ΑΡΧΑΙΑ ΡΩΜΑΪΚΗ
...ΝΑΝΟΤΕΧΝΟΛΟΓΙΑ !

Το κύπελλο
που αλλάζει χρώματα


Στα έγκατα του Βρετανικού Μουσείου του Λονδίνου βρίσκεται ένα από τα πιο παράξενα ρωμαϊκά τέχνεργα που έχουν βρεθεί. Πρόκειται γα ένα κύπελλο 1.700 ετών, ύψους 16 εκατοστών, το Κύπελλο του Λυκούργου. Μοιάζει με συνηθισμένο διακοσμητικό, είναι όμως ένα αρχαίο κειμήλιο με μυστηριώδες τέχνασμα. Αλλάζει χρώμα! Είναι καταπληκτική κατασκευή, δεν είναι οφθαλμαπάτη. Μετατρέπεται από κόκκινο σε πράσινο, καθώς το περιστρέφεις στο φως.

Πώς λειτουργεί; Πώς φτιάχτηκε; Τι ακριβώς είναι;

Το Κύπελλο του Λυκούργου χρονολογείται στα τέλη της Ρωμαϊκής Εποχής. Η υαλουργία ήταν αρκετά εξελιγμένη τότε και γινόταν ολοένα πολυπλοκότερη.

Μυθικές σιλουέτες αιωρούνται πάνω από το εσωτερικό δισκοπότηρο. Οι αρχαιολόγοι το αποκαλούν «διάτρητο κύπελλο». Είναι το πιο καλοδιατηρημένο τέτοιο κύπελλο της αρχαιότητας. Ακόμα και τον τέταρτο αιώνα που φτιάχτηκε και χρησιμοποιήθηκε, θα ήταν σπάνιο αντικείμενο.

Το κύπελλο και το διάτρητο περίβλημά του είναι φτιαγμένα από ένα κομμάτι γυαλιού. Το γυαλί είναι εύθρυπτο υλικό, η ευαισθησία του είναι απίστευτη. Θα χρησιμοποίησαν μικρά εργαλεία για να λιμάρουν τα κομμάτια γυαλιού και σκάλισαν το σχέδιο. Ένα φτάρνισμα του κατασκευαστή αρκούσε για να χαλάσει ολόκληρο το δημιούργημα και να χρειαστεί να ξαναρχίσει από την αρχή.

Αλλά το ίδιο το γυαλί είναι το πιο εντυπωσιακό. Αν κοιτάξεις το κύπελλο στο φως, το χρώμα του είναι πράσινο. Όμως, αν το βάλεις μπροστά στο φως, το φως που το διαπερνά είναι κόκκινο. Δεν θα είχαν δει κύπελλο που να αλλάζει χρώμα στη Ρωμαϊκή Εποχή. Ήταν σπάνιο αντικείμενο. Οι περισσότεροι άνθρωποι θα μαγεύονταν.

Η κατοχή ενός τέτοιου αντικειμένου θα έδειχνε το κύρος του ιδιοκτήτη. Θέλεις να δείξεις τέτοιο απόκτημα. Έχεις χτίσει πολυτελές σπίτι, κάνεις πάρτι. Αλλά αυτό το κύπελλο θα ήταν το κεντρικό διακοσμητικό.

Για αιώνες, τα μυστικά του παρέμεναν κρυφά. Πώς ένα κύπελλο 1.700 ετών μπορεί κι αλλάζει χρώμα; Για αιώνες, η μοναδική του ιδιότητα δεν επιδεχόταν λογική εξήγηση. Το 1990, οι επιστήμονες χρησιμοποίησαν ηλεκτρονικό μικροσκόπιο για να εξετάσουν τι συνέβαινε στο εσωτερικό του ίδιου του γυαλιού. Το συγκεκριμένο γυαλί είναι γνωστό ως διχρωικό. Ανακάλυψαν πολύ μικρά σωματίδια χρυσού, αργύρου και χαλκού. Τα νανοσωματίδια έχουν μέγεθος χίλιες φορές μικρότερο από τρίχα. Αυτά τα νανοσωματίδια εξηγούν την καταπληκτική αλλαγή χρωμάτων που παρατηρούμε στο γυαλί και οφείλονται σε κβαντικά φαινόμενα που συμβαίνουν σε υποατομικό επίπεδο.

Το εφέ λειτουργεί επειδή το λευκό δεν αποτελείται μόνο από ένα χρώμα. Το λευκό φως περιέχει τα χρώματα του ουράνιου τόξου. Τα μικρότερα σωματίδια του φωτός ονομάζονται φωτόνια και κάθε απόχρωση οφείλεται σε διαβαθμίσεις της ενέργειάς τους. Η μαγεία ξεκινά όταν τα φωτόνια εισέρχονται στο γυαλί και αγγίζουν τα νανοσωματίδια των μετάλλων, τα οποία, καθώς περιβάλλονται από ηλεκτρόνια, όταν ένα φωτόνιο χτύπα τα ηλεκτρόνια, απορροφάται και δονεί το σύννεφο ηλεκτρονίων. Όπως όταν κάποιος πηδά σε τραμπολίνο. Δημιουργείται κύμα κι όταν επανέρχονται, εξωθείται το φωτόνιο προς την κατεύθυνση απ΄ όπου ήρθε.

Η διάμετρος των νανοσωματιδίων στο κύπελλο προκαλεί αναπήδηση μόνο των πράσινων φωτονίων. Διαφοροποιώντας τις ποσότητες των υλικών όταν φτιάχνεις το γυαλί, κάνεις τα σωματίδια σε σωστό μέγεθος για να διαχέουν το πράσινο και να αφήνουν τα χρώματα να εισχωρούν και να σχηματίζουν το εφέ. Αν κοιτάξεις το φως που διαθλάται, βλέπεις πράσινο. Το υπόλοιπο φως διαπερνά το κύπελλο και από το λευκό φως χωρίς πράσινο δημιουργείται κόκκινο χρώμα. Όταν το φως διαπερνά το γυαλί, βλέπεις κόκκινο.


Το συναρπαστικό με το γυαλί είναι ότι προκειμένου να παραχθούν τα σωματίδια, ο κατασκευαστής άλεσε τα μέταλλα σε πολύ λεπτή σκόνη, πολύ πιο λεπτή από το ταλκ, για παράδειγμα, και την ενσωμάτωσε στο γυαλί σκορπίζοντάς τη ομοιόμορφα, ώστε να διασκορπίζεται ανά συγκεκριμένη ποσότητα. Το εφέ δημιουργείται με ελάχιστη ποσότητα μετάλλων. Η ποσότητα των μετάλλων είναι 300 μέρη ανά εκατομμύριο για τον άργυρο και 40 ανά εκατομμύριο για το χρυσό. Αν συγκεντρώσεις τον άργυρο και το χρυσό, τα σωματίδια θα εξακολουθούν να είναι αόρατα με γυμνό μάτι. Το φαινόμενο λέγεται Διέγερση Επιφανειακών Πλασμονίων. Είναι νανοτεχνολογία. Έλεγχος της ύλης στο επίπεδο του ατόμου.

Είμαστε βέβαιοι ότι οι Ρωμαίοι δεν γνώριζαν το κβαντικό φαινόμενο στο εσωτερικό του γυαλιού, αλλά κάποιος είχε αρκετές γνώσεις για το αν προσθέσεις μέταλλα σε τέτοιες ποσότητες στο υλικό αυτό, τότε θα μπορούσες να δημιουργήσεις εφέ αλλαγής χρωμάτων.

IMAGE DESCRIPTIONΧάρη στο κβαντικό γυαλί του, το Kύπελλο του Λυκούργου ίσως είναι το πιο εντυπωσιακό κύπελλο που έχει φτιαχτεί ποτέ. Για ποιον κατασκευάστηκε αυτό το μοναδικό αντικείμενο; Προοριζόταν για πλούσιο άτομο της υψηλής κοινωνίας, ίσως και για κάποιον που είχε σχέση με την οικογένεια του αυτοκράτορα;

Το κύπελλο κατασκευάστηκε όταν η Ρωμαϊκή Αυτοκρατορία διχάστηκε μεταξύ δύο αυτοκρατόρων, του Κωνσταντίνου και του Λικίνιου. Ο Λικίνιος είχε ως έδρα τη Θράκη στην Ανατολική αυτοκρατορία. Το κύπελλο απεικονίζει τον βασιλιά Λυκούργο, τον βασιλιά της Θράκης, να πολεμά τον Διόνυσο, τον Θεό του οίνου.

Σύμφωνα με τον μύθο, ο Λυκούργος κατατροπώνεται από τον Διόνυσο, που είναι επίσης γνωστός ως ο Θεός Βάκχος. Ίσως συμβόλιζε το Λικίνιο που μετεγκαταστάθηκε στη Θράκη. Ο αυτοκράτορας Κωνσταντίνος που κυβερνούσε το Ανατολικό Τμήμα, νίκησε τον Λικίνιο κι ίσως αυτό να το συμβόλιζε. Ίσως ο διάκοσμος να συμβολίζει τη νίκη του Κωνσταντίνου. Αν φτιάχτηκε για να τιμήσει τη νίκη του, ίσως ο αυτοκράτορας Κωνσταντίνος να έχει πιεί από αυτό το κύπελλο.

Σε όποιον κι αν ανήκε, η διάσωση του αρχαίου αριστουργήματος επί δύο χιλιάδες χρόνια αναταραχών αποτελεί θαύμα. Σήμερα, η γνώση μας για την ικανότητα μεταβολής του χρώματος του κυπέλλου βοηθά στην ανάπτυξη πρωτοποριακής τεχνολογίας. Εμπνευσμένοι απ΄ τα νανοσωματίδια στο Κύπελλο του Λυκούργου, επιστήμονες από το Ιλινόις ανέπτυξαν εξαιρετικά ευαίσθητους αισθητήρες. Στο κύπελλο, τα σωματίδια χρυσού και αργύρου περιβάλλονται από γυαλί. Όμως, αν αντί για γυαλί, βάλεις τα νανοσωματίδια σε νερό, ανιχνεύεις αλλαγές στη συγκέντρωση των υλικών που διαλύονται στο νερό, αναζητώντας αλλαγές στο χρώμα του αισθητήρα. Αυτή η τεχνολογία έχει εφαρμογές στην Ιατρική, όπου εντοπίζεις ποσότητες στα σωματικά υγρά και στα εκρηκτικά, όπου εντοπίζεις χαρακτηριστικά χημικά που προδίδουν την παρουσία βόμβας.

Μερικές φορές, η ανακάλυψη των μυστικών του αρχαίου κόσμου αποκρυπτογραφεί τα μυστικά του μέλλοντός μας.




Πηγή:
Strangest things: «The Ancient Computer,
the Pigeon and the Roman Nanotechnology».


ΓΡΑΨΤΕ ΤΟ ΜΗΝΥΜΑ ΣΑΣ


6 ΣΧΟΛΙΑ

  • Ανώνυμος 51502

    14 Ιουλ 2021

    https://www.ethnos.gr/politismos/165830_o-skarabaios-toy-ionidi-arhaio-elliniko-aristoyrgima-polithike-sti-nea-yorki-isos

  • Ανώνυμος 51327

    16 Ιουν 2021

    Δεύτερη διόρθωση:
    "Αυτό διότι το ηλεκτρόνιο έχει δέκα χιλιάδες φορές μικρότερο μήκος κύματος από το φωτόνιο"
    (Το νούμερο παίζει, ουφ!)

  • Ανώνυμος 51324

    16 Ιουν 2021

    Διόρθωση:
    "Το όριο στο οποίο ένα υλικό αντικείμενο εμφανίζει κυματικές ιδιότητες στο πείραμα της διπλής σχισμής θεωρείται η μάζα Planck"

  • Ανώνυμος 51323

    16 Ιουν 2021

    Το σχόλιο της ημέρας:

    "Το συναρπαστικό με το γυαλί είναι ότι προκειμένου να παραχθούν τα σωματίδια, ο κατασκευαστής άλεσε τα μέταλλα σε πολύ λεπτή σκόνη, πολύ πιο λεπτή από το ταλκ, για παράδειγμα, και την ενσωμάτωσε στο γυαλί σκορπίζοντάς τη ομοιόμορφα, ώστε να διασκορπίζεται ανά συγκεκριμένη ποσότητα. Το εφέ δημιουργείται με ελάχιστη ποσότητα μετάλλων. Η ποσότητα των μετάλλων είναι 300 μέρη ανά εκατομμύριο για τον άργυρο και 40 ανά εκατομμύριο για το χρυσό."

    Ένα σχόλιο πάνω σε αυτή την πληροφορία: Ήταν αδύνατο να χρησιμοποιηθεί τόσο μικρή ποσότητα εκείνη την εποχή. Ως εκ τούτου προσέθεταν μια μικρή ποσόστητα αργύρου και κατόπιν προσέθεταν περισσότερο γυαλί μέχρι να τους βγει κάποιο επιθυμητό αποτέλεσμα. Ο δε χρυσός στο τελικό προιόν προερχόταν από τις προσμείξεις χρυσού που περιείχε ο ρωμαικός άργυρος.

    Πληροφοριακά να πούμε εδώ τα εξής:
    Το πείραμα της διπλής σχισμής εκτελέστηκε για πρώτη φορά με δέσμες ηλεκτρονίων μόλις το 1961 και το 1974 με ένα ηλεκτρόνιο τη φορά. Μέχρι τότε το πείραμα είχε εκτελεστεί μόνο με φως (φωτόνια) για πρώτη φορά ως γνωστόν το 1801 από τον Thomas Young και το 1909 μόνο με ένα φωτόνιο τη φορά. Δεδομένα που είχαν στη διάθεσή τους οι θεωρητικοί του μεσοπολέμου όταν αναπτύχθηκε η κβαντική φυσική προέρχονταν από πειράματα με δέσμες ηλεκτρονίων, ακτίνες-χ, κρυστάλλους κ.λπ και βεβαίως νοητικά πειράματα (πειράματα σκέψης). Η τεχνολογία που απαιτούνταν για να εκτελεστεί το πείραμμα της διπλής σχισμής με ηλεκτρόνια αναπτύχθηκε μετά τον Β΄ΠΠ μια και η διπλή σχισμή είναι επιπέδου νανοκλίμακας. Αυτό διότι το ηλεκτρόνιο έχει εκατό χιλιάδες φορές μικρότερο μήκος κύματος από το φωτόνιο, κάτι που προσδιορίζει πόσο μικρές πρέπει να είναι οι δύο σχισμές και πόση απόσταση να έχουν μεταξύ τους προκειμένου να παρατηρηθεί το φαινόμενο της συμβολής κυμάτων (κροσσοί συμβολής).
    Όμως η ιστορία δεν τελειώνει εδώ. Τα πειράματα με διπλές σχισμές συνεχίζονται μέχρι σήμερα. Το πρόβλημα είναι το υλικό που εκτοξεύεται στο στόχο, μια και όσο μεγαλώνει το μέγεθός του, τόσο πιο δύσκολο είναι να εκτελεστεί το πείραμα. Μέχρι σήμερα το πείραμμα έχει εκτελεστεί επιτυχώς με μόρια μεγάλου μεγέθους όπως φουλερένια που αποτελούνται από χιλιάδες άτομα και αναμένεται να αυξηθεί με την εξέλιξη της τεχνολογίας. Το όριο στο οποίο ένα υλικό αντικείμενο εμφανίζει κυματικές ιδιότητες στο πείραμα της διπλής σχισμής θεωρείται το μήκος Planck, που ισούται με περίπου 21 μg (εκατομμυριοστά του γραμμαρίου) όσο περίπου ένα μεγάλο βακτήριο ή ένα αυγό ψύλλου. Με βάση τη θεωρία του υλοκύματος του ντε Μπρολί κάθε υλικό αντικείμενο έχει μήκος κύματος αντιστρόφως ανάλογο της μάζα του, έτσι ώστε όσο πιο μεγάλο το αντικείκενο τόσο πιο μικρό το μήκος κύματος σε σημείο που να μην μπορεί να παρατηρηθεί. Ένα αντικείμενο με τη μάζα του Planck διαθέτει μήκος κύματος ίσο με τη μήκος Planck, ήτοι 10^-35 μέτρα. Οτιδήποτε μικρότερο από το μήκος Planck βρίσκεται εκτός ορίων της σύγχρονης φυσικής και οτιδήποτε μεγαλύτερο από τη μάζα Planck διαθέτει μήκος κύματος μικρότερο από το μήκος Planck.
    Ελπίζω να έγινα κατανοητός.

    @51322
    "Ο Γαλανός προσέγγισε σωστά το θέμα και δεν κατέφυγε σε υπονοούμενα ή ισχυρισμούς για "άγνωστη" τεχνολογία και κρυφές γνώσεις, πράγμα που θα απαιτούσε προσκόμιση αποδείξεων τέτοιων ισχυρισμών."
    Βλέπεις λοιπόν ότι ο αντίλογος στα σχόλια έχει πιάσει τόπο. ;)
    Υπάρχουν πάντως υπερβολικοί ισχυρισμοί στο κείμενο. Oι οποίοι όμως θα προέρχονται από το ντοκυμαντέρ οφείλω να ομολογήσω. ;)
    "Τώρα, γιατί έχουμε μόνο ένα και όχι περισσότερα. Δύο ερμηνείες έχω: είτε υπήρχαν κι άλλα και καταστράφηκαν είτε μια τέτοια κατασκευή απαιτούσε τιτάνιο κόπο, άρα και τιτάνιο κόστος."
    Απλά σε κάποιον μάστορα με εμπειρία στην τέχνη αυτή του έτυχε πιο καλό αποτέλεσμα και το πούλησε ακριβότερα. Όπως έγραψα το αποτέλεσμα δεν ήταν εγγυημένο και δεν ήταν και το ίδιο.

  • Ανώνυμος 51322

    16 Ιουν 2021

    "Είμαστε βέβαιοι ότι οι Ρωμαίοι δεν γνώριζαν το κβαντικό φαινόμενο στο εσωτερικό του γυαλιού, αλλά κάποιος είχε αρκετές γνώσεις για το αν προσθέσεις μέταλλα σε τέτοιες ποσότητες στο υλικό αυτό, τότε θα μπορούσες να δημιουργήσεις εφέ αλλαγής χρωμάτων".
    Προφανώς, ο Γαλανός εννοεί ότι ο κατασκευαστής ήταν σε θέση να το κατασκευάσει επειδή είχε "εμπειρικές γνώσεις", είτε από προσωπική πείρα είτε πληροφοριακά. Μπόρεσε να παρασκευάσει ένα χρωματικό φαινόμενο, που ο ίδιος δεν μπορούσε να ερμηνεύσει. Σήμερα χάρη της γνώσης μας και του ηλεκτρονικού μικροσκοπίου, είμαστε σε θέση να εξηγήσουμε το φαινόμενο.
    Ο Γαλανός προσέγγισε σωστά το θέμα και δεν κατέφυγε σε υπονοούμενα ή ισχυρισμούς για "άγνωστη" τεχνολογία και κρυφές γνώσεις, πράγμα που θα απαιτούσε προσκόμιση αποδείξεων τέτοιων ισχυρισμών.
    Τώρα, γιατί έχουμε μόνο ένα και όχι περισσότερα. Δύο ερμηνείες έχω: είτε υπήρχαν κι άλλα και καταστράφηκαν είτε μια τέτοια κατασκευή απαιτούσε τιτάνιο κόπο, άρα και τιτάνιο κόστος.Γιάννης

  • Ανώνυμος 51319

    16 Ιουν 2021

    Υπερβολές στο όριο της ανοησίας. Το κύπελλο του Λυκούργου αποτελεί το πιο εντυπωσιακό κύπελλο της ρωμαικής περιόδου και εδώ λήγει το θέμα χωρίς υπερβολές.
    Καταρχήν νανοσωματίδια και νανοσωλήνες έχουν βρεθεί και σε άλλα υλικά της αρχαιότητας που προκύπτουν από τη διαδικασία κατεργασίας. Κλασσικό παράδειγμα ο αρχαίος ινδικός χάλυβας από τον οποίο κατασκευάζονταν τα λεγόμενα δαμασκηνά σπαθιά:

    The presence of cementite nanowires, and carbon nanotubes has been identified by Peter Paufler of TU Dresden in the microstructure of wootz steel. There is a possibility of an abundance of ultrahard metallic carbides in the steel matrix precipitating out in bands. Wootz swords were renowned for their sharpness and toughness.
    https://en.wikipedia.org/wiki/Wootz_steel#Characteristics

    Η τεχνική που χρησιμοποιούσαν οι ρωμαίοι ήταν εμπειρική, δοκιμή και σφάλμα και για αυτό δεν αναπαρήγαγε πάντα το ίδιο αποτέλεσμα λόγω αδυναμίας ελέγχου της διαδικασίας και άγνοιας του τί συμβαίνει σε μικροσκοπικό επίπεδο. Αυτό φαίνεται από θραύσματα που έχουν διασωθεί όπου το διχρωματικό αποτέλεσμα διαφέρει σημαντικά μεταξύ τους. Είναι γνωστό επίσης ότι παρήγαγαν αδιαφανή γυαλί με την προσθήκη χαλκού. (Δεν αποκλείεται δε η τέχνη αυτή να προέρχεται από την άπω ανατολή, μια και εικάζεται ότι το εν λόγω κύπελλο κατασκευάστηκε στην Αλεξάνδρεια).

    Το γυαλί αυτού του είδους ονομάζεται διχρωματικό ή διχρωικό και φυσικά δεν αποτελεί κάποιου είδους κρυφής τεχνολογίας.
    https://el.ruarrijoseph.com/dom-i-semya/24988-dihroicheskoe-steklo-kak-vyglyadit-i-gde-ispolzuetsya.html
    Κάποια άλλα διχρωματικά γυαλιά ήταν πιο κοινά:
    https://en.wikipedia.org/wiki/Cranberry_glass

    Είναι προφανές ότι οι αρχαίοι ούτε από νανοτεχνολογία ήξεραν ούτε κβαντομηχανική. Μάλιστα οι αντιλήψεις της κβαντομηχανικής ήταν εντελώς άγνωστες σαν ιδέα στον αρχαίο δυτικό κόσμο ο οποίος διακατεχόταν από την αντίληψη της πρώτης αρχής και της πρώτης ουσίας. Στο άλλο άρθρο με την "μπαταρία" της Βαγδάτης είχα αναρτήσει ένα link όπου ξεδιαλύνεται μια και καλή όλη αυτή η φιλολογία περί ανώτερων πολιτισμών που χάθηκαν ή άγνωστων τεχνολογιών του παρελθόντος:

    Most people who hear about the Baghdad battery wrongly assume it is an extremely ancient artifact from a time when writing had only just been invented. Many people also tend to assume that it must be evidence for the existence of some kind of highly technologically advanced prehistoric civilization with electric power and modern technologies that we have simply lost all record of. This is certainly not the case. As I have emphasized before in my writings, there were undoubtedly no ancient civilizations that possessed anywhere near the level of technological sophistication that we have today. If there was an ancient civilization with technology resembling ours, it would have, at the very least, left a massive amount of archaeological evidence behind. Since there is no archaeological evidence whatsoever for modern levels of technology having ever existed in the ancient past, we can be quite sure that this never happened. This isn’t to say that ancient peoples weren’t advanced in their own right, since, as I shall explain in a moment, ancient civilizations were indeed capable of far more than many people today have tendency to assume. Nonetheless, I am saying that they weren’t nearly as advanced as some New Agers and science popularizers today wish they were.
    https://talesoftimesforgotten.com/2020/03/08/debunking-the-so-called-baghdad-battery/