ΑΕΡΓΟΣ,
ΟΚΝΗΡΟΣ,
ΜΕΘΥΣΟΣ,
ΔΙΕΦΘΑΡΜΕΝΟΣ
(Β΄ ΜΕΡΟΣ)

   

[Επιστρέψτε στο Α΄ μέρος τού άρθρου

κάνοντας κλικ εδώ.]

 

 

Δεν πολεμούσε, έγραφε ποιήματα...

    Υποτίθεται, ότι ο «εθνικός ποητής» της αγαπούσε την Ελλάδα. Γιατί δεν έλαβε μέρος στα πολεμικά γεγονότα τού ΄21; Ενώ οι άλλοι πολεμούσαν, αυτός έγραφε απλοϊκούς στίχους, όπως ο ίδιος τούς είχε χαρακτηρίσει. Στο Νεόφυτο Βάμβα, που τού σύστησε να μεταβεί στην Ελλάδα, για να αγωνιστεί, τού απάντησε το εξής αμίμητο: «Η άποψις τής οντότητος, μάλιστα τής οντότητος, μη εισέτι συγκεκριμένης, οία η ελληνική, ήθελεν ίσως αφανίσει την ιδανικήν εποποιίαν, ην διατελώ οικοδομών μέσα εις το άγιον βήμα τής ψυχής μου»! 

     Ήταν πατριώτης με τις εξής τρεις προϋποθέσεις:

     1. Να μη χάσει την αριστοκρατική «σειρά» του.

     2. Να μη χάσει την υλική του ανεξαρτησία.

     3.  Να μη χάσει τη ζωή του.

     Δεν πήγε λοιπόν να πολεμήσει, όχι γιατί η ποίηση είναι ανδραγαθία (πνευματική), ούτε γιατί ο ηρωισμός τής γλώσσας ήταν χρέος ανώτερο από τον ηρωισμό τού πατριωτικού θανάτου. Την αιτία τής απουσίας τού Σολωμού από το πατριωτικό χρέος δε θα τη ζητήσουμε στις ιδέες, μα στην ιδιοσυγκρασία του. «Είσαι γενναίος;» προβάλλει ο ίδιος στον εαυτό του το ερώτημα στο «Διάλογό» του με το στόμα τού Φίλου. «Κι αν δεν είμαι, απαντά, ακολουθώντας τα παραδείγματα τόσων άλλων, προσπαθώ να φαίνομαι τέτοιος».

   

     Όσο για το ανέκδοτο, ότι μια φορά ο Σολωμός δεν έφαγε περιστέρια (πάντως όμως έφαγε ελιές και ψωμί), για να δείξει την εσωτερική συμμετοχή του κι αλληλεγγύη στα δεινά τού Μεσολογγίου, τού οποίου οι πολιορκημένοι έτρωγαν φύκια, ποντίκια και τομάρια, άν έβρισκαν, μάς το βεβαιώνει ο υπηρέτης τού Σολωμού, Μιχαλόπουλος. (Κώστα Βάρναλη: «Ο Σολωμός χωρίς μεταφυσική», έκδ. Κέδρος, Αθήνα, 2000).



«Ακούω κούφια τα ντουφέκια, 

ακούω σμίξιμο σπαθιών,

ακούω ξύλα, ακούω πελέκια,

ακούω τρίξιμο δοντιών».    

Ύμνος εις την Ελευθερίαν»,

στρ. 44.)   

    Αυτά έγραφε ο Διονύσιος, όταν -σύμφωνα με τούς βιογράφους του- άκουγε από τη Ζάκυνθο τις κανονιές και τις ντουφεκιές από τις μάχες στην απέναντι ακτή. Δεν πήρε όμως κι αυτός ένα ντουφέκι να πάει να πολεμήσει, 23 χρονών τότε, αφού -υποτίθεται- πως αγαπούσε την Ελλάδα. Προτίμησε να κάθεται, να σπαταλά την περιουσία τού πατέρα του και να ακούει ρεμβάζοντας τη θέα.

    Στη φωτογραφία η εκπληκτική θέα από το σπίτι τού Διονύσιου Σολωμού στην Κέρκυρα.

 

     Τη θεωρία τού «γλωσσικού ηρωισμού» του, ούτε ο ίδιος ο Σολωμός δεν την είχε φανταστεί. Όταν λέει: «μήγαρις έχω άλλο στο νου μου πάρεξ ελευθερία και γλώσσα», δεν εννοεί καθόλου, πως ο ανώδυνος πόθος τής ελευθερίας και τής γλώσσας είναι ηρωισμοί και μάλιστα ο δεύτερος ανώτερος από τον πρώτο. Οπωσδήποτε κάθε ηρωισμός τού Σολωμού ήταν φιλολογικός, δηλαδή «τού χείλου». («Συγχώρα με, έχω εύκολο το χείλο», «Διάλογος»).

 

     «Οι πολιορκισμένοι», «η μάβρη πέτρα», «η αφχαριστήα τού ανθρόπου», «να τρέξο». Σολωμικές ανορθογραφίες, οι οποίες συνεπάγονται και ποιητικές αστοχίες (όταν π.χ. ο ποιητής δεν μπορεί να διακρίνει τα μακρά από τα βραχέα φωνήεντα).

 

   

     Ο Σολωμός πάνω στην άψη τής επανάστασης ήταν μόλις 23 χρονών· το ποιητικό του μέγεθος δεν ήταν ακόμα πραγματικότητα. Έτσι, δεν μπορούσε να ξέρει από πρίν, πώς θα εξελισσόταν η ποιητική του πορεία. Την εποχή λοιπόν, που τού αποδίδουν το σόφισμα τής αποφυγής τού πατριωτικού ηρωισμού χάρη στον ανώτερο γλωσσικό, ο Σολωμός ούτε καλά τα ήξερε, ούτε καλά τα έγραφε τα ελληνικά, αφού ακόμα και στην ωριμότερή του περίοδο σχεδίαζε ή σημείωνε στην ιταλική γλώσσα πρώτα, γιατί τού ήταν φυσικότερη. Και προς το τέλος τής ζωής του πάλι στα ιταλικά άρχισε να ξαναγράφει τα ποιήματά του.

     Ο Σολωμός ως στα 17 του χρόνια ήταν ένας πλούσιος γάλλος πολίτης, που είχε βγάλει ιταλικό σχολείο. Τα υπόλοιπα χρόνια τής ζωής του υπήρξε άγγλος πολίτης. Ήταν θιασώτης τού ελληνοχριστιανικού ιδεολογήματος· ουδέποτε καταφέρθηκε κατά τού Βυζαντίου ή τού Πατριαρχείου. Δεν πάτησε καν το πόδι του σ΄ ελλαδικό έδαφος ούτε πριν ούτε κατά την επανάσταση, ούτε μετά την δημιουργία τού νεοελληνικού κράτους.

 

Ούτε ως τέκτων τα κατάφερε

     Τα Ιόνια είναι αναμφίβολα η κοιτίδα τού ελλαδικού τεκτονισμού. Η περιοχή δεν βρέθηκε υπό τον οθωμανικό ζυγό και ταυτόχρονα η κατοχή της από ευρωπαϊκές δυνάμεις, με μόνη εξαίρεση την περίοδο τής ρωσικής κατοχής, συνέδεσε τα νησιά με τα τεκταινόμενα στην κεντρική Ευρώπη τη σημαντική περίοδο τού διαφωτισμού. Έτσι, ήταν φυσικό να μεταλαμπαδευθεί και στα Ιόνια ο τεκτονισμός σχετικά σύντομα μετά την εμφάνισή του στην ηπειρωτική Ευρώπη.

     Η δομή τού τεκτονισμού στα Επτάνησα τη χρονική περίοδο που μάς ενδιαφέρει, δηλαδή από το 1818, οπότε ο Σολωμός επέστρεψε σε ηλικία 20 ετών από την Ιταλία, έως το 1857, οπότε πέθανε, είχε ως εξής: 

     Στη Ζάκυνθο λειτουργούσε η στοά Fenice Risorta ως το 1820 και μετά την αναστολή εργασιών, από το 1832 ως το 1853. Στην Κέρκυρα η Γαληνοτάτη Μεγάλη Ανατολή  με τις στοές της λειτουργούσε από το 1816 ως το 1857 με αναστολή εργασιών κατά τη διάρκεια τής επανάστασης. Από το 1837 έως το 1876 λειτουργούσε επίσης στην Κέρκυρα η αγγλική στοά Πυθαγόρας 654. Τέλος, από το 1843 λειτουργούσε επίσης στην Κέρκυρα η στοά Φοίνιξ.

     Το 1814 άρχισε η περίοδος τής αγγλικής «προστασίας» των Ιονίων. Ταυτόχρονα, στις 14 Σεπτεμβρίου τής ίδιας χρονιάς ιδρύθηκε η Φιλική Εταιρεία και δρομολογήθηκαν τα γεγονότα, που οδήγησαν στην επανάσταση. Αυτά καθόρισαν τη δομή αλλά και τούς στόχους τού επτανησιακού τεκτονισμού για τα επόμενα χρόνια ως την ανεξαρτησία. Στο πλαίσιο τού πολιτικού απελευθερωτικού προσανατολισμού τού επτανησιακού τεκτονισμού φαίνεται, ότι ο κόμης Δ. Ρώμας, σεβάσμιος τής στοάς τής Κέρκυρας, έκρινε, ότι θα ήταν προσφορότερη η αποσύνδεση από το γαλλικό τεκτονισμό και η σύναψη σχέσεων με τον αγγλικό.

   

      Από την τεκτονική στοά τής Ζακύνθου διασώθηκαν τα ποιήματα τού Σολωμού. Το σύνολο τού αρχείου του περιήλθε μετά το θάνατό του, το 1857, στα χέρια τού φίλου του, τού κερκυραίου λόγιου και πολιτικού, Ιάκωβου Πολυλά. Μετά το θάνατο τού Πολυλά, το 1898, η κουνιάδα του, λαίδη Ρίγκλερ, απέστειλε στην τεκτονική στοά «Αστήρ τής Ανατολής» όσα φύλλα με στίχους βρήκε μαζί με μερικά χειρόγραφα τού Πολυλά.

 








Προσωπογραφία
τού
Dionisio Salamon 
(όπως ο ίδιος υπογράφει)
με την παλάμη στην καρδιά,
τυπική τεκτονική αναγνώριση
των δόκιμων,
δηλαδή των τεκτόνων
πρώτου βαθμού.
Μάλλον ούτε από τούς τέκτονες
κατόρθωσε να «αποφοιτήσει»
ο ονκηρός και μέθυσος
εθνικός ποιητής...

     Για την τεκτονική ιδιότητα τού Σολωμού έχουν γράψει πολλοί, τέκτονες και μη, όπως οι:

     - Γιάννης Δεμέτης, τέως διεθυντής τού Μουσείου Σολωμού στη Ζάκυνθο (Επτανησιακά Φύλλα, ΚΖ΄ 3-4, 2007).

     - Α. Μποτετζάγιας (Επτάνησος, φύλ. 171 και 172, 16 και 24 Δεκεμβρίου 1937).

     - Ντίνος Κονόμος (1957).

     - Παναγιώτης Μουζάκης, ο οποίος στην Έκθεση Πεπραγμένων τού Αστέρα τής Ανατολής (1902) αναφέρει το Σολωμό ως «τεκτονικό νεομύστη».

     - Ο τέκτονας Μαρτζώκης διαβεβαιώνει σε πρακτικό τού Αστέρα τής Ανατολής (1898), ότι ο Σολωμός ήταν τέκτονας.

     - Ο τέκτονας Καντιάνο Ρώμα προσφωνεί το Σολωμό «αδελφό».

     Άλλοι όμως, υποστηρίζουν, ότι ο Σολωμός δεν υπήρξε τέκτων. (Ανδρ. Ριζόπουλος: «Συναισθηματισμός και ιστορία ή ήταν ο Σολωμός τέκτονας;», Επτανησιακά φύλλα, τόμ. ΚΗ΄, 3-4, Ζάκυνθος, 2008). Το πιθανότερο είναι να προσεταιρίστηκε τούς τέκτονες, γι΄ αυτό υπάρχουν τόσες σχετικές μαρτυρίες, αλλά να έμεινε στην τάξη τού Δόκιμου ή να αποβλήθηκε απ΄ αυτούς εντελώς και ποτέ να μην κατόρθωσε να αναρριχηθεί στούς τεκτονικούς βαθμούς, καθ΄ ότι ανίκανος, οκνηρός και -κυρίως- μέθυσος.


Δεν γνώρισε ερωτικό χάδι γυναίκας

     Ο Σολωμός δεν παντρεύτηκε ούτε όμως, έχει αναφερθεί ποτέ κάποιος έρωτας ή κάποια σχέση του με γυναίκα. Οι βιογράφοι του τον δικαιολογούν, παρουσιάζοντας τον έρωτα δήθεν εμπόδιο στην τέχνη. Έτσι, εφευρέθηκε η κλασική μωρολογία, πως ο Σολωμός δεν έκανε έρωτα, για να κάνει ποίηση. Έτσι κι ο Ωριγένης «ευνούχισεν εαυτόν δια την βασιλείαν των ουρανών»...

     «Ο Σολωμός -λένε- δεν έκανε ερωτικά τραγούδια, πες από ντροπή, πές από σεβασμό στην Ποίηση! Κακομοίρα Τέχνη όλων των μεγάλων εποχών κι όλων των μεγάλων ηρώων τού Καλού! Τι έχεις να τραβάς, όταν αυτοί, που σε εξηγούν από το ύψος τής χωριατοσύνης τους, δεν είναι ούτε καλλιτέχνες ούτε κριτικοί, μα “νοικοκυραίοι”, όπως κι οι ίδιοι ομολογούν με άξια των σκοπών τους πολιτική ειλικρίνεια». (Κώστα Βάρναλη: «Ο Σολωμός χωρίς μεταφυσική», έκδ. Κέδρος, Αθήνα, 2000).

     Οι επιστολές τού Σολωμού από την Ιταλία προς τη μητέρα του ξεχειλίζουν από τρυφερότητα, θερμότητα και υπέρμετρη αγάπη. Ακόμα και στην αρχή τής ενήλικης ζωής, δεκαοκτάχρονος ων, έχει αγωνία μη χάσει την αγάπη της και νιώθει ζήλια προς τον μικρότερο αδελφό του, Δημήτριο, που ζει με τη μητέρα του (Σολωμού Διονυσίου, Άπαντα, Αλληλογραφία, τόμ. 3ος, επιμ. Λίνου Πολίτη, έκδ. Ίκαρος, 1991, σελ. 50).

     «Πολυαγαπημένη μου μητέρα, επιτέλους, ύστερ΄ από τέσσερα και παραπάνω χρόνια, που λαχταρούσα να λάβω γράμμα σου, μού ήρθαν δύο, το ένα πάνω στ΄ άλλο· τα  ΄βρεξα, πίστεψέ με, με τα πιο θερμά μου δάκρυα... Νοιώθω το φως μου ν΄ αδυνατίζει κάπως· ω Θεέ μου, δε θα ΄θελα να φτάσω σε θέση να μην μπορώ πια να σε ξαναδώ...»

    Όπως αναφέρει και ο Θ. Δ. Φραγκόπουλος, «από το έργο τού Σολωμού απουσιάζει τελείως ο πατέρας. Δεν υπάρχει πουθενά, ούτε ως ένδειξη, ούτε ως σκιά. Ακόμη και η έννοια “πατέρας” στην ποίηση τού Σολωμού δεν είναι θετικά, αλλά αρνητικά φορτισμένη». (Θ. Δ. Φραγκόπουλου: «Έξι παράγραφοι για τον Σολωμό», στο περ. Τετράδια Ευθύνης, 1984, τ.22, σελ. 107). Στο ποίημα «Λάμπρος», για παράδειγμα, ο πατέρας παρουσιάζεται βρεφοκτόνος και αιμομίκτης.

     Η απουσία πατρικού προτύπου πυροδοτεί σκέψεις και ενέργειες, οι οποίες, στην περίπτωση των καλλιτεχνών, μετασχηματίζονται σε δημιουργία έργων με εξιδανίκευση γυναικείων μορφών, καθώς και απώθηση ή εχθρικότητα απέναντι στα ανδρικά πρότυπα.

   

     Η απουσία πατρικού προτύπου στο Σολωμό καθόρισε και την κοινωνική συμπεριφορά του μέσα από τις άλυτες ψυχοσυγκρούσεις, που στοίχειωναν την πραγματική και ιδεατή ζωή του. Ο Παλαμάς αναφέρει, ότι μετά την επιστροφή του από την Ιταλία στη Ζάκυνθο, βίωνε τις αντιφάσεις τού χαρακτήρα του κι ότι «ακόμα και κάτω από την ωριμότερη τούτη περίοδο τής φαντασίας του, πάντα κρύβεται ο ζακυθινός τύπος, ο απαλός και κάπως θηλυκότροπος αισθηματίας, ο κιθαριστής και αυτοσχεδιαστής» (Παλαμάς Κωστής, ό.π. σελ. 74).

     Έχει γίνει συσχέτιση ομοιοτήτων τής προσωπικής, οικογενειακής ζωής και καλλιτεχνικής δημιουργίας ανάμεσα στον Λεονάρντο Ντα Βίντσι και στο Διονύσιο Σολωμό. Ο Ντα Βίντσι ήταν νόθος γιος ενός φλωρεντινού συμβολαιογράφου και μιας χωριατοπούλας. Ο μικρός Λεονάρντο αποχωρίστηκε τη μητέρα του κι έζησε με τον παππού του και τον θείο του. Όπως αναφέρει η Ευτυχία Καλλιτεράκη «πολύ λίγα γνωρίζουμε για την ερωτική ζωή τού Ντα Βίντσι και τού Σολωμού και ότι σύμφωνα με τις πηγές που υπάρχουν φαίνεται, ότι κανένας από τους δύο δεν γνώρισε ερωτικό χάδι γυναίκας». (Καλλιτεράκη Ευτυχία: «Διονύσιος Σολωμός, μιά ψυχαναλυτική προσέγγιση», έκδ. Γαβριηλίδης, 2005, σελ. 27).

   

     Στη διάσημη μελέτη τού Φρόυντ για τον Ντα Βίντσι γράφεται μεταξύ άλλων: «Οι μεταθέσεις, που γίνονται από τις ενστικτώδεις δυνάμεις πάνω στις διάφορες μορφές δημιουργίας, δεν μπορούν να πραγματοποιηθούν χωρίς ψυχικό κόστος. Το παράδειγμα τού Λεονάρντο Ντα Βίντσι μάς δείχνει πόσο πρέπει να μελετήσουμε πάνω σ΄ αυτή τη μεταστροφή». (Sigmund Freud: «Leonardo da Vinci and a memory of his childhood», Vol. XI, The standard edition, 1957). Επίσης ο Φρόυντ αναφέρει, ότι η καθήλωση ενός άρρενα στη μητέρα διαμορφώνει έναν ορισμένου τύπου ναρκισσισμό, ο οποίος μέσω της λιβιδινικής παθητικότητας οδηγεί τον καλλιτέχνη στην αγωνιώδη αναζήτηση μιας τελειότητας, «μιας τελειότητας, που κάθε φορά αποθαρρυμένος πίστευε, ότι δεν θα μπορούσε να την απεικονίσει», μένοντας έτσι στην «απαραίτητη απόσταση, που κρατάει τον καλλιτέχνη ένθεν τού ιδανικού σχεδίου του». Με βάση αυτή την ερμηνεία τού Φρόυντ, μπορούμε να κατανοήσουμε τούς βαθύτερους λόγους, για τούς οποίους ο Σολωμός δεν μπορούσε να ολοκληρώνει τα ποιήματά του, τα οποία άφηνε ημιτελή.

     Η ψυχαναλύτρια Ντολτό υποστηρίζει, ότι όταν το αγόρι δεν ταυτίζεται με τον πατέρα και το φύλο του. η γονιμότητα και η συμβολική διάσταση τής πατρότητας (και τής μητρότητας αντίστοιχα), μη μπορώντας να πραγματωθούν στο επίπεδο τής γεννητικής λειτουργίας, βρίσκουν διέξοδο μέσα από τη γλώσσα, τον πολιτισμό και την τέχνη». (Ντολτό Φρανσουάζ: «Σεμινάριο ψυχανάλυσης παιδιών», τόμ. Α΄, Εστία, Αθήνα, 1989, σελ. 82).

     Η μη ύπαρξη ετερόφυλων ερωτικών σχέσεων πυροδότησαν μια τάση μοναξιάς στο Σολωμό, ο οποίος υπήρξε ένα βαθιά μοναχικό άτομο. Αυτό φαίνεται, πέρα από τον τρόπο τής ζωής του, και από τις επιστολές προς φιλικά και συγγενικά του πρόσωπα. Όπως αναφέρει ο Βοwlby, «η μοναξιά είναι μια αντίδραση στην απουσία των σημαντικών άλλων» στη διάρκεια της παιδικής ζωής. (J. Bowlby, «Affectional bonds: Their nature and origin», στο R.S. Weiss (Ed,), Loneliness: The experience of emotional and social isolation (σελ. 38-52). Cambridge, MA:MIT Press).

   

     Ο Δημήτριος Μωραίτης, ο οποίος υπήρξε εκφραστής των ιδεών τού Άντλερ στην Ελλάδα τού μεσοπολέμου, υποστηρίζει, ότι στο Διονύσιο Σολωμό δημιουργήθηκε το «συναίσθημα τής μειονεκτικότητος», λόγω τού ότι υπήρξε νόθο τέκνο τού κόμη Σολωμού και λόγω πιθανής σωματικής ή ψυχικής σεξουαλικής ανικανότητας. Λόγω των ανωτέρω, θεωρεί, ότι η ποιητική δημιουργία χρησίμευσε ως μέσο, με το οποίο ο Σολωμός προσπάθησε να αναπληρώσει όλες τις μειονεξίες του. (Μωραΐτης Γ. Δημήτριος: «Ο ποιητής Σολωμός και το έργον του (από ψυχολογικής απόψεως)», Τυπογραφείον Γ.Η. Καλλέργη, Αθήνα, 1932, σελ. 29). (Δρ Γιάννης Παπαδάτος,  ψυχίατρος - καθηγητής τού Πανεπιστημίου Αθηνών: «Ψυχολογικές αντιθέσεις και ποιητική δημιουργία στο Σολωμό», περ. Διαβάζω, Ιούνιος 2007).

     Ο Σολωμός, λόγω των άλυτων ενδοψυχικών του συγκρούσεων, των οικογενειακών, κοινωνικών και πολιτιστικών αντιφάσεων, κατέφυγε στη σφαίρα τής φαντασίας και στην εξιδανίκευση τής τέχνης και των γυναικείων μορφών, με τις οποίες δίνεται η εντύπωση, ότι συνταυτίζεται μερικές φορές. Έγραψε για την Αγνώριστη, την Ξανθούλα, την Ανθούλα κ.λπ.. Ιδιαίτερα η δικαστική διένεξη με τη μητέρα του, που θα εξετάσουμε παρακάτω, τραυμάτισε ανεπανόρθωτα το γυναικείο είδωλο, που είχε δημιουργήσει στη φαντασία του και ουδέποτε συνήλθε από αυτό το πλήγμα.

       

     ...Μέσα στα στήθια σου τ΄ ακούς, καλέ, να λαχταρίζει...

     ...κατά τον κάτασπρο λαιμό, που λάμπει ωσάν τον κύκνο,
       κατά το στήθος το πλατύ και το ξανθό κεφάλι,
       έτσι κι ο νιος ελεύτερος, μ΄ όλες τες δύναμές του,
       τής φύσης από τσ΄ όμορφες και δυνατές αγκάλες,
       οπού τον εγλυκόσφιγγε και τού γλυκομιλούσε,
       ευτύς ενώνει στο λευκό γυμνό κορμί π΄ αστράφτει,
       την τέχνη τού κολυμπιστή και την ορμή τής μάχης.
       Πριν πάψ΄ η μεγαλόψυχη πνοή χαρά γεμίζει:                
       Άστραψε φως κι εγνώρισεν ο νιος τον εαυτό του...

      Όμορφε ξένε και καλέ και στον ανθό τής νειότης...

     ...που ποτέ κανείς δε θα το μάθει...

Από το ποίημα

τού Δ. Σολωμού: «Ο Πόρφυρας».  

      «Όμορφε ξένε... που ποτέ κανείς δε θα το μάθει...» κ.λπ.. Αποσπάσματα από τον «Πόρφυρα», που, σύμφωνα με πληροφορίες που διέσωσε ο Πολυλάς, αναφέρεται σε έναν άγγλο στρατιώτη, που κατασπαράχτηκε σπό έναν πόρφυρα (έτσι λέγανε στα παληά κερκυραϊκά το σκυλόψαρο). Ο τελευταίος στίχος βρέθηκε σε χειρόγραφο τής μασονικής στοάς τής Ζακύνθου, όπου η γυναικαδελφή τού Πολυλά είχε πάει τα ποιήματα τού Σολωμού μετά το θάνατο και των δύο.

     

     Ανεξάρτητα από την προσπάθεια ψυχολογικής ερμηνείας τής μη ετεροφυλόφιλης ερωτικής ζωής τού Σολωμού, υπάρχει μια ακόμη σημαντικότατη παράμετρος, την οποία παραβλέπουν εντελώς οι βιογράφοι του και που είναι μάλιστα κοινή και στον Λεονάρντο Ντα Βίντσι: Ο Ντα Βίντσι σε ηλικία 15 ετών ήταν μαθητευόμενος στο εργαστήριο ενός ομοφυλόφιλου γλύπτη στη Φλωρεντία, τού δε Σολωμού οι δάσκαλοι ήταν ιερωμένοι, ειδικά δε ο ιταλός καθολικός ιερέας, Ντε Ρόσσι, ήταν αυτός, που όταν ο Διονύσιος ήταν δέκα ετών, όπως είδαμε προηγουμένως, τον συνόδευσε στην Ιταλία...

 

 

Τέλος τού Β΄ μέρους τού άρθρου.

Διαβάστε το Γ΄ μέρος  κάνοντας κλικ εδώ.

ΓΡΑΨΤΕ ΤΟ ΜΗΝΥΜΑ ΣΑΣ