ΤΖΙΒΑΕΡΙ

Η Τουρκορωμιοσύνη
μοιρολογεί τις Καρυάτιδες
στα Αραβοτουρκικά


IMAGE DESCRIPTIONΠρόσφατα, στη γνωστή αίθουσα του Βρετανικού Μουσείου, παίχθηκε ακόμη μία παραλλαγή της καθιερωμένης πλέον θρηνητικής τελετουργίας του ελληνικού εθνικισμού, βασισμένη και αυτή στην ηδονή του θρήνου για τον ακρωτηριασμό και τη χαμένη μας πληρότητα της απόλαυσης του αρχαϊκού αντικειμένου. Με ρίγη συγκίνησης, τα ηλεκτρονικά μέσα έσπευσαν να μας ενημερώσουν ότι «Κρητικοί μαθητές τραγούδησαν το Τζιβαέρι μπροστά στην ‘ξενιτεμένη’ Καρυάτιδα στο Βρετανικό Μουσείο».

Σε κανέναν δεν φάνηκε να κάνει εντύπωση η επιλογή του συγκεκριμένου τραγουδιού. Μάλλον όλοι το θεώρησαν απολύτως αρμόζον για αυτό το ιδιόμορφο χατζηλίκι-προσκύνημα στο κομμένο μέλος του υψηλού αντικειμένου του ελληνισμού, αφού αποτελεί ένα τραγούδι νοσταλγίας στο οποίο μία μητέρα εκφράζει τη λύπη της για το παιδί της που βρίσκεται στην ξενιτιά. Σε κάποια ρεπορτάζ μάλιστα το τραγούδι αναφέρθηκε ως «μοιρολόι» (όρος που φυσικά παραπέμπει σε κάποιον θάνατο).

Το να υιοθετούν Κρητικοί έφηβοι τη θέση του γονιού σε σχέση με την ξενιτεμένη Αθηναία την οποία αναπαριστά το άγαλμα, είναι ήδη κάπως παράδοξο. Αν αυτό που δικαιολογεί τη χειρονομία αυτή είναι η προσφυγή στην αρχαία μυθολογία, αν μη τι άλλο η βασική αναφορά που βρίσκουμε εκεί για τις σχέσεις Αθήνας και Κρήτης είναι η αφήγηση της κατάκτησης της πρώτης από τη δεύτερη, και της ετήσιας καταβολής ενός φόρου υποτέλειας που συνίστατο σε ανθρώπινη σάρκα: οι Αθηναίοι είχαν αναλάβει την υποχρέωση να στέλνουν κάθε εννιά χρόνια στην Κρήτη επτά νέους και επτά νέες, για να τους κατασπαράζει ο Μινώταυρος μέσα στην κατάλληλη αίθουσα του Λαβυρίνθου. Η καταβολή αυτού του φόρου τερματίστηκε όταν αυτό το καθιερωμένο υπερπόντιο ταξίδι προσκυνήματος το έκανε ο Θησέας, με τα γνωστά αποτελέσματα.

Ένα άλλο, λιγότερο αρχαίο και λιγότερο μυθολογικό παράδοξο, όμως, είναι ότι η λέξη που αποτελεί τον τίτλο του «μοιρολογιού» αυτού, όπως ίσως θα έπρεπε να γνωρίζουν οι σπουδαστές της Σχολής Ξένων Γλωσσών ή τουλάχιστον η ιδιοκτήτριά της και πρόεδρος του Πολιτιστικού Συλλόγου Γουβών που διοργάνωσε την εκδρομή και την περφόρμανς, δεν έχει σχέση με την κλασική, ούτε με την προκλασική αρχαιότητα, αλλά είναι αραβοτουρκικής προελεύσεως.

Το wiktionary δίνει την εξής ετυμολογία:

τζιβαέρι < τουρκική cevahir < αραβική جواهر (jawāhir), πληθυντικός του جوهر (jawhar).


Στην μουσικοθεατρική αυτή θρηνωδία, λοιπόν, η νέα Αθηναία που έχει αποσταλεί στο Λονδίνο και που η απώλειά της κάνει τους νέους και τις νέες από την Κρήτη να αισθάνονται ταπεινωτική υποτέλεια στη Βρετανία, και στη βάση αυτή να ταυτίζονται με τους άλλοτε εχθρούς της πατρίδας τους, αναγορεύεται σε ελλείπον πολύτιμο πετράδι· για να εκφραστεί μια διαμαρτυρία απέναντι στην ευρωκεντρική αποικιοκρατία, επιλέγεται ένας όρος ασιατικός, παρμένος από τους πολιτισμούς της Ανατολής.

Είναι μία παραδοσιακή διαπίστωση ότι όσες τέτοιες λέξεις έχουν περάσει στα ελληνικά, χρησιμοποιούνται συνήθως με υποτιμητική ή πάντως πεζή-επιφανειακή σημασία (π.χ. αλάνι, σακάτης, τσαχπίνα κ.λπ.). Αυτή εδώ η χρήση αποτελεί ίσως ένα αντι-παράδειγμα: όταν οι Κρητικοί νέοι και νέες, ή λιγότερο νέες, χρειάστηκαν ένα εργαλείο που να εκφράζει έναν έντονο και βαθύ συμβολισμό, επέλεξαν το τζεβαχίρ· όχι το κόσμημα ή έστω το συγγενικό ζαφείρι, για τα οποία άλλωστε δεν υπάρχουν καν τραγούδια που να μπορούν να εκφράσουν τόσο αποτελεσματικά και συμπυκνωμένα μια συναισθηματική φόρτιση.



Σημείωση:
Το παραπάνω κείμενο δημοσιεύτηκε επίσης
στο blog του συγγραφέα Nomadic universality.
με τίτλο: «Οι Καρυάτιδες είναι αραβοτουρκικές».
Ο τίτλος, οι υπότιτλοι και η εικονογράφηση
έγιναν με μέριμνα της «Ελεύθερης Έρευνας».



Ο Άκης Γαβριηλίδης γεννήθηκε το 1964 στη Θεσσαλονίκη.
Έχει ολοκληρώσει διδακτορικό στη Φιλοσοφία του Δικαίου (ΑΠΘ) και μεταδιδακτορική έρευνα στην Πολιτική Ανθρωπολογία (ΠΑΜΑΚ).
Από το 1995 ζει στις Βρυξέλλες, όπου απασχολείται επαγγελματικά ως μεταφραστής και ερασιτεχνικά ως ραδιοφωνικός παραγωγός.
Πολυάριθμα πρωτότυπα κείμενα και μεταφράσεις του έχουν δημοσιευθεί σε έντυπα διαφόρων χωρών, καθώς και στο Διαδίκτυο (ιδίως στο μπλογκ nomadicuniversality).
Έχει εκδώσει επτά βιβλία στα ελληνικά και ένα στα αγγλικά για θέματα όπως η νεκροφιλία του πατριωτισμού, ο ελληνικός εμφύλιος, ο Άκης Πάνου, ο Μπίλλυ Ουάιλντερ, οι Πόντιοι και η οικονομικοπολιτική κρίση.

ΓΡΑΨΤΕ ΤΟ ΜΗΝΥΜΑ ΣΑΣ


9 ΣΧΟΛΙΑ

  • Ανώνυμος 48496

    23 Φεβ 2020

    Ρωτώ την Χριστίνα Μαρτίνη πώς θα νιώθει μια γυναίκα που φοράει αυτά τα στιβάνια. «Δυνατή! Μεταμορφώνεται σε μια αμαζόνα της πόλης». Είναι γεγονός ότι η φιλοσοφία και το DNA των Ancient Greek Sandals βασίζεται στη χρήση και αναβίωση παραδοσιακών τεχνικών «έτσι ώστε να κατασκευαστεί κάτι μοντέρνο που να καλύπτει τις ανάγκες του σήμερα».
    https://www.iefimerida.gr/ellada/ancient-greek-sandals-kritika-stibania-gynaikes
    XD

  • Ανώνυμος 48492

    22 Φεβ 2020

    Η Washington Post παίρνει θέση υπέρ της επιστροφής των Γλυπτών του Παρθενώνα: «Η φύλαξή τους ανήκει στην Ελλάδα»
    https://www.iefimerida.gr/ellada/washington-post-ellada-epistrofi-glypton-parthenona

    Ποια φύλαξη βρε κουτόφραγκοι. Πάει τα ΄παιξαν στην Washington Post.

  • Ανώνυμος 48491

    22 Φεβ 2020

    "Συνάντηση Μενδώνη με Αιγύπτιο υπουργό Τουρισμού -Υπέγραψαν συμφωνία για πολιτιστικά αγαθά"
    https://www.iefimerida.gr/politismos/tet-tet-mendoni-me-aigyptio-ypoyrgo-toyrismoy

    Σφύζει από πολιτιστικά αγαθά και πολιτισμό η ρωμιοσύνη!

  • Ανώνυμος 48483

    20 Φεβ 2020

    «Σε μερικές χώρες που πηγαίνω, βλέπω σπίτια που είναι σχεδόν ερείπια. Απλώς καταρρέουν. Ρωτάω γιατί γίνεται αυτό. Επειδή οι νόμοι που έχουν ψηφισθεί, δεν επιτρέπουν την αύξηση των ενοικίων από τη μια και από την άλλη απαγορεύουν την έξωση εκείνων που γενικά δεν πληρώνουν. Και όλα καταρρέουν» απάντησε ο Ρώσος πρόεδρος και πρόσθεσε: «Φυσικά έχετε δίκιο, έχουμε πολλά προβλήματα στον κοινωνικό τομέα τα οποία το κράτος πρέπει να λύσει».
    https://www.iefimerida.gr/kosmos/gynaika-sti-rosia-se-poytin-pos-zeis-me-160-eyro-mina

    Εδώ έχει δίκιο ο πρόεδρος.

  • Ανώνυμος 48482

    20 Φεβ 2020

    Αυτές οι επιθέσεις ήταν η αληθινή έκφραση του εγωισμού μας που ψάχνει την ευχαρίστήση μέσα από την επίθεση στο υπάρχον που σιχαινόμαστε. Σπέρνουμε το χάος και τον τρόμο στην κοινωνία-φυλακή του πολιτισμού καταστρέφοντας, έστω για λίγο, την κανονικότητα. Να είστε σίγουροι πως θα επιστρέψουμε….»
    https://www.iefimerida.gr/ellada/omada-trelon-mideniston-eythyni-empristikes-epitheseis-athina
    Εμείς οι βλάχοι όπως λάχει..

  • Ανώνυμος 48478

    19 Φεβ 2020

    @48477
    Υιοθέτησε αυτό: η βλακεία που (μαλα)δέρνει τους ρωμιούς είναι ιστορικό γεγονός.
    (Καλό;)

    Για να ανεβούμε λίγο:
    https://www.youtube.com/watch?v=LAr6oAKieHk

  • Ανώνυμος 48477

    19 Φεβ 2020

    48475,
    συμφωνώ με το πνεύμα στο σχόλιο σου, αλλά έχεις κάποιες παραπομπές για το παράδειγμα με τον Παπαδιαμάντη, που να το πιστοποιούν σαν ιστορικό γεγονός; Πριν το υιοθετήσω, θέλω να είμαι σίγουρος.

  • Ανώνυμος 48476

    19 Φεβ 2020

    Στο μεταξύ τέλος τα flash games, αλλά:
    https://www.tanea.gr/2020/02/12/lifearts/web-side-stories/to-flash-pethainei-alla-38-000-paixnidia-sothikan/

  • Ανώνυμος 48475

    18 Φεβ 2020

    Ντάξει, πού είναι το παράξενο.

    "Είμαστε του Παπαδιαμάντη. Ο Παπαδιαμάντης είχε πάει ταξίδι στην Αθήνα από τη Σκιάθο και γυρίζοντας με ένα μεγάλο καΐκι και περνώντας από τον ναό του Ποσειδώνα στο Σούνιο, βγήκε έξω να τον θαυμάσει και βλέπει τον ναό του Ποσειδώνα κάνει τον σταυρό του και λέει: «Γκιουλ», που σημαίνει ωραίο στα τούρκικα. Αυτή είναι η Ελλάδα. Να θαυμάζεις τον ναό του Ποσειδώνα, να κάνεις το σήμα του σταυρού και να αναφωνείς στα τούρκικα."
    https://www.tovima.gr/2015/06/11/afieromata/g-mpezos-oloi-eimaste-ligo-pasok/

    Τιμής ένεκεν το σχόλιο 48443 εδώ:
    https://www.freeinquiry.gr/articles/vivliokrisia/proletarioi-olon-ton-xoron-me-sygxoreite/4613.html

    Ο Άκης είτε είναι πολύ πίσω, είτε πετάγεται πού και πού να αναρτήσει κάνα προοδευτικό προκειμένου να συγκαλύψει τις κομμουνιστικές παλαβομάρες.