ΟΙ ΜΑΓΙΣΣΕΣ
ΤΟΥ ΣΑΛΕΜ


IMAGE DESCRIPTIONΤο χειμώνα του 1692, διακόσια περίπου χρόνια μετά την έναρξη του κυνηγιού των μαγισσών στην Ευρώπη και την έκδοση του Malleus Maleficarum,
το μικρό χωριό Σάλεμ στη Μασαχουσέτη πλήττεται από τρομερή επιδημία.

Επί μήνες, πάνω από δέκα νεαρά κορίτσια έχουν μια παράξενη ασθένεια. Χτυπιούνται στο έδαφος ανεξέλεγκτα, έχουν παραισθήσεις και μιλούν ακατανόητα.

Δεν είναι ασυνήθιστο να αρρωσταίνει κόσμος, αλλά αυτό ήταν διαφορετικό.


H δίκη των μαγισσών του Σάλεμ είναι ένα περιβόητο περιστατικό της αποικιακής ιστορίας των Ηνωμένων Πολιτειών, το οποίο οδήγησε στην καταδίκη και εκτέλεση κατοίκων του χωριού Σάλεμ στη Μασαχουσέτη
το 1692 με την κατηγορία της μαγείας. Αποτελώντας μια νοητή «συνέχεια» των κυνηγιών μαγισσών της μεσαιωνικής Ευρώπης, οι δίκες μαγισσών ανήκουν στην προτεσταντική διωκτική παράδοση
και το περιστατικό αυτό έχει χρησιμοποιηθεί έκτοτε ως γλαφυρό παράδειγμα, σε τομείς όπως η πολιτική αλλά και η λογοτεχνία, για τους κινδύνους που κρύβει ο θρησκευτικός φανατισμός,
οι ψευδείς κατηγορίες και η κυβερνητική παρείσφρηση στις προσωπικές ελευθερίες του ατόμου.


Οι γιατροί του Σάλεμ δεν μπορούν να εξηγήσουν την ασθένεια, μέχρι που ένας εξ αυτών, αποφαίνεται ότι τα κορίτσια είναι δαιμονισμένα. Ο αιδεσιμότατος ζητάει βοήθεια και από τις γειτονικές πόλεις, ενώ οι κάτοικοι αρχίζουν να πιέζουν τα κορίτσια να κατονομάσουν τους ανθρώπους που καταπιάνονταν με «έργα του Διαβόλου». Όλοι στρέφονται προς την υπερφυσική εξήγηση: Ότι τα κορίτσια είναι υπό την επήρεια μαγισσών.

Η Αμερική του 17ου αιώνα ήταν πολύ προληπτικό μέρος. Πολλοί σ' αυτή την αποικία πίστευαν ότι υπήρχαν μάγισσες εκεί. Καθώς τους κατέλαβε ο φόβος και η παράνοια, οι κάτοικοι του Σάλεμ ξεκινούν μεγάλο κυνήγι μαγισσών. Κανείς δεν είναι ασφαλής από τη δικαιοσύνη του όχλου.

Πάνω από 150 άντρες, γυναίκες, ακόμα και παιδιά, συνελήφθησαν και κατηγορήθηκαν για μαγεία. Ακόμη και σκύλοι κατηγορήθηκαν ως μάγισσες. Τελικά, 19 κατηγορούμενες ως μάγισσες στέλνονται στην κρεμάλα.



Προκειμένου να κατανοήσει κανείς τα γεγονότα που περιστρέφονται γύρω από το κυνήγι και τη δίκη των μαγισσών του Σάλεμ, πρέπει να δώσει προσοχή στο χρονικό πλαίσιο,
κατά το οποίο έλαβαν χώρα οι κατηγορίες για εξάσκηση μαγείας. Κατά το 17ο αιώνα στην αποικία της Μασαχουσέτης, όπως και στις περισσότερες πουριτανικές αποικίες στο Νέο Κόσμο,
υπήρχε η πεποίθηση στους κατοίκους ότι βρίσκονταν σε διαρκή μάχη με το Σατανά.


IMAGE DESCRIPTIONΤότε, στις αρχές του 1693, η παράξενη επιδημία σταματάει απότομα. Τα συμπτώματα σταμάτησαν, το ίδιο κι οι κατηγορίες για μαγεία. Φαίνεται, πως το χωριό έχει απαλλαχτεί από την τρομερή κατάρα.

Οι δίκες μαγισσών του Σάλεμ είναι από τα πιο διαβόητα γεγονότα στην αμερικάνικη ιστορία. Μερικοί ιστορικοί πιστεύουν ότι υπάρχει λογική εξήγηση. Τη δεκαετία του 1690, ο συνδυασμός του πολέμου, του λοιμού και των φραξιονιστικών αντιπαλοτήτων ασκούσε μεγάλη πίεση στους κατοίκους του Σάλεμ. Αυτά τα τραύματα ίσως να προκάλεσαν νευρικό κλονισμό και διάφορες παράξενες συμπεριφορές. Πιστεύουν ότι αυτό ξεκίνησε κύμα μαζικής υστερίας, που αποκορυφώθηκε με τα κυνήγια μαγισσών. Αυτή η θεωρία είναι ευρέως αποδεκτή ως το πιο πιθανό αίτιο των τρομερών γεγονότων.

IMAGE DESCRIPTIONΏσπου, τρεις αιώνες μετά τις δίκες, μια φοιτήτρια στην Καλιφόρνια ανακαλύπτει νέα στοιχεία, που ίσως φέρουν τα πάνω κάτω.

Έτος 1976. Η Linnda R. Caporael είναι τελειόφοιτη στο πανεπιστήμιο Καλιφόρνιας. Για ένα μάθημα Ιστορίας κάνει έρευνα για τους παράγοντες, που προκάλεσαν τις δίκες μαγισσών στο Σάλεμ.

Η Linnda εξεπλάγη που δεν βρήκε έρευνα για τα σωματικά αίτια των δικών μαγισσών. Εστιάζει στα πρώτα κορίτσια που έδειξαν τα συμπτώματα, τα οποία θεωρήθηκαν σημάδια μαγείας.

Καταγραφές της εποχής περιγράφουν τα βάσανά τους με λεπτομέρειες. Είχαν σωματικές συστροφές, ανατριχίλες και παραισθήσεις. Η Caporael αναγνωρίζει πως, αν και τα συμπτώματα μπορεί να ερμηνευτούν ως υστερία, προκαλούνται επίσης από αυτό που είναι γνωστό ως LSD.

To διαιθυλαμίδιο του λυσεργικού οξέος (lysergic acid diethylamide), γνωστό περισσότερο με το ακρωνύμιο LSD, εφευρέθηκε τη δεκαετία του '30, οπότε αποκλείεται οι χωρικοί του Σάλεμ να τρίπαραν. Το συστατικό του όμως που προκαλεί παραισθήσεις, υπάρχει στη φύση σε ένα μύκητα, την ερυσίβη.

Η Caporael βρίσκει ότι αυτός ο μύκητας μολύνει συχνά ένα δημητριακό, με το οποίο οι άποικοι της Νέας Αγγλίας έφτιαχναν ψωμί. Τη σίκαλη.


IMAGE DESCRIPTIONΑυτή η σύνδεση είχε παραβλεφθεί για αιώνες. Επιπλέον ανακαλύπτει ότι στο Σάλεμ υπήρχαν οι συνθήκες για ξέσπασμα ερυσίβης. Ο μύκητας αναπτύσσεται καλύτερα με ζέστη και βροχή. Έχει καταγραφεί ότι το καλοκαίρι πριν από τις δικές ήταν ασυνήθιστα ζεστό και υγρό.

Όταν το διάβασε αυτό, όλα ταίριαξαν. Η Caporael συμπεραίνει ότι οι δίκες μαγισσών του Σάλεμ δεν ήταν αποτέλεσμα μαύρης μαγείας, ούτε καν μαζικής υστερίας. Προκλήθηκαν από τροφική δηλητηρίαση.

Η έρευνα έκανε μεγάλη αίσθηση. Ήταν η πρώτη μεγάλη πρόοδος σε αυτή την υπόθεση επί αιώνες. Εκδίδει τα ευρήματά της προς ευρεία επιδοκιμασία και γίνεται έγκυρη συμπεριφορική επιστήμονας και καθηγήτρια.

Σήμερα, μερικοί μίσχοι σίκαλης, που εκτίθενται στο Μουσείο Φυσικής Ιστορίας Field στο Σικάγο, αποτελούν το απίθανο κλειδί που ξεκλείδωσε ένα μυστήριο.



ΓΡΑΨΤΕ ΤΟ ΜΗΝΥΜΑ ΣΑΣ


5 ΣΧΟΛΙΑ

  • Ανώνυμος 47007

    26 Φεβ 2019

    Δηλαδή τα όποια σχόλια αναφέρονται σε ταινίες!

  • Ανώνυμος 47006

    26 Φεβ 2019

    Μάλιστα ...

  • Ανώνυμος 46999

    25 Φεβ 2019

    Ε μια και φτάσαμε ως εδώ, πρέπει να προστεθεί και το The Village (2004).
    https://www.imdb.com/title/tt0368447/
    Μια καλή ταινία από τον M. Night Shyamalan, ανάμεσα σε τόσες πατάτες που έχει βγάλει.
    Η εν λόγω ταινία μαζί με κάποιες άλλες, όπως το War of the Worlds (2005), αποτελεί κεντρικό θέμα στην παρωδία Scary Movie 4 (2006).

  • Ανώνυμος 46998

    25 Φεβ 2019

    Επίσης μια άλλη ταινία που προτείνω είναι το The Homesman (2014).
    https://www.imdb.com/title/tt2398231/
    Αναφέρεται στη δύσκολη ζωή των πρωτοπόρων αμερικανών (pioneers), δηλαδή αυτών που μετανάστευαν προς τα δυτικά, ανοίγοντας στους επόμενους νέες περιοχές.
    Βέβαια υπάρχει και το Far and Away (1992) με τον Τομ Κρουζ, κατά κόσμον Thomas Cruise Mapother IV και ως εκ τούτου δεν μετράει. ;)

  • Ανώνυμος 46996

    25 Φεβ 2019

    Πρόκειται για άλλη μια θεωρία από τις πολλές που ακούγονται, αλλά οι ιστορικοί περισσότερο συγκλίνουν προς κοινωνικοψυχολογικά αίτια (υστερία, ζηλοφθονία, ανάγκη για προσοχή κ.λπ.):

    "The cause of the symptoms of those who claimed affliction continues to be a subject of interest. Various medical and psychological explanations for the observed symptoms have been explored by researchers, including psychological hysteria in response to Indian attacks, convulsive ergotism caused by eating rye bread made from grain infected by the fungus Claviceps purpurea (a natural substance from which LSD is derived), an epidemic of bird-borne encephalitis lethargica, and sleep paralysis to explain the nocturnal attacks alleged by some of the accusers. Some modern historians are less inclined to focus on biological explanations, preferring instead to explore motivations such as jealousy, spite, and a need for attention to explain the behavior."
    https://en.wikipedia.org/wiki/Salem_witch_trials#Medical_theories_about_the_reported_afflictions
    https://en.wikipedia.org/wiki/Linnda_R._Caporael#Hypothesis_of_Ergotism_and_the_Salem_Witch_Trials

    Υπήρξαν κάποιες αναφορές στο κείμενο που με παραξένεψαν λίγο. Π.χ. αναφέρεται στη δεύτερη λεζάντα:

    "Προκειμένου να κατανοήσει κανείς τα γεγονότα που περιστρέφονται γύρω από το κυνήγι και τη δίκη των μαγισσών του Σάλεμ, πρέπει να δώσει προσοχή στο χρονικό πλαίσιο,
    κατά το οποίο έλαβαν χώρα οι κατηγορίες για εξάσκηση μαγείας. Κατά το 17ο αιώνα στην αποικία της Μασαχουσέτης, όπως και στις περισσότερες πουριτανικές αποικίες στο Νέο Κόσμο,
    υπήρχε η πεποίθηση στους κατοίκους ότι βρίσκονταν σε διαρκή μάχη με το Σατανά."

    Αλλά στην ελληνική (μάλλον καλύτερα: ρωμιόφωνη) wikipedia αμέσως μετά κλείνει ως εξής:
    "Επίσης, η αντιμαχία του Σάλεμ Βίλατζ με τη γειτονική Σάλεμ Τάουν, μια πρόσφατη επιδημία ευλογιάς και ο φόβος της επίθεσης από πολεμικές φυλές ιθαγενών δημιούργησαν ένα κλίμα φόβου και καχυποψίας."
    https://el.wikipedia.org/wiki/Μάγισσες_του_Σάλεμ#Ιστορικό_πλαίσιο

    Κακώς κατά τη γνώμη μου παραλήφθηκε η τελευταία πρόταση διότι δίνει μια πιο ολοκληρωμένη εικόνα που παραπέμπει επίσης στα αίτια του φαινομένου.
    Στην πρώτη λεζάντα λέει:

    "H δίκη των μαγισσών του Σάλεμ είναι ένα περιβόητο περιστατικό της αποικιακής ιστορίας των Ηνωμένων Πολιτειών, το οποίο οδήγησε στην καταδίκη και εκτέλεση κατοίκων του χωριού Σάλεμ στη Μασαχουσέτη το 1692 με την κατηγορία της μαγείας. Αποτελώντας μια νοητή «συνέχεια» των κυνηγιών μαγισσών της μεσαιωνικής Ευρώπης, οι δίκες μαγισσών ανήκουν στην προτεσταντική διωκτική παράδοση και το περιστατικό αυτό έχει χρησιμοποιηθεί έκτοτε ως γλαφυρό παράδειγμα, σε τομείς όπως η πολιτική αλλά και η λογοτεχνία, για τους κινδύνους που κρύβει ο θρησκευτικός φανατισμός, οι ψευδείς κατηγορίες και η κυβερνητική παρείσφρηση στις προσωπικές ελευθερίες του ατόμου."

    Έτσι ξεκινάει η ρωμιόφωνη wikipedia. Παρόλα αυτά στο αγγλόφωνο λήμμα δεν εναφέρεται κάτι περί "προτεσταντική διωκτική παράδοση".
    https://el.wikipedia.org/wiki/Μάγισσες_του_Σάλεμ
    https://en.wikipedia.org/wiki/Salem_witch_trials
    Μάλλον ο ρωμιός συντάκτης της wikipedia ήθελε να τονίσει το διαχωρισμό του ως ορθόδοξος με τον προτεσταντισμό.

    Ας πάμε όμως σε προτεινόμενες ταινίες:
    The Crucible (1996)
    https://www.imdb.com/title/tt0115988/
    The Scarlet Letter (1995)
    https://www.imdb.com/title/tt0114345/
    The Last of the Mohicans (1992)
    https://www.imdb.com/title/tt0104691/