ΚΟΣΜΟΛΟΓΙΑ
ΚΑΙ ΚΟΣΜΙΚΗ ΔΙΚΑΙΟΣΥΝΗ
ΣΤΗΝ ΑΡΧΑΙΑ
ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΔΙΑΝΟΗΣΗ

Αναξίμανδρος

Συγγραφέας: Θεόφιλος Βέικος

Η μυθική παράδοση δεν παρείχε καμμιά σίγουρη εγγύηση για την τάξη του κόσμου. Ενώ ο Ησίοδος είχε κηρύξει την καθησυχαστική πίστη, ότι ο Δίας αντιπροσωπεύει την ύψιστη δικαιοσύνη, ο ίδιος ο ύψιστος θεὸς, καθώς και τα όργανά του, είχαν τη δύναμη και το δικαίωμα να διαπράττουν αδικίες και αυθαιρεσίες στο έργο της διοίκησης του κόσμου. Για το Δία δεν ήταν παράνομο να επεμβαίνει στην τάξη του κόσμου και να κάνει, ώστε μέρα μεσημέρι να κρυφτεί το φως του ήλιου και να γίνει νύχτα (Αρχίλ. fr. 74). Πράγματι, μια έκλειψη τού Ήλιου αντιμετωπιζόταν όχι ως αυθαιρεσία τού Δία, αλλά ως ένα φαινόμενο, που προκαλεί δέος και που προοιωνίζει για τους ανθρώπους συμφορές (Αρχίλ. fr. 74,4 κ.ε. Πίνδ. Παι. ΙΧ, 1 κ.ε).

Ήδη στον Όμηρο παρουσιάζονται ορισμένα στοιχεία, που δείχνουν, ότι μια θεότητα ήταν σε θέση να αναστείλει τη φυσική τάξη σύμφωνα με τη βουλή της: η Ήρα επεμβαίνει στη λειτουργία τής φύσης και αναιρεί αυθαίρετα την τάξη τού χρόνου κάνοντας τον Ήλιο να δύσει, παρά τη θέλησή του, πριν από την καθορισμένη ώρα (Σ 239). H Αθηνά επεμβαίνει επίσης αυθαίρετα και δεν επιτρέπει την κανονική είσοδο τής μέρας, παρατείνοντας έτσι παράνομα τη διάρκεια τής νύχτας (ψ 241). Άλλοτε πάλι, η νύχτα έρχεται εντελώς ξαφνικά (Θ 485). Στο μύθο μάλιστα τού Θυέστη, παρουσιάζεται το παράδοξο φαινόμενο τής αντιστροφής τής πορείας τού Ήλιου: ο Ατρέας θα γινόταν βασιλιάς αν ο Ήλιος ακολουθούσε ποτέ στον ουρανό αντίθετη πορεία. Πραγματικά, κάποτε ο  Ήλιος έδυσε προς ανατολάς και ο Ατρέας έδιωξε τον Θυέστη κι έγινε βασιλιάς (Απολλόδ. Επιτ. ΙΙ, 10-12). Όταν πάλι γεννιόταν η Αθηνά, ασυνήθιστα φαινόμενα συνέβαιναν στη φύση (Ομ. Ύμν. εις Αθην., 28, 9 κ.ε.)


Τα παραδείγματα αυτά δείχνουν, ότι η παραδομένη θρησκεία δεν παρείχε καμμιά βάσιμη εγγύηση για μια ενιαία τάξη τού κόσμου. Αυτό οφείλεται ίσως στον πολυθεϊστικό της χαρακτηρα, που δεν συμβιβαζόταν με την ιδέα
ενός φυσικού νόμου. Πέρα απ΄αυτό, είναι φυσικό να σκεφτόμαστε, ότι ο έλληνας τής αρχαϊκής εποχής ζούσε, βέβαια, καθημερινά και συνηθισμένα γεγονότα και φαινόμενα, που δεν ήταν σε θέση να τα αναγάγει σε μια κοινή αρχή ή να δει κάτω απ΄αυτά την ενέργεια ενός κοινού παράγοντα, αλλά πιο έντονα ζούσε τα ασυνήθιστα φαινόμενα, κι αυτά είναι, που κέντριζαν και  διέγειραν τη σκέψη του. Μια έκλειψη Ηλίου λ.χ. θα ήταν δυνατό να σημαίνει, ότι η φυσική τάξη διασαλεύτηκε, αλλά πιο εύκολο και βολικό ήταν να θεωρηθεί ως ένα σημάδι τής θέλησης ή τής νέμεσης των θεών. Το ίδιο συνέβαινε με την αρρώστεια, που αποτελεί πάντοτε για τον καθένα μια προσωπική οδυνηρή εμπειρία μιας ατασθαλίας τής φύσης μέσα μας. Ιδιαίτερη αίσθηση θα είχε η περίπτωση μιας επιδημίας, κατα την οποία πολλοὶ άνθρωποι μιας περιοχής πέθαιναν σε σύντομο χρονικό διάστημα από την ίδια αρρώστεια. Καθόλου παράξενο να αποδίδονται τέτοια ασυνήθιστα φαινόμενα σε θεϊκή ενέργεια.

Ενάντια σ' αυτό ακριβώς το βασίλειο, όπου οι θεοί κυριαρχούν αυθαίρετα πάνω σ' όλα και είναι σε θέση να διαταράσσουν κατά βούληση τη φυσική τάξη, ορθώνεται η τολμηρή και επαναστατική σύλληψη τού Αναξιμάνδρου, που απαλλάσσει τον κόσμο από τις ατασθαλίες, αυθαιρεσίες και αταξίες των θεών και θέτει τη λειτουργία του κάτω από όρους δικαιοσύνης, η οποία αναδίδεται μέσα από την ίδια τη δομή του.

Ο μιλήσιος φιλόσοφος οργανώνει τη σκέψη του μέσα σ' ένα καθαρά κοσμολογικὸ χώρο και μελετά τη λειτουργία τού κόσμου κάνοντας παρατηρήσεις σε συγκεκριμένα φυσικά φαινόμενα. (Αποσπάσματα από τα Προλεγόμενα τού βιβλίου).

Ο συγγραφέας, Θεόφιλος Βέικος (1936-1995), ήταν διδάκτορας τής φιλοσοφίας, καθηγητής στο πανεπιστήμιο Ιωαννίνων. Ερευνητής τής αρχαίας ελληνικής φιλοσοφίας, είχε ασχοληθεί ήδη από τη διδακτορική του διατριβή με τη φιλοσοφία τού Ηράκλειτου. Επίσης η διατριβή του για την υφηγεσία είχε ως αντικείμενο τον Αναξίμανδρο. Μια από τις πιο σημαντικές εργασίες του ήταν Οι προσωκρατικοί. Αξίζει επίσης να αναφερθεί η εργασία του για το πρόβλημα των μαθηματικών αντινομιών στον Καντ, καθώς και το σημαντικό βιβλίο του για την Αναλυτική Φιλοσοφία. Και τα δυο αυτά έργα μαρτυρούν την εξοικείωση τού συγγραφέα με την ευρωπαϊκή σκέψη. Κοινωνικά ευαίσθητος στοχαστής ο Βέικος είχε δημοσιεύσει επίσης βιβλία για άμεσα κοινωνικά θέματα, όπως το Φιλοσοφία και πολιτική και το Ειρήνη και πόλεμος, καθώς και επί μέρους εργασίες σε περιοδικά και συλλογικούς τόμους.

126 σελίδες, αρχείο μορφής pdf, 15,12 ΜΒ.

Κατεβάστε δωρεάν ολόκληρο το βιβλίο κάνοντας κλικ εδώ.



ΓΡΑΨΤΕ ΤΟ ΜΗΝΥΜΑ ΣΑΣ


10 ΣΧΟΛΙΑ

  • Ανώνυμος 46231

    12 Οκτ 2018

    Αυτή η τάξη του κόσμου, η εσωτερική του νομοτέλεια, με τους αναπόσπαστους  από αυτήν νόμους, δηλαδή με το ρυθμό της, είναι ο αιώνιος Λόγος του κόσμου.
    Η μεταβολή και εναλλαγή του Όντος γίνεται με βάση αλάνθαστους νόμους και βεβαιότητες, με συμμετρία και τάξη, με συνέπεια και αλληλουχία, που αποτελεί τη δικαίωση του γίγνεσθαι. Η πάλη των στοιχείων αποτελεί την ακρότατη δικαιοσύνη και διέπεται από τον Κοσμογονικό Νόμο, από το Λόγο, από τη μία και μοναδική Ποιότητα, που «εθέλει και ουκ εθέλει λέγεσθαι Ζηνός Όνομα».
    Ο Ηράκλειτος πρέσβευε, ότι κατά τη λειτουργία μιάς Πολιτείας πρέπει να υπάρχει απόλυτος σεβασμός στους νόμους. («Μάχεσθαι χρή τον δήμον υπέρ του νόμου όκωσπερ τείχεος», δηλαδή ο λαός πρέπει να μάχεται υπέρ του νόμου, όπως όταν υπερασπίζεται τα τείχη της πόλης κατά την προσβολή από τους εχθρούς). Ήταν ο πρώτος αρχαίος φιλόσοφος, που επιχείρησε να αναμορφώσει την αρχαία πολιτική ζωή με τη βοήθεια της φιλοσοφικής γνώσης. Όπως μέσα στη φύση επικρατεί ο αιώνιος νόμος, έτσι και μέσα στην πολιτεία πρέπει να επικρατεί ο άκαμπτος ηθικός νόμος.
    Διότι όλοι οι ανθρώπινοι νόμοι τρέφονται από ένα νόμο, του θείου, γιατί αυτός κυριαρχεί τόσο, όσο θέλει, και φθάνει παντού και επι­κρατεί όλων.
    https://www.freeinquiry.gr/single-post.php?id=997

    Τα αποσπάσματα μιλάνε από μόνα τους. Άλλες εποχές τότε. Συγκρουσιακές, εξτρεμιστικές, ακραία πατριαρχικές. Άγνωστες έννοιες σε αυτούς τους φανατικούς του θείου νόμου και της κοινωνικής ηθικής η ανεκτικότητα ή η συμπόνια ή η καλή προαίρεση.

  • Ανώνυμος 46230

    12 Οκτ 2018

    Σύμφωνα όμως με το μνημειώδες έργο του Taylor όπου αναλύεται διεξοδικά η Ελεατική φιλοσοφία του Παρμενίδη, αυτός θεωρείται μονιστής, αφού το "Είναι" μόνο υπάρχει ενώ το μη είναι ευρίσκεται στην απόλυτη ανυπαρξία και ως εκ τούτου δεν υπάρχει. Για τον Παρμενίδη , λοιπόν, αυτός ο ιδιόρυθμος μονισμός αποτελεί μείζον σημείο της φιλοσοφίας του, αφού αυτός ουσιαστικά αναιρεί κάθε πιθανότητα αλλαγής του κόσμου. Πώς θα ήταν (κατά τον Παρμενίδη) δυνατόν να υπάρξει μεταβολή από το "Είναι" στο τίποτα; Άρα καμμία αλλαγή δεν υπάρχει.
    https://el.wikipedia.org/wiki/Παρμενίδης

    Η απάντηση στο πώς είναι δυνατόν να υπάρξει μεταβολή από το είναι στο μη-είναι, είναι ότι αυτά τα δύο είναι συμπληρωματικά και άρα συνεχώς δημιουργούν το ένα το άλλο. Αντ' αυτού όμως ο ίσως ευφυέστερος των προσωκρατικών, αλλά ακραιφνής μπουρδολόγος Παρμενίδης, επέλεξε να μην δεχτεί το μη-είναι, κάτι που αναγκαστικά συνεπάγεται την απουσία αλλαγής!

    Οι προσωκρατικοί πρωτίστως ήταν πολιτικοί νομοθέτες και ηθικολόγοι και όχι πανθειστές, αποκρυφιστές, μαθηματικοί, αστρονόμοι και διάφορα άλλα. Και μάλιστα μιλάμε για εξαιρετικά ακραίους μπουρδολόγους και φανατικούς, που ήθελαν να επιβάλλουν τις δικές τους αρχές στην κοινωνία, απόρροια του άκαμπτου πατριαρχικού τρόπου σκέψης. Ως εκ τούτου η νιτσεική άποψη που μιλάει για οπισθοδρόμηση της αρχαίας ελληνικής φιλοσοφίας από τη φυσική φιλοσοφία των προσωκρατικών στην ηθικολογία των μεταγενέστερων δεν ευσταθεί. Πρόκειται για φυσιολογική συνέχεια, παρά οπισθοδρόμηση.

  • Ανώνυμος 45919

    21 Ιουλ 2018

    https://antikleidi.com/2017/10/15/dromos_vuvaliou/
    Πρόκεται για αποσπάσματα από ένα βιβλιαράκι με θέμα το ζεν και το τάο. Αυτά τα δύο θεωρούνται συγκοινωνούντα δοχεία, αφού το ζεν αποτελεί το αμάγαλμα ινδουισμού και ταοισμού. Προσέξτε την εικόνα 8, έναν άδειο κύκλο. Χρησιμοποιείται συχνά ως συμβολισμό της κενής πραγματικότητας, η οποία όμως δεν είναι άδεια ή απαράλλακτη, αλλά πολύπλοκη, συνεχώς μεταβαλλόμενη, άγραφη, άπιαστη και μη περιγράψιμη. Ως εκ τούτου συμβολίζεται με έναν κενό κύκλο, διότι δεν μπορεί να πιαστείς από κάπου, ελλείψει θεμελίων. Αντιστοιχία του στη δυτική σκέψη θεωρείται ο ουροβόρος όφις με διαφορετικό συμβολισμό (ως συνήθως..):
    https://el.wikipedia.org/wiki/Ουροβόρος_όφις
    Παράλληλα ο κενός κύκλος συμβολίζει και τη γνωστή σε ζεν και τάο ιδέα της μη-προσκόλλησης όπως εξηγεί και το απόσπασμα, που εν συντομία αναφέρεται στο να ενεργούμε χωρίς να προσκολλούμαστε σε ένα σωρό πράγματα και ιδέες, όπως τί λενε για εμάς οι άλλοι, στις ελπίδες, στην ιδέα των στόχων που θέτουμε, στον ύψος του τραπεζικού μας λογαριασμού και ένα σωρό άλλα (τα οποία σχετίζονται με την υπερβολική θεωρητικοποίηση και ιδεολογικοποίηση της υλιστικής κοινωνίας στην οποία ζούμε και την μόνιμη τάση των ανικανοποίητων ανθρώπων να θέλουν να γίνουν κάτι άλλο, ειδικά με τη διάδοση των social media).
    Ο μαγκάκος ο Παρμενίδης (που αντέγραψε από ινδουιστικές και ταοιστικές αντιλήψεις) πήρε τον κενό κύκλο και τον ανέπτυξε στις τρεις διαστάσεις, μετατρέποντάς τον σε σφαίρα! Πρόκειται για τον Σφαίρο του Παρμενίδη που είναι τέλεια συμμετρικός, παντοτινός, απόλυτος και αμετάβλητος... Είχε πρώτα αυθαιρέτως απορρίψει το δεν-είναι ή μη-ον ως κάτι απόλυτα ανύπαρκτο, συμπλέοντας και αυτός με τους υπόλοιπους προσωκρατικούς στην κοσμοαντίληψη της ύπαρξης πρώτης αρχής. αφού δεν καταλάβαινε τις ξενόφερτες ολοκληρωμένες αντιλήψεις που αντέγραφε. Και επειδή οι προσωκρατικοί αντέγραφαν απόσπασματικά, αναμενόμενο είναι το έργο τους να είναι γεμάτο αντιφάσεις και αδιέξοδα, που ο ένας τα χρησιμοποιούσε εναντίον του άλλου.
    Για παράδειγμα στον ινδουισμό (και δεν αναφέρομαι στο τελετουργικό κομμάτι του) υπάρχει το άτμαν (υποκειμενική πραγματικότητα, αυτή που αντιλαμβάνεται και προσμετρά το εγώ μας) και το βράχμαν (η απώτερη, αντικειμενική πραγματικότητα). Δεν σταματάει όμως εδώ. Η λύτρωση του ατόμου (=αφύπνιση, ξύπνημα) συμβαίνει όταν συνειδητοποιήσει ότι αυτά τα δύο είναι ένα και το αυτό. Βέβαια για να συμβεί κάτι τέτοιο πρέπει πρώτα να συνειδητοποιηθούν κάποια άλλα πράγματα. Παρατηρούμε δηλαδή ότι στην ανατολή οποιαδήποτε αναφορά στη φύση, πραγματικότητα, σύμπαν συνδέεται άμεσα ή έμμεσα με τον ενσυνείδητο παρατηρητή, δηλαδή με την ανθρώπινη ψυχολογία και κοσμοθεώρηση. Στην αρχαία Ιωνία οι μπουρδολόγοι προσωκρατικοί απέκοψαν αυθαιρέτως αυτή την αδιάσπαστη σύνδεση μεταξύ παρατηρητή και παρατηρούμενου και αερομπουρδολογούσαν περί πρώτης αρχής, αυτό δηλαδή που ήταν η κοσμοαντίληψη ολόκληρης της αρχαιοελληνικής πατριαρχικής κοινωνίας. Πιθανόν δε η τακτική αυτή να ενισχύθηκε από τις νέες κοινωνικές συνθήκες που διαμορφώθηκαν τον 6ο αιώνα π.Χ, στην Ιωνία, πέραν βεβαιώς της πατριαρχίας και ανδροκρατίας. Η άνοδος του εμπορίου , εκτός από ιδέες και αντιλήψεις από τη ανατολή, έφερε και χρήμα που καρπώθηκαν κυρίως κάποιοι μεγαλέμποροι, μεγαλοεφοπλιστές και μεγαλοβιοτέχνες. Αναμενόμενο ήταν να αναπτυχθεί ένα ρεύμα αμφισβήτης της διακυβέρνησης του ιερατείου και των μεγαλογαιοκτημόνων. Οι προσωκρατικοί, μέσω της καθεστηκυία αντίληψης της πρώτης αρχής, προσέφεραν ιδεολογικά όπλα στη φαρέτρα των νεόπλουτων εναντίον της εξουσίας των μεγαλογαιοκτημόνων και του ιερατείου, προπαγανδίζοντας περί θείου ή κοσμικού νόμου και κοσμικής ανταποδοτικής δικαιοσύνης. Και στη μέση των δύο παρατάξεων βρισκόταν η πλειοψηφία του αμόρφωτου και βυθισμένου στις προλήψεις και δεισιδαιμονίες λαού.
    https://el.wikipedia.org/wiki/Παρμενίδης
    https://el.wikipedia.org/wiki/Είναι

    ΥΓ: Κάτι παρόμοιο εξελίχτηκε στις ιταλικές πόλεις-κράτη τον ύστερο μεσαίωνα, μόνο που πρόλαβε να κρατήσει περισσότερο. Το εμπόριο με την ανατολική Μεσόγειο και κατ' επέκταση με το δρόμο του μεταξιού, επέφερε κέρδη στους ιταλιώτες, που άρχισαν σταδιακά να χτίζουν επαυλείς και να τις διακοσμούν με αναπαραστάσεις από τη φύση και την ελληνορωμαική αρχαιότητα, πέραν των θρησκευτικών θεμάτων. Νέοι συνειρμοί λάμβαναν χώρα, οι άνθρωποι κουρασμένοι από το σχολαστικισμό, άρχισαν είτε να παρατηρούν μόνοι τους τα φυσικά φαινόμενα (ερμητιστές,αλχημιστές, αποκρυφιστές κ.ά.), είτε άρχισαν να ασχολούνται με ό,τι διαθέσιμο κείμενο υπήρχε από το παρελθόν πέραν της Βίβλου (και τα μόνα διαθέσιμα ήταν τα ελληνορωμαικά κείμενα). Νέες ανάγκες προέκυψαν σε διάφορους τομείς: ναυσιπλοία, οχυρωματική, βλητική, αστρονομία (σε συνδυασμό με την εφεύρεση της τυπογραφίας), απολύτως απαραίτητες για τους νεόπλουτους που άρχισαν να ξοδεύουν χρήμα στις επιστήμες. Έτσι από αυτό το οικοσύστημα προέκυψαν ένας Ντα Βίντσι και ένας Γαλιλαίος και πολλοί άλλοι λιγότερο γνωστοί. Όταν η οθωμανική αυτοκρατορία ολοκλήρωσε την εξάπλωσή της, απέκοψε τις θαλάσσιες οδούς προς την ανατολική Μεσόγειο και μονοπώλησε το εμπόριο με την ανατολή. Σταδιακά τα ιταλικά κρατίδια παρήκμασαν και το κέντρο βάρους μετακινήθηκε αρχικά προς δυτικά (Ισπανία, Πορτογαλία, περίπλους Αφρικής για πρόσβαση στις Ινδίες, ανακάλυψη Αμερικής) και μετά βόρεια (Ολλανδία, Αγγλία). Ήταν επιτέλους η σειρά των βορειοευρωπαίοων να λαδώσουν το έντερό τους, ξεφεύγοντας από τη συννεφιασμένη μιζέρια της καθημερινότητάς τους, ελέω αποικιοκρατίας, βιομηχανικής επανάστασης και καπιταλισμού που τροφοδότησαν και συντήρησαν την κυριαρχία τους, οδηγώντας σε δύο παγκόσμιους πολέμους μεταξύ τους για τη μοιρασιά του πλανήτη και την πρόσβαση στις πρώτες ύλες με κυριώτερη το πετρέλαιο. Γερμανία, Ιαπωνία, Ιταλία, δεν είχαν πρόσβαση στο πετρέλαιο, ΗΠΑ, Ρωσία, Βρετανία και λιγότερο η Γαλλία μέσω των βρετανών είχαν πρόσβαση σε άφθονο πετρέλαιο.Οι αμερικανοί είχαν Τέξας, Καλιφόρνια, Μεξικό, Βενεζουέλα (διυλιστήρια της Αρούμπα), οι ρώσοι είχαν Μαικόπ, Γκρόζνυ, Μπακού στον Καύκασο/Κασπία και ο άγγλοι στο Ιράν, Ιράκ, Ινδονησία. Η συμμαχία του άξονα ήταν μια απέλπιδα προσπάθεια για ζωτικό χώρο (ελλείψει αποικιών) και ενέργειας (αυτά διαμόρφωσαν και τις ιδεολογίες τους σε συνδυασμό με τις αποδεκτές επιστημονικές απόψεις της εποχής). Οι αλλαγές στο παγκόσμιο οικονομικό σύστημα, η απελευθέρωση των αποικιών και η εκρηκτική ανάπτυξη της τεχνολογίας (π.χ. υπολογιστές) μετά τον Β'ΠΠ βόλεψε την ανθρωπότητα που σταδιακά εξαπλώθηκε και επιβλήθηκε στη βιόσφαιρα (η γυναικεία απελευθέρωση και το φεμινιστικό κίνημα χρωστάει τα μάλα στην τεχνολογία και αυτοματικοποίηση που διαμόρφωσαν τις κατάλληλες συνθήκες για τις διεκδικήσεις του γυναικείου φύλου), χωρίς σοβαρές προστριβές στο εσωτερικό της (η ανθρωπότητα) με αντίτιμο την παγκόσμια περιβαλλοντική κρίση...

  • Ανώνυμος 45910

    19 Ιουλ 2018

    Έριξα μια γρήγορη ματιά στο pdf από την αρχή μέχρι το τέλος. Εκτός του ότι ενισχύονται οι υποψίες μου ότι οι προσωκρατικοί αντέγραψαν και προσάρμοσαν στη νοοτροπία της εποχής (πρώτη αρχή, νόμος), η εργασία του Βέικου είναι φιλολογικού τύπου χωρίς ιδιαίτερη σημασία. Καταπιάνεται κατά τη γνώμη μου με αστεία πράγματα, συν το ότι είναι ισχυρά προκατειλημμένος υπέρ των προσωκρατικών. Γνωρίζουμε πόσο κακό είναι για έναν μελετητή, π.χ. ιστορικό, να είναι προκατειλημμένος. Δεν πρόκειται να σταυρώσει μια μελέτη που θα μπορούμε να την πάρουμε στα σοβαρά, ακόμα και αν χρησιμοποιεί σωστές μεθόδους (ο λάθος άνθρωπος χρησιμοποιώντας σωστές μεθόδους καταλήγει πάντα σε κάθος συμπεράσματα).
    Σε κάποιο σημείο αναφέρει για τον "κακό" Αριστοτέλη που μειώνει την φιλοσοφία των προσωκρατικών προκειμένου να την ενσωματώσει ως προοίμιο της δικής του φιλοσοφίας (που σημαίνει ότι εμείς τώρα πρέπει να καταπιαστούμε με το τί πραγματικά εννοούσαν οι προσωκρατικοί μέσα από τις αριστοτελικές αναφορές για αυτούς - μιλάμε για αρρώστια, πάρε τ' αυγό και κούρευτο), σε άλλο καταπιάνεται με το τί μπορεί να εννοούσε άπειρο ο Αναξίμανδρος και σε ένα άλλο αναφέρει ότι το αναξιμάνδρειο άπειρο δεν έγινε κατανοητό από όλους τους αρχαίους συγγραφείς όπως ο Θεόφραστος και ο Αριστοτέλης. Κατά τη γνώμη μου όλα αυτά είναι μπαρούφες και επιστημονικοφανή φληναφήματα. Ο λόγος που συμβαίνει αυτό είναι πολύ απλός. Ο Βέικος εκτός από προκατειλημμένος, είναι επίσης επηρεασμένος από τη σκέψη άλλων μπουρδολόγων που γεμίζουν σελίδες με αχρείαστες ανοησίες. Δείτε τη βιβλιογραφία που παραθέτει στην αρχή του βιβλίου, δεν εξηγείται αλλιώς: η ευρωπαική σκέψη είναι αρρωστημένη στο θέμα των προσωκρατικών. Και όχι μόνο!
    Προκαλεί εντύπωση το γεγονός ότι ο Βέικος παίρνει στα πολύ σοβαρά τα fragments του Αναξίμανδρου και πάνω σε αυτή την αντίληψη χτίζει πύργους στην άμμο. Λες και τα πάντα κινούνται γύρω από κάποιες θείες λέξεις που εκστομήθηκαν από κάποιον προφήτη. Πόσο σοβαρά να πάρεις κάτι που έχει αντιγραφτεί από την ανατολή, έχει διαστρεβλωθεί και έχει αποδοθεί με κριτήρια πατριαρχικά, με βάση δηλαδή τις έννοιες της πρώτης αρχής και του θείου νόμου (κοσμική ανταποδοτική δικαιοσύνη και τρίχες κατσαρές). Ούτε ο ίδιος ο Αναξίμανδρος ήξερε τί αντέγραφε, ούτε ο Παρμενίδης, ούτε ο Ηράκλειτος. Δεν είχαν πιάσει το πραγματικό νόημα αυτών που αντέγραφαν. Ήταν έρμαια των κοινωνικών συνθηκών και αξιών της εποχής τους. Αυτούς τους ενδιέφερε να συλλάβουν την πρώτη αρχή και ίσως και να την πουν στους παπάδες που αντιπροσώπευαν την τάξη των μεγαλογαιοκτημόνων που κυβερνούσαν (να μην κυβερνάνε το ιερατείο και οι μεγαλογαιοκτήμονες, αλλά η κοσμική ανταποδοτική δικαιοσύνη). Προσωπικά μου προκαλεί αρνητική εντύπωση όταν κάποιος προσπαθεί να προωθήσει ένα επιστημονικό, φιλοσοφικό ή θεωρητικό μοντέλο κάνοντας συγκρίσεις με τη θεολογία και το θρησκευτικό δόγμα. Εξυπακούεται ότι η θεολογία είναι κάτι που όχι μόνο δεν αξίζει της προσοχής μας, αλλά απλά δεν ασχολούμαστε μαζί της.
    Έχει υποστηριχθεί από κάποιους, όπως ο Νίτσε, ότι η αρχαία ελληνική φιλοσοφία οπισθοδρόμησε όταν σταμάτησε να εστιάζει στη φύση και ξεκίνησε να εστιάζει στην κοινωνία και στην ηθική, αρχής γενόμενης με τον Σωκράτη. Δυσκολεύομαι να το πάρω και πολύ σοβαρά αυτό. Δηλαδή ότι τα παραμύθια των πανθειστών προσωκρατικών που είναι γεμάτα αυθαίρετες αρχικές παραδοχές, αντιφάσεις και αδιέξοδα ήταν κάτι στο οποίο έπρεπε να επιμείνει η αρχαία ελληνική φιλοσοφία. Προφανώς λόγω βαρεμάρας και έλλειψης έμπνευσης και ερεθισμάτων από το εξωτερικό (όταν έκλεισαν οι κάνουλες ιδεών στην Ιωνία), η εστίαση στην κοινωνική ηθική ήταν κάτι το αναπόφευκτο. Η ευρωπαική σκέψη πρέπει να κάνει υπέρβαση και να αφήσει πίσω της το "λαμπρό παρελθόν" που ο κάθε λόγιος το ερμηνεύει κατά το δοκούν, δηλαδή όπως αυτός γουστάρει. Οι αμερικανοί σε αυτό το θέμα πλεονεκτούν, δεν έχουν μνημεία στα εδάφη τους και μακρινό παρελθόν, παρά κάτι ινδιάνικα τοτέμ. Για αυτό και η "αφέλειά" τους είναι μερικές φορές άξιας εμπιστοσύνης.

  • Ανώνυμος 45906

    18 Ιουλ 2018

    Ένα μάλλον ενδιαφέρον ανάγνωσμα:
    https://el.wikipedia.org/wiki/Είναι

    Η δυτική σκέψη κατανάλωσε πολύ φαιά ουσία (βλέπε Ντεκάρτ, Σπινόζα, Μπέρκλεϊ, Καντ και πολλοί άλλοι) για να κάνει ευφυείς σκέψεις και συλλογισμούς, αλλά ξεκινώντας από λάθος βάση.
    Ευτυχώς λόγω των επιστημονικών εξελίξεων (κυρίως κβαντομηχανική και θεωρία του χάους) τα ζητήματα σχετικά με την υφή της πραγματικότητας έχουν τεθεί σε νέες βάσεις, που μας επιτρέπουν να προχωρήσουμε, αντί να βαλτώσουμε στα αδιέξοδα και αντιφάσεις του παρελθόντος.
    Μπορώ να αναφέρω πολλά παραδείγματα: Το κενό της κβαντικής φυσικής που δεν είναι άδειο, αλλά κοχλάζει από ενέργεια, η ιδέα της συμπληρωματικότητας ως αρμός μεταξύ των αρχών που συνθέτουν τη λεγόμενη ερμηνεία της Κοπενχάγης στην κβαντομηχανική, η πιθανολογική ερμηνεία της κυματοσυνάρτησης, οι θεμελιώδεις δυνάμεις (πλην της βαρύτητας που όμως εικάζεται ότι υπάρχει το γκραβιτρόνιο ως εικονικό σωματίδιο ανταλλαγής) που στην πραγματικότητα αποτελούν αλληλεπιδράσεις εικονικών σωματιδίων (μία πολύ σημαντική εξέλιξη στη φυσική), η συμπληρωματικότητα ενέργειας-χρόνου που επιτρέπει απίστευτα πράγματα σε μικροσκοπικό επίπεδο (τα σύγχρονα πειράματα επιβεβαιώνουν τρελές συνέπειες, π.χ. όσο μεγαλύτερη είναι η βεβαιότητα ως προς την ενέργεια, τόσο μεγαλύτερη είναι η αβεβαιότητα ως προς τον χρόνο.., περισσότερα πειράματα αναμένονται όσο εξελίσσεται η τεχνολογία που θα τα επιτρέψει να πραγματοποιηθούν), απόπειρες σύνδεσης κοσμολογίας και κβαντομηχανικής όπως η ακτινοβολία Hawking, εξελίξεις στη σωματιδιακή φυσική (σολιτόνια, skyrmion, υπεραγωγιμότητα, υπερρευστότητα, μποζονική συμπεριφορά φερμιονίων, φερμιονική συμπεριφορά μποζονίων, από όλα έχει ο μπαξές), η κβαντική συνοχή/αποσυνοχή που γίνεται πολύς ντόρος τις τελευταίες δεκαετίες και αποτελεί κομβικό φαινόμενο για τη δημιουργία ενός πρακτικού κβαντικού υπολογιστή και για τα πειράματα τηλεμεταφοράς και άλλα πολλά.
    Οι αντιλήψεις υπό το φως των επιστημονικών εξελίξεων έχουν αλλάξει (αν και ταυτόχρονα οι ανθρώπινες κοινωνίες σε ένα σωρό πράγματα μένουν κολλημένες σε ξεπερασμένες ιδέες, αν και με όχι με τόση προσκόλληση και αγκύλωση όσο στο παρελθόν). Ο Max Born μεταξύ άλλων έχει πει:

    I believe there is no philosophical high-road in science, with epistemological signposts. No, we are in a jungle and find our way by trial and error, building our road behind us as we proceed. We do not find signposts at crossroads, but our own scouts erect them, to help the rest.

    I believe that ideas such as absolute certitude, absolute exactness, final truth, etc. are figments of the imagination which should not be admissible in any field of science. On the other hand, any assertion of probability is either right or wrong from the standpoint of the theory on which it is based. This loosening of thinking (Lockerung des Denkens) seems to me to be the greatest blessing which modern science has given to us. For the belief in a single truth and in being the possessor thereof is the root cause of all evil in the world.

    Σε ανατολικές αντιλήψεις (ζεν τάο, κ.λπ.) όλα βρίσκονται υπό συνεχή αλλαγή, αντικείμενα, όντα, επιμέρους μορφές, η πραγματικότητα δεν υφίσταται ως συλλογή αντικειμένων ή όντων, αλλά περισσότερο σαν ένα πεδίο σχέσεων. Τα πάντα ρέουν και η ανθρώπινη γλώσσα δεν βοηθάει να γίνει αντιληπτό κάτι τέτοιο, αφού στηρίζεται σε διαχωρισμούς, κατηγοριοποιήσεις, εστιάσεις, περιχαρακώσεις, όπου χάνεται ή μειώνεται η έννοια της συνεχής αλλαγής. Το tao te ching ξεκινάει: "Το τάο που περιγράφεται με λόγια, δεν είναι το αιώνιο τάο. Τα πλάσματα με όνομα δεν μπορούν να ονομάσουν το αιώνιο όνομα." Εννοώντας ότι το τάο δεν μπορεί να μοντελοποιηθεί από κάποιο διανοητικό σχήμα, είτε διότι είναι υπερβολικά πολύπλοκο και ασύμμετρο/ακανόνιστο, είτε διότι υπερβαίνει τις δυνατότητες της ανθρώπινης λογικής, είτε και τα δύο. Όσο δεν παρατηρούμε το σύμπαν, αυτό συνεχίζει την πορεία του φυσικά και αυθόρμητα. Αναλόγως σε ποιο τμήμα της πραγματικότητας συγκεντρώνουμε την προσοχή μας, η πραγματικότητα παίρνει κάποια συγκεκριμένη μορφή (θα μπορούσαμε να το παρομοιάσουμε με τη λεγόμενη κατάρρευση της κυματοσυνάρτησης), πλην όμως εδώ θα πρέπει να προστεθεί ότι η ερμηνεία που θα δώσουμε σε αυτό που παρατηρούμε επηρεάζεται από τη γλώσσα, τις υπάρχουσες θεωρίες που έχουν διαμορφώσει εκ των προτέρων ένα τρόπο αντίληψης και ανάλυσης της πραγματικότητας, οι θεμελιώδεις αρχές που θα επιλέξουμε να στηρίξουμε το περιγραφικό μας μοντέλο (σύμφωνα με τις σύγχρονες αντιλήψεις τα θεμέλια οποιουδήποτε μοντέλου καθορίζουν και τα όρια ισχύος του μοντέλου!), τα υπάρχοντα μαθηματικά, ακόμα και πολιτιστικές και κοινωνικές αξίες και συμβάσεις εμπλέκονται στην ερμηνεία της πραγματικότητας. Προφανώς τα πράγματα είναι περισσότερο από εξαιρετικά πολύπλοκα.

  • Ανώνυμος 45899

    16 Ιουλ 2018

    Πάμε δύο αποσπάσματα μια και το 'φερε το θέμα.

    Η περίφημη συνομιλία του Μποντιντάρμα (σ.σ. ιδρυτής του βουδισμού ζεν) με τον αυτοκράτορα Βου του Λιανγκ αποδίδει χαρακτηριστικά τη νοοτροπία και την αντίληψη του μεγάλου σοφού. Ο αυτοκράτορας πιστεύοντας ότι ο βουδισμός είναι μια σταδιακή συγκέντρωση ανταμοιβών που προέρχονται από τις καλές πράξεις, με αποτέλεσμα να παράγουν καλύτερες επόμενες ζωές και τελικά να ανοίξουν την πύλη της νιρβάνα, περιέγραψε περήφανος στον Μποντιντάρμα τα όσα είχε κάνει στο βασίλειό του για τη διάδοση του βουδισμού και ρώτησε τον σοφό ποια θα ήταν η τελική ανταμοιβή του. Και ο Μποντιντάρμα του απάντησε: Δεν πρόκειται να πάρεις καμία ανταμοιβή! Ο αυτοκράτορας ταράχτηκε και τον ξαναρώτησε: Μα τότε, ποια είναι η πρώτη αρχή της ιερής διδασκαλίας; Ο Μποντιντάρμα του απάντησε: Είναι κενή. Δεν υπάρχει τίποτα το ιερό. Και τότε ο αγανακτισμένος αυτοκράτορας φώναξε: Μα τότε, ποιος είσαι εσύ που παρουσιάστηκες μπροστά μας; Και ο Μποντιντάρμα είπε: Δεν ξέρω.
    Μετά την τόσο απογοητευτική για τον αυτοκράτορα συνομιλία, ο Μποντιντάρμα αποσύρθηκε σε ένα μοναστήρι στο Βέο, όπου πέρασε εννιά χρόνια μέσα σε μια σπηλιά κοιτώντας έναν τοίχο. Ο Σουζούκι (σ.σ. D. T. Suzuki) μας συμβουλεύει να μην υιοθετήσουμε τον θρύλο στην κυριολεξία του, αλλά να τον ερμηνεύσουμε σαν μια έκφραση της εσωτερικής κατάστασης του Μποντιντάρμα, σαν αποκλεισμό όλων των σκέψεων προσκόλλησης του νου του.
    (Ο δρόμος το Ζεν, Alan Watts, εκδόσεις Ωρόρα, 1988, σελίδες 122-123)

    Αν θες να γεμίσεις, πρέπει πρώτα να αφήσεις τον εαυτό σου να αδειάσει.
    Αν θες να ισιώσεις, πρέπει πρώτα να αφήσεις τον εαυτό σου να στραβώσει.
    Αν θες να ξαναγεννηθείς, πρέπει πρώτα να αφήσεις τον εαυτό σου να πεθάνει.
    Αν θες να αποκτήσεις τα πάντα, πρέπει πρώτα να αφήσεις τον εαυτό σου να χάσει τα πάντα.
    Επειδή ζει μέσα στο τάο, ο σοφός γίνεται παράδειγμα για όλους.
    Επειδή δεν επιδεικνύεται, οι άνθρωποι μπορούν να δουν το φως του.
    Επειδή δεν προσπαθεί να αποδείξει κάτι, οι άνθρωποι ξέρουν ότι μπορούν να εμπιστευθούν το λόγο του.
    Επειδή δεν ξέρει ποιος είναι, οι άνθρωποι μπορούν να δουν τον εαυτό τους μέσα του.
    Επειδή δεν έχει κάποιο στόχο, πετυχαίνει σε ό,τι κάνει.
    Όταν οι αρχαίοι σοφοί έλεγαν, αν θες να αποκτήσεις τα πάντα, πρέπει πρώτα να αφήσεις τον εαυτό σου να χάσει τα πάντα, κυριολεκτούσαν.
    Μόνο χάνοντας τον εαυτό σου μέσα στο τάο μπορείς να είσαι πλήρως ο εαυτός σου.
    (tao te ching, 22)

    ΥΓ : Επίσης παρατηρήστε την έντονη (κοσμο)αντίληψη συμπληρωματικότητας στο δεύτερο απόσπασμα. Όταν κάτι εισχωρεί, εξυπακούεται ότι κάτι δέχεται την εισχώρηση. Όταν κάτι δέχεται μια εισχώρηση, τότε εξυπακούεται ότι υπάρχει κάτι άλλο που εισχωρεί. Αυτά τα δύο είναι συμπληρωματικά. Το καθένα από αυτά δεν είναι αυθύπαρκτο, αλλά υπάρχει μόνο σε σχέση με το άλλο και μόνο για όσο υπάρχει και το άλλο. Όταν παύουν να υπάρχουν επιστρέφουν στη ρίζα τους ή στην πηγή τους, δηλαδή στην ανυπαρξία. Αλλά επειδή όλα είναι συμπληρωματικά (σύμφωνα πάντα με την κοσμοαντίληψη των συντακτών του tao te ching) το είναι και το δεν-είναι αναγκαστικά είναι συμπληρωματικά μεταξύ τους, αυτό είναι όλο, με τον τρόπο που συμβολίζεται στο ταοιστικό σύμβολο yin και yang. Αυτοί που έγραφαν το tao te ching δεν ήταν πυρηνικοί φυσικοί, αλλά διακατέχονταν από κάποια κοσμοθεώρηση, προιόν εμπειρίας και καλοπροαίρετης διάθεσης. Αλλά αυτό είναι για πολύ προχωρημένους.
    Στον χριστιανισμό τώρα ο τριαδικός θεός αποτελείται ανωμάλως και παραλόγως από δύο αρχές που εισχωρούν (που;) και μία, επίσης ξεκάρφωτη, ουδέτερη, το άγιο πνεύμα.. Αυτό προφανώς δεν μπορεί να στέκει σαν ιδέα για διάφορους λόγους, αλλά εξυπηρετεί άλλες ανάγκες, κοινωνικές. Την εποχή που η ρωμαική αυτοκρατορία κατέρεε οικονομικά και κατ' επέκταση και θεσμικά, προκειμένου να μην διαλυθεί ο κοινωνικός ιστός και να διασωθούν και κάποιες αξίες/θεσμοί της (π.χ. ρωμαικό δίκαιο, γλώσσα, ιστορία,τρόπος διοίκησης), διαμορφώθηκε και υιοθετήθηκε ένα ισχυρότερο εργαλείο κοινωνικής συνοχής, ομοιογένειας και χειραγώγησης για να το πούμε ωμά, το χριστιανικό δόγμα, το οποίο πέρασε από σαράντα κύματα για να καταλήξει σε περίπου όπως το ξέρουμε σήμερα. Επιπλέον οικειοποιήθηκε ιδέες από την αρχαία φιλοσοφία, όπως άχρονος, άχωρος, άκτιστος, ομοούσιος κ.λπ. και αντέγραψε τα μάλα από τον νεοπλατωνισμό, δημιουργώντας ένα σαφώς υπέρτερο εργαλείο κοινωνικής συνοχής από τις πολυθειστικές παραλλαγές ανά την Ευρώπη. Αναπόφευκτα η θεική αρχή είναι πρόσωπο, δηλαδή ενσυνείδητη οντότητα με εγώ(ισμο) και βεβαίως ανώτερη, ακατάληπτη από τους θνητούς, διάνοια. Εδώ αρχίζουν οι παράξενες συνέπειες. Ως συνείδηση διαθέτει αναγκαστικά βούληση και θέληση. Ως εκ τούτου επικεντρώνει την προσοχή του, διαχωρίζει, κατηγοριοποιεί, κρίνει, δικάζει, τιμωρεί, επιβάλλεται, καταπιέζει, εκβιάζει, απαιτεί αμοιβές, έχει σκοπό, έχει περιούσιο λαό, που συνεπάγεται λαούς που δεν είναι περιούσιοι και εντέλει η κάθε κοινωνία τον βάζει να ενεργεί με βάση τα δικά της συμφέροντα. Δεν είναι λίγες οι φορές που δημιουργούνται τραγελαφικές καταστάσεις, όπως στον εκατονταετή πολεμο που άγγλοι και γάλλοι συγκρούονταν στη μάχη, βρίζοντας ο ένας τον άλλο με κατάρες και επικαλούμενοι τον ίδιο θεό, χωρίς όμως να καταλάβαιναν τί έλεγε ο καθένας τους.. Ας σταματήσω όμως εδώ διότι αυτά είναι για προχωρημένους.

    Μουσικό διάλειμμα: Sol Seppy - enter one
    https://www.youtube.com/watch?v=ypApKTXuOxU

  • Ανώνυμος 45893

    14 Ιουλ 2018

    Ακολουθούν περισσότερα αποσπάσματα από το tao te ching από τη μετάφραση του Ν. Ρώσση.
    Προτείνεται επίσης η μετάφραση του S.Mitchell. Αμφότερες κυκλοφορούν στο διαδίκτυο.

    Στην αρχή ήταν το τάο.
    Όλα τα πλάσματα ξεπήδησαν από αυτό,
    Όλα τα πλάσματα θα επιστρέψουν σε αυτό. (52)

    Το τάο είναι σαν ένα πηγάδι: Το χρησιμοποιείς συνεχώς, αλλά είναι ανεξάντλητο.
    Δεν έχει τέλος, αλλά είναι η αρχή των πάντων.
    Στομώνει τις κοφτερές ακμές.
    Λύνει τους κόμπους.
    Απαλύνει την εκτυφλωτική λάμψη.
    Γίνεται ένα με τη σκόνη του κόσμου.
    Είναι κρυμμένο, αλλά πάντα παρόν.
    Ταΐζει όλα τα πλάσματα, αλλά δεν ξέρω ποιος το τρέφει.
    Είναι παλαιότερο κι από το παλαιότερο πλάσμα. (4)

    Το Θηλυκό Πνεύμα είναι αθάνατο.
    Ονομάζεται Μεγάλη Μητέρα, επειδή γεννά τα μύρια πράγματα.
    Η είσοδος σε αυτήν ονομάζεται ρίζα του Ουρανού και της Γης.
    Ατελείωτη ροή ανεξάντλητης ενέργειας. (6)

    Πριν ακόμα γεννηθεί το σύμπαν, υπήρχε κάτι άμορφο, αλλά τέλειο, μοναχικό και σιωπηλό, απαράλλακτο και άπειρο, ειρηνικό και άδειο.
    Είναι η μητέρα του σύμπαντος. αφού δεν ξέρω το όνομά του, το ονόμασα τάο.
    Διαπερνά όλα τα πράγματα, και κυλά γύρω από όλα τα πράγματα,
    Για να επιστρέφει στην πηγή όλων των πραγμάτων.
    Το τάο είναι μεγάλο. Ο Ουρανός είναι μεγάλος. Η Γη είναι μεγάλη. Ο Άνθρωπος είναι μεγάλος. Αυτά είναι οι τέσσερεις μεγάλες δυνάμεις.
    Ο Άνθρωπος ακολουθεί τη Γη. Η Γη ακολουθεί τον Ουρανό. Ο Ουρανός ακολουθεί το τάο. Το τάο ακολουθεί μόνο τη φύση του. (25)

    Η κίνηση του τάο είναι η επιστροφή.
    Ο τρόπος του τάο είναι η υποχωρητικότητα.
    Όλα τα πράγματα γεννιούνται από αυτό που Είναι.
    Αυτό που Είναι, γεννιέται από αυτό που Δεν Είναι. (40)

    Δεν είναι και πολύ δύσκολο διαβάζοντας κάποιος τα παραπάνω να απομονώσει κάποιες φράσεις της αρεσκείας του και να υποστηρίξει ότι το τάο είναι μια αιώνια αρχή που γέννησε το σύμπαν. Δεν είναι όμως τόσο απλά τα πράγματα, διότι το tao te ching δεν είναι μαθηματικών προδιαγραφών κείμενο. Που σημαίνει ότι δεν στα προσφέρει όλα στο πιάτο, αλλά πρέπει να μελετήσει κανείς όλες τις στροφές και όλους τους στίχους για να βγάλει άκρη και νόημα σαν σύνολο και να συνταιριάξει τις πληροφορίες και όχι να επικεντρώσει την προσοχή του σε κάποια σημεία. Δεν λειτουργεί λοιπόν σαν κάποιο κείμενο που ξεκινάει από τα θεμελιώδη και στη συνέχεια χτίζει ένα ολόκληρο οικοδόμημα στο οποίο μπορούν να συνεισφέρουν και οι επόμενοι και οι μεθεπόμενοι και το οποίο μπορεί να αναλυθεί με το μεγεθυντικό φακό σημείο προς σημείο. Δεν έχει καμία σχέση με κάτι τέτοιο. Η ουσία είναι στη στροφή 40 που λέει ότι όλα γεννιούνται από το είναι και το είναι γεννιέται από το δεν-είναι. Αλλά το είναι και το δεν-είναι είναι συμπληρωματικά, όπως αναφέρεται αλλού, σε ένα στίχο στης στροφής 2 που προανέφερα:
    "Αυτό που υπάρχει και αυτό που δεν υπάρχει, συνεχώς γεννούν το ένα το άλλο."
    Το ταό λοιπόν είναι το σύνολο των συμπαντικών αλλαγών που παίρνουν υπόσταση διότι υφίστανται συμπληρωματικά, ένεκα έλλειψης θεμελιώδους αρχής, θεικής (π.χ. ανώτερη συνείδηση), ιδεατής ή υλικής.

    Στην ακτινοβολία Hawking ένα ζεύγος εικονικών σωματιδίων εμφανίζεται από το κβαντικό κενό στο χείλος μιας μαύρης τρύπας, παραβιάζοντας την αρχή διατήρησης της ενέργειας, διότι η ενεργεία του ζεύγους δεν προέρχεται από το αισθητό σύμπαν, όχι όμως για περισσότερο χρόνο από όσο επιτρέπεται από την αρχή της αβεβαιότητας που συνδέει συμπληρωματικά την ενέργεια με τον χρόνο (εκτός από το γνωστό θέση-ορμή) πριν εξαφανιστεί στο κβαντικό κενό από όπου ξεπήδησε τυχαία και απρόβλεπτα. Ο Hawking υποστήριξε ότι υπάρχει μια μικρή πιθανότητα να μην εξαφανιστεί το ζεύγος, αλλά το ένα εικονικό σωματίδιο να πέσει μέσα στη μαύρη τρύπα και το άλλο να διαφύγει ως ακτινοβολία μαύρης τρύπας.
    Αλλά: για να μην παραβιαστεί η αρχή διατήρησης της ενέργειας το εικονικό σωματίδιο που πέφτει μέσα στη μαύρη τρύπα έχει ενέργεια με αρνητικό πρόσημο! Ως εκ τούτου η μαύρη τρύπα χάνει ενέργεια ίση μ αυτή του ενός εικονικού σωματιδίου, ο εξωτερικός παρατηρητής παρατηρεί ως ακτινοβολία το έτερο εικονικό σωματίδιο που μετατρέπεται σε πραγματικό σωματίδιο, η αρχή διατήρησης της ενέργειας αποκαθίσταται και η μαύρη τρύπα "εξατμίζεται" στα μάτια του εξωτερικού παρατηρητή. Και όλα αυτά με την παρέμβαση του κβαντικού κενού και των μη-παρατηρήσιμων εικονικών σωματιδίων, τα οποία δεν είναι σωματίδια, αλλά διακυμάνσεις του κβαντικού κενού. Εδώ μπορεί κάποιος να υποστηρίξει ότι: αυτό που υπάρχει και αυτό που δεν υπάρχει συνεχώς αλληλοδιαπλέκονται και δημιουργούν το ένα το άλλο. Είναι δηλαδή συμπληρωματικά και πιο πέρα δεν μπορεί να πάει κανείς.
    Και όχι μόνο αυτό. Διότι γεννάται το ερώτημα αν υπάρχει αρνητική ενέργεια, όπως υπάρχει ύλη και αντιύλη, μόνο που στην περίπτωση της ύλης\αντιύλης παράγεται ενέργεια, αλλά στην περίπτωση ενέργειας\αρνητικής ενέργειας αλληλοαναιρούνται. Μία απόπειρα απάντησης στο ερώτημα δίνει η θεωρία πληθωρισμού, όπου η βαρύτητα μπορεί να θεωρηθεί ότι παίζει τον ρόλο της αρνητικής ενέγειας. Αλλά αυτό είναι μια άλλη ιστορία.
    https://i0.wp.com/marketbusinessnews.com/wp-content/uploads/2016/02/Hawking-Radiation.jpg?w=620
    https://profmattstrassler.com/2011/10/10/virtual-particles-not-particles-at-all/
    https://en.wikipedia.org/wiki/Negative_energy#Gravitational_energy
    https://physics4u.wordpress.com/2012/02/28/είναι-πια-επιβεβαιωμένο-η-ύλη-είναι-απ/

  • Ανώνυμος 45892

    14 Ιουλ 2018

    Το μεγάλο τάο ρέει παντού. Γεννά όλα τα πράγματα, κι αυτά δεν το αποχωρίζονται.
    Δρα χωρίς όνομα, ντύνει και θρέφει όλα τα πλάσματα, χωρίς να τα καταπιέζει.
    Επειδή δεν έχει επιθυμίες, όλα τα πράγματα επιστρέφουν σε αυτό. Κι όμως, δεν τα διαφεντεύει.
    Αποκαλείται άπειρο, αλλά δεν εξυψώνει τον εαυτό του. Γι’αυτό και είναι πραγματικά μεγάλο. (34)

    Το τάο γεννά όλα τα πλάσματα. Τα ανατρέφει και τα συντηρεί, τα φροντίζει, τα παρηγορεί, τα προστατεύει και τα επιστρέφει στον εαυτό τους.
    Τα δημιουργεί χωρίς να τα εξουσιάζει. Δρώντας χωρίς να απαιτεί. Καθοδηγώντας χωρίς να επεμβαίνει.
    Γι’αυτό, η αγάπη προς το τάο είναι μέσα στην ίδια τη φύση των πλασμάτων. (51)

    Όπως το Ταό θρέφει χωρίς να εκβιάζει, έτσι κι ο Σοφός οδηγεί χωρίς να επιβάλλεται. (81)

    Τώρα ξέρουμε από πού αντέγραψε ο Αναξίμανδρος. Πλην όμως το tao te ching δεν είναι οδηγός ανακάλυψης της πρώτης αρχής, ούτε εγχειρίδιο ορθής διακυβέρνησης μιας κοινωνίας. Είναι ένα κείμενο χωρίς μαθηματικές\φιλοσοφικές προδιαγραφές (και υπάρχει σοβαρός λόγος για αυτό) που σκοπό έχει να αλλάξει τον τρόπο που βλέπει την πραγματικότητα αυτός που το διαβάζει, παραθέτοντας παρομοιώσεις, μίνι παραβολές και εικόνες από την καθημερινότητα. Ό,τι δηλαδή προσπαθούν τα κοάν και τα χαικού του ζεν ή το διανοητικό κομμάτι του ινδουισμού. Ο λόγος που δεν έχει γραφτεί με μαθηματικές και δυτικοφιλοσοφικές προδιαγραφές και ως εκ τούτου δεν μπορεί να οικοδομηθεί περαιτέρω (μπορεί μόνο όσον αφορά τις παρομοιώσεις και τις παραβολές, οι οποίες όμως αναφέρονται ξανά και ξανά στα ίδια ουσιαστικά πράγματα, μονότονα και άχρωμα χαρακτηρίζει τα λόγια που οδηγούν στο τάο η στροφή 35), είναι διότι αυτοί που το συνένταξαν γνώριζαν πολύ καλά ότι όταν προσφέρεις στους ανθρώπους κάτι έτοιμο με ορθολογική σειρά και επαγωγή, τότε αυτοί αρχικά μπορεί να τα δεχθούν και κατόπιν απλώς τα βαριούνται και τα ξεχνάνε (μηδέν τελικό αποτέλεσμα). Πάρτε για παράδειγμα τις 10 εντολές του χριστιανισμού ή οποιοδήποτε φιλοσοφικό σύστημα προόδου και προσωπικής ανάπτυξης. Αντιθέτως η αλλαγή της κοσμοαντίληψης, του πρίσματος μέσα από το οποίο ερμηνεύουμε την πραγματικότητα, είναι το ουσιώδες για τους ανατολικούς στοχαστές. Και το καλύτερο είναι να βλέπει κανείς την πραγματικότητα χωρίς κανένα πρίσμα (ταμπού, ηθική, διανοητικές διακρίσεις, λεκτικά στεγανά κ.λπ.).
    Το τάο είναι το σύνολο των συμπαντικών αλλαγών, που κατέχει ταυτόχρονα και ένα δημιουργικό-γενεσιουργικό χαρακτήρα (σκοτεινή Μάνα). Αντί όμως η δημιουργία του τάο να είναι αποτέλεσμα μιας βούλησης (δηλαδή δεν είναι ενσυνείδητη ανώτερη οντότητα που κρίνει, δικάζει και έχει σκοπιμότητα), είναι στην ουσία της η φυσική, αυθόρμητη και δίχως σκοπό εκδήλωση-ανάπτυξη. Άρα δεν πρόκειται περί μιας αρχής, αλλά περί κάτι άπιαστου, άγραφου και ακαθόριστου από οποιοδήποτε διανοητικό μοντέλο, όπως οι ακανόνιστες γραμμές του νεφρίτη. Με βάση το tao te ching η πραγματικότητα και οι φυσικές μεταβολές υπάρχουν λόγω της ιδέας της συμπληρωματικότητας. Χωρίς συμπληρωματικότητα δεν υφίστανται μεταβολές και άρα ούτε πραγματικότητα, το σύμπαν είναι νεκρό. Το τάο δηλαδή είναι η συμπληρωματικότητα όπως ακριβώς συμβολίζεται στο ταοιστικό σύμβολο yin και yang, δεν υπάρχουν αυθύπαρκτες οντότητες ή διαδικασίες, αλλά τα πάντα υφίστανται σε σχέση με κάτι άλλο ή άλλα.
    Μάλιστα η ιδέα της συμπληρωματικότητας αναφέρεται με απόλυτο και ακραίο τρόπο στη στροφή 2 όπου λέει:
    "Αυτό που υπάρχει και αυτό που δεν υπάρχει, συνεχώς γεννούν το ένα το άλλο."
    Πρόκειται κατά τη γνώμη μου για τη μεγαλύτερη διανοητική σύλληψη που μπορεί να πετύχει ένα νοήμων ενσυνείδητο ον εντός του σύμπαντος (βαθύτερη από την αρχή της αβεβαιότητας στην κβαντική φυσική, αντιστοιχία της στη φυσική μπορεί να θεωρηθεί η ακτινοβολία Hawking και προφανώς μένουν να προκύψουν πολλά περισσότερα στο μέλλον πάνω σε αυτή την ιδέα). Οι προσωκρατικοί δεν καταλάβαιναν τί διάβαζαν. Άλλοι υποστήριξαν ότι το μη-ον δεν υπάρχει και άλλοι ότι είναι το κενό με την έννοια του άδειου. Οι δε επιστημονικές κορώνες που τους αποδίδονται ως παππούδες της επιστημονικής σκέψης του δυτικού πολιτισμού και της κλασσικής φυσικής, αν και εφόσον δικαιολογείται κάτι τέτοιο (λέω αν), αποτελεί απλώς αποτέλεσμα παρανόησης ξενόφερτων ιδεών και κοσμοαντιλήψεων, προσαρμοσμένες σε ένα πατριαρχικό, αρσενικό, μονοδιάστατο τρόπο αντίληψης.

  • Ανώνυμος 45891

    14 Ιουλ 2018

    Να υποθέσω ότι κοσμική δικαιοσύνη είναι ένα ανώτερο σύστημα φυσικών ή θεικών νόμων που θα πρέπει να ακολουθούνται και επί της γης. Ανόητο ακούγεται, ενδεχομένως πανθειστικό. Η νομοθεσία και η δικαιοσύνη αφορούν εμάς και τις ανθρώπινες κοινωνίες. Οι υπόλοιπες επιμέρους μορφές εντός του σύμπαντος γιατί να ενδιαφέρονται; Κοσμική δικαιοσύνη και τρίχες κατσαρές. Πάμε σε δύο αποσπάσματα από το διαδίκτυο:

    Απ’ το Άπειρο προκύπτει το πρώτο "ζεύγος αντιθέτων", το θερμό-ψυχρό, που μέσω της "αιώνιας κίνησης", της λεγόμενης "δίνης", γεννά όλα τα υπόλοιπα ζεύγη αντιθέτων. Στη σκέψη του Αναξίμανδρου κυριαρχεί η διαχρονική σύγκρουση των αντιθέτων, που προκαλούν την πολυπλοκότητα και την αλλαγή του κόσμου, αλλά εξασφαλίζουν και την ενότητά του. Μας θυμίζει πολύ το κινεζικό ζεύγος αντιθέτων "Γιν και Γιάνγκ". Μην ξεχνάμε πως τον 6ο π.Χ. τα παράλια της Ιωνίας ήταν το "μεγάλο παράθυρο" της Ανατολής προς τη Δύση. Από κει ξεκινούσαν κι εκεί κατέληγαν οι μεγάλοι εμπορικοί δρόμοι που έφταναν ως την Κίνα και την Ινδία. Και, φυσικά, τα εμπορεύματα δεν κυκλοφορούσαν μόνα τους. Τα συνόδευαν άνθρωποι, που κουβαλούσαν ιδέες, γνώσεις, φιλοσοφίες, θρησκείες...
    Ο Αναξίμανδρος χαρακτηρίζει το Άπειρον "θείον". Δηλαδή, εκ των πραγμάτων, του αποδίδει θεϊκή υπόσταση, έστω και πολύ διαφορετική απ’ την παραδοσιακή μυθική θρησκευτικότητα. Το θείον-Άπειρον είναι ο οδηγός-κυβερνήτης-προστάτης των όντων. Του αποδίδει όλες εκείνες τις ιδιότητες που θα αποδώσουν αργότερα στο δικό τους Θεό οι Χριστιανοί θεολόγοι: Το Άπειρον είναι πηγή και αποδέκτης όλων των φθαρτών, είναι αιώνιο, χωρίς αρχή και τέλος, ανεξάντλητο, απεριόριστο, άναρχο, αγέννητο, άφθαρτο, αυτό που περιέχει και περικλείει τα πάντα.
    http://psonthomfanix.blogspot.com/2014/05/blog-post_9.html

    Κατά τον Αναξιμένη ο Αέρας είχε "θείες" ιδιότητες. Ήταν άπειρος, αιώνιος, αόρατος, ζωοποιός. Ήταν η πρώτη και ανώτερη αρχή. Απ' αυτόν προέρχονταν ακόμα κι οι Ολύμπιοι Θεοί...
    http://psonthomfanix.blogspot.com/2014/05/blog-post_10.html

    Όπως έχω γράψει, μεταξύ άλλων και εδώ:
    https://www.freeinquiry.gr/single-post.php?id=4202
    η αρχαιοελληνική σκέψη ήταν προσανατολισμένη για συγκεκριμένους λόγους (κοινωνικές συνθήκες) στην ανακάλυψη της αρχής (principle). Όταν η Ιωνία κατακλύστηκε από τις νέες ιδέες και αντιλήψεις από την ανατολή τον 6ο π.Χ. αιώνα, διάφοροι θεωρητικολόγοι βάλθηκαν να τις προσαρμόσουν στην ντόπια νοοτροπία, πολλές φορές παρερμηνεύοντας όσα διάβαζαν ή και διαστρεβλώνοντας. Δεν είναι μόνο ο Αναξίμανδρος, αλλά και ο Παρμενίδης αντέγραψε και έφτασε αυθαιρέτως σε άλλα τελικά συμπεράσματα, αφού έκανε πρώτα αυθαίρετες παραδοχές. Παρομοίως και ο Ηράκλειτος.
    http://psonthomfanix.blogspot.com/2015/07/blog-post_21.html
    Υποψιάζομαι δε ότι και η έννοια του απείρου είναι ξενόφερτη, από κάπου την τσίμπησε. Υπάρχει επίσης η πιθανότητα το άπειρο να αποτελεί προσαρμοσμένη ιδέα από τα όσα ξενόφερτα διάβασε, αποδίδοντάς τα σε αυτό που ονόμασε άπειρο, δηλαδή στο ακαθόριστο και αιώνιο.

    Αναφέρεται στο πρώτο απόσπασμα που παρέθεσα: "Το θείον-Άπειρον είναι ο οδηγός-κυβερνήτης-προστάτης των όντων.".
    Προσέξτε τώρα τί αναφέρεται μεταξύ άλλων στο tao te ching:

  • asamon

    29 Απρ 2012

    Ευχαριστω παρα πολυ για το κειμενο και το βιβλιο. Ερρωσο