ΡΩΜΙΟΙ
ΕΦΟΔΙΑΖΑΝ
ΤΟΥΣ ΟΘΩΜΑΝΟΥΣ

Την ίδια ώρα
που άλλοι τους πολεμούσαν
στη ναυμαχία του Βόλου


Η εκλογή του Καποδίστρια προτάθηκε από τον Κολοκοτρώνη και το ρωσικό κόμμα για αντιστάθμιση της επιρροής που εξασκούσε τότε η Αγγλία, σε ακολουθία του πεφωτισμένου ζήλου τον οποίο ανέπτυξε ο πλοίαρχος Hamilton για χάρη της ελληνικής ανεξαρτησίας και της φιλελεύθερης πολιτικής υποστηριχθείσας από τους δύο Cannings. (George Canning, πρωθυπουργός της Αγγλίας από Μάρτιο έως Αύγουστο 1827 και Sir Stratford Canning −Lord Stratford de Redcliffe− πρέσβης στην Κωνσταντινούπολη από 1825 έως 1858).

Λίγοι άνδρες μεταξύ των πολιτικών ηγετών, των οποίων η ανικανότητα και η ιδιοτέλεια είχαν καταστήσει ακατόρθωτη μια ελεύθερη κυβέρνηση, προσπάθησαν να εμποδίσουν την εκλογή του Καποδίστρια, χωρίς επιτυχία. Ο πλοίαρχος Hamilton τήρησε τέλεια ουδετερότητα και δεν επέτρεψε καμιά αντίθεση του αγγλικού κόμματος. Η περιγραφή της σκηνής από τον Gordon κατά τη μέρα της εκλογής είναι ακριβής και γραφική. Οι αγγλοέλληνες, λέει, κρέμασαν τα κεφάλια τους κι οι βουλευτές Ύδρας, Σπετσών και Ψαρών ανέβαιναν το λόφο του Δαμαλά σαν κατάδικοι που πάνε στην αγχόνη.

Ο προ των Αθηνών τούρκικος στρατός δεχόταν το μεγαλύτερο μέρος των προμηθειών του από τη Θεσσαλία. Οι προμήθειες αυτές φορτώνονταν στο Βόλο το χειμώνα και μεταφέρονταν δια θαλάσσης στη Χαλκίδα και στον Ορωπό. Αποφασίσθηκε τελικά να γίνει εκστρατεία για την καταστροφή των τούρκικων αποθηκών και φορτηγών στο Βόλο, της οποίας η αρχηγία ανατέθηκε στον πλοίαρχο Hastings. Εξέπλευσε από τον Πόρο με μια μικρή μοίρα (το ατμόπλοιο Καρτερία, την κορβέτα Θεμιστοκλής με πλοίαρχο τον Raphael, το μπρίκι Άρης με πλοίαρχο το −ναύαρχο− Κριεζή και τις σκούνες Παναγία και Ασπασία), προκειμένου να εκτελέσει την αποστολή του.

IMAGE DESCRIPTIONΟ κόλπος του Βόλου (σ.σ. Παγασητικός) μοιάζει με μεγάλη λίμνη. Λίγες λίμνες τον ξεπερνούν σε γραφικό κάλλος και ιστορικές αναμνήσεις. Το Πήλιο υψώνεται όμορφο από τα νερά κατά την ανατολική πλευρά του. Οι πλαγιές του είναι γεμάτες από πολλά χωριά. Καθώς τα άσπρα σπίτια τους πλαισιωμένα από πλούσια βλάστηση αντανακλούσαν τον ήλιο που έδυε, η ελληνική μοίρα ανέπλεε τον κόλπο το απόγευμα της 20ής Απριλίου 1827.

Το φρούριο του Βόλου βρίσκεται στη βόρεια εσχατιά του κόλπου, όπου κάποιος όρμος εκτεινόμενος από των ερειπίων της Δημητριάδας, μέχρι των Παγασών, σχηματίζει καλό λιμάνι. Στο ύψωμα κοντά στις Παγασές, στη δυτική πλευρά του όρμου, οι τούρκοι είχαν κατασκευάσει προμαχώνα με πέντε τηλεβόλα. Τα τηλέβολα αυτά διασταύρωναν το πυρ τους μ΄ εκείνα του φρουρίου και δέσποζαν όλου του όρμου. Οκτώ μεταγωγικά ήταν ορμισμένα κοντά στην ξηρά. Η Καρτερία αγκυροβόλησε μπροστά από το φρούριο στις 16.30 μ.μ., ενώ η κορβέτα και το μπρίκι πήραν θέση απέναντι από την κανονιοστοιχία των τηλεβόλων.

Γρήγορα οι τούρκοι έφυγαν από τα κανόνια τους και λίγες βολές από την Καρτερία τους βίασαν να εγκαταλείψουν τα μεταγωγικά, τα οποία κατέλαβαν αμέσως οι έλληνες. Πέντε από αυτά τα πλοία, βαρυφορτωμένα, ρυμουλκήθηκαν από το λιμάνι, δύο που δεν είχαν τα αρμενά τους κατακάηκαν και το όγδοο, το οποίο οι τούρκοι κατώρθωσαν να προσαράξουν σε απόσταση τυφεκίου βολής από τα τείχη τους, καταστράφηκε με οβίδες. Κατά τις 21.00, ελαφρύ αεράκι από την ξηρά κατέστησε ικανή την ελληνική μοίρα ν΄ αποκομίσει θριαμβευτικά τις λείες της.

Αφού εξέτασε επιμελώς κάθε ρωγμή, ο Hastings έφυγε από τον κόλπο του Βόλου στις 22.00. Εισπλέοντας στο βόρειο πορθμό της Εύβοιας, ανακάλυψε μεγάλο πολεμικό μπρίκι και τρείς σκούνες σε κάποια κρύπτη κοντά στη Σκάλα των Τρικέρων. Το μπρίκι αυτό είχε δεκατέσσαρα μακριά κανόνια των 24 λιβρών και δύο ολμοβόλα. Είχε σφικτοδεμένη την πρύμνη, την πρώρα στους βράχους και σανίδες είχαν τοποθετηθεί από το κατάστρωμά του στην ξηρά. Μια συστοιχία από τρία κανόνια ήταν κατασκευασμένη κοντά στην πρώρα κι άλλες κανονιοστοιχίες είχαν τοποθετηθεί σε διάφορες θέσεις μεταξύ των γύρω βράχων, έτσι ώστε το μπρίκι να μην υπερασπίζεται μόνο από τη δική του συστοιχία, αλλά κι από τετρακόσιους αλβανούς σκοπευτές και δώδεκα κανόνια από την ξηρά.

Ο Hastings δοκίμασε να το κυριεύσει με έφοδο τη νύκτα. Οι ελληνικές λέμβοι κινούνταν σιγά με τυλιγμένα κουπιά, αλλά όταν πλησίασαν σχεδόν εντός τουφεκίου βολής, έλαμψαν πυρσοί σε διάφορα μέρη, διαχέοντας το φως τους στα νερά, ενώ συγχρόνως βαρύ πυρ οβίδων και μυδραλίων αποδείκνυε τη δύναμη και το άγρυπνο του εχθρού. Ευτυχώς, οι τούρκοι βιάστηκαν ν΄ ανοίξουν πύρ κι ο Hastings μπόρεσε να επιστρέψει στην Καρτερία χωρίς απώλειες.

Την επόμενη μέρα, η επίθεση επαναλήφθηκε από απόσταση, με σκοπό να καταστραφεί το μπρίκι με πετυχημένες βολές. Ετοίμασαν επτά βλήματα των 68 λιβρών στην εστία της μηχανής, τα ανέβασαν στο κατάστρωμα και τα έβαλαν στα κανόνια με κάποιο όργανο, εφεύρημα του πλοιάρχου. Καθώς η Καρτερία γύριζε σε μεγάλο κύκλο σχεδόν ένα μίλι από την ξηρά, τα μακριά τηλεβόλα της έριχναν αλλεπάλληλα ανά τέσσαρα λεπτά. Όταν έριξε και τις επτά βολές, η Καρτερία έπλευσε εκτός απόστασης βολής του εχθρού αναμένοντας το αποτέλεσμα. Σύντομα, καπνός φάνηκε από το μπρίκι, ενώ παρατηρήθηκε μεγάλη κίνηση στην ξηρά. Ο Hastings τότε πλησίασε στην ξηρά κι έριξε μυδράλια κι οβίδες εναντίον των τούρκων, προκειμένου να τους εμποδίσει να σβήσουν τη φωτιά. Μια οβίδα που έσκασε στο μπρίκι, τον χαροποίησε, καθώς είδε το πλήρωμα να το εγκαταλείπει. Τελικά, ξέσπασε φωτιά στο κατάστωμά του και κάηκε ολοσχερώς. Τα κανόνια του που έβλεπαν πρός τον αιγιαλό εκπυρσοκρότησαν αλλεπάλληλα, προκαλώντας μεγάλη σύγχυση στους αλβανούς. Οι βόμβες από τα ολμοβόλα εκτοξεύτηκαν στον αέρα κι έπειτα η πυριτιδαποθήκη του πλοίου εξερράγη. Η Καρτερία είχε μόνο ένα νεκρό, έναν γενναίο ναύκληρο από τη Northumbria, τον James Hall και δύο τραυματίες.

Η πείρα έτσι κύρωσε την ορθότητα των ιδεών, τις οποίες ο Hastings είχε προτρέψει την ελληνική κυβέρνηση να υιοθετήσει ήδη από το 1823. Ήταν πρόδηλο ότι είχε εισαγάγει επανάσταση στο ναυτικό πόλεμο. Είχε επιπλέον αποδείξει ότι ελληνικό πλήρωμα μπορούσε να χειρισθεί τα επικίνδυνα βλήματα με μεγάλη ασφάλεια. Τα βλήματα τα πυράκτωσαν κάτω, τα ανέβασαν πάνω και τα γόμωσαν με μεγάλη ευχέρεια, ενώ το πλοίο βαλλόταν από εχθρικές κανονιοστοιχίες. Η Καρτερία υπέστη βλάβες στη σκευή και τ΄ άρμενά της κι ήταν αναγκαίο να επιστρέψει στον Πόρο για επισκευή.


Η «Καρτερία» (μέση-δεξιά) στη ναυμαχία της Ιτέας. Όπως φαίνεται στον πίνακα, πηγαίνει ενάντια στον άνεμο, λόγω της ατμοκίνησης, σε αντίθεση με τα άλλα δύο πλοία που είναι δίπλα.
Το πρωί της 1ης Αυγούστου 1831, ο «ήρωας» του ΄21 Ανδρέας Μιαούλης ανατίναξε την κορβέτα «Ύδρα» και τη μεγαλοπρεπή φρεγάτα «Ελλάς». Δύο πλοία του εθνικού στόλου χάθηκαν μέσα σε λίγες στιγμές.
Η «Καρτερία» σώθηκε την τελευταία στιγμή χάρη σε δυο ναυτικούς, που με κίνδυνο της ζωής τους πρόλαβαν να απομακρύνουν τα φυτίλια και να σώσουν το πλοίο από την καταστροφή.
Διαβάστε στην «Ελεύθερη Έρευνα»: Η πυρπόληση της φρεγάτας «Ελλάς» και της κορβέτας «Ύδρα» από τον Μιαούλη.


Παραπλέοντας την ανατολική ακτή της Εύβοιας, ο Hastings ανακάλυψε ότι ο Ρεσίτ Πασάς δεν βασιζόταν μόνο στις αποθήκες του στη Θεσσαλία για τον επισιτισμό της προ των Αθηνών στρατιάς του. Αρκετά πλοία παρατηρήθηκαν να ορμίζονται κοντά στην Κύμη, ενώ πλήθος λέμβων κινούνταν προς τον αιγιαλό. Αν και ο τόπος κατεχόταν από τους τούρκους, ήταν προφανώς κέντρο μεγάλου εμπορίου.

Ήταν ανάγκη να πλησιάσει, προκειμένου να εξακριβώσει την ακριβή φύση αυτού του εμπορίου. Ο Hastings πλησίασε στην ξηρά κι είδε λίγους τούρκους να φεύγουν προς την πόλη, η οποία απέχει περί τα δύο μίλια από το λιμάνι. Τα πλοία ήταν φορτωμένα σιτάρι από έλληνες έμπορους στη Σύρο. Επιπλέον, εξακριβώθηκε ότι και ο Ρεσίτ και Ομάρ Πασάς της Χαλκίδας, είχαν αγοράσει το χειμώνα σιτάρι, που είχαν στείλει στην Κύμη έλληνες.


Ο Hastings βρήκε ένα μπρίκι υπό ρωσική σημαία και μια ψαριανή σκούνα να αρχίζουν να ξεφορτώνουν σιτάρι. Βρήκε επίσης μια μεγάλη αποθήκη γεμάτη σιτάρι, κι έγινε γνωστό ότι κι άλλες αποθήκες ήταν γεμάτες στη γειτονική πόλη. Περί το ένα τρίτο των δημητριακών καρπών της ξηράς μετακομίσθηκαν επί των λειών που συλλήφθηκαν στο Βόλο. Το ρωσικό μπρίκι δεν παρενοχλήθηκε, αλλά δύο πλοία, πάμφορτα με σιτάρι, ρυμουλκήθηκαν στον Πόρο, όπου καταδικάσθηκαν από το ελληνικό ναυτοδικείο.

Με την επιστροφή του ο Hastings παρότρυνε και τον λόρδο Cochrane και την ελληνική κυβέρνηση να εφαρμόσουν μέτρα για την κατάπαυση του επονείδιστου αυτού εμπορίου. Αλλά η προσοχή του Cochrane ήταν περισπασμένη σε άλλα πράγματα, και κάποιοι φαυλόβιοι, που είχαν όχι μικρή επιρροή στην ελληνική κυβέρνηση, επωφελήθηκαν υποθάλποντας την ανόσια αυτή καπηλεία.




IMAGE DESCRIPTIONΣΗΜΕΙΩΣΗ:

Το παραπάνω κείμενο είναι απόσπασμα από το βιβλίο
του George Finlay: Ιστορία της Ελληνικής Επαναστάσεως,
έκδ. «Ίδρυμα της Βουλής των Ελλήνων», Αθήνα, 2008.
Ο τίτλος, η μετάφραση, η εικονογράφηση και οι υπότιτλοι
έγιναν με μέριμνα της «Ελεύθερης Έρευνας».




IMAGE DESCRIPTIONΔΙΑΒΑΣΤΕ ΑΚΟΜΑ
στην «Ελεύθερη Έρευνα»
άλλα άρθρα για την οθωμανική περίοδο
και το 1821, στο Αφιέρωμα:

1821:
Η ΑΠΟΣΤΑΣΙΑ
ΤΩΝ ΡΩΜΙΩΝ

Το άγνωστο ΄21


Ο George Finlay (1799-1875) ήταν σκωτσέζος ιστορικός και φιλέλληνας.

ΓΡΑΨΤΕ ΤΟ ΜΗΝΥΜΑ ΣΑΣ


2 ΣΧΟΛΙΑ

  • Ανώνυμος 50584

    23 Μαρ 2021

    Η ρωμιοσύνη εκπαιδεύεται, η επιστροφή:

    Πού ζούσε ο μπάρμπα Γιάννης ο κανατάς; Ποιοι σύχναζαν στου Απότσου; Γνωρίστε την Αθήνα μέσα από διαδικτυακές περιηγήσεις του ΟΠΑΝΔΑ
    Ποιας εκκλησίας η καμπάνα σήμανε δυο φορές την απελευθέρωση στην Αθήνα;
    Ποια εκκλησία της Αθήνας συνδέεται με τον Αθανάσιο Διάκο;
    Πώς συνδέεται με την Πλάκα ο μεγάλος ιστορικός Τζορτζ Φίνλεϊ;
    Πώς περιγράφουν οι ξένοι περιηγητές το ξέσπασμα της Επανάστασης στην Αθήνα;
    https://www.iefimerida.gr/politismos/gnoriste-tin-athina-diadiktyakes-periigiseis-apo-ton-opanda

  • Ανώνυμος 50569

    21 Μαρ 2021

    Η ρωμιοσύνη εκπαιδεύεται:

    1821: Ποια ήταν η Ψωροκώσταινα: Η Μικρασιάτισσα αρχόντισσα που εκδιώχθηκε και ζητιάνευε για να σώσει παιδιά
    https://www.iefimerida.gr/stories/1821-panoraia-hatzikosta-i-psorokostaina

    Πέλλα: Σχολείο αναβιώνει όλα τα παιχνίδια που έπαιζαν το 1821 -Πινακωτή, κουτσούνα, κότσια
    https://www.iefimerida.gr/ellada/pella-paihnidia-poy-epaizan-1821