ΠΩΣ ΘΑ ΗΤΑΝ
Ο ΚΟΣΜΟΣ
ΧΩΡΙΣ ΛΥΚΟΥΣ

Ο ρόλος τους
στη βιοποικιλότητα


IMAGE DESCRIPTIONΑπό τη γιαγιά της «Κοκκινοσκουφίτσας» ως «Τα τρία γουρουνάκια», έχουμε μάθει να φοβόμαστε τον κακό λύκο.

Αφήστε όμως τις ασημένιες σφαίρες. Θα σας δώσουμε μερικούς λόγους, για τους οποίους δεν πρέπει να φοβόμαστε τους λύκους, αλλά μάλλον να τους σεβόμαστε.

Ο πρώτος λόγος είναι απλός. Και οι λύκοι σέβονται τους ανθρώπους.

Είναι εύκολο να καταλάβει κάποιος, γιατί ορισμένοι δεν το βλέπουν έτσι. Πριν τον 20ό αιώνα, λύκοι σκότωναν αρκετούς ανθρώπους το χρόνο.

Αυτό όμως γινόταν τότε. Τα τελευταία εκατό χρόνια, ελάχιστοι άνθρωποι έχουν σκοτωθεί από λύκους.



Τζακ Ράσελ.
Λαμπραντόρ.

Οι λύκοι, μας έδωσαν τους σκύλους

Είτε μιλάμε για τα Τζακ Ράσελ είτε για τα Λαμπραντόρ, όλοι οι σκύλοι κατάγονται από τους λύκους. Ακόμη και σήμερα, το DNA των σκύλων διαφέρει μόνο κατά 0,2% από των λύκων.

Διαβάστε στην «Ελεύθερη Έρευνα»: Η επιβίωση του φιλικότερου. (Πώς ο άνθρωπος μετέτρεψε τους άγριους λύκους σε σκύλους, πιστούς φίλους του).

Οι λύκοι εξημερώθηκαν μόνοι τους, για να τρώνε τα σκουπίδια και τα αποφάγια μας. Οι πιο πειθήνιοι λύκοι με μικρότερα δόντια, πεσμένα αυτιά, κοντύτερη μουσούδα, ήταν ανεκτοί από τους ανθρώπους. Έτσι, με τον καιρό, μίκρυνε η μουσούδα και τα δόντια τους κι άλλαξε η συμπεριφορά τους, έγινε πιο φιλική προς τον άνθρωπο.

Οι λύκοι στη φύση όμως, δεν έχουν αλλάξει. Δεν είναι πειθήνιοι και εξημερωμένοι, δεν είναι σκύλοι. Είναι μεγαλόσωμοι, σχεδόν διπλάσιοι από ένα γερμανικό ποιμενικό.

Είναι εξυπνότεροι. Ο εγκέφαλός τους είναι κατά 30% μεγαλύτερος των σκύλων. Παραείναι έξυπνοι για να εκπαιδευτούν. Ερευνητές πιστεύουν ότι οι σκύλοι φτάνουν στο νοητικό επίπεδο ενός λύκου δέκα έως τριάντα ημερών.



Καταστροφές από λύκους

Τον Ιανουάριο του 2013, η Δημοκρατία των Σαχά στη Σιβηρία κήρυξε κατάσταση έκτακτης ανάγκης. Μια πρωτοφανής σε μέγεθος αγέλη τετρακοσίων λύκων εισέβαλε σε μια μικρή πόλη 1.300 κατοίκων. Δηλαδή, σχεδόν ένας λύκος ανά τρεις κατοίκους. Μέσα σε τέσσερις μέρες, η αγέλη σκότωσε τριάντα άλογα.

Κάποιοι πιστεύουν ότι οι λύκοι ενώθηκαν, λόγω της μείωσης των θηραμάτων. Μία τεράστια αγέλη όπως αυτή, είναι εξαιρετικά σπάνια.

Η αλήθεια όμως είναι, πως ακόμη και οι μικρές αγέλες αξίζουν σεβασμό. Στην Αλάσκα, μια μικρή αγέλη μόλις δέκα λύκων είχε επί χρόνια τον έλεγχο μιας τεράστιας έκτασης 6.500 τ.χλμ.


Μίμηση συντονισμού κινήσεων αγέλης
από μη επανδρωμένα αεροσκάφη των ΗΠΑ


Οι αγέλες λύκων κυνηγούν τόσο αποτελεσματικά, που ακόμη και το Υπουργείο Άμυνας των ΗΠΑ σέβεται τη δύναμή τους.

Πρόσφατα, η Υπηρεσία Αμυντικών Προγραμμάτων των ΗΠΑ ξεκίνησε το CODE (Collaborative Operations in Denied Environment), τις συνδυαστικές επιχειρήσεις σε απαγορευμένο περιβάλλον, με κόστος μεγαλύτερο των πενήντα εκατομμυρίων δολαρίων.

Στόχος είναι η μίμηση του συντονισμού με τον οποίο κυνηγούν οι αγέλες, για τη δημιουργία μη επανδρωμένων αεροσκαφών που θα μπαίνουν σε εχθρικό χώρο για ελιγμούς διαφυγής και επιθέσεις.


Μπαμπάς λύκος

Επί χρόνια οι ερευνητές έδιναν στον αρχηγό της αγέλης τον τίτλο του κυρίαρχου λύκου. Φαινόταν λογικό. Σύμφωνα με τα λεξικά, κυρίαρχος είναι αυτός που έχει τη μεγαλύτερη εξουσία.

Πρόσφατα όμως, άλλαξε η έννοια του κυρίαρχου λύκου. Δεν υπάρχει τέτοιο πράγμα. Όχι, όπως το φανταζόμαστε. Πολλές αγέλες είναι οικογένειες. Αυτούς που οι περισσότεροι θα αποκαλούσαν μαμά και μπαμπά, εμείς τους λέμε κυρίαρχο λύκο και... φιλενάδα σου.


Αγέλη λύκων κυνηγούν άλκη.
Στρατιώτες επιδεικνύουν τομάρι λύκου που σκότωσαν. (Soda Butte Creek, Yellowstone, 1905).

Οι λύκοι μας έδωσαν τους σκύλους. Σε τι άλλο χρησιμεύουν όμως; Ακόμη και ο Ρούσβελτ, που θεωρείται ήρωας για τους οικολόγους, αποκάλεσε τους λύκους «άχρηστους και καταστροφικούς».

Για έναν ακόμη λόγο που πρέπει να σεβόμαστε τους λύκους, θα εξετάσουμε έναν κόσμο χωρίς αυτούς. Θα ήταν όντως καλύτερος;


Οικολογική καταστροφή
μετά τον αφανισμό των λύκων


Το Yellowstone στις ΗΠΑ είναι το πρώτο Εθνικό Πάρκο στον κόσμο με σχεδόν 90.500 τ.χλμ. παρθένας φύσης, με 67 διαφορετικά είδη θηλαστικών, 322 διαφορετικά είδη πτηνών και με αμέτρητα είδη σπάνιων φυτών και δέντρων. Τουλάχιστον, έτσι είναι σήμερα.

Μεταξύ των ετών 1914 και 1926 όμως, ασκήθηκαν πιέσεις από κτηνοτρόφους. Έτσι, το Κογκρέσο επέτρεψε οι 136 λύκοι του Yellowstone, να κυνηγηθούν μέχρι αφανισμού.

Τότε, συνέβη κάτι απρόσμενο. Η γη άρχισε να αλλάζει. Τα δέντρα άρχισαν να εξαφανίζονται.

Στις δύο δεκαετίες χωρίς λύκους, η ανάπτυξη νέων δέντρων έπεσε στο 10% των δέντρων που υπήρχαν πριν.


Στα πενήντα χρόνια χωρίς λύκους, η ανάπτυξη των ίδιων δέντρων είχε πέσει στο 1%. Δέντρα που έφταναν σε ύψος τριάντα μέτρων, τώρα σπάνια ξεπερνούσαν τα εξήντα εκατοστά.

Ένας από τους λόγους που δεν μεγάλωναν τα δέντρα, είναι ότι τρώγονταν από ένα αγαπημένο θήραμα των λύκων, την άλκη.

Οι άλκες είναι μια χαρά στο Yellowstone. Τρώνε ο,τιδήποτε έχει ύψος μέχρι δύο μέτρα. Αν ένα δέντρο δεν έχει φτάσει ακόμη στα δύο μέτρα, θα το φάνε. Έτσι, δεν αναπαράγονται τα δέντρα.

Χωρίς λύκους να τις κυνηγούν, οι άλκες είχαν φτάσει σε πληθυσμό σχεδόν τις 20.000. Καθώς κάθε άλκη τρώει πέντε με δέκα κιλά φυτών την ημέρα, χάνονταν ανά 24 ώρες σχεδόν 170.000 κιλά τροφής, που απαρτίζουν το βιότοπο διάφορων άλλων ειδών.

Οι όχθες των ποταμών άρχισαν να υποχωρούν χωρίς τις ρίζες δέντρων και φυτών. Ο πληθυσμός των καστόρων που εξαρτάται από τα δέντρα, μειώθηκε από 25 αποικίες σε μία. Ακόμη κι οι αρκούδες, μεγάλος πόλος έλξης του πάρκου, εξαφανίστηκαν. Αυτό διατάραξε περαιτέρω την τροφική αλυσίδα.

Εβδομήντα χρόνια μετά τον αφανισμό, αυτός ο κόσμος χωρίς λύκους, πέθαινε.



Επανεισαγωγή λύκων
και αποκατάσταση του οικοσυστήματος


Το 1995 όμως, χάρη σε διατάξεις του νόμου για τα απειλούμενα είδη, δύο αγέλες λύκων επανεισάχθηκαν στο Yellowstone. Η επίδρασή τους ήταν αμέσως αισθητή.

Μέσα σε δέκα χρόνια, ο πληθυσμός των αλκών μειώθηκε στο μισό. Δεν βοηθά μόνο ότι οι λύκοι τις σκοτώνουν. Έρευνες δείχνουν ότι τις κάνουν και να τρέχουν. Έτσι, δεν μπορούν να βοσκήσουν πολύ σε μία περιοχή.

Και λιγότερες άλκες, σημαίνει περισσότεροι βίσονες. Μετά την επιστροφή των λύκων, ο πληθυσμός των βισόνων στο πάρκο διπλασιάστηκε ξεπερνώντας τους 2.000.

Οι λύκοι τρώνε μεγάλα ζώα αφήνοντας κουφάρια για όρνεα και αρκούδες, των οποίων ο πληθυσμός αυξήθηκε.

Δεκαπέντε χρόνια μετά την επιστροφή των λύκων, άλλαξε ως και το σχήμα των ποταμών. Με βαθύτερες ρίζες το χώμα είναι πιο στέρεο κι οι όχθες σταθερές.

Οι αποικίες των καστόρων αυξήθηκαν από μία σε πάνω από εκατό.



Επανεισαγωγή λύκων στο Yellowstone. (Ιανουάριος, 1995).
Ο πρώτος λύκος φτάνει στο Yellowstone. (Ιανουάριος, 1995).

Απελευθέρωση λύκου στο Rose Creek της Μινεσότας. (Ιανουάριος, 1996).
Κουφάρι κογιότ σκοτωμένου από λύκο. (Yellowstone, 1996).

Επίλογος

Αν και παίζουν ρόλο κι άλλοι παράγοντες, ο ρόλος των λύκων στη βιοποικιλότητα είναι αναμφισβήτητος.

Με θηρευτές όπως οι λύκοι, το Εθνικό Πάρκο Yellowstone άρχισε να αποκαθίσταται, όχι βέβαια πλήρως ακόμη.

Αυτή η αλληλεπίδραση λέγεται τροφικός καταρράκτης. Πρόκειται για μια οικολογική διαδικασία που ξεκινά από την κορυφή της τροφικής αλυσίδας και φθάνει στη βάση της.



ΓΡΑΨΤΕ ΤΟ ΜΗΝΥΜΑ ΣΑΣ


3 ΣΧΟΛΙΑ

  • Ανώνυμος 49583

    20 Οκτ 2020

    Μια παρόμοια άποψη για την εξημέρωση των λύκων:

    "Ο Γουάιν είναι οπαδός της θεωρίας που υποστηρίζει ότι οι πρόδρομοι των αρχαίων σκύλων συγκεντρώθηκαν γύρω από τις χωματερές των ανθρώπων και κέρδισαν σταδιακά την εύνοια των ανθρώπων προτού η σχέση τους όπως την βλέπουμε σήμερα εδραιωθεί μέσω των κοινών κυνηγετικών εξορμήσεων. Είναι πολύ λιγότερο ρομαντική σε σχέση με τη λαϊκή άποψη που θέλει τους κυνηγούς, οι οποίοι έπιαναν μωρά λύκων και στη συνέχεια τα εκπαίδευαν και την οποία ο Γουάιν χαρακτηρίζει «μια απολύτως αβάσιμη άποψη»"
    https://www.ethnos.gr/kosmos/89600_skylos-kai-anthropos-denontai-me-alithini-agapi-kai-me-ti-boyla-tis-epistimis

  • Ανώνυμος 49486

    7 Οκτ 2020

    Προτεινόμενη ταινία: The Company of Wolves (1984).
    https://www.imdb.com/title/tt0087075/

  • Bielidopoulos

    6 Οκτ 2020

    http://www.animalplanet.gr/to-thavma-tis-fisis-pos-i-liki-metamorfonoun-to-perivallon-vinteo/
    Το παράδειγμα του Yellowstone είναι κλασσικό της περίπτωσης λύκος. Τα πράγματα, στη θεωρία τουλάχιστον, είναι απλά: τα ελάφια (άλκες) είχαν υπερπληθυνθεί. Με ένα σαρκοφάγο που η δίαιτά του περιλαμβάνει ελάφια, ο πληθυσμός του μετριάζεται με πολλά και διάφορα επακόλουθα σε ρυθμό χιονοστιβάδας. Γενικά, παρουσία θηρευτή τα φυτοφάγα γίνονται πιο προσεκτικά. Βρίσκονται σε συνεχή συναγερμό, μένουν την ελάχιστη δυνατή ώρα στις πηγές νερού για να ξεδιψάσουν και δεν παραμένουν πολύ χρόνο στο ίδιο μέρος για βοσκή με όλα όσα αυτά συνεπάγονται. Αυτό το βλέπουμε πιο καθαρά στις αφρικανικές σαβάνες και στέπες.
    Επίσης να αναφέρω ότι εν Ελλάδι το αντίστοιχο με τα ελάφια του Yellowstone είναι τα πρόβατα και κυρίως οι κατσίκες. Αν τα αφήσεις να βόσκουν ανεξέλεγκτα τότε δεν μένει χλωρό για χλωρό, είτε αυτό είναι θάμνος ή δενδρύλλιο. Για τις στέπες της κεντρικής Ασίας ίσως να είναι συνυπεύθυνη η αθρόα βόσκηση στο παρελθόν.

    Τις φράσεις "Και οι λύκοι σέβονται τους ανθρώπους", "ακόμη και οι μικρές αγέλες αξίζουν σεβασμό", "ακόμη και το Υπουργείο Άμυνας των ΗΠΑ σέβεται τη δύναμή τους" και τα σχετικά, προσωπικά δεν μπορώ να τις καταλάβω. Από κανένα βλαχοντοκυμαντέρ θα προέρχονται.

    Ας σημειωθεί ότι για τη λανθασμένη θεωρία του κυρίαρχου λύκου (άλφα λύκος) έχω κάνει νύξη εδώ:
    https://www.freeinquiry.gr/articles/gegonota/i-epiviosi-toy-filikoteroy/3956.html

    "Οι λύκοι εξημερώθηκαν μόνοι τους, για να τρώνε τα σκουπίδια και τα αποφάγια μας. Οι πιο πειθήνιοι λύκοι με μικρότερα δόντια, πεσμένα αυτιά, κοντύτερη μουσούδα, ήταν ανεκτοί από τους ανθρώπους. Έτσι, με τον καιρό, μίκρυνε η μουσούδα και τα δόντια τους κι άλλαξε η συμπεριφορά τους, έγινε πιο φιλική προς τον άνθρωπο."

    Ενδιαφέρον το παραπάνω απόσπασμα. Πριν ενάμισυ χρόνο έγραφα (σχόλιο 46859):
    "Ο λόγος που ξεκίνησαν οι άνθρωποι να υιοθετούν κουτάβια στο παρελθόν μπορεί να μην έχει καμία απολύτως σχέση με τις σκοπιμότητες που τους αποδίδουν: κυνήγι, προστασία στη βοσκή και φύλακας στο σπίτι. Ίσως υιοθέτησαν κουτάβια διότι έτσι γούσταραν ή επειδή ήθελαν παρέα και ποικιλία. Υπάρχει μια εμμονή στις σκοπιμότητες και την αφελή αιτιοκρατία, αλλά το πώς ξεκινάει κάτι, πως "εξελίσσεται" και πού καταλήγει είναι κάτι πιο πολύπλοκο από αυτό που φαντάζονται αυτοί που εκ των υστέρων και εκ του ασφαλούς κάνουν αυθαίρετες παραδοχές και υπεραπλουστεύσεις για να καταλήξουν σε αυθαίρετα συμπεράσματα, συγχαίροντας τους εαυτούς τους, διότι νομίζουν ότι εξήγησαν κάτι που απομόνωσαν τεχνηέντως από την φυσική πραγματικότητα."
    https://www.freeinquiry.gr/articles/erevnes/mpampoyinoi-yiothetoyn-skyloys/4470.html

    Και επειδή μάλλον θα κούρασα, πάμε σε μουσικό διάλειμμα:
    https://www.youtube.com/watch?v=wHjieD6CTYs