Η ΕΠΙΡΡΟΗ
ΤΟΥ ΑΛΟΓΟΥ
ΣΤΗΝ ΙΣΤΟΡΙΑ ΜΑΣ

Πώς και γιατί έγινε
ο καλύτερος σύμμαχος
του ανθρώπου


Από τη στιγμή που ο πρώτος καβαλάρης πήδηξε στη ράχη του αλόγου πριν από 6.000 χρόνια, και τα δύο πλάσματα μεταμορφώθηκαν.

Ο άνθρωπος φροντίζει το άλογο. Το καθαρίζει, το περιποιείται, το πεταλώνει, το βοηθά να αναπαραχθεί. Και ως ανταμοιβή, το άλογο του έδωσε μυϊκή δύναμη, του έδωσε θρίαμβο στον πόλεμο. Είναι δύσκολο να σκεφτείς άλλο θηλαστικό με τόση επιρροή στην ιστορία μας, όπως το άλογο.

Το άλογο υπήρξε ένα επαναστατικό ζώο με απροσδόκητους τρόπους. Δεν ήταν μόνο ένα μέσο μετακίνησης, αλλά έπαιξε σημαντικό ρόλο σε κάθε ανθρώπινο εγχείρημα και σε πολλές επικές αλλαγές, που ξεκίνησαν όλες από αυτό. Η δύναμη και η ταχύτητά του συνδέθηκαν κύρια με το μέγεθος των αρχαίων αυτοκρατοριών και με την εξάπλωση των ιδεών και της γλώσσας. Επηρέασε ακόμα και τα ρούχα που φοράμε.

Το άλογο αποτέλεσε το συνδετικό κρίκο όλων αυτών.


Γλώσσες που εξελίχθηκαν από την πρωτο-ινδοευρωπαϊκή.


Διάδοση της γλώσσας

Το άλογο ήταν ο γρηγορότερος τρόπος για να διαδοθεί μια ιδέα, είτε ήταν μια προειδοποίηση π.χ. για την επικείμενη άφιξη του εχθρού, είτε ήταν μια γλώσσα, είτε κάτι καινοτόμο.

Στα λιβάδια της Κεντρικής Ασίας, οι πρώιμες νομαδικές φυλές μιλούσαν μια αρχαία γλώσσα, γνωστή ως πρωτο-ινδοευρωπαϊκή. Η γλώσσα αυτή θα εξαπλωθεί και θα εξελιχθεί κι από αυτή την κοινή ρίζα θα γεννηθούν τα γαλλικά, ιταλικά, ισπανικά, ελληνικά, ρωσικά, χίντι, γερμανικά, αγγλικά κ.ά., γλώσσες που μιλούνται σχεδόν στον μισό πλανήτη.

Γιατί η εξάπλωση της γλώσσας ξεκινάει από εδώ; Επειδή εδώ ζούσαν οι πρώτοι άνθρωποι, που ανέβηκαν στο άλογο. Έτσι δημιουργήθηκε ο πρώτος δίαυλος για τη γλώσσα τους.


Αυτό το άρθρο δεν θα είχε γραφτεί για να το διαβάσετε, αν δεν υπήρχε το άλογο να βοηθήσει στην εξάπλωση της γλώσσας.


Παντελόνια

Αν πάμε 2.000 χρόνια πίσω, στην αρχαία Ρώμη, θα δούμε τους αρχαίους πολίτες παραδοσιακά να φορούν χιτώνες. Είναι δύσκολο όμως με τέτοια ρούχα να ιππεύεις. Καθώς οι ρωμαίοι επεκτείνονταν βόρεια, παρατήρησαν ότι οι εχθροί φορούσαν κάτι διαφορετικό στη μάχη: Παντελόνια. Το παντελόνι είναι πιο δροσερό και πολύ πιο άνετο, όταν είσαι στην πλάτη του αλόγου. Το ρωμαϊκό ιππικό αλλάζει ενδυμασία και σύντομα το ίδιο κάνει και το πεζικό και γενικότερα όλοι οι άντρες.

Τα άλογα είναι ο κυριότερος λόγος που εσείς κι εκατομμύρια άλλοι σε όλο τον κόσμο φοράμε παντελόνι.


Από τα εκατομμύρια είδη ζώων της στεριάς, το άλογο αποτέλεσε το σημαντικότερο σύμμαχο του ανθρώπου.


Ο καλύτερος φίλος του ανθρώπου

Από όλα τα ζώα στον πλανήτη, γιατί το άλογο ήταν ο σημαντικότερος σύμμαχος του ανθρώπου; Υπάρχουν περίπου 6,6 εκατομμύρια είδη ζώων στη στεριά. Εκατομμύρια από αυτά, όπως τα έντομα, είναι μικρά για να είναι χρήσιμα κι άλλα είναι δύσκολο να εξημερωθούν. Τα σαρκοφάγα για παράδειγμα, καταναλώνουν μεγάλες ποσότητες τροφής. Κάποια, όπως ο ελέφαντας, αργούν να μεγαλώσουν πλήρως. Άλλα, όπως η ζέβρα, είναι πολύ δύστροπα.

Για να είναι χρήσιμο στις μεταφορές και στην ίππευση, το ζώο πρέπει να ζυγίζει τουλάχιστον 45 κιλά, οπότε εξαιρούνται σχεδόν όλα. Απομένουν μόνο λίγα μεγάλα φυτοφάγα θηλαστικά. Ανάμεσα σε αυτά, μόνο το άλογο έχει το σωστό συνδυασμό δύναμης, χαρακτήρα και πάνω από όλα ταχύτητα. Κάθε του πόδι είναι σαν τεράστιο ελατήριο, που μπορεί να κινήσει ένα ζώο 550 κιλών με εξαπλάσια ταχύτητα από αυτή του μέσου ανθρώπου. Άπαξ και εξημερώσεις ένα ζώο που έχει μεγαλύτερες ικανότητες από εσένα, το παιχνίδι αλλάζει εντελώς.


Το όχημα της νίκης

Επί 6.000 χρόνια το άλογο θα είναι το κατεξοχήν μέσο μετακίνησης για τη νίκη. Χάρη σ΄αυτό, γίνονται εφικτές οι αυτοκρατορίες. Στο ζενίθ της δόξας του ο Μέγας Αλέξανδρος ηγείται μιας αυτοκρατορίας που απλώνεται σε μια έκταση πάνω από 5.200.000 τετραγωνικά χιλιόμετρα. Τα άλογα βοήθησαν τη Ρωμαϊκή Αυτοκρατορία να επεκταθεί από τη Βρετανία ως την Βόρεια Αφρική και η Περσική Αυτοκρατορία επεκτάθηκε φτάνοντας τα 7.700.000 τετραγωνικά χιλιόμετρα. Οι αυτοκρατορίες αυτές είναι μεγάλες, αλλά ποια είναι η δύναμη που τις συγκρατεί από το να γίνουν μεγαλύτερες;

Γιατί αυτές οι τεράστιες αυτοκρατορίες δεν επεκτάθηκαν κι άλλο; Τα στοιχεία καταδεικνύουν μια αναπάντεχη θεωρία. Ο εδαφικός περιορισμός των αυτοκρατοριών εξαρτάται από τα άλογα. Αν τα ακριτικά όρια μιας αυτοκρατορίας απέχουν πάνω από 14 μέρες έφιππης διαδρομής από την πρωτεύουσα, δεν υπάρχει αποτελεσματικός έλεγχος. Η ταχύτητα της επικοινωνίας ήταν άκρως σημαντική για μια αυτοκρατορία.

Πρέπει να μπορείς να στέλνεις μηνύματα στα σύνορα και να λαμβάνεις απαντήσεις μέσα σε ένα εύλογο χρονικό διάστημα. Αλλιώς, η αυτοκρατορία δεν λειτουργεί καλά. Δεν μπορείς να αντιμετωπίσεις επιθέσεις ούτε επείγουσες καταστάσεις.



Αυτοκρατορία Μεγ. Αλέξανδρου.
Ρωμαϊκή Αυτοκρατορία.
Περσική Αυτοκρατορία.
Μογγολική Αυτοκρατορία.


Η Αυτοκρατορία των Μογγόλων εκτείνεται πέρα από αυτά τα όρια σε μια πρωτοφανή έκταση 33.300.000 τετραγωνικών χιλιομέτρων. Με τέτοια έκταση υπό τον έλεγχό τους, ένα μήνυμα χρειαζόταν ένα χρόνο για να φτάσει στον προορισμό του ή ο στρατός να φτάσει από τη μια άκρη της επικρατείας ως την άλλη. Μέσα σε έναν αιώνα, οι εξεγέρσεις διέσπασαν την αυτοκρατορία σε τέσσερα μικρότερα τμήματα. Κάθε ένα είχε έκταση σχεδόν 5 έως 12 εκατομμύρια τετραγωνικά χιλιόμετρα, όσο ήταν περίπου το μέγεθος της Ρωμαϊκής Αυτοκρατορίας στο απόγειό της.


Αυτοκρατορία των Ίνκας.
Αυτοκρατορία των Αζτέκων.

Στην άλλη πλευρά του κόσμου, οι αυτοκρατορίες της Αμερικής ήταν μικροσκοπικές, συγκριτικά. Στο απόγειο της ακμής τους, η έκταση που κατείχαν οι Ίνκας ήταν μόνο ένα μικρό τμήμα αυτού που κάποτε ήταν η Ρώμη. Στο βορρά οι Αζτέκοι έχουν μόλις 200.000 τετραγωνικά μέτρα.

Γιατί αυτές οι αυτοκρατορίες του Νέου Κόσμου είναι μινιατούρες, συγκριτικά με του παλιού; Υπάρχει ένας σημαντικός λόγος. Ο Νέος Κόσμος δεν έχει άλογα. Οι Ίνκας έχουν δρομείς, τους λεγόμενους τσάσκι, για να μεταφέρουν μηνύματα και αγαθά.

Πάνω σε ένα άλογο μπορείς να πας από το ένα σημείο στο άλλο, ακόμα κι αν είναι μεγάλη απόσταση, σχετικά εύκολα. Δεν είναι κάτι. Για τους ανθρώπους όμως, είναι αρκετά δύσκολο.


Γιατί η μια πλευρά του κόσμου είχε άλογα, ενώ η άλλη όχι;

Ίσως επειδή τα άλογα δεν μπορούσαν να φτάσουν στην Αμερική μέχρι οι ευρωπαίοι να τα μεταφέρουν με καράβια.

Τα απολιθώματα ανακαλύπτουν μια ανατροπή! Τα άλογα πρωτοεμφανίστηκαν στην Αμερική, Αν πάμε πίσω πενήντα εκατομμύρια χρόνια, καθώς η γη ψύχεται, οι δασώδεις βαλτοτόποι μετατρέπονται σε λιβάδια. Οι πρόγονοι του αλόγου μετακινούνται από τα δάση στα βοσκοτόπια. Προσαρμόζονται στο νέο τους περιβάλλον. Με τα μακριά πόδια τους και το μυώδες σώμα τους καταφέρνουν να υπερνικούν τους εχθρούς τους. Αποκτούν την ταχύτητα που θα είναι τόσο σημαντική για την ανθρώπινη ιστορία.


Η Βερίγγεια γέφυρα ήταν το τμήμα ξηράς που συνέδεε τη Βόρεια Αμερική με την Ασία. Σήμερα το σημείο αυτό βρίσκεται κάτω από την επιφάνεια της θάλασσας, αλλά κατά την προϊστορική εποχή ήταν βατό,
έτσι ώστε οι άνθρωποι που το χρησιμοποίησαν μπόρεσαν να περάσουν από την μια ήπειρο στην άλλη και να κατοικήσουν την Αμερική.


Τι συνέβη στα άλογα της Αμερικής;

Βρέθηκαν στο δρόμο των πρώτων αμερικανών που πέρασαν από τη Βερίγγεια γέφυρα κατά την τελευταία εποχή των παγετώνων και δεν είδαν το άλογο σαν μέσο μετακίνησης, αλλά σα γεύμα. Πιθανόν, το κυνήγησαν μέχρι αφανισμού.

Κάποια άλογα στάθηκαν τυχερά και πέρασαν από το ίδιο σημείο που πέρασαν κι οι άνθρωποι. Βρέθηκαν λοιπόν, στο σωστό μέρος, στη σωστή στιγμή, ώστε οι άνθρωποι στην κεντρική Ασία να τα εξημερώσουν.

Το άλογο είχε ένα πολύ καλό σχέδιο για να γλιτώσει. Αν δεν είχε γίνει έτσι, πού θα ήμασταν άραγε σήμερα;
IMAGE DESCRIPTION
Οι πολιτισμοί της Αμερικής δεν θα έχουν το πλεονέκτημα αυτού του συμμάχου. Όταν τα άλογα επιστρέψουν στην Αμερική με τους ισπανούς τον 15ο και τον 16ο αιώνα, κατακτητές σαν τον Ερνάν Κορτές, συγκρούονται με τους πολιτισμούς του Νέου Κόσμου και νικούν κατά κράτος. Στις πρώτες συγκρούσεις των ισπανών με τους ιθαγενείς, οι ισπανοί χρησιμοποίησαν τα άλογα για αιφνίδιες κατά μέτωπο επιθέσεις. Αυτό δεν θα συνέβαινε αν ιθαγενείς είχαν άλογα.

Όταν οι ιθαγενείς βλέπουν τα άλογα, έχουν τρεις αντιδράσεις: Ω! Τι είναι αυτό; Κοίτα τι κάνει! Θέλω κι εγώ! Για να φτάσει από την πρώτη έως την τρίτη, χρειάστηκαν λίγα λεπτά.

Μέσα σε διακόσια χρόνια, τα ισπανικά άλογα μεταμορφώνουν τη ζωή των γηγενών της Αμερικής σε όλη την επικράτεια. Μόλις πήραν τα άλογα και υιοθέτησαν αυτή την κουλτούρα, έγιναν καβαλάρηδες, μαχητές και κυνηγοί, οι οποίοι ταξίδευαν μακριά σε όλη την περιοχή των Μεγάλων Πεδιάδων.

Και όπως οι μογγόλοι και οι ρωμαίοι πιο πριν, οι φυλές ιθαγενών όπως οι κομάντσι, εξαπλώνουν γρήγορα την αυτοκρατορία τους πάνω στις ράχες των αλόγων. Οι ισπανοί μάλιστα, είχαν και ονομασία γι΄ αυτή, «Κομαντσερία». Είναι μια περιοχή περίπου 1.000 χιλιομέτρων από το βορρά προς το νότο και 650 χιλιομέτρων από την ανατολή προς τη δύση. Ήταν οι κυρίαρχοι της περιοχής.

Το άλογο άλλαξε όχι μόνο την κουλτούρα των ινδιάνων, αλλά και την ιστορία της Δύσης.



Μια ενεργειακή επανάσταση

Από πού παίρνει τη δύναμή του το άλογο; Το μυστικό κρύβεται στο Σύμπαν.

Πώς όμως η δύναμη του αλόγου άλλαξε την ιστορία μας; Μας έδωσε τη δυνατότητα να καρπωθούμε την ενέργεια από το Διάστημα. Όλη η ενέργεια που παίρνουμε μέσω της τροφής, προέρχεται από μία πηγή, τον Ήλιο. Οι άνθρωποι δεν απορροφούν απευθείας στην ηλιακή ενέργεια, μόνο τα φυτά. Αυτό σημαίνει ότι οι στέπες έχουν τεράστιο ενεργειακό απόθεμα. Η βρώση από τους ανθρώπους δεν αποτελεί επιλογή, μιας και αποτελείται από κυτταρίνη, μια ουσία που δεν αφομοιώνουμε. Για να πάρουμε αυτή την ενέργεια, πρέπει να την καταναλώσουν τα ζώα κι έπειτα εμείς από αυτά.

Υπάρχει όμως ένα πρόβλημα. Μέχρι την ώρα που θα την καταναλώσουμε, η περισσότερη θα έχει χαθεί. Τα φυτά, όπως το χορτάρι, καταναλώνουν το 90% της ενέργειας που λαμβάνουν. Τα ζώα που το τρώνε, χάνουν άλλο ένα 90%. Μέχρι να φάμε εμείς την μπριζόλα, έχει χαθεί άλλο ένα 90%. Δεν μπορούμε να φάμε χορτάρι, λόγω της φύσης του οργανισμού μας.

Κοιτάζω όλη την ενέργεια που υπάρχει στο χορτάρι κι εκνευρίζομαι επειδή δεν μπορώ να την εκμεταλλευτώ. Αν είμαι έξυπνος, τι θα κάνω; Θα ξημερώσω ένα ζώο που μπορεί να την πάρει.
IMAGE DESCRIPTION
Ιππεύοντας λοιπόν τα χορτοφάγα άλογα, εκμεταλλευόμαστε αυτή την ενεργειακή πηγή κι έχουμε ένα μεγάλο ενεργειακό πλεονέκτημα. Η ικανότητα εξημέρωσης του αλόγου ήταν ένα είδος ενεργειακής επανάστασης. Το άλογο μπορεί να αποδώσει 8 με 9 φορές στην ισχύ του ανθρώπου. Αντί να μεταφέρεις τα αγαθά μόνος σου, έχεις το άλογο να τα κουβαλά. Παρέχει μια ενεργειακή άνεση.


Για χιλιάδες χρόνια το άλογο θα είναι η μηχανή του ανθρώπου. Θα βρούμε τελικά άλλους τρόπους να εκμεταλλευόμαστε τη δύναμη του Ήλιου, όπως με την καύση του άνθρακα και του πετρελαίου για ενέργεια. Ακόμα κι έτσι, πάλι θα χρησιμοποιούμε την ίδια ορολογία για να την περιγράψουμε. Το τρένο είναι το σιδερένιο άλογο, το αμάξι λεγόταν αρχικά άμαξα, αλλά χωρίς άλογο. Και βέβαια, όταν μετράμε την ισχύ μιας μηχανής, αναφερόμαστε στη δύναμη που έχει ο πιο πρωτοποριακός σύμμαχός μας από το ζωικό βασίλειο. Το άλογο παρέχει στον άνθρωπο τόση πολλή ενέργεια, που δεν αποτελεί έκπληξη ότι χρησιμοποιούμε τη λέξη «ιπποδύναμη».




Πηγή:
Big History Project:
«Horse power revolution».

ΓΡΑΨΤΕ ΤΟ ΜΗΝΥΜΑ ΣΑΣ


16 ΣΧΟΛΙΑ

  • Ανώνυμος 51979

    14 Νοε 2021

    @51978
    Νάτος ο πρώτος βλάκας: 51962.
    Κοιτάξου στον καθρέπτη αμόρφωτο σούργελο.
    Και φαπ!

  • Ανώνυμος 51978

    14 Νοε 2021

    Πόσο σχετικά είναι με τα άλογα είναι αυτά τα σχόλια του συνήθους βλάκα του διαδικτύου. Τους βλάκες δεν τους μπανάρεις ρε admin?

  • Ανώνυμος 51977

    14 Νοε 2021

    Δεν έχεις άλλη δουλειά να κάνεις ρε νούμερο όλη την ημέρα;

  • Ανώνυμος 51976

    14 Νοε 2021

    Πέρα από κάθε λογική είναι τα όσα αναφέρει ο πρώην επόπτης υγείας, ο οποίος παρότρυνε 51χρονη γυναίκα από τη Θεσσαλονίκη να μη δεχθεί τη διασωλήνωση και η οποία εν τέλει έχασε τη ζωή της.
    «Από την αρχή αυτής της ιστορίας προτρέψαμε όσους περισσότερους μπορούσαμε να αποφύγουν τον εμβολιασμό. Στόχος είναι η τροποποίηση του ανθρώπινου DNA» λέει…
    Ο ίδιος, σε φωτογραφία που έχει αναρτήσει, παρουσιάζει ως πιθήκους που του επιτίθενται ιερείς, αστυνομικούς, γιατρούς και δικαστές και μάλιστα τους αντιμετωπίζει μόνος του, ενώ δε διστάζει να προχωρήσει σε μια ακραία και απαράδεκτη ανάρτηση με κρεμάλες.
    Πριν από ενάμιση μήνα ο πρώην επόπτης υγείας σε κανάλι που διατηρεί στο YouTube, ανήρτησε βίντεο με τίτλο «Μασκοφορία: Παγκόσμιο Τελετουργικό». Σε αυτό αναφέρει πως η χρήση μάσκας είναι βλαπτική και επαναλαμβάνει τα ανήκουστα επιχειρήματα των αρνητών περί βασανιστηρίων.
    «Καθιστά την πράξη αυτή έγκλημα κατά της ανθρωπότητας» έλεγε μεταξύ άλλων…
    Η κατάσταση με τους αρνητές ξεφεύγει καθώς αποτρέπουν από τον εμβολιασμό με τα απίστευτα και ψευδή επιχειρήματά τους πολίτες που απλά έχουν αμφιβολίες και δεν αρνούνται την ύπαρξη του κοροναϊού.
    https://www.in.gr/2021/11/14/greece/thessaloniki-milouse-gia-alloiosi-dna-kai-ithele-kremales-poios-einai-o-epoptis-ygeias-pou-empisteytike-51xroni/

    Ψιλοπράγματα. Εδώ έτερος καραγκιοζοπίθηκος είχε το θράσος να βγει στην τηλεόραση και να πει ότι θεραπεύει με ματζούνια και συμπληρώματα:
    https://www.youtube.com/watch?v=DZqdkOQrmLE

    https://www.youtube.com/watch?v=j_4iQXGwN7o
    Τα συμπεράσματα δικά σας.

    Homeopathy not a cure, says WHO
    http://news.bbc.co.uk/2/hi/health/8211925.stm

    Η ομοιοπαθητική, από τις λέξεις όμοιον και πάθος, είναι ένα ψευδοεπιστημονικό σύστημα εναλλακτικής ιατρικής, που επινοήθηκε το 1796 από τον Σάμουελ Χάνεμαν (Samuel Hahnemann), με βάση το αξίωμα πως «τα όμοια θεραπεύονται με τα όμοια» (similia similibus curantur), σύμφωνα με το οποίο η θεραπεία μιας ασθένειας σωματικής ή πνευματικής, μπορεί να επιτευχθεί με χρήση φαρμακευτικών ουσιών που είναι ικανές να προκαλέσουν τα συμπτώματα αυτής της ασθένειας, όταν χορηγηθούν σε έναν υγιή οργανισμό. Τα ομοιοπαθητικά παρασκευάσματα δεν είναι αποτελεσματικά για τη θεραπεία καμίας νόσου. Η χρήση των ομοιοπαθητικών θα λέγαμε ότι είναι κυρίως για ψυχολογικούς και ψυχιατρικούς λόγους. Έρευνες μεγάλης κλίμακας έχουν δείξει πως η ομοιοπαθητική δεν είναι περισσότερο αποτελεσματική από ένα εικονικό φάρμακο (placebo), υποδηλώνοντας ότι οποιαδήποτε θετικά αποτελέσματα από τη θεραπεία οφείλονται στο φαινόμενο placebo και τη φυσική ανάρρωση του ασθενούς.
    https://el.wikipedia.org/wiki/Ομοιοπαθητική

    Naturopathy is considered by the medical profession to be ineffective and harmful, raising ethical issues about its practice. In addition to condemnations and criticism from the medical community, such as the American Cancer Society, naturopaths have repeatedly been denounced as and accused of being charlatans and practicing quackery.
    https://en.wikipedia.org/wiki/Naturopathy

    Η φυσικοπαθητική (ή φυσιοπαθητική) είναι μια μορφή εναλλακτικής ιατρικής που εφαρμόζει μια μεγάλη γκάμα ψευδοεπιστημονικών πρακτικών που προβάλλονται ως "φυσικές" και ως συνεισφέρουσες στην "αυτοΐαση", συμπεριλαμβανομένων της ομοιοπαθητικής, της βοτανοθεραπείας και του βελονισμού, καθώς και συμβουλών σχετικών με τη διατροφή και τον τρόπο ζωής. Οι γιατροί θεωρούν τη φυσικοπαθητική αναποτελεσματική και δυνητικά επικίνδυνη και εγείρουν ηθικά ζητήματα σχετικά με την εφαρμογή της. Οι φυσικοπαθητικοί έχουν κατηγορηθεί επανειλημμένα ότι είναι τσαρλατάνοι και κομπογιαννίτες.
    https://el.wikipedia.org/wiki/Φυσικοπαθητική

    Unani or Yunani medicine (Urdu: طب یونانی tibb yūnānī) is Perso-Arabic traditional medicine as practiced in Muslim culture in South Asia and modern day Central Asia. Unani medicine is pseudoscientific.
    https://en.wikipedia.org/wiki/Unani_medicine#Criticism_and_safety_issues

    ΥΓ: Σε περίπτωση που ενοχληθεί ο συνήθης καραγκιόζης, υπενθυμίζω ότι το σχόλιο 51962 όπου αρχικά αναφέρθηκαν τα εμβόλια δεν είναι δικό μου. Είναι προφανώς δικό του.

    @51975
    Ο κύβος έχει ριφθεί: το μενού περιλαμβάνει φάπες. Γράφεις κάτι που δεν ισχύει; Θα τρως φάπες. Αν αυτό δεν χωνεύεται, δοκίμασε να το συνοδέψεις με μια κρεμούλα και όλα θα πάνε κάτω.

  • Ανώνυμος 51975

    14 Νοε 2021

    Τι να γράφω ρε βλαμμένε; Τις ανοησίες τις δικιές σου; Άντε ρεεεεεε, μπεεεεεε!

  • Ανώνυμος 51974

    14 Νοε 2021

    https://www.youtube.com/watch?v=BSuM-1gzfJk

  • Ανώνυμος 51973

    14 Νοε 2021

    @51972
    Βρωμιάρη δεν έχεις γράψει ποτέ κάτι εντός οπότε μην μιλάς.
    Κόφτο με τις βρισιές. Πιστεύεις σε πράγματα που δεν ισχύουν, ως εκ τούτου βγάλε με το σκασμό.
    Το μενού θα περιλαμβάνει φάπες, τελεία και παύλα, χώνεψέ το.

  • Ανώνυμος 51972

    14 Νοε 2021

    Πάλι λυσσάς με τα κολλήματά σου ρε βλαμένε; Είσαι εντός θέματος τώρα, νούμερο;

  • Ανώνυμος 51970

    14 Νοε 2021

    Υπό αυτές τις συνθήκες ο προϊστάμενος της Εισαγγελίας Πρωτοδικών Θεσσαλονίκης ζήτησε από την εισαγγελέα ποινικής δίωξης να παραγγείλει προκαταρκτική έρευνα για να ελεγχθεί ποινικά ο επόπτης. Κατά πληροφορίες, η έρευνα κινείται σε δύο σκέλη. Το πρώτο αφορά τον θάνατο της 51χρονης και ερευνάται κάθε αξιόποινη πράξη που προκύψει, ενώ το δεύτερο αφορά τις αναρτήσεις για το εμβόλιο κατά του κορωνοϊού και τους γιατρούς, και το αδίκημα που εξετάζεται εδώ είναι αυτό της διασποράς ψευδών ειδήσεων. Η έρευνα ανατέθηκε στην αστυνομία.
    https://www.iefimerida.gr/ellada/eisaggeliki-parembasi-proin-epopti

    Διασπορά ψευδών ειδήσεων, μάλιστα. Καιρός να δημιουργηθεί δικαστικό προηγούμενο και να διώκονται αυτοί που επιμένουν στην τρέλα τους.

  • Ανώνυμος 51969

    13 Νοε 2021

    Προσθήκη στο 51966.
    Όχι, όχι δεν τελειώσαμε εδώ. Η ρωμιοσύνη συνεχίζει να μας εκπλήσσει. Ρωμιοσύνη ούμπερ άλλες ναούμ..

    Θεσσαλονίκη: Πέθανε 51χρονη που αρνούνταν να τη διασωληνώσουν -«Υπόγραψε και φύγε», τη συμβούλευε επόπτης υγείας
    51χρονη: Θέλουν να με διασωληνώσουν. Με οξυγόνο 93-94. Μπορείτε να με βοηθήσετε;
    Επόπτης Δημόσιας Υγείας: Τι έπαθες; Υπόγραψε και φύγε. Μη δεχθείς. Κάλεσε την αστυνομία.
    51χρονη: Πώς να καλέσω αστυνομία; Αφού είμαι με οξυγόνο. Δεν μπορώ να μιλήσω.
    Μάλιστα, ο συγκεκριμένος επόπτης δημόσιας υγείας μετά τον θάνατο της γυναίκας ζητούσε προκλητικά και τα ρέστα, λέγοντας «οι φονιάδες σου θα πληρώσουν».

    Όχι, όχι δεν τελειώσε η ιστορία, έχει και συνέχεια:

    Η μητέρα της 51χρονης μίλησε στον Alpha και υποστήριξε ότι ήταν θέλημα Θεού να φύγει από τη ζωή το παιδί της και παραδέχεται πως η κόρη της δεν ήθελε να διασωληνωθεί.
    «Ζητούσε βοήθεια, ότι τη διασωλήνωσαν με το ζόρι. Δεν ήθελε να διασωληνωθεί και έγινε μεγάλη πάλη μεταξύ τους. Ήταν αρνήτρια, κατά του εμβολίου, κατά των τεστ, όλα κατά. Ήταν θέλημα Θεού, ο Θεός ήθελε να την πάρει».
    -Πιστεύετε ότι μπορεί να κάνατε κάποιο λάθος και να έπρεπε να εμβολιαστεί;
    -Όχι, όχι, ούτε μία στο εκατομμύριο, όχι, το εμβόλιο δεν είναι καλό».
    https://www.iefimerida.gr/ellada/koronoios-pethane-51hroni-arnoyntan-diasolinosoyn

    (...)
    Κυρίες και κύριοι η φυσική επιλογή λειτουργεί, οι ηλίθιοι μας αδειάζουν την γωνία!
    Ευελπιστούμε λοιπόν και σε άλλες πανδημίες στο προσεχές μέλλον. Αμήν Παναία μου!
    ;)

  • Ανώνυμος 51967

    13 Νοε 2021

    - Ως γλωσσολόγος, πώς βλέπετε να μιλούν οι Έλληνες τα ελληνικά; Υπάρχει ο φόβος πως τα τελευταία χρόνια αλλοιώνονται, ιδιαίτερα με τη χρήση των Greeklish από πολλούς νέους ανθρώπους…
    - Αυτά είναι χαζομάρες. Δεν πρέπει να υπάρχει καμία ανησυχία. Η γλώσσα εξελίσσεται, και ως γλωσσολόγος θα πω ότι τη γλώσσα την αποφασίζουν οι φυσικοί ομιλητές. Και τα Greeklish, ήδη ξεπεράστηκαν από την εξέλιξη της τεχνολογίας. Δεν πρέπει να κουνάμε το δάχτυλο οι γλωσσολόγοι στους ομιλητές και τις ομιλήτριες της γλώσσας και να τους λέμε «δεν θα πρέπει να λες Α, θα πρέπει να λες Β!». Για παράδειγμα η αύξηση στην προστακτική, το «υπέγραψε εδώ» είναι "λάθος" μόνο για τους φιλολόγους. Για εμάς τους γλωσσολόγους, εφόσον όλοι οι ομιλητές και όλες οι ομιλήτριες αποδέχονται κάτι ως φυσικό και το λένε, είναι μια χαρά, η γλώσσα έτσι εξελίσσεται. Έχουμε παλαιά αλεξανδρινά κείμενα που έγραφε ένας φιλόλογος της εποχής, και όλα όσα έλεγε αυτός να μη λες, είναι αυτά που λέμε σήμερα ("να μη λες βρέχει, να λες ύει, να μη λες κράββατος να λες κλίνη", κλπ κλπ).
    - Υπάρχουν μερικές ελληνικές λέξεις όπως το φιλότιμο και το μεράκι που λένε ότι δεν μπορούν να μεταφραστούν; Ισχύει όντως αυτό; Υπάρχουν και άλλες αντίστοιχα τέτοιες λέξεις από άλλες γλώσσες;
    - Όχι, αυτό είναι ένας κοινός αστικός μύθος που ακούγεται. Αυτά για έναν επιστήμονα γλωσσολόγο είναι μπαρούφες. Ένας από τους μεγαλύτερους γλωσσολόγους που υπήρξε ποτέ και είχα την τιμή να τον έχω και καθηγητή, ο Νόαμ Τσόμσκι, απέδειξε ότι όλες οι γλώσσες έχουν το ίδιο υπόβαθρο. Δηλαδή τα βλάχικα και τα γαλλικά έχουν την ίδια δυνατότητα έκφρασης της ανθρώπινης εμπειρίας. Ακριβώς την ίδια. Η γλώσσα των Παπούα και τα ρωσικά ή τα γερμανικά, προσφέρονται το ίδιο για φιλοσοφία, για μαγειρική ή για θέατρο. Όλες οι γλώσσες έχουν την ίδια δυνατότητα να αντικατοπτρίζουν την ίδια πραγματικότητα. Και προφανώς επειδή τα βιώματα ενός ατόμου στην Παπούα Νέα Γουινέα δεν είναι τα ίδια με ενός ανθρώπου στην Πελοπόννησο, υπάρχουν λέξεις που στη γλώσσα των Παπούα είναι δύσκολο να μεταφραστούν. Όπως πχ τα κάλαντα, τα οποία μπορείς να τα πεις περιγραφικά στη γλώσσα τους, δηλαδή «κατά τα Χριστούγεννα τα παιδιά έρχονται και τραγουδάνε και πρέπει να τους δώσεις ένα χαρτζιλίκι». Υπό αυτή την έννοια, τέτοιες λέξεις υπάρχουν σε κάθε γλώσσα. Τα αγγλικά βρίθουν λέξεων που λες «πώς στο καλό θα το πω στα ελληνικά;». Ναι, αλλά αυτό δε σημαίνει ότι τα αγγλικά ή τα ελληνικά ή τα εσκιμώικα είναι κάτι το μοναδικό. Όλες οι γλώσσες εκφράζουν το ανθρώπινο βίωμα με τον ίδιο τρόπο και επειδή τα βιώματα είναι διαφορετικά σε κάθε χώρα του πλανήτη, υπάρχουν λέξεις που δύσκολα μεταφράζονται. Αυτό είναι ό,τι πιο φυσικό. Όλες οι γλώσσες είναι πανέμορφες. Όλες οι γλώσσες είναι μοναδικές στον ίδιο βαθμό.
    https://www.iefimerida.gr/stories/giannis-oikonomoy-polyglossos-mila-32-glosses

    Προσωπικά θέλω να προσθέσω ότι και όλες οι γλώσσες είναι ατελείς, γεμάτες προβληματάκια εδώ και εκεί και μικρά εκφραστικά και συντακτικά αδιέξοδα. Δεν υπάρχει τέλεια γλώσσα. Όλες οι γλώσσες έχουν στοιχεία που έχουν προστεθεί σε διαφορετικές χωροχρονικές στιγμές με ότι αυτό συνεπάγεται για τη σημερινή επικοινωνία.

  • Ανώνυμος 51966

    13 Νοε 2021

    51964=φρουρός βλακείας

    Καπραβέλος: Ασθενής το έσκασε από το νοσοκομείο - Τον βρήκαμε ημιθανή στα παγκάκια
    Απίστευτο περιστατικό στο νοσοκομείο Παπανικολάου της Θεσσαλονίκης περιέγραψε ο διευθυντής Β’ ΜΕΘ, Νίκος Καπραβέλος. Όπως ο ίδιος ανέφερε, ασθενής με κορονοϊό, ενώ χρειαζόταν οξυγόνο, πέταξε τα σωληνάκια του κι έφυγε από την κλινική που νοσηλευόταν. «Τον βρήκαμε στα παγκάκια του Παπανικολάου ημιθανή και τον επιστρέψαμε πίσω. Προφανώς, είχε άκουσε κάποιες “συμβουλές”», σχολίασε ο γιατρός στον ΣΚΑΪ.
    «Πλέον είμαστε πεπεισμένοι ότι ναι μεν ο κορονοϊός είναι ο φυσικός αυτουργός της κατάστασης, αλλά υπάρχουν και πολλοί ηθικοί αυτουργοί, που παραπλανούν πιέζουν και ξεγελούν», τόνισε ο γιατρός. «Ζητούν άνθρωποι μέσα στην αφέλεια τους τη βοήθεια μη γιατρών, και κάποιοι δέχονται να κατευθύνουν τις ζωές ανθρώπων υπάρχει παραβατικότητα, να το δει η πολιτεία» κατήγγειλε.
    https://www.ethnos.gr/greece/article/182959/kaprabelosasthenhstoeskaseapotonosokomeiotonbrhkamehmithanhstapagkakia

    XD
    Ρωμιοσύνη το μεγαλείο σου. Τί άλλο θα ακούσουμε.
    Αυτά παθαίνουν όσοι ακούνε ψευδοεπιστήμονες, μαυρομμάτηδες και άλλους αμόρφωτους κοπρίτες που με θράσος ανοίγουν το στόμα τους και έχουν γλώσσα και μιλάνε οι μπετόβλακες.

    Στο μεταξύ ο κωλοτούμπας με το ζιβάγκο πρώτος-πρώτος πήγε και έκανε την τρίτη δόση (αλλά ταυτόχρονα σιγοντάρει τους ψεκασμένους αντιεμβολιαστές).
    Αλέξης Τσίπρας: Έκανε την τρίτη δόση του εμβολίου κατά του κορονοϊού
    https://www.ethnos.gr/Politics/article/182966/alexhstsiprasekanethntrithdoshtoyembolioykatatoykoronoioy
    Έγινε viral το ζιβάγκο του Τσίπρα σε περιοδεία -Απίστευτα σχόλια στο Twitter
    https://www.iefimerida.gr/politiki/egine-viral-zibagko-toy-tsipra

  • Ανώνυμος 51964

    13 Νοε 2021

    100% βλαξ.

  • Ανώνυμος 51963

    12 Νοε 2021

    @51962
    Του λόγου σου τι είδος διαδικτυακού σκουπιδοσκούπιδου είσαι που με εγκαλείς για το σχόλιό μου που είναι 100% εντός θέματος αναρτώντας ένα εκτός θέματος σκουπίδι. Μάλλον έχεις συνηθίσει από τιτιβίσματα στο tweeter και το facebook. Μα αυτά δεν είναι σχόλια, είναι ο καημός του καθένα. Εδώ γράφουμε σχόλια, δεν τιτιβίζουμε, δεν κάνουμε likes. Άντε στο κλουβί ξυπόλητε αμόρφωτε κοπρίτη, μυθομανή κατά φαντασία θεραπευτή, να ρουφήξεις το κλούβιο αυγό σου σουργελοόργιο. Σιχτίρ μπετόβλακα με σύγχυσες βραδιάτικα.


  • Ανώνυμος 51962

    12 Νοε 2021

    Νέο άρθρο έγραψες σε σχόλιο βρε εμβολιοκαμμένε!
    Μόνο πώς γεννιούνται τα παιδιά δεν μας έγραψες...
    Δεν βρίσκεις να μαμήσεις να περάσει η ώρα σου, κάθεσαι και μας γράφεις σεντόνια με παπαριές;
    Τι σου φταίμε; Ευτυχώς βέβαια, που δεν διαβάζουμε τις λαλακίες σου, μόνος σου τις γράφεις, μόνος σου τις διαβάζεις!
    Ουστ, τουβλοβόλο!

  • Ανώνυμος 51961

    12 Νοε 2021

    Κοιτάξτε, η αλήθεια είναι η εξής: όταν έχουμε ως πηγή ντοκυμαντέρ που προσπαθούν να κάνουν επιστημονική εκλαίκευση, αλλά ταυτόχρονα περιλαμβάνουν και μπούρδες, αναμενόμενο είναι να εισπράττουμε και κάποιες μπούρδες. Κατά τη γνώμη μου ορθώς η αρθρογράφος έχει ως τίτλο "Η ΕΠΙΡΡΟΗ ΤΟΥ ΑΛΟΓΟΥ ΣΤΗΝ ΙΣΤΟΡΙΑ ΜΑΣ" και όχι κάτι σαν: πώς το άλογο άλλαξε ή έσωσε τον κόσμο ή πως έφερε τον πολιτισμό ή πώς αποτέλεσε καύσιμο στην μηχανή της ιστορίας και άλλα τέτοια αφελή βαρύγδουπα. Διότι με την ίδια λογική μπορούμε να πούμε ακριβώς τα ίδια για ένα σωρό άλλα πράγματα: φωτιά, ομιλία, όραση, χέρια, πόδια, μύες, τροχός, δίκαιο, συλλογικό φαντασιακό για κοινωνική συνοχή, ουρανός, θάλασσα, πλοίο, ψάρεμα, γεωργία, άστρα, σκύλος, γάτα, τόξο, ακόντιο και δε συμμαζεύεται. Το έργο το έχουμε ξαναδεί σε αυτά τα άρθρα: ΚΑΥΣΙΜΟ ΣΤΗ ΜΗΧΑΝΗ ΤΗΣ ΙΣΤΟΡΙΑΣ - Πώς η μπίρα έσωσε τον κόσμο, ΟΙ ΑΦΑΝΕΙΣ ΗΡΩΕΣ ΤΗΣ ΨΥΞΗΣ - Πώς άλλαξαν τον κόσμο από το φαγητό μας μέχρι τη μαζική μετανάστευση. Βέβαια δεν συγκρατήθηκε στον υπότιτλο: Πώς και γιατί έγινε ο καλύτερος σύμμαχος του ανθρώπου.

    "Ο καλύτερος φίλος του ανθρώπου
    Από όλα τα ζώα στον πλανήτη, γιατί το άλογο ήταν ο σημαντικότερος σύμμαχος του ανθρώπου; Υπάρχουν περίπου 6,6 εκατομμύρια είδη ζώων στη στεριά. Εκατομμύρια από αυτά, όπως τα έντομα, είναι μικρά για να είναι χρήσιμα κι άλλα είναι δύσκολο να εξημερωθούν. Τα σαρκοφάγα για παράδειγμα, καταναλώνουν μεγάλες ποσότητες τροφής. Κάποια, όπως ο ελέφαντας, αργούν να μεγαλώσουν πλήρως. Άλλα, όπως η ζέβρα, είναι πολύ δύστροπα. Για να είναι χρήσιμο στις μεταφορές και στην ίππευση, το ζώο πρέπει να ζυγίζει τουλάχιστον 45 κιλά, οπότε εξαιρούνται σχεδόν όλα. Απομένουν μόνο λίγα μεγάλα φυτοφάγα θηλαστικά. Ανάμεσα σε αυτά, μόνο το άλογο έχει το σωστό συνδυασμό δύναμης, χαρακτήρα και πάνω από όλα ταχύτητα. Κάθε του πόδι είναι σαν τεράστιο ελατήριο, που μπορεί να κινήσει ένα ζώο 550 κιλών με εξαπλάσια ταχύτητα από αυτή του μέσου ανθρώπου. Άπαξ και εξημερώσεις ένα ζώο που έχει μεγαλύτερες ικανότητες από εσένα, το παιχνίδι αλλάζει εντελώς."

    Καταρχήν ο καλύτερος φίλος του ανθρώπου είναι ο σκύλος. Το επιχείρημα είναι για τα μπάζα, σαν κάποιος που είναι ντοπέ υπό την επήρρεια ναρκωτικών, βλέπε κάνναβη και λοιπά τσιγαριλίκια. Από τα 8 εκατομμύρια και βάλε (ο αριθμός ανεβαίνει συνεχώς) είδη του ζωικού βασιλείου η πλειοψηφία τους είναι ασπόνδυλα, όπως τα αρθρόποδα. Από τα σπονδυλωτά έχουμε τα ψάρια, τα αμφίβια, τα ερπετά, τα πτηνά και τέλος τα θηλαστικά με μόλις 6.500 είδη, καμία σχέση με το συνολικό αριθμό των ζωικών ειδών. Μα αρέσει που σε μια "κρίση ευφυίας" αρχίζει να κάνει αφαιρέσεις, όπως "το ζώο πρέπει να ζυγίζει τουλάχιστον 45 κιλά". Η πραγματικότητα είναι απλή: το άλογο βόλεψε τους ανθρώπινους οικισμούς της γεωργικής επανάστασης για αυτό και το χρησιμοποίησαν δεόντως (εξημερώθηκε το 4.000 π.Χ.). Αν δεν μπορούσαν να το εξημερώσουν, δεν θα το χρησιμοποιούσαν όσο χρήσιμο και να ήταν. Αν δηλαδή ήταν λίγο πιο ευφυές μπορεί να μην το είχαν εξημερώσει. Το εν λόγω επιχείρημα με τις αυθαίρετες αρχικές παραδοχές που ακολουθείται από αφαιρέσεις είναι πανομοιότυπο με το εκείνο με τον χρυσό από το άρθρο "ΧΡΥΣΟΣ: ΜΙΑ ΕΜΜΟΝΗ 6.000 ΧΡΟΝΩΝ":

    "Προκειμένου να απαντήσουμε σ΄ αυτό το ερώτημα χρειαζόμαστε έναν περιοδικό πίνακα των στοιχείων κι ένα μεγάλο κόκκινο μαρκαδόρο. Καταρχάς, μπορούμε να αφαιρέσουμε όλα τα αέρια. Προφανώς, δεν μπορούμε να χρησιμοποιήσουμε υδρογόνο ή αργό ως χρήμα. Μετά, μπορούμε να αφαιρέσουμε στοιχεία, όπως ασβέστιο και νάτριο, τα οποία είναι διαλυτά στο νερό κι ο,τιδήποτε αντιδρά στον αέρα, είτε διαβρώνεται είτε καίγεται. Τίποτε από αυτά δεν μπορεί να μπει στην τσέπη σας. Έτσι, απομακρύνουμε 56 στοιχεία. Μετά, φυσικά πρέπει να αφαιρέσουμε ο,τιδήποτε ραδιενεργό, γιατί πολύ απλά δεν θέλετε να σκοτωθείτε από τα χρήματά σας. Κι έτσι, περιέργως, αποκλείουμε 45 στοιχεία. Τώρα, αν κρατάτε λογαριασμό, απομένουν μόνο πέντε πολύτιμα μέταλλα. Χρυσός, ασήμι, ρόδιο, λευκόχρυσος και παλλάδιο. Το ρόδιο και το παλλάδιο ανακαλύφθηκαν μετά τον 18ο αιώνα, οπότε αποκλείονται ως αρχαία χρηματική μονάδα. Το πρόβλημα με τον λευκόχρυσο είναι ότι τήκεται στους 3.000 βαθμούς Κελσίου καθιστώντας τον απαγορευτικό στους πρώιμους κάμινους. Οπότε, απομένει ο χρυσός και το ασήμι. Αυτά τα δύο πολύτιμα μέταλλα υιοθέτησε η ανθρωπότητα ως αποθήκευση αξίας και μέσο ανταλλαγής."

    Δεν υπάρχει κάποια λογική στο παραπάνω επιχείρημα. Αυθαιρέτως ξεκινάει χωρίς λόγο με τον περιοδικό πίνακα και κατόπιν αρχίζει το γλέντι, δηλαδή η ξιφούλκηση με ανεμόμυλους. Αφαιρεί το ένα, αφαιρεί το άλλο για να καταλήξει στο χρυσό και στο ασήμι. Όπερ έδει δείξαι - τί δεν καταλαβείνεται βρε. Έλα όμως που πρόκειται περί ωμής μπούρδας που δεν προσφέρει κάποια απόδειξη. Πρώτον ο περιοδικός πίνακας δεν έχει σχέση με το υλικό των νομισμάτων, αφού στον περιοδικό πίνακα αναφέρονται τα χημικά στοιχεία, εκ των οποίων πολλά είναι αέρια ή υγρά ή πολύ σπάνια για να χρησιμοποιηθούν ως νομίσματα. Δεύτερον το υλικό των νομισμάτων δεν είναι χημικά στοιχεία αλλά κράματα, όπως μπρούτζος, ορείχαλκος, nordic gold, cupronickel κ.λπ. Και όχι μόνο αυτό, αλλά σαν νόμισμα μπορεί να χρησιμοποιηθούν αμέτρητα άλλα υλικά: πετρώματα, ξύλο, πέτρα, κεραμικά, δέρμα, πλαστικό, κάρβουνο, μετάξι, μαργαριτάρια, όστρακα, κεχριμπάρι, χάντρες κ.ά.

    "Γιατί αυτές οι αυτοκρατορίες του Νέου Κόσμου είναι μινιατούρες, συγκριτικά με του παλιού; Υπάρχει ένας σημαντικός λόγος. Ο Νέος Κόσμος δεν έχει άλογα. Οι Ίνκας έχουν δρομείς, τους λεγόμενους τσάσκι, για να μεταφέρουν μηνύματα και αγαθά."

    Υπάρχει και άλλος παράγοντας. Αρκεί να δει κανείς την υδρόγειο. Από τη μία έχουμε μία πολύ μεγάλη έκταση ξηράς, την Ευρασία και από την άλλη χάσκει ένα κενό ξηράς εκεί που είναι η κεντρική Αμερική λόγω Καραιβικής και μία μεγάλη έκταση ο Καναδάς είναι παγωμένος. Ουσιαστικά έχουμε δύο περιοχές ξηράς που διακόπτονται από την κεντρική Αμερική. Επίσης ιστορικά η βόρεια Αμερική (ΗΠΑ κυρίως) δεν έδωσε σταθερούς πολιτισμούς που να αφήσουν μνημεία όπως οι Ίνκας στη νότια Αμερική και οι Αζτέκοι στο Μεξικό και υπάρχουν κλιματολογικοί λόγοι για αυτό. Με λίγα λόγια περιοχές της Ευρασίας με μεγάλους ποταμούς προσφέρουν ευκαιρίες για ανάπτυξη μεγάλων οικισμών και πολιτισμού, όπως Νείλος, Τίγρης, Ευφράτης, Ινδός, Γάγγης, Βραχμαπούτρας, Μεκόνγκ, Κίτρινος ποταμός και Γιανγτσέ. Στην Αμερική υπάρχει μόνο ο Μισισιπής και ο Αμαζόνιος.

    Να διευκρινίσω ότι πριν 50 εκατομμύρια χρόνια εμφανίστηκε σύμφωνα με τα απολιθώματα ο μακρινός πρόγονος του αλόγου, ένα ζώο που έμοιαζε με σκύλο. Δεν καταλαβαίνω τί σόι ανατροπή υπάρχει. Τότε δεν υπήρχε ούτε ο πρόγονος του ανθώπου και η μορφολογία της ξηράς ήταν διαφορετική. Το άλογο εμφανίστηκε πριν 5 εκατομμύρια χρόνια και διαδόθηκε πριν 3 ίσως και πιο πριν παγκοσμίως, δεν υπήρχαν κάν άνθρωποι εκείνη την εποχή.

    "Βρέθηκαν στο δρόμο των πρώτων αμερικανών που πέρασαν από τη Βερίγγεια γέφυρα κατά την τελευταία εποχή των παγετώνων και δεν είδαν το άλογο σαν μέσο μετακίνησης, αλλά σα γεύμα. Πιθανόν, το κυνήγησαν μέχρι αφανισμού."

    Υπάρχει διαφωνία για ποιο λόγο εξαφανίστηκαν τα άλογα και φυσικά το κυρίαρχο σενάριο είναι οι κλιματολογικές αλλαγές. Δεν είναι τυχαίο η χρονική στιγμή της εξαφάνισης, δηλαδή πριν 12.000 χρόνια. Είναι η εποχή που στο βόρειο ημισφαίριο λαμβάνουν χώρα μεγάλες ανακατατάξεις. Η τελευταία παγετώνια περίοδος διήρκησε από 115.000 χρόνια έως 12.000 χρόνια πριν περίπου. Κατά τη διάρκειά της ένα τμήμα του ημισφαιρίου ήταν καλυμμένο με πάγο, κυρίως Γροιλανδία, Καναδάς και βόρειες ΗΠΑ, βόρεια Σιβηρία (όχι όμως το ανατολικό της κομμάτι και την Αλάσκα) και βόρεια Ευρώπη. Αλλά υπήρχε και ένας απέραντος βοσκότοπος με μεγάλη παραγωγική ικανότητα που ονομάζεται "Mammoth steppe" (στέπα με παραγωγικότητα σαβάνας, δεν υπάρχει κάτι παρόμοιο σήμερα, μία σχετικά απομονωμένη λωρίδα ξηράς από βόρεια και νότια με ψυχρό αλλά ξηρό κλίμα χωρίς εναλλαγές εποχών) όπου κυριαρχούσαν τα μεγάλα φυτοφάγα ζώα, όπως βίσωνες, άλογα, γαζέλες, άγρια βόδια, άγρια πρόβατα, άγρια κατσίκια, μαμούθ, μαστόδοντα, καμήλες, ρινόκεροι κ.λπ. Ο παράδεισος αυτός των μεγάλων φυτοφάγων ζώων ήταν μία συνεχής λωρίδα ξηράς μετά το παγοκάλυμμα που ξεκινούσε από την ιβηρική χερσόνησο, περνούσε από την Ευρώπη, τη νότια και ανατολική Σιβηρία και τέλος την Αλάσκα, όπου συναντούσε το λεγόμενο παγετώνα του Ουισκόνσιν. Με την αλλαγή του κλίματος ο απέραντος βοσκότοπος που συντηρούσε τις μεγάλες απαιτήσεις σε τροφή των μεγάλων φυτοφάγων εξαφανίστηκε με αποτέλεσμα να δεχτούν πίεση μέχρι αφανισμού όπως ήταν αναμενόμενο. Τότε εμφανίστηκαν και τα πρώτα δάση στη λωρίδα αυτή, αφού τα φυτοφάγα δεν επέτρεπαν τη δημιουργία δασών συν τον παγετώνα στα βόρεια. Τα δάση τάιγκας για παράδειγμα, το μεγαλύτερο επίγειο βίωμα του πλανήτη, υπάρχουν εδώ και μόλις 12.000 χρόνια. Κάτι αντίστοιχο ισχύει και για τα ευρωπαικά δάση. Σε αντίθεση στον ισημερινό υπάρχουν τροπικά δάση εκατοντάδων εκατομμυρίων ετών. Άρα επί 100.000 χρόνια τα μεγάλα φυτοφάγα (μαζί με τα σαρκοφάγα που ζούσαν από αυτά) κυριαρχούσαν και οι άνθρωποι δεν μπορούσαν να κάνουν τίποτε για αυτό. Τα πράγματα άλλαξαν με την αλλαγή του κλίματος πριν 12.000 χρόνια περίπου. Αυτή η αλλαγή τους έδωσε ζωτικό χώρο και σταδιακά ανέπτυξαν οικισμούς και γεωργία σε συνδυασμό με άλλους παράγοντες.