“ΧΡΥΣΑΥΓΙΤΗΣ”
ΜΕ ΚΑΛΛΙΤΕΧΝΙΚΕΣ
ΑΝΗΣΥΧΙΕΣ

Ριτσισμός
και ξενοφοβία


Αν σας έλεγαν ότι υπάρχει ένα ποίημα που σε έναν από τους πρώτους του στίχους χρησιμοποιείται —και σε αρκετούς υπόλοιπους επανέρχεται σαν ρεφραίν— η φράση «τι θέλουν στον τόπο μας οι ξένοι», τι θα νομίζατε ότι ήταν εκείνος που το έγραψε;

Αν είστε λογικός άνθρωπος με στοιχειώδη πληροφόρηση για το τι συμβαίνει στον σύγχρονο κόσμο, θα λέγατε ότι μάλλον πρόκειται για κάποιον Χρυσαυγίτη με καλλιτεχνικές ανησυχίες.

Η ορθή απάντηση είναι ότι το ποίημα αυτό πράγματι υπάρχει, και το έγραψε ο Γιάννης Ρίτσος. Φέρει τον γελοίο πομπώδη τίτλο «Διακήρυξη προς το λαό μου και σ΄ όλους τους λαούς του κόσμου» κι έχει περιληφθεί σε μια συλλογή με τίτλο «Συντροφικά Τραγούδια» που εξέδωσε η Σύγχρονη Εποχή το 2009. Έκτοτε, γνώρισε λαμπρή ηλεκτρονική καριέρα και σήμερα μπορεί κανείς να το βρει σε διάφορα σημεία του διαδικτύου, μεταξύ των οποίων και σε εκπαιδευτικά μπλογκ.

Για την απροκάλυπτη μισοξενία του ποιήματος αυτού, υπάρχει μία προφανής δικαιολογία: ότι, την εποχή που γράφτηκε, όλοι καταλάβαιναν ότι ως «ξένους» εννοεί τους Γερμανούς ναζιστές και τους Ιταλούς φασίστες.

Προφανής, όσο και ανεπαρκής: κανείς απ΄ όσους το κοινοποιούν σήμερα δεν μπαίνει στον κόπο να αναφέρει ποια εποχή γράφτηκε, από δε το περιεχόμενο του ποιήματος δεν συνάγεται το παραμικρό στοιχείο που να συγκεκριμενοποιεί την εθνική, ιδεολογική ή άλλη ταυτότητα αυτών των ξένων προς την παραπάνω —ή προς οποιαδήποτε άλλη— κατεύθυνση. Καμία πληροφορία δεν μας δίνεται για αυτούς τους ξένους, πέρα από το ότι είναι, ακριβώς, ξένοι, και άρα αφού είναι ξένοι δεν είναι από δω, άρα αφού δεν είναι από δω δεν θα έπρεπε να είναι εδώ. Διότι αλλοιώνουν τον πολιτισμό μας και την επικρατούσα θρησκεία μας: μετά τον ερχομό τους, μας διαβεβαιώνει το ποίημα,

IMAGE DESCRIPTIONΕίδαμε πάλι σήμερα τον ήλιο ματωμένο στο πλευρό του κόσμου
σαν την πληγή στο πλευρό του Χριστού απ΄ τη λόγχη των βαρβάρων,
είδαμε τις φωτεινές μας μέρες υβρισμένες
σαν τις σκισμένες, ποδοπατημένες εικόνες της Παναγίας.

Είδαμε τις ελιές μας σαν τους κόμπους του λυγμού να φράζουν το λαιμό της χώρας
είδαμε τους ξένους ν΄ αλλάζουν το μούστο των αμπελιών μας σε χολή και ξύδι..

κ.λπ., κ.λπ.


Κανείς απ’ όσους κοινοποιούν σήμερα αυτούς τους στίχους ή/και τους βάζουν λάικ δεν φαίνεται να σκέφτηκε να απαντήσει το ερώτημα, π.χ. ως εξής: οι ξένοι στον τόπο μας μπορεί να θέλουν να γλιτώσουν από πολέμους ή άλλες καταστροφές, φυσικές ή/και ανθρωπογενείς, από την πείνα, τη φτώχεια … μπορεί να θέλουν τελικά ό,τι θέλουν π.χ. και οι Έλληνες που πήγαν κατά καιρούς σε ξένους τόπους, και όλοι οι άνθρωποι παντού, στον «δικό τους» τόπο ή σε έναν «ξένο».

Είναι γνωστό ότι, μέσα στο τεράστιο ποσοτικά έργο του Ρίτσου, περιλαμβάνονται και αρκετά σκουπίδια· πράγματα που έγραφε στο πόδι, με στόχευση αυστηρά επικαιρική. Όποιος όμως γράφει ποίηση σαν επιφυλλίδες, θα πρέπει να αναμένει ότι, όταν η επικαιρότητα αλλάξει, το ποίημά του θα χάσει το νόημα που ίσως τότε φαινόταν σε όλους αυτονόητο, ή, ακόμα χειρότερα, θα αποκτήσει ένα άλλο, πολύ διαφορετικό.

Π.χ. ένας στίχος που λέει

IMAGE DESCRIPTIONΚάποτε και μια κούνια πικραμένη που τραμπαλίζεται στην ερημιά της
μπορεί να ΄ναι ένας στόλος οργής σκίζοντας θριαμβευτικά τη Μεσόγειο.

Νύχτα βουβή, νύχτα βαθιά, Ελληνική (!)


ηχεί πολύ διαφορετικά σε περιόδους όπου στόλοι οργής πράγματι σκίζουν τη Μεσόγειο — για να απωθηθούν από το ηρωικό ναυτικό τόσο της Ελλάδας όσο και της Ιταλίας (ή της Frontex).

Και ηχούν επίσης πολύ διαφορετικά οι εκκλήσεις «να φύγουν» και οι απειλές ότι «θα τραβήξουμε μαχαίρι» σε εποχές όπου άνθρωποι πραγματικά τραβάνε μαχαίρια για να διώξουν τους ξένους:

IMAGE DESCRIPTIONΑδέρφια μου, τι θέλουν στον τόπο μας οι ξένοι;
Να φύγουν, να φύγουν, να φύγουν.
Αν δίναμε τα χέρια, αδέρφια μου. Τι μας χωρίζει;
Κι εσύ κι εγώ το ίδιο πονάμε τούτα τ΄ άγια, τούτα τα κλαμένα χώματα,
τούτα τα δοξασμένα χώματα. Τι μας χωρίζει;
Κι εσύ κι εγώ το ίδιο πονάμε αν μας χτυπήσουνε. Πονάμε.
Πονάμε το κουκούτσι της ελιάς μας που ΄ναι ευλογία και για τους δυο μας –
ετούτο το κουκούτσι που ΄ναι σαν τον κάλο της τιμής στο πόδι του Έθνους μας,
κι αν μας πατήσουνε τον κάλο της τιμής το ίδιο και συ και γω τραβάμε το μαχαίρι…


Για τους λόγους αυτούς, ίσως όσοι θέλουν να τιμήσουν τη μνήμη του θα ήταν καλύτερα να προστατεύσουν και τον ποιητή και τους αναγνώστες του από παρόμοια ατοπήματα μηδαμινού καλλιτεχνικού ή άλλου ενδιαφέροντος και να τα παραλείψουν από τις έντυπες και ηλεκτρονικές τους δημοσιεύσεις.

Εκτός βέβαια και αν δεν τα θεωρούν ατοπήματα αλλά συμμερίζονται, με το σημερινό τους νόημα.



Σημείωση:
Το παραπάνω κείμενο δημοσιεύτηκε επίσης
στο blog του συγγραφέα Nomadic universality.
Ο τίτλος και η εικονογράφηση
έγιναν με μέριμνα της «Ελεύθερης Έρευνας».



Ο Άκης Γαβριηλίδης γεννήθηκε το 1964 στη Θεσσαλονίκη.
Έχει ολοκληρώσει διδακτορικό στη Φιλοσοφία του Δικαίου (ΑΠΘ) και μεταδιδακτορική έρευνα στην Πολιτική Ανθρωπολογία (ΠΑΜΑΚ).
Από το 1995 ζει στις Βρυξέλλες, όπου απασχολείται επαγγελματικά ως μεταφραστής και ερασιτεχνικά ως ραδιοφωνικός παραγωγός.
Πολυάριθμα πρωτότυπα κείμενα και μεταφράσεις του έχουν δημοσιευθεί σε έντυπα διαφόρων χωρών, καθώς και στο Διαδίκτυο (ιδίως στο μπλογκ nomadicuniversality).
Έχει εκδώσει επτά βιβλία στα ελληνικά και ένα στα αγγλικά για θέματα όπως η νεκροφιλία του πατριωτισμού, ο ελληνικός εμφύλιος, ο Άκης Πάνου, ο Μπίλλυ Ουάιλντερ, οι Πόντιοι και η οικονομικοπολιτική κρίση.

ΓΡΑΨΤΕ ΤΟ ΜΗΝΥΜΑ ΣΑΣ


7 ΣΧΟΛΙΑ

  • Ανώνυμος 48401

    28 Ιαν 2020

    Με απλά λόγια προβλέπεται μείωση των εισφορών και αύξηση των συντάξεων. Τούτο μοιάζει παράδοξο από οικονομική και λογιστική σκοπιά επίσης.
    https://www.capital.gr/o-kostas-stoupas-grafei/3407270/epistrofi-kai-se-mia-paradoxi-kanonikotita

    Ρωμιοσύνη εδώ γελάτε!

  • Ανώνυμος 48400

    28 Ιαν 2020

    Γεια σου τρελό αγόρι! Ωραίος ο κόντρα ρόλος ! Έτσι για να κάνουμε και κίνηση!
    Τα ψέματα τέλειωσαν ο Οθωμανός έρχεται, αλλά έστειλε πρώτα τους αγγελιοφόρους του από το ΙΣΙΣ.
    Ανεξάρτητα της αξίας του άρθρου το κείμενο είναι λίγο εκτός εποχής. Σήμερα δεν αντιμετωπίζουμε αντίδραση σε μετανάστες (ανθρώπους που νόμιμα ή παράνομα εντάσσονται σε άλλες χώρες) όπως π χ στις ΗΠΑ του 1920-24 αλλά για Εποίκους (έρχονται οργανωμένα και μαζικά βάση αρχικού σχεδιασμού, αρνούνται την ένταξη και προσπαθούν να επιβάλλουν τις δικές τους δομές.
    Άρα κινδυνεύεις να θεωρηθείς Τσίπρας....

  • Ανώνυμος 48399

    28 Ιαν 2020

    Ο πρωταγωνιστής του Τζόκερ Joaquin Phoenix, που είναι βίγκαν και ακτιβιστής, πρότεινε την αλλαγή για το δείπνο των Χρυσών Σφαιρών, όπου η συνηθισμένη μπριζόλα και ψάρι αντικαταστάθηκαν από ριζότο μανιταριού και σκαλοπίνια μανιταριών, κάτι το οποίο θα ακολουθήσουν και οι διοργανωτές των Οσκαρ.
    https://www.iefimerida.gr/oscars/oskar-2020-100-hortofagiko-menoy-stin-teleti

    Έτσι. Ξεχάστε τα t-bone. Μανιτάρια, φύκια, έντομα και κάνα όσπριο και πολύ σας είναι. Και πού 'σαι ακόμα.

  • Ανώνυμος 48398

    27 Ιαν 2020

    Άφησα πίσω μου τα ράσα, την εκκλησία, πέταξα τα ράσα όπως λέει ο λαός, και πετώντας τα ράσα άφησα κάθε εκκλησία Ανατολής και Δύσης, κάθε οργανωμένη θρησκεία που κατεργάζεται από τις απαρχές της ανθρώπινης ιστορίας την καταπίεση του ανθρώπου φτιάχνοντας συστήματα που φράζουν σώματα και στόματα, ορίζοντας με σαφήνεια το τι είναι σωστό και τι είναι λάθος. Κάποια στιγμή κοίταξα τον εαυτό μου στον καθρέφτη. Κάποια στιγμή κοίταξα μέσα μου καλά χωρίς ψευτιές, χωρίς υπεκφυγές και είπα τι είναι για σένα σημαντικότερο αλήθεια. Να πορεύεσαι με άξονα τη δική σου προσωπική αλήθεια ή μια κάποια αλήθεια που σου επιβλήθηκε σαν θέσφατη; Έτσι κάποια στιγμή κατάλαβα ότι δεν μπορούσα να είμαι μέλος πόσο μάλλον διδάσκαλος ενός θρησκευτικού συστήματος που εκ προοιμίου λόγω της σεξουαλικότητάς μου με στέλνει στην κόλαση, με στέλνει στο σκοτάδι, με στέλνει στην αφάνεια», αναφέρει μεταξύ άλλων ο ιερέας.
    «Αλήθεια, τι Θεός είναι αυτός που επεμβαίνει τόσο δυναμικά στις ζωές των ανθρώπων και τους ορίζει με το τι θα πλαγιάζουν στο κρεβάτι τους, ορίζει πως θα βιώνουν τη σεξουαλικότητά τους. Μόνο Θεός αγάπης και φιλανθρωπίας δεν είναι. Εγώ σε αυτόν τον Θεό βλέπω έναν δυνάστη. Και πώς θα ήταν διαφορετικά όταν αυτός ο άντρας Θεός είναι κατασκεύασμα των ανδροκρατούμενων κοινωνιών από την απαρχή της ανθρώπινης ιστορίας που παίρνουν ύφασμα και ράβουν παντελόνια και φοράνε αυτά τα παντελόνια στο θείον, όπου εάν υπάρχει αυτό το θείον, είναι πνεύμα και με ποιο δικαίωμα του δίνουμε ένα φύλο», προσθέτει μεταξύ άλλων ο πρώην ιερέας.
    https://www.iefimerida.gr/ellada/papas-iason-tatoyaz-petaxe-ta-rasa-exigei-giati

    Βάστα Ιάσωνα!

  • Ανώνυμος 48397

    27 Ιαν 2020

    https://en.wikipedia.org/wiki/Star_Trek:_Picard
    https://psarips.one/tv-show/star-trek-picard/
    https://www.youtube.com/watch?v=hUaDPMqT3hQ
    Πάρτε βρε κακομοίρηδες, φτωχούληδες του θεού, άι σιχτίρ πια!

  • Ανώνυμος 48396

    27 Ιαν 2020

    *Κομμουνιστές ήθελα να γράψω αντί για αριστεροί, αν και δεν αλλάζει και τίποτα.
    Τους αριστερούς τους είδαμε επί Τσίπρα, άσχετοι, αμπελοφιλόσοφοι, κολλημένοι με την ιδέα, επιεικώς επικίνδυνοι.
    Τους εν Ελλάδι δεξιούς τους γνωρίζουμε ήδη φυσικά.

  • Ανώνυμος 48395

    26 Ιαν 2020

    Άνθρωποι είναι και οι χρυσαυγίτες και μπορεί να έχουν καλλιτεχνικές ανησυχίες.
    Το ίδιο και οι τρελαμένοι αριστεροί. Ακούει ο Άκης..