραγκοκρατία ως Ρωμαϊκή Κατοχή. Προφανώς Ο Ρήγας θα του ήταν ακατανόητος.
    (3) Ταυτότητα και Φυλή: Κάνει ειδική αναφορά στην αντίληψη των Αρχαίων Ελλήνων περί φυλετικής καθαρότητας και των σύγχρονων Ελλήνων περί δογματικής ταυτότητας (σελ 8) . Παρότι γνωρίζει ότι υπάρχει συγκεκριμένη ταυτότητα Roums στην Οθωμανική επικράτεια την θεωρεί απλά διοικητική διαίρεση. Γιατί? Καταρχήν η Οθωμανική Αυτοκρατορία ήταν μέχρι πρότινος "κλειστή" για τους Δυτικούς. Με εξαίρεση τους Ιταλούς που έχουν προβλήματα αλλά και βλέψεις κανείς δεν έχει σαφή γνώση πως διοικείται η αχανής αυτοκρατορία. Το "Βυζάντιο" είναι ιστορικά μελετημένο κυρίως από τους Γάλλους και η κυρίαρχη αντίληψη στην Αγγλική Ιστορική Σχολή της εποχής του είναι ο διαχωρισμός σε "φυλές". Δεν νομίζω ότι αντιλαμβάνεται την όποια "Εθνο-γέννεση" που είχε συντελεστεί από το 330 μΧ και συντελούνταν μέχρι την εποχή του στην Ανατολή. Αλλά πάλι εγώ είμαι του ΕΜΠ τι να ξέρω!
    (4) Ειδικά για τους Albanians (chapter II): Κάνει εκτενή αναφορά στους Albanians και πάλι σε διαχωρισμό σε φυλές αν και αντιλαμβάνεται το ζήτημα του σαφέστερου διαχωρισμού σε Μουσουλμάνους, Ορθόδοξους και Καθολικούς που δεν παντρεύονται μεταξύ τους αλλά μόνο με Ομόδοξους έστω και άλλων "φυλών" !!! Κατατάσσει δε, σύμφωνα με την κυρίαρχη για την εποχή του άποψη της Αγγλικής σχολής, τους Albanians στους Indo-Germanic race!!!! Που είναι κυρ Λιάκο να σχίσεις τα πτυχία σου!!!!! Οι Albanians του Finlay, περί τις 200.000 ψυχές ζουν στην Attika, Megara, Salamis, Boeotia, Euboea, Andros, Aigina, Corinthia, Arcadia, πλαγιές Taygetus, Eurotas, Tsakonia, Monemvasia, Marathon, Plataea, Leuctra Olympia κτλ κτλ. Τα δε νησιά Hydra, Spetsas κατοικούνται εξ ολοκλήρου από Albanians!!! Και κυρίως οι Souliots είναι μια χαρακτηριστική Albanians tribe !!! (σελ 102) που όμως έχει και για τον ίδιο την μέγιστη συνεισφορά στην Αντι-Οθωμανική Αντι-αλβανική σύρραξη των Ελλήνων!!!! Τώρα επειδή εγώ σέβομαι το πτυχίο μου και δεν είμαι Ρεπούση, δεν θα δώσω "αιρετικές" ερμηνείες επειδή η ιστορία δεν συμφωνεί με τις απόψεις μου. Οι Σουλιώτες μίλησαν μόνοι τους.
    ΣΥΜΠΕΡΑΣΜΑ: παρά την γνωστή "ρομαντική" φύση του Παπαδιαμάντη, θεωρώ ότι ο Παπαδιαμάντης διάβασε όλο το κείμενο του Finlay και οι αντιστοιχίες του, όπως πχ Albanians = Αλβανόφωνοι ( οι γνωστοί μας Αρβανίτες) αντιπροσωπεύουν καλύτερα τα γεγονότα και τους ανθρώπους της εποχής εκείνης ως μεταφραστικοί όροι από ότι του αρθρογράφου.
    Κυρ Γιάννη καλά το πας αλλά θέλει λίγο περισσότερο διάβασμα. Θυμίσω τον καιρό της Διπλωματικής σου (εκτός αν εσύ είχες οκτάωρα). Μην γίνεσαι Λιάκος, εκτός αν ως Νεο-Ρωμιός επιζητάς τον εντυπωσιασμό για την Βουλευτική θεσούλα, οπότε respect!
    ΥΓ. Για παράδειγμα το "respect" εδώ και σήμερα έχει άλλη σημασία από εκείνη της εποχής του Finlay

  • Ανώνυμος 50551

    19 Μαρ 2021

    αυτος ο ιδιος πρεπει να ηταν τηγανοκεφαλος....πολυ τηγανοκεφαλιλα το κεφαλι του αδερφε μου.....

  • Ανώνυμος 50490

    11 Μαρ 2021

    Η ρωμιοσύνη εκπαιδεύεται:

    «Ιστορία της Ελληνικής Επανάστασης» του Τζορτζ Φίνλεϊ, εκτάκτως το Σάββατο στο Βήμα
    Με αφορμή την επέτειο των 200 χρόνων από την Επανάσταση του 1821, το θεμελιώδες έργο της ελληνικής ιστοριογραφίας.
    https://www.in.gr/2021/03/08/plus/medianews/istoria-tis-ellinikis-epanastasis-tou-tzortz-finlei-ektaktos-savvato-sto-vima/

  • Ανώνυμος 50472

    5 Μαρ 2021

    Μια και μιλάμε για μεταφράσεις:

    Ο μυστικός δείπνος μεταφράστηκε ως «κρυφό Τσιμπούσι» και τότε κανείς δεν μπορούσε να συγκρατήσει τις αντιδράσεις. Ο Πάλλης κατηγορήθηκε ως άθεος πράκτορας και η βασίλισσα Όλγα ως η εμπνεύστρια μιας συνωμοσίας κατά της Ελλάδος. Ο Πατριάρχης Ιωακείμ ζητούσε την απαγόρευση των βιβλίων, ενώ επικοί διάλογοι ανάμεσα στον Πάλλη και καθηγητές της Θεολογικής μονοπώλησαν τις στήλες της «Ακρόπολις»....Τα αίματα άναψαν ακόμα περισσότερο, όταν ο Πάλλης με ένα άρθρο του απευθυνόταν στους «κουτσόσοφους» καθηγητές....
    Στις εξεγέρσεις πλέον δεν συμμετείχαν μόνο φοιτητές αλλά και καθηγητές, δάσκαλοι και παπάδες, έτοιμοι όλοι να λιντσάρουν τους «πράκτορες του εχθρού που προσπαθούν να εξαφανίσουν τη γλώσσα των προγόνων μας»....
    https://www.mixanitouxronou.gr/i-metafrasi-tou-mistikou-dipnou-se-krifo-tsimpousi-pou-erixe-tin-kivernisi-theotoki-ke-prokalese-orgi-se-varos-tis-vasilissas-olgas/

    Αφορμή στάθηκε η πεζή μετάφραση σε συντηρητική δημοτική του Γεωργίου Σωτηριάδη, η οποία προκάλεσε την μήνιν των καθαρολόγων της εποχής, των γλωσσαμυντόρων όπως λέγονταν τότε οι οπαδοί της αττικίζουσας γλώσσας. Κύριος υποκινητής των επεισοδίων αυτών ήταν ο καθηγητής Γλωσσολογίας του Πανεπιστημίου Αθηνών, Γεώργιος Μιστριώτης, φανατικός υπέρμαχος της αρχαΐζουσας γλώσσας, ξεσήκωσε φοιτητές και προσκείμενες εφημερίδες ώστε να συμμετάσχει και ο αθηναϊκός λαός σε συλλαλητήρια.
    Το αξιοπερίεργο φαινόμενο βίαιων ταραχών με αφορμή γλωσσικά θέματα είχε παρουσιαστεί για πρώτη φορά το 1901, επίσης στην Αθήνα, με τα αποκαλούμενα Ευαγγελικά, που αφορούσαν τη μετάφραση του Ευαγγελίου στη δημοτική, γεγονότα που εντάσσονται σε μία ευρύτερη διαμάχη γύρω από το το γλωσσικό ζήτημα και την ιστορία του στην Ελλάδα.
    https://el.wikipedia.org/wiki/Ορεστειακά

    Ανεπανάληπτες στιγμές.

  • Ανώνυμος 50471

    5 Μαρ 2021

    Άσχετο, αλλά για τη ρωμιοσύνη πρόκειται:

    Ήταν Πρωταπριλιά του 1947 και ουδείς, στην Αθήνα, πίστεψε την είδηση που είχε αρχίσει να διαδίδεται από το μεσημέρι: «Πέθανε ο βασιλιάς Γεώργιος»!
    Ένα μέντιουμ της εποχής, η γερόντισσα Δέσποινα, που σ' ένα ημιυπόγειο διαμέρισμα του Κολωνακίου δεχόταν από τον Μποδοσάκη και τον Τσουδερό μέχρι τον Πλαστήρα και μέλη της βασιλικής οικογένειας για να τους προβλέψει το μέλλον, είχε προβλέψει ή καλύτερα προειδοποιήσει για τον θάνατο του βασιλιά! Ο ιστορικός και πολιτικός Σπύρος Μαρκεζίνης έχει γράψει για την «προφητεία» σε ένα από τα βιβλία του, που σύμφωνα μ’ αυτήν, αν κατά την επιστροφή του από την εξορία, ο βασιλιάς Γεώργιος, δεν περνούσε πρώτα από την Τήνο για να προσκυνήσει τη Μεγαλόχαρη θα πέθαινε μέσα σε έξι μήνες. Και έτσι έγινε! Την Πρωταπριλιά, λοιπόν, ο βασιλιάς πέθανε, όπως έδειξαν τα «σημάδια» κι όπως προείπεν η γερόντισσα, αλλά ουδείς το πίστεψε. Την επόμενη μέρα χρειάστηκε να εκδοθεί επίσημη ανακοίνωση από το Πολιτικό Γραφείο του Βασιλέως, δίνοντας λεπτομέρειες για τον βασιλικό θάνατο. Και τότε όλοι κοιτάχτηκαν στα μάτια και είπαν: «Θεός σχωρέσ’ τον»…
    https://www.ethnos.gr/istoria/147836_ki-omos-alithino-o-hitler-eihe-paidi-me-agglida-kai-o-stalin-listepse-trapeza

  • Ανώνυμος 50470

    5 Μαρ 2021

    Άρα, δεν μιλάμε για μετάφραση, αλλά για Ρωμέικη προπαγάνδα. Αλλά, εντάξει ρε παιδιά της ΕΕ.. Μιλάμε για τον "Άγιο" των ελληνικών γραμμάτων, τον κοσμοκαλόγερο, την κορυφή των κορυφών - κατά τον Κ. Καβάφη - των Ελλήνων λογοτεχνών. Θα στεναχωρήσετε τους νεοέλληνες ορθόδοξους, μια και ο Παπαδιαμάντης είχε μεγάλη προσήλωση στην Ορθόδοξη εκκλησία και ήταν δεξιός ψάλτης. Ο Παπαδιαμάντης, ουδόλως αμφιβάλλει ότι το σκοταδιστικό Βυζάντιο αποτελεί συνέχεια του αρχαίου ελληνικού κόσμου. Γι' αυτόν, "η πτώση της Πόλης των πόλεων", σημαίνει το τέλος του ελληνισμού (χαιρέτα μου τον πλάτανο). Στο μυθιστόρημα του "Γυφτοπούλα" , ταυτίζει την αθώα Αϊμά και την τραγική πορεία της, με την αθωότητα και την τραγική πορεία του ελληνισμού (ξανά, χαιρέτα μου τον πλάτανο). Τώρα, μεταξύ μας, τα ίδια δεν γίνονται λίγο πολύ, σε όλο τον κόσμο;

    "Αχ, ποιος θα μας διηγηθεί κάποτε όλη την ιστορία των ναρκωτικών! - Είναι σχεδόν όλη η ιστορία της κουλτούρας, της λεγόμενης ανώτερης κουλτούρας!" - ΧΑΡΟΥΜΕΝΗ ΕΠΙΣΤΗΜΗ - Νίτσε

    Γιάννης

  • Ανώνυμος 50468

    5 Μαρ 2021

    Στο εξώφυλλο του βιβλίου ξεκινάει με το όνομα του συγγραφέα: Γεωργίου Φίνλεϋ, αντί του ορθού: Τζορτζ Φίνλεϋ. Αυτό από μόνο του λέει κάποια πράγματα και προιδεάζει για το τί σόι μετάφραση θα επακολουθήσει. Πιθανών δε ο Παπαδιαμάντης να μετέφραζε με βάση τις αντιλήψεις και πρότυπα της εποχής, αφού όλοι οι πνευματικοί άνθρωποι, αλλά και οι επιστήμονες, αποτελούν προιόντα των κοινωνικών προτύπων και συμβάσεων της εποχής τους μηδενός εξαιρουμένου.
    Μικρό πάντως ο κακό, αφού αρκεί να διαβάσουμε το πρωτότυπο στα αγγλικά και να μην ασχοληθούμε με τη μετάφραση, η οποία μάλιστα πρωτοδημοσιεύτηκε το 2008, μια εποχή που πλέον ο κόσμος έχει αλλάξει από την εποχή του Παπαδιαμάντη που ελάχιστοι μίλαγαν ξένες γλώσσες.

    "Αποτυπώθηκαν έτσι στη συνείδηση του λαού σαν κάτι το αξιόλογο, ενώ στην ουσία είναι όλοι τους Φανφάρες!"
    Πολλά ζητάς. Συμβαίνει παντού και πάντα. Σήμερα για παράδειγμα ένας φανφάρας ο φιλόλογος-ιστορικός Χαράρι έγραψε ένα εύπεπτο αφήγημα για τον Homo sapiens και οι υπόλοιποι Homo sapiens χτυπιούνται σαν μαιμούδες πάνω στα δέντρα και τους τρέχουν τα σάλια.