Αφιέρωμα
της «Ελεύθερης Έρευνας»
στο '21

 

 
«Ο κύριος Κωνσταντίνος Σάθας,
έν τινι αξιολόγω πονηματίω επιγραφομένω: "Η κατά τον ιζ΄αιώνα επανάστασις της ελληνικής φυλής" διατείνεται εν σελ. 14, ότι το γνωστόν Καρυοφύλλι ονομάσθη ούτω από του εν Βενετία οπλοποιού Carlo figlio (Καρόλου υιού). Περίεργος μα την αλήθειαν η ανακάλυψις, αλλ’ ουδόλως ευάρεστος.

»Τολμώ μάλιστα, να είπω προς τον φίλον, ότι απαγορεύεται οιωδήποτε η δια τοιούτων ερευνών καταστροφή των θελκτικών μύθων, δι’ ων ετράφημεν...»


Αριστοτέλης Βαλαωρίτης,
Αθανάσιος Διάκος.
Αστραπόγιαννος, Αθήνα, 1867, 64-66.



 




Βλάχοι,
αρβανίτες, ανατολίτες,
βορειο-
αφρικανοί κ.ά.

Οι σημερινοί χριστιανοί κάτοικοι του ελλαδικού χώρου, που μιλούν ρωμέικα (τα λένε ελληνικά) δεν είναι φυλετικοί απόγονοι ή πνευματικοί κληρονόμοι των αρχαίων ελλήνων, των αθηναίων, της δημοκρατίας, των φιλοσόφων κ.λπ..

Είναι επήλυδες, βαλκάνιοι, ανατολίτες, βορειοαφρικανοί και όχι μόνον, ορθόδοξοι, με έντονη ανάμειξη της οθωμανικής κουλτούρας.

Έμαθαν να επιβιώνουν σε αυτοκρατορίες δεσποτικές (βυζάντιο, οθωμανική περίοδο) αναπτύσσοντας την υποκρισία, την κουτοπονηριά και πολλά άλλα ελαττώματα με σκέψη εντελώς διαφορετική από αυτή του δυτικού κόσμου...



 



Τα πραγματικά αίτια
και οι βαρβαρότητες
της εκστρατείας
του Μεγάλου Αλεξάνδρου

 

 
Ο Μ. Αλέξανδρος διέλυσε την αυτοκρατορία του Κύρου, αλλά συγχρόνως αφάνισε και τις ελληνικές πόλεις-κράτη. Λεηλάτησε τους θησαυρούς της Ασίας και τυράννησε τους λαούς περισσότερο από τη δυναστεία των Αχαιμενιδών.

Αυτός άλλωστε ήταν ο πρωταρχικός σκοπός της εκστρατείας. Η λαφυραγωγία. Απαραίτητη για την ισχύ και τον τρυφηλό βίο του βασιλικού οίκου και τον πλουτισμό των ευνοουμένων του...


 



Η θρησκευτική
πίστη
δεν αποτελεί προϋπόθεση
για την υγιή ευημερία
των κοινωνιών


Yπάρχει μια κοινή πεποίθηση, την οποία μοιράζονται οι οπαδοί των διαφόρων θρησκειών, ότι η λατρεία του Θεού και η υπακοή στα κελεύσματα της θρησκείας θεωρούνται ουσιώδη για μια υγιή και ειρηνική κοινωνία, ενώ όταν ένας μεγάλος αριθμός ανθρώπων μιας κοινωνίας απορρίψει το Θεό, τότε θα επέλθει η αποσύνθεσή της.

Σε περίπτωση, που η θρησκευτική αυτή θεωρία, του ότι η τυχόν απομάκρυνση από το Θεό είναι η αιτία για όλα τα κακά της κοινωνίας είναι σωστή, τότε θα έπρεπε να αναμένουμε τα περισσότερο θρησκευόμενα έθνη στη Γη να είναι οι προμαχώνες του εγκλήματος, της φτώχειας και των ασθενειών και τα πρότυπα των υγιών κοινωνιών. Η σύγκριση των άθρησκων εθνών όμως, με τα περισσότερο θρήσκα αποκαλύπτει μια πολύ διαφορετική κατάσταση...



 



Η λέξη καρκίνος στις μέρες μας έχει αποκτήσει τεράστια δύναμη. Μόνο το άκουσμά της αρκεί για να σπείρει τον τρόμο και τον πανικό.

Φανταστείτε αν ο γιατρός σας μετά από κάποια εξέταση, σας ανακοίνωνε, ότι έχετε καρκίνο. Στην κυριολεξία θα άνοιγε η γη να σας καταπιεί, θα παραλύατε από τον φόβο σας και θα πιστεύατε, ότι σε σύντομο χρονικό διάστημα θα πεθαίνατε.

Θα δεχόσασταν ό,τι θα σας έλεγαν οι «ειδικοί», νοιώθοντας αδαής και άσχετος για την ίδια σας την ασθένεια. Δεν θα είχατε καμία άποψη για την πορεία και την εξέλιξη της ασθένειάς σας, καμία επιλογή για το τι αγωγή θα λαμβάνατε, για το αν θα κάνατε χημειοθεραπεία ή όχι, για το αν θα σας χειρουργούσαν, αν θα ακρωτηρίαζαν κάποιο πάσχον μέλος σας. Όλα αυτά θα τα αποφάσιζαν οι γιατροί σας ακολουθώντας το «πρωτόκολλο του καρκίνου» χωρίς να σας ρωτήσουν, απλά θα σας τα ανακοίνωναν!

Θα ξυπνάγατε απ΄το χειρουργείο και θα σας έλειπε το στήθος σας, το νεφρό σας, ο μισός πνεύμονάς σας, ή κάποιο άλλο όργανό σας και δεν θα μπορούσατε παρά να συναινέσετε με την αφαίρεση αυτή. Θα ακολουθούσαν ατελείωτες χημειοθεραπείες και ακτινοβολίες, επειδή «έτσι θα έπρεπε». Θα έπεφταν οι τρίχες του σώματός σας, τα νύχια σας και θα είχατε τεράστιες επιπλοκές και παρενέργειες. Εσείς, απλά θα δείχνατε την απόλυτη εμπιστοσύνη στις γνώσεις και στις μεθοδολογίες της συμβατικής Ιατρικής σιωπηλά και στωικά χωρίς άποψη και δυνατότητα επιλογής, αφού σας έχουν ήδη πείσει μέσω της πληροφόρησης, που έχετε λάβει από τα Μ.Μ.Ε. και τους γιατρούς σας, ότι αυτοί και μόνον αυτοί μπορούν να αντιμετωπίσουν αποτελεσματικά τον καρκίνο…

Είναι όμως, αυτή η πραγματικότητα;



 





«(Ο έρωτας μεταξύ άνδρα και γυ-
ναίκας) είναι παλλαϊκός...
αυτός ακριβώς χαρακτηρίζει τους
ανθρώπους, τους χωρίς ιδιαίτερη
ανάπτυξη...


»(Αφορά) μάλλον στην απόλαυση
των σωμάτων, παρά των ψυχών.
Και μάλιστα (εκείνες τις γυναίκες
και τα νεαρά παιδιά), που δια-
κρίνονται για υπερβολική βλακεία...

»Δείτε, αντιθέτως, την Ουράνια Α-
φροδίτη, που δεν προέκυψε από
την συμμετοχή άρρενος και θήλεος,
αλλά μόνον εκ του άρρενος...
πώς στερείται παραφοράς...

»Έτσι, όσοι εμπνέονται από το
αρσενικό φύλο, ερωτεύονται το
φύλο, το οποίο εκ φύσεως έχει
μεγαλύτερη ρώμη και περισσό-
τερη ευφυία
».

Πλάτωνα, «Συμπόσιο», 181b-c



 



Πατριωτισμός, εθνικά οράματα,
μεγαλοϊδεατισμοί κ.λπ. κ.λπ.
στα διάφορα έθνη-κράτη


Ο τρόπος, με τον οποίο συγκροτή-
θηκαν ιστορικά τα έθνη, έπλασε εθνικές ιδέες, που έχουν σε κάθε κράτος συνθέσει μια εθνική ιστορία δεδομένη και μοναδική. Η ιστορία αυτή προάγει τις ομοιότητες στο εσωτερικό και τις διαφορές στο εξωτερικό, ενώ αποδίδει σε κάθε έθνος δίκαια, τα οποία δεν αναγνωρίζει στους «άλλους». Συγκροτεί έτσι, μια κλειστή και γραμμική ιστορική αφήγηση, που περιστρέφεται γύρω από το ένδοξο παρελθόν κάθε μοναδικής και ιδιαίτερης εθνικής ομάδας, την οποία περιγράφει σαν ομοιογενή και αναλλοίωτη ουσία.

Σε κάθε κράτος οι έννοιες έθνος, πατρίδα και πατριωτισμός έχουν φορτιστεί μέσα στην ιστορική διαδρομή με τόσο γιγάντιο ηθικό βάρος, που έχουν γίνει αξίες μεγάλης και αδιαπραγμάτευτης ιδεολογικής σημασίας. Έτσι, στα σχολεία όλων σχεδόν των χωρών...



 



Από τον
«νεοελληνικό διαφωτισμό»
βλάστησαν ελληνοχριστιανισμός,
εθνικισμός και μεγαλοϊδεατισμός

Αδ. Κοραής:
Ο πραγματικός πατέρας
της ιδεολογικής μας σχιζοφρένειας


Μερικές δεκαετίες πριν από το '21, ο Αδαμάντιος Κοραής ξέθαψε αυθαίρετα και επέβαλε σιγά-σιγά την ξεχασμένη για αιώνες λέξη «έλληνας» χωρίς να απορρίψει βέβαια, το χριστιανισμό. Είχε την πεποίθηση, ότι έτσι θα μας έφερνε πιο γρήγορα κοντά στα κείμενα των αρχαίων ελλήνων και θα γινόταν μια ταύτιση, συγκλονιστική για τον μέσο κάτοικο του ελλαδικού χώρου (αρβανίτη, βλάχο, βορειοαφρικανό, ανατολίτη κ.λπ.), ότι είναι δήθεν απόγονος αυτού, που έφτιαξε τον Παρθενώνα και όλα τα λαμπρά μνημεία.

Η ιδέα έπιασε γρήγορα. Από τότε, όλο και περισσότεροι ρωμιοί άρχισαν να συνδέουν τους εαυτούς τους με κάποιο φανταστικό παρελθόν και να ανακαλύπτουν τους «αρχαίους προγόνους». Κολακεύονταν να έχουν την ψευδαίσθηση, πως ήταν τάχα απόγονοι των αρχαίων ελλήνων.

Η περίοδος του '21 επομένως, αποτελεί ένα σημαντικό ορόσημο. Όχι βέβαια, επειδή έγινε κάποια δήθεν «ελληνική επανάσταση» -πλιάτσικο χριστιανικών συμμοριών, αρβανιτών στην πλειοψηφία τους, ήταν στην πραγματικότητα εξάλλου, όπως έχουμε δείξει στο Αφιέρωμα 1821: Η αποστασία των ρωμιών-, αλλά γιατί κατά τη σύντομη εκείνη περίοδο, οι ρωμιοί υπήκοοι της οθωμανικής αυτοκρατορίας με την καθοδήγηση του Κοραή και των άλλων εκπροσώπων του λεγόμενου «νεοελληνικού διαφωτισμού» μεταλλάχτηκαν σε «έλληνες»...

 



 


      

Read articles in English

     ΓΙΑΝΝΗ ΛΑΖΑΡΗ

ΜΑΚΕΔΟΝΙΚΟΣ ΑΓΩΝΑΣ
Από το μύθο στην ...ιστορία


Στο βιβλίο –με βάση κυρίως τα δημοσιευμένα απομνη-
μονεύματα και ημερολόγια των ίδιων των μακεδονο-
μάχων– παρουσιάζεται η πραγματική φύση του Μακε-
δονικού Αγώνα, τον οποίο οι διαχρονικοί εθνικιστικοί
κύκλοι έχουν μυθοποιήσει και χρησιμοποιούν κατά το
δοκούν μέχρι και σήμερα.


72 σελίδες.
Κυκλοφορεί από τις εκδόσεις «Δρόμων».

ΟΜΗΡΙΚΟ
ΙΔΕΟΛΟΓΗΜΑ


Η αρχαιολογία της ιδεολογίας
στον Σλήμαν και τον Έβανς


Έγραψε στις 06.03.2015 ο/η: Παυλή Καλλιόπη

Επιστροφή

Η επίδραση του Ρομαντισμού, που ανέδειξε το παρελθόν και υιοθέτησε τα αρχαία μοτίβα ως και στη διακόσμηση χώρων, ενδυμάτων και κοσμημάτων, θα επηρεάσει και την αρχαιολογική σκέψη διαπρεπών κλασικών αρχαιολόγων σαν τον Edward Gerhard (1795-1867) και τον Theodor Panofka (1800-1858), ιδρυτές του πρώτου Γερμανικού Αρχαιολογικού Ινστιτούτου (Ρώμη), επινοητές της κατάταξης αγγείων σε περιόδους (Γεωμετρική, Αρχαϊκή) και σε τύπους (ερυθρόμορφα, μελανόμορφα), που θα ερμηνεύσουν παραστάσεις αρχαιοελληνικών αγγείων και ρωμαϊκών τοιχογραφιών μέσα από τις αρχές του συμβολισμού βασισμένοι στους ελληνικούς μύθους και τις κυρίαρχες δοξασίες για τα μυστήρια. Αντίστοιχα, ο πανιωνισμός, εμπνευσμένος από τα σημαντικά έργα της μνημειακής αρχιτεκτονικής στις πόλεις, που απάρτιζαν την αρχαία ιδανική Δωδεκάπολη, υποστήριζε την πρωτοπορία και την κυριαρχία της ιωνικής τέχνης στον αρχαιοελληνικό κόσμο.

Η προσκόλληση στην κλασική εποχή δεν ευνοούσε τις προϊστορικές σπουδές στον ελλαδικό και αιγαιακό χώρο, ωσότου γίνει η σύνδεση του τρωικού, μυκηναϊκού και μινωικού κόσμου με ισχυρούς μύθους και θρύλους, το ισχυρότερο κριτήριο ενεργοποίησης του αρχαιολογικού ενδιαφέροντος εκείνη την εποχή. Η αιγαιακή πρωτοϊστορική αρχαιολογία, που γεννιέται στο τελευταίο τέταρτο του 19ου αιώνα, οφείλεται σε δυο ευρωπαίους, τον Schliemann και τον Evans, και σε μεγάλο βαθμό εξέφρασε τη βιωμένη ιδεολογία τους, που εκπορεύτηκε, αφενός από τις αρχαίες περιγραφές, που στις αντίξοες και εξωτικές περιπλανήσεις του Οδυσσέα, των Ατρειδών, του Θησέα και των άλλων ηρώων συγκέντρωναν όλα τα χαρακτηριστικά ενός συναρπαστικού αφηγήματος, αφετέρου από μια αρχαιολογία στο κέντρο πολιτικών συγκυριών και ισχυρών ιδεολογικών στερεοτύπων, που ως εκ τούτου παρέβλεψε πραγματολογικά και αξιολογικά στοιχεία.

Ο έμπορος Heinrich Schliemann (1822-1890) από τη βορειοανατολική Γερμανία συνδύαζε τις επιρροές, που είχε δεχτεί από τους γερμανούς διαφωτιστές για τη σημαντικότητα των παραδόσεων και το πάθος για τον Όμηρο, του οποίου τα έπη γνώρισε ως βιβλιοθηκάριος στο Άμστερνταμ. Σε αυτό το μυθικό περίβλημα, που δημιουργούσε στο Αιγαίο, η γοητεία τον ραψωδού −στον οποίο ο σύγχρονός του Χρήστος Τσούντας (1857-1934) ήταν απ' τους λίγους, που αντιστάθηκε, αναζητώντας μια πιο επιστημονική εκδοχή καίτοι ο διάχυτος ρομαντισμός εντέλει τον οδήγησε στην πεποίθηση του «συνεχούς ελληνικού θαύματος» από τα μυκηναϊκά χρόνια και δώθε, που κατ' αυτόν οφειλόταν στο ελληνικό τοπίο− και το ανορθολογικό ρομαντικό κλίμα, που δεν επέτρεπε στους μελετητές να αντιληφθούν −όπως επισημαίνει η καθηγήτρια αρχαιολογίας Όλγα Πολυχρονοπούλου− ότι στην αιγαιακή προϊστορία δεν υπήρχε «ομηρικό ζήτημα», αλλά «ομηρικό ιδεολόγημα», καλλιεργήθηκε η επιθυμία του Schliemann για αναζητήσεις, παραβλέποντας τη σκληρή κριτική, ως «αρχαιολογίζων έμπορος», που δεχόταν από το κατεστημένο στη γενέθλια χώρα του.

Όταν στα 45 του χρόνια κατέφθασε στη βορειοδυτική Τροία για την πρώτη ανασκαφή ήταν ήδη προχωρημένος 19ος αιώνας κι ο θετικισμός είχε αρχίσει να επηρεάζει την αρχαιολογική προσέγγιση αντιμετωπίζοντας τους αρχαίους πολιτισμούς ως πολυσχιδές φαινόμενο και όχι ως αφορμή για συλλογή έργων τέχνης − όπως το είχε εκφράσει η έρευνα του Α. Η. Layard στη Μεσοποταμία.

Ωστόσο, καίτοι ο Schliemann ενδιαφέρθηκε για την ανασκαφή per se, η ορμητική τακτική του να φτάσει στο βάθος της τομής, που είχε ανοίξει στο Hissarlik −έναν από τους λόφους της ευρύχωρης πεδιάδας, που άρχιζε απ' το Αιγαίο και συναντούσε τη μικρασιατική στέπα− κατέστρεψε «όλες τις τρωικές κατασκευές, που βρίσκονταν σε βάθος μεταξύ 7 και 10 μέτρων», όπως θα παραδεχτεί σε επιστολή του στον ιταλό αρχαιολόγο Giuseppe Fiorelli.

Αναζητώντας τα ομηρικά κατάλοιπα, που είχε κατά νου, και όντας βέβαιος, πως το ομηρικό στρώμα ήταν το κατώτερο, χρησιμοποίησε πολιορκητικούς κριούς και μεγάλους σιδερένιους λοστούς, που έσπαζαν ειδώλια και αγγεία, κτήρια και οχυρωματικά τείχη άλλων περιόδων, καθιστώντας τον όχι μόνο φορέα μα και θύμα της γενικότερης αντίληψης περί αναζήτησης αρχαιοτήτων, που θύμιζε περισσότερο παραβίαση, παρά επιστημονική ανασκαφή: γιατί κατέστρεψε κι αυτό που αναζητούσε, αφού στην πραγματικότητα η ομηρική Τροία ήταν ένα από τα ανώτερα στρώματα του λόφου.

 





Τροία, φωτ. του 1902
στο σύγγραμμα
του W. Dörpfeld
Troia and Ilion,
Athens: Beck & Barth
(συλλογή
Christopher Witmore).

 

Οι ανασκαφές συνοδεύονταν από θεαματικές περιγραφές στο ημερολόγιό του, οι οποίες, παρά τις εξακριβωμένες ή μη αναλήθειες και αντιφάσεις −κατηγορήθηκε, ότι «φύτευε» αντικείμενα, προκειμένου να τα ανασύρει αργότερα− καλλιέργησαν χωρίς δυσκολία στη φαντασία του κοινού, σε Ελλάδα και εξωτερικό, έναν μύθο, που από αιώνες ήταν δημοφιλής.

Πιθανολογείται, ότι συγκέντρωνε πολλά αντικείμενα μαζί, από διαφορετικά σημεία ή φάσεις της ανασκαφής, και τα παρουσίαζε συγκεντρωμένα εκ των υστέρων ως «θησαυρό» για να εντυπωσιάσει, κι ότι ευρήματα, που ισχυρίσθηκε ότι βρήκε κατά χώραν (in situ), ήταν προϊόντα λαθρανασκαφής ή αγορασμένα από εμπόρους και χρυσοχόους του εξωτερικού. Μεταξύ των σκεπτικιστών ήταν οι βρετανοί λόγιοι Sir Charles Newton, Percy Gardner και A.S. Murray, οι οποίοι χρησιμοποίησαν το ρητό «Εκείνος που κρύβει, ευρίσκει» ενώ κι ο Ernst Curtius τον αποκαλούσε απατεώνα και καταχραστή.

Στην περίπτωση τον «Θησαυρού του Πριάμου» αποδείχτηκε, ότι η γυναίκα του −η έφηβη αρσακειάδα Σοφία, που είχε παντρευτεί− δεν ήταν παρούσα, ούτε τα τύλιξε στο σάλι της, όπως έγραφε στο ημερολόγιό του. Επίσης, μετά από τρεις ημέρες, που βρέθηκε η «Μάσκα του Αγαμέμνονα» έκλεισε η ανασκαφή, όπως και η ανασκαφή στην Τροία έκλεισε αμέσως μετά την αποκάλυψη τον «Θησαυρού του Πριάμου». Και για τις δυο περιπτώσεις παρέμεινε αναπάντητο το ερώτημα: ο Schliemann απλώς θεώρησε, ότι είχε βρει το σημαντικότερο εύρημα και σταμάτησε ή είχε βρει αυτό, που είχε «φυτέψει»;

Παρά τις όποιες επιφυλάξεις ή ενστάσεις η Ελλάδα παρακολούθησε με κομμένη ανάσα τις ανακαλύψεις του, και με την ίδια αγωνία παρακολούθησε το 1874 τη δίκη του στην Αθήνα. Γιατί στη δίκη αυτή δεν κρινόταν μόνο η τύχη τον Schliemann. Για τους έλληνες κρινόταν κυρίως η «εθνική ιστορία» τους, η οποία είχε επεκταθεί ως τα βάθη της προϊστορίας χάρη στην ιερή κληρονομιά των προγόνων τους αχαιών, που είχαν κάποτε κατακτήσει την Τροία και τα πλούτη της: ο Schliemann είχε αλώσει άλλη μια φορά την Τροία, για λογαριασμό τους, φέρνοντας στην Ελλάδα τα λάφυρα, και στη δίκη, που διεξαγόταν μεταξύ του γερμανού ερευνητή και του οθωμανού διευθυντή του μουσείου, ακουγόταν, μεταξύ άλλων, στα στρατόπεδα των δικηγόρων το επιχείρημα, πως «δεν άρμοζε στους έλληνες να παραδώσουν το Θησαυρό του Πριάμου, που είχαν κατακτήσει οι πρόγονοί τους».

Η αθέτηση της συμφωνίας να παραδώσει τα μισά ευρήματα στο Enameled Kiosk Museum της Κωνσταντινούπολης και η φυγάδευση των ευρημάτων προς διάφορους προορισμούς, ώστε να μην μπορεί να τα συγκεντρώσει η οθωμανική κυβέρνηση τον καταδίκασε σε αποζημίωση 10.000 φράγκων. Ο Schliemann πλήρωσε 55.000 φράγκα στην οθωμανική κυβέρνηση και έγινε κάτοχος όλης της συλλογής. Ο γερμανός ερευνητής ήταν φορέας της χαρακτηριστικής στην Ευρώπη του 19ου αποστροφής για τους οθωμανούς, βολική για την εν γένει εκτεταμένη αρχαιοκαπηλία και τη λαθραία εξαγωγή των τρωικών ευρημάτων, την οποία αιτιολόγησε λέγοντας πως, «κρατώντας τα όλα εγώ, τα διέσωσα χάριν της επιστήμης. Όλος ο πολιτισμένος κόσμος θα εκτιμήσει αυτό που έκανα».

Παρά την προσήλωσή του στο ομηρικό ιδεολόγημα προσπάθησε να επωφεληθεί από τα ευρήματα. Οι προσπάθειές του να τα πουλήσει στην Αθήνα απέβησαν άκαρπες, λόγω της υπέρογκης τιμής που ζητούσε και η πρότασή του να παραδώσει στην ελληνική κυβέρνηση μέρος τους με αντάλλαγμα την άδεια για ανασκαφή στις Μυκήνες απορρίφθηκε από το φόβο μιας σύγκρουσης με την οθωμανική κυβέρνηση. Αρχικά, αποπειράθηκε να πουλήσει τη συλλογή στο Λούβρο για 1 εκατ. φράγκα, αφού στη χώρα του «υβριζόταν από ζηλόφθονες καθηγητές με φριχτό τρόπο, και ιδιαίτερα στο Βερολίνο» και πάντως μέχρι το 1879 δεν υπάρχουν ενδείξεις, ότι ήθελε να κληροδοτήσει τη συλλογή του στη Γερμανία. Κατά τον Kriesch η συμμετοχή του Wirchoff στις τελευταίες ανασκαφές στην Τροία ανέστρεψε το σκεπτικισμό του, οπότε παραχώρησε το μεγαλύτερο μέρος της συλλογής στο Βερολίνο.

Ωστόσο, αναλαμβάνει την κατεδάφιση, με δικά του έξοδα, τον φράγκικου πύργου των Προπυλαίων στη νότια κλιτύ της Ακρόπολης το 1874/5, εργασία, για την οποία κατηγορήθηκε η Αρχαιολογική Εταιρία, η οποία εντέλει του έδωσε άδεια ανασκαφής με την προϋπόθεση να παρακολουθείται από εκπρόσωπό της. Ο Schliemann άρχισε την ανασκαφή το 1876 επιθυμώντας, μετά την επαλήθευση του ομηρικού μύθου της Τροίας, να επαληθεύσει και την ύπαρξη των μυκηναίων βασιλέων, που είχαν εκστρατεύσει ενάντια σε αυτή. Την εποπτεία ανέλαβε ο έφορος αρχαιοτήτων Παναγιώτης Σταματάκης, που επανειλημμένα διαμαρτυρήθηκε για μεροληπτική διαδικασία, αλλά για τον Schliemann, που όριζε την αρχαιολογία ως ένα κράμα ευγενούς ενασχόλησης, ηρωικής περιπέτειας και αφορμής για καταξίωση, το κριτήριο ήταν απλοϊκό για την ταυτοποίηση των ευρημάτων, όπως αποδείχτηκε στον πολύκροτο «Θησαυρό του Πριάμου» όσο και στα ευρήματα του πέμπτου τάφου των Μυκηνών.

 

 


















Φωτ. δεκαετ. 1870:
οι Schliemann
και Dörpfeld (αριστερά)
στην Πύλη των Λεόντων.
  

Έχοντας ανακαλύψει τρεις σκελετούς με θώρακες και χρυσές προσωπίδες, και καθώς με την αφαίρεση της τρίτης προσωπίδας από το τρίτο κρανίο αυτό δεν θρυμματίστηκε (όπως συνέβη με τα άλλα δυο), παρά διατήρησε εμφανή τα χαρακτηριστικά του προσώπου με ορατά τα μάτια και τα 32 γερά δόντια, συμπέρανε, ότι αυτή ήταν η προσωπίδα του Αγαμέμνονα, την οποία σήκωσε και φίλησε. Το ίδιο βράδυ είχε τηλεγραφήσει στο βασιλιά Γεώργιο Α’: «σήμερα κοίταξα κατάματα το πρόσωπο του Αγαμέμνονα».

Ωστόσο ο Schliemann είχε κάνει για δεύτερη φορά λάθος. Ο «θησαυρός», που είχε ανακαλύψει στις Μυκήνες δεν ήταν του Αγαμέμνονα και της γενιάς του, αλλά βασιλιάδων, που είχαν ζήσει μια χιλιετία πριν, στην αρχή δηλαδή κι όχι στο τέλος της μυκηναϊκής εποχής, όταν υποτίθεται, πως έζησαν οι Ατρείδες.

Αλλά υπήρξαν κι άλλες ανακρίβειες, που καλλιέργησαν η ιδεοληψία και η προσωπική φιλοδοξία του. Ανασκάπτοντας την Ιθάκη «διέκρινε» ως και «το δένδρο, από το οποίο ο Οδυσσέας έφτιαξε το νυφικό του κρεβάτι», για τις τεφροδόχους συμπέρανε στο ημερολόγιό του, πως «είναι αρκετά πιθανό, ότι μέσα στα πέντε μου αγγεία κρατώ τη στάχτη του Οδυσσέα και της Πηνελόπης, και του παιδιού τους!» και τέλος «το μεσημέρι (...) καθήσαμε να φάμε (...) στην αυλή του ανακτόρου του Οδυσσέα».

Ο «τάφος του Οδυσσέα» στην Ιθάκη αποδείχτηκε επτά αιώνων μεταγενέ-
στερος.


Ούτε ο βοηθός του, νεαρός τότε Dörpfeld, απέφυγε τις λάθος εκτιμήσεις σε σχέση με την «ευτείχεον» Τροία και την «τειχιόεσσα» Τίρυνθα υπέρ της κλασικής περιόδου, επηρεασμένος από τη φιλοκλασική πρωσική ιδεολογία, που τον είχε εμφυσήσει ο Winckelmann και οι άλλοι ομοεθνείς τοy φιλόλογοι και τεχνοκριτικοί. Μετά την Τίρυνθα ωστόσο ο Dörpfeld θα υιοθετήσει το «ομηρικό μοντέλο» και θα περάσει στο άλλο άκρο: κατασκεύασε ένα σύστημα «ομηρικής τοπογραφίας», βάσει του οποίου «εντόπισε» στη Λευκάδα τη «βασιλική οικία» του Οδυσσέα, και τους «βασιλικούς τάφους».

Με συγκίνηση υποδέχτηκε ο λόγιος και πολιτικός κόσμος την είδηση τον θανάτου «του περικλεούς ερευνητού του αρχαίου και πολυτίμου θησαυρού της Ιστορίας», ο οποίος, «μεθ' όλην την τευτωνικήν καταγωyήν του και το γένος του, υπήρξε έλλην και την καρδίαν και την φαντασίαν και τον νουν, και έλλην εποχής πανενδόξου, ασπίλου, αγνοτάτης (...) διότι μόνος εξ αυτών (των μεγίστων φιλελλήνων) ο Σ χ λ ι έ μ α ν ν κατόρθωσε να ενσαρκώση
εν εαυτώ εποχήν όλου τον εθνικού ημών βίου και να την αναστήση
».

Ο γερμανός οπαδός του ομηρικού μύθου κηδεύτηκε και ενταφιάστηκε ως εθνικός ευεργέτης στο Α’ Νεκροταφείο Αθηνών, όπου τοποθετήθηκε το μνημείο του Ernst Zίller (1837-1923), αμφιπρόστυλος ναΐσκος με ζώνη παραστάσεων από τον τρωικό κύκλο. «Schliemanns Grab ist eines Königs Grα» −«ο τάφος του Schliemann είναι ο τάφος ενός βασιλιά»−
θα γράψει
η γερμανική εφημερίδα
Illustrirte Zeίtung, ωστόσο πάνω από την είσοδο υπάρχει χαραγμένη η επιγραφή «Για τον ήρωα Schlίemann»: ο ίδιος προτίμησε να τον θυμούνται ως έναν από τους ήρωες, που είχε αναζητήσει, παρά ως βασιλιά.

Το επόμενο μείζον αρχαιολογικό γεγονός για την ελληνική κοινωνία στο γύρισμα του 19ου, που επίσης βασίστηκε σε ερμηνευτικές πλάνες, που εκπορεύονταν από την ιδεολογία της περιόδου, ήταν η ανασκαφή της Κνωσού υπό τον Arthur Evans (1851-1941).

Αξιοποιώντας τις διπλωματικές του σχέσεις με την Αθήνα −ως ιδρυτικό μέλος της εκεί Βρετανικής Σχολής (1886)− πήρε ανασκαφική άδεια από τον πρίγκιπα Γεώργιο με τον όρο, πως «όσα αντικείμενα ήταν διπλά» θα τα κρατούσε, και με αρχικό στοίχημα να μετατρέψει την πενιχρή Ashmolean συλλογή τον κολλεγίου της Οξφόρδης απ’ όπου είχε αποφοιτήσει σε σημαντικό μουσείο.

Οι ανασκαφές διεξήχθησαν με τη συνδρομή του σκοτσέζου αρχαιολόγου Duncan Mackenzie (1861-1934) −σημαντικού βοηθού όσο κι ο Dörpfeld για τον Schliemann− που κράταγε τις σημειώσεις και διαμεσολαβούσε ανάμεσα στον Evans και τους κρητικούς, καθώς είχε προηγηθεί σε ανασκαφές στο νησί (Φυλακωπή, 1896, τον οποίο ωστόσο ο Evans απομάκρυνε από την ανασκαφή στην Κνωσό τα τελευταία χρόνια επικαλούμενος ως αίτιο από αλκοολισμό έως ψυχικά προβλήματα) και ανέσυραν, σε δυο φάσεις (1900-1906, 1930-1931), έναν πολιτισμό παλαιότερο από τους μυκηναίους του Schliemann.

 










Φωτ. δεκαετ. 1900:
Ο Evans
με το βοηθό του
Mackenzie
σε ανασκαφή
στην Κνωσό.
 

Ευνόητη είναι η υποδοχή, που η Κρητική Πολιτεία και κοινωνία επιφύλαξαν στη θεωρία του Evans, που μιλούσε για «αυτόχθονα πολιτισμό των Ετεοκρητών» συνδέοντάς τους από μακρού με τον ελλαδικό χώρο. Όπως γράφει ο αρχαιολόγος Alexander (Sandy) ΜαcGίllivray −συνδιενθύνων των ανασκαφών στο Παλαιόκαστρο της ανατολικής Κρήτης προ 25ετίας−, ο βρετανός αρχαιολόγος αναζήτησε και βρήκε στους μινωίτες τις καταβολές μιας «αρχαίας ελληνικής» κουλτούρας, πιεζόμενος και από τη χριστιανική πλειοψηφία, που ήλεγχε το νησί και τη νεοϊδρυθείσα Κρητική Πολιτεία, που μετά την ανεξαρτησία από τους οθωμανούς αναζητούσε ιστορικό άλλοθι καταγωγής για την επιθυμητή ένωση με την Ελλάδα.

Το αποτέλεσμα ήταν να παραπλανηθούν πολλές γενεές μελετητών όσο κι ο ίδιος, αφού λόγω της εμμονής του στον «αυτόχθονα λαό» απέρριψε την πιθανότητα οι ενεπίγραφες πλάκες Γραμμικής Β (δικός του όρος), που είχε βρει, να καταγράφουν μια πρώτη ελληνική γλώσσα διαβεβαίωνε, πως επρόκειτο για μινωική γραφή −τροποποιημένη εκδοχή της Γραμμικής Α−, σίγουρος, πως οι μυκηναίοι δεν έφτασαν στο νησί μέχρι την οριστική παρακμή του βασιλείου του Μίνωα.

Ιδιαζόντως μεροληπτικός, στο σύγγραμμά του The Palace οf Minos at Knossos (4 τόμοι, 1921-1930) παραδέχεται μόνο μια φορά την πιθανότητα ύπαρξης μιας βίαιης πλευράς των μινωιτών, ίσως αναγκασμένος από τις ταυροκεφαλές και τους πέλεκες, που έβλεπε παντού στο ανάκτορο, αλλά κι απ' τα ταυροκαθάψια, ένα βίαιο παιχνίδι για τον αναβάτη, που συμμετείχε σ’ ένα άλμα αυτοκτονίας.

Οι κατοπινοί αρχαιολόγοι, έλληνες και ξένοι, επίσης εξωράισαν το θέαμα εκτιμώντας, ότι ήταν ειρηνόφιλο άθλημα αφού, κατ’ αυτούς, δεν θανατωνόταν ο ταύρος, όπως στην Ισπανία, καίτοι πιθανολογείται, ότι με το πέρας της τελετής ο ταύρος θυσιαζόταν. Την ειδυλλιακή εικόνα, που ο Evans επέβαλλε, έχουν πλήξει και οι πρόσφατες ανακαλύψεις σφαγμένων ανθρώπων (στη θέση Ανεμοσπηλιά και μια κατοικία βορειοδυτικά της Κνωσού), που αφήνουν ανοιχτή την εκδοχή της ανθρωποθυσίας.

Αλλά και η Ευρώπη, την οποία είχε θελήσει να εντυπωσιάσει μέσα από τα ευρήματά του, υποκλίθηκε στην ανακάλυψη, αφού θεωρήθηκε, πως ο βρετανός αρχαιολόγος είχε αναδείξει έναν προϊστορικό «ευρωπαϊκό» πολιτισμό, που της προσέφερνε ακόμα μεγαλύτερο βάθος χρόνου ύπαρξης, κι επιπλέον το μοντέλο του μινωικού «απόλεμου κόσμου», που συνέπιπτε με την πρώτη γενικευμένη σύρραξη, ενσάρκωνε ένα καταφύγιο στο παρόν και την ελπίδα για μια εξευγενισμένη ζωή.

Οι εκτεταμένες αναστηλώσεις στις οποίες προέβη συγχώνευσαν την αρχαία και μοντέρνα αρχιτεκτονική με υλικά−υποπροϊόντα της βιομηχανικής επανάστασης, οπλισμένο σκυρόδεμα και σιδερένιες δοκούς μέχρι ύψους τριών ορόφων, που προκάλεσαν ποικίλες κριτικές −στην ηπειρωτική Ελλάδα κυρίως, καθώς η Κρήτη ζούσε το δικό της αρχαιολογικό θρίαμβο και τασσόταν με την ιδεολογία του Evans.

Για να φέρει τη μινωική Κρήτη στα μέτρα του ευρωπαϊκού fin de siecle προσέλαβε ελβετούς Art Νοuveau καλλιτέχνες να «γεμίσουν» τα δυσδιάκριτα και αποσπασματικά κενά των τοιχογραφιών με φανταχτερό τρόπο, δίνοντας αυθαίρετη ονοματολογία. (Art Nouveau ήταν κυρίαρχο καλλιτεχνικό ρεύμα στην Ευρώπη του ύστερου 19ου-αρχών του 20ού, που εκφράστηκε κυρίως μέσα από τις κινήσεις της φύσης, όπως τα περιελισσόμενα σχήματα με μακριούς μίσχους, που κινούνται και λυγίζουν από τη συνεχή πίεση τον νερού ή του ανέμου. Ονομάστηκε και fin de sίecle, για να αποδοθεί η παρακμιακή αισθητική του, καθώς εξέφραζε την πλήξη, τη μελαγχολία και τη διάθεση για αυτοανάλυση του ύστερου 19ου, όπως αναδυόταν στη λογοτεχνία από τα κείμενα του Oscar Wilde (1854-1900). Κατά τον Alexandre Farnoux −καθηγητή αρχαιολογίας και ιστορίας της Τέχνης στο πανεπιστήμιο Paris-Sorbonne− πρέπει να θεωρούμε, ότι η Κνωσός ανήκει στα art nouveau παλάτια της Ευρώπης και να την επισκεπτόμαστε μέσα από αυτή την οπτική).

Το αποτέλεσμα ήταν ένας αισθησιακός, πολύχρωμος, φυσιοκρατικός και ειρηνόφιλος κόσμος δίχως στιγμιότυπα πολέμου, όπου οι γυναίκες απολάμβαναν ίσα δικαιώματα με τους άντρες, καθώς απεικονίζονταν ως ιέρειες να συμμετέχουν επικεφαλής στη λατρεία μιας γυναικείας θεότητας−μητέρας, εικόνα, που οδήγησε επί δεκαετίες στην πεποίθηση, ότι η μινωική κοινωνία τελούσε υπό μητριαρχία.

Η Μητέρα Θεά, που είχε τοποθετήσει στο κέντρο του θεολογικού του συστήματος ο Evans, αποτελούσε την πλήρη αντιστροφή τον αρίου μοντέλου των κυρίαρχων αρσενικών θεών του Βορρά, που δημιούργησε επιπλέον σφοδρές αντιπαραθέσεις με τους υποστηρικτές της ινδοευρωπαϊκής προέλευσης των μυκηναίων. Για τους τελευταίους ο Νότος και το περιβάλλον του εκπροσωπούσαν έναν κόσμο εκθηλυσμού και υπό αυτό το πρίσμα αποκλειόταν η προέλευση μιας εύρωστης πολεμικής φυλής από εκεί, τους οποίους τοποθετούσαν στο Βορρά. Η πεποίθηση ενός μητριαρχικού μοντέλου στην Κρήτη σήμερα έχει διαρραγεί.

Οι ερμηνείες του Evans στάθηκαν αποκύημα της ιδεολογίας της περιόδου, που ο ίδιος έφερε ως «τυπικός, υπερήφανος» βρετανός.
  • Έτσι, οι γυναικείες «θεότητες», τα πολλά «γυναικεία» δωμάτια του ανακτόρου και η γυναικεία διακυβέρνηση, που ο Evans είδε στην Κνωσό αναπαρήγαγαν το πολιτικό και ιδεολογικό πρότυπο της ισχυρής βασίλισσας Βικτωρίας της πατρίδας του.
  • Η βεβαιότητά του περί θαλασσοκρατορίας των μινωιτών ήταν η κατοπτρική εικόνα της ισχυρής ναυτικής βρετανικής αυτοκρατορίας.
  • Η χρήση σκυροδέματος και σίδερου στις αναστηλώσεις παρέπεμπαν στη βιομηχανική Βρετανία.
  • Η «απουσία» κάθε έξωθεν επιρροής (παραβλέποντας ευρήματα−ισχυρές ενδείξεις παρουσίας αιγυπτίων στο νησί) και το «μονότονο ύφος», που έβλεπε στην αιγυπτιακή και μεσοποταμιακή τέχνη, σχετιζόταν με τα στερεότυπα της περιόδου για την Ανατολή.
  • Ακόμα και η εμμονή του σε αναπαραστάσεις τοπίων με φυτικό διάκοσμο και πουλιά στις τοιχογραφίες είχε ως άξονα αναφοράς τη Βρετανία, αφού ο Evans αντιτίθεται στη γκρίζα εκβιομηχάνιση του αγγλικού τοπίου, το οποίο αναπλάθει σε πρώτη ευκαιρία, στο χώρο, που ένοιωθε δικαιωματικά δικό του.
Εμπνευστής της θεωρίας τον παμμινωισμού θεωρούσε, ότι όλη η νότια Ελλάδα ήταν κάποτε υπό μινωικό έλεγχο, ότι είχε υπάρξει κοιτίδα της Ευρώπης κι ότι από εδώ προερχόταν ο κλασικός πολιτισμός, η ρωμαϊκή αυτοκρατορία, ακόμα και η βρετανική: όλοι οι ευρωπαίοι, κατ’ αυτόν, έφεραν μινωικό DNA. Όπως επισημαίνει από το πανεπιστήμιο Βοστόνης ο καθηγητής της Ιστορίας της Τέχνης Kenneth Lapatin, εξαρχής ο Evans είδε στο «μινωικό πολιτισμό» τον καλύτερο ανταγωνιστή των ανατολικών κοινωνιών της Μεσοποταμίας και της Αιγύπτου.

 
 





















Φωτ. του 1936:

ο Evans
κρατώντας ρυτό
σε σχήμα
ταυροκεφαλής.

 

Οι ανακαλύψεις του χρησιμοποιήθηκαν πέρα από το επιστημονικό πεδίο, έγιναν πολιτικό και πολιτισμικό εργαλείο ανάδειξης της καταγωγής και ανωτερότητας του ευρωπαϊκού πολιτισμού και της λευκής φυλής έναντι των λαών της Μεσογείου, τους οποίους ο Evans είχε αποκλείσει.

Η σημειωθείσα ανάπτυξη της Πρώιμης Χαλκοκρατίας (3000-2000 π.Κ.Ε.) στο νησί εξηγείται από τη διείσδυση πληθυσμών περισσότερο εξοικειωμένων με τη μεταλλουργία απ’ ότι οι γηγενείς και η εξέλιξη του ανακτορικού συστήματος επηρεάστηκε σημαντικά από τα αναπτυγμένα κέντρα της Ανατολής, Μεσοποταμία και Αίγυπτο, όπου υπήρχε ήδη μια ανεπτυγμένη κοινωνία με ανάκτορα και ιερά. Οι βασικοί κανόνες της απόδοσης του ανθρωπίνου σώματος στις μινωικές τοιχογραφίες έχουν σαφή επιρροή από την αιγυπτιακή ζωγραφική. Στη διακόσμηση εγχειριδίων (μαχαιριών) αποτυπώνονται νειλωτικά τοπία, που συναντάμε ως τις Μυκήνες, και στην κοσμηματοποιία και τη σφραγιδογλυφία διακρίνονται ανατολίζοντα στοιχεία. Επιπλέον, γινόταν ανταλλαγή καλλιτεχνών μεταξύ μινωικής Κρήτης και Ανατολής, όπως δείχνουν οι νωπογραφίες σε τάφους αξιωματούχων των αιγυπτιακών Θηβών και οι σκηνές στο ανάκτορο της E1-Daba στο δυτικό Δέλτα με σκηνές από ταυροκαθάψια σε χρώματα, που θα χαρακτηρίζαμε «μινωικά», παρά «αιγυπτιακά». Αντίστοιχα, αιγυπτιακά αντικείμενα έχουν βρεθεί στρωματογραφημένα στον αιγαιακό χώρο ενώ η ιερογλυφική της Ανατολής χρησιμοποιείται στην Κρήτη μόνο και πουθενά αλλού στο Αιγαίο.

Ωστόσο, η θεωρία του, ότι η μινωική Κρήτη αποτελούσε την κοιτίδα της Ευρώπης και πως ο «λαμπρός ινδοευρωπαϊκός μυκηναϊκός πολιτισμός» είχε εντέλει τις ρίζες του στο μη ινδοευρωπαϊκό νότο, κατέστη μια ιδέα αφόρητη τόσο για τούς έλληνες όσο και για τους ευρωπαίους, όπως κι ο Evans θα παραδεχτεί: «Α consequence of this conclusion −improbable in itself− would be that these hypothetical Greeks approached their Mainland seats from the South instead οf North. Whο would defend such α view?».

Πολιτικοί και φυλετικοί λόγοι προτιμούσαν το νορδικό μοντέλο −δίχως αυτό να υπονομεύει a prίοrί την αξιοπιστία του−, που ερμήνευε ηρωικά τις απαρχές του μυκηναϊκού πολιτισμού, την προέλευση των δωριέων και τη διαμόρφωση του αρχαιοελληνικού έθνους, καθιστώντας απεχθές το ενδεχόμενο η αρχαία Ελλάδα να υπήρξε το χωνευτήρι και το αποτέλεσμα των κραμάτων της ανατολικής Μεσογείου. Η αντιπαράθεση υπέκρυπτε μια ενσυνείδητη σύγκρουση: ποια ήταν η «φυσιολογικότερη» κοιτίδα για έναν πολιτισμό σαν τον μυκηναϊκό, για ένα έθνος σαν το ελληνικό, και για έναν κληρονόμο σαν την Ευρώπη, ο Βορράς ή ο Νότος;




Σημείωση:
Το παραπάνω άρθρο είναι απόσπασμα από τη διπλωματική εργασία της κ. Παυλή στο Πάντειο Πανεπιστήμιο, Τμήμα Πολιτικής Επιστήμης και Ιστορίας,
με τίτλο: «Ο εθνικισμός στην αρχαιολογία της Δύσης». (Πηγή: Πάνδημος, Παντειακές δημοσιεύσεις, pandemos.panteion.gr).

Η Καλλιόπη Παυλή είναι απόφοιτος σπουδών Μ.Μ.Ε. (Αθήνα) και Ιστορίας (Πάτρα), με υποτροφία στη δεύτερη σχολή. Εργάστηκε στον αρχαιολογικό τουρισμό με προορισμό αρχαιολογικές θέσεις της νοτίου Ευρώπης, αρχίζοντας παράλληλα μεταπτυχιακές σπουδές στο τμήμα Πολιτικής Επιστήμης και Ιστορίας του Παντείου πανεπιστημίου.

Η διπλωματική της περιλήφθηκε στην ενδεικτική θεματική βιβλιογραφία για τους φοιτητές του σεμιναρίου «Νεοελληνική εθνική ιδεολογία» του καθηγητή Στ. Πεσμαζόγλου.

Μετά και από ταξίδια στην Τουρκία, που συνδέονταν με τη διατριβή της («Αρχαιολογώντας την terradesiderata: η Μεγάλη Ιδέα των αρχαίων υλικών καταλοίπων»), στην οποία εξετάστηκαν οι ανασκαφές, που διεξήχθηκαν στη Μικρά Ασία από το Αρχαιολογικό τμήμα της Αρμοστείας Σμύρνης κατά την περίοδο της «ελληνικής κατοχής» –όπως αποκαλούνταν η περίοδος 1919-1922 από στρατιωτικούς και αρχαιολόγους–, ανακηρύχθηκε δρ. Ιστορίας.

Έχει συμμετάσχει ως ομιλήτρια σε εγχώρια και διεθνή συνέδρια, ως μέλος επιστημονικής επιτροπής σε διεθνή συνέδρια, σε ανασκαφές στη Λήμνο υπό τη διεύθυνση του καθηγητή Προϊστορικής Αρχαιολογίας στο ΑΠΘ Νικολάου Ευστρατίου, έχει δημοσιεύσει άρθρα, ανήκει στη συντακτική επιτροπή του International Journal SCS, είναι επιστημονικός συνεργάτης στο Κέντρο Έρευνας Νεότερης Ιστορίας (ΚΕΝΙ) του Παντείου πανεπιστημίου και μεταδιδακτορική ερευνήτρια με θέμα την «Αποικιοκρατία του ύστερου 19ου–πρώιμου 20ού αιώνα και την πρόσληψή της από την ελληνική λογιοσύνη εν όψει της μικρασιατικής εκστρατείας».

Το 2014 εκδόθηκε το δεύτερο βιβλίο της:
Εις το όνομα του πολιτισμού. Η ιδεολογία των ανασκαφών στη Μικρά Ασία κατά την μικρασιατικήν κατοχήν υπό της Ελλάδος (1919-22) (εκδόσεις Ισνάφι).

Τα ακαδημαϊκά ενδιαφέροντά της συνδέονται με την ερμηνεία των αρχαιολογικών δεδομένων και τη χρήση του ιστορικού αφηγήματος, μέσα από τα οποία τα εθνικά κράτη επιβάλλουν τη γεωγραφία και την πολιτική τους.





 
Επιστροφή Επιστροφή στην κορυφή


ΣΧΟΛΙΑ



Bielidopoulos έγραψε...
~
http://upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/2/27/Spreading_homo_sapiens_la.svg/800px-Spreading_homo_sapiens_la.svg.png
http://en.wikipedia.org/wiki/Early_human_migrations
Ακόμα και πιο παλιά από το χρονικό πλαίσιο του άρθρου η Ευρώπη αποικίστηκε από πληθυσμούς homo sapiens από μέση Ανατολή και κεντρική Ασία περίπου 40.000 χρόνια πριν σύμφωνα τουλάχιστον με την υπάρχουσα θεωρία.
05.03.2015, 22:45:19





Bielidopoulos έγραψε...
~
"Η πεποίθηση ενός μητριαρχικού μοντέλου στην Κρήτη σήμερα έχει διαρραγεί. Οι ερμηνείες του Evans στάθηκαν αποκύημα της ιδεολογίας της περιόδου, που ο ίδιος έφερε ως «τυπικός, υπερήφανος» βρετανός."
Ο καθένας με τον καημό του και το κόλλημά του δηλαδή. Και μετά κάποιοι με εγκαλούν ότι κριτικάρω νομπελίστες και καθηγητές πανεπιστημίου. Ε ναι. Πού είναι το πρόβλημα;
;)

22.05.2016, 22:39:52





Ανώνυμος 39550 έγραψε...

http://www.mixanitouxronou.gr/o-kallitechnis-pou-kikloforouse-stin-n-iorki-me-chlamida-ke-sandalia-anakirichtike-enas-apo-tous-deka-pio-kompsous-andres-latrepse-tin-akropoli-ke-stin-athina-dimiourgise-ena-palati-san-tou-agamemn/

http://www.mixanitouxronou.gr/o-iperochos-erotas-tou-sikelianou-me-tin-eva-palmer-latrepsan-o-enas-ton-allon-ke-tin-archea-ellada-pikrathikan-apo-tin-apotichia-ke-chorisan-polla-chronia-meta-tafikan-mazi-stous-delfous/

17.08.2016, 21:25:30






ΑΠΟΣΤΟΛΗ ΣΧΟΛΙΟΥ



Υπολειπόμενοι χαρακτήρες

Κωδικός ασφαλείας:

6+3=





Αναζήτηση σε:


Αποστολή

 




FreeInquiry© 2013
ΚΑΛΟΚΑΙΡΙΝΕΣ
ΔΙΑΚΟΠΕΣ




Διαβάστε περισσότερα
 
ΚΑΤΕΒΑΣΤΕ
ΒΙΒΛΙΑ ΔΩΡΕΑΝ



Διαβάστε περισσότερα
 
ΕΠΙΚΟΙΝΩΝΗΣΤΕ
ΜΑΖΙ ΜΑΣ



Στείλτε μας τα μηνύματά σας
στη διεύθυνση: info@freeinquiry.gr

 
ΘΕΜΑΤΟΛΟΓΙΟ



 
THE
FREEINQUIRY.GR
BAND

 

 

 

 

 

 

 

 


 
ΓΙΝΕΤΕ ΜΕΛΟΣ



Για να ενημερώνεστε online
για όλες τις νέες αναρτήσεις
άρθρων της «Ελεύθερης Έρευνας».

Διαβάστε περισσότερα
 
 

  

  

 
 

 

 
 



240 σελίδες
έκδ. «Δρόμων», Αθήνα, 2016

Διαβάστε περισσότερα




64 σελίδες
έκδ. «Ελεύθερη Έρευνα»,
Αθήνα, 2016

Διαβάστε περισσότερα




72 σελίδες
έκδ. «Δρόμων», Αθήνα, 2014

Διαβάστε περισσότερα
 
ΕΠΙΤΡΕΠΕΤΑΙ
Η ΑΝΑΔΗΜΟΣΙΕΥΣΗ
ΤΩΝ ΑΡΘΡΩΝ ΜΑΣ

Άδεια Creative Commons Η «Ελεύθερη Έρευνα» διατίθεται με άδεια:
Αναφορά Δημιουργού─Μη Εμπορική Χρήση─Παρόμοια Διανομή─3.0 Ελλάδα (CC BY-NC-SA 3.0 GR).

Διαβάστε περισσότερα
 
 


Tα κίνητρα
και η πορεία
προς την εξουσία




«Λένε, ότι η εξουσία διαφθείρει,
αλλά το πιο σωστό είναι, ότι η εξουσία προσελκύει τους διεφθαρμένους.
Οι υγιείς συνήθως έλκονται από άλλα πράγματα, παρά από την εξουσία».

David Brin (αμερικανός συγγραφέας)


Σε πάρα πολλούς ανθρώπους αρέσει το χρήμα. Ιδιαιτέρως τους αρέσει να πλουτίζουν χωρίς ιδιαίτερο μόχθο και ρίσκο. Δύσκολο. Αυτό όμως, που συγκινεί τους περισσότερους ανθρώπους, είναι η άσκηση της εξουσίας.

Όσοι μπαίνουν στη πολιτική δεν το κάνουν για να συνεισφέρουν στο κοινό καλό, την ευημερία του μέσου πολίτη και την απλοποίηση της καθημερινότητάς του.

Σχεδόν σε όλες τις περιπτώσεις, πίσω από κάθε εισερχόμενο στη πολιτική κρύβονται προσωπικές φιλοδοξίες, αλλά και συμπλέγματα ή αδυναμίες, που προκλήθηκαν στα παιδικά του χρόνια...


 


Μεγαλόσχημοι ιστοριογράφοι
στην υπηρεσία της ιδεολογίας
της εκάστοτε εξουσίας
από την αρχαιότητα έως σήμερα




Ένα από τα σπουδαιότερα εργαλεία, που κρατάει στα χέρια της η πολιτική εξουσία, είναι η χρήση της ιστορικής γνώσης. Η ιστορική καταγραφή και γνώση σε συνδυασμό με τις μεθόδους χειραγώγησης των μαζών και των τακτικών πολιτικής προπαγάνδας, μπορούν να κατευθύνουν την πολιτική σκέψη των ανθρώπων.

Οι έντονοι διαξιφισμοί διαφόρων πολιτικών προσώπων με θέμα τη μέθοδο της διδασκαλίας της Ιστορίας στα σχολικά εγχειρίδια μονοπωλούν σε μεγάλα διαστήματα το ενδιαφέρον στα ΜΜΕ.

Μετά τους πολιτικούς, παίρνουν την σκυτάλη άνθρωποι, που φέρουν τον τίτλο του ιστορικού ερευνητή, προκειμένου να μας «διαφωτίσουν» για το ποια άποψη είναι ιστορικά σαφής και επιστημονικά αποδεδειγμένη...


 


Η γλωσσική ασυνέχεια
στον ελλαδικό χώρο
από την αρχαιότητα έως σήμερα



Ένας από τους μεγαλύτερους μύθους του νεορωμέικου εθνικισμού είναι η τρισχιλιετής και πλέον ιστορία της γλώσσας μας, η αδιάλειπτη συνέχειά της δηλαδή, από την αρχαιότητα έως σήμερα. «Η ενιαία και αδιαίρετη ελληνική» αποτελεί σχεδόν στερεοτυπική έκφραση, που επαναλαμβάνεται συνεχώς. Ο μύθος της γλωσσικής συνέχειας αποτελεί απαραίτητη προϋπόθεση για έναν άλλο μύθο, αυτόν της πολιτισμικής και φυλετικής ενότητας και συνέχειας, καθότι η συνέχεια του «ελληνισμού» προϋποθέτει, φυσικά, και τη συνέχεια της γλώσσας.

Η γλώσσα επομένως, που επιβλήθηκε στους σημερινούς κατοίκους του ελλαδικού χώρου μέσω της υποχρεωτικής παιδείας του έθνους─κράτους, έπρεπε οπωσδήποτε να αναχθεί στην αρχαιότητα. Γι’ αυτό το λόγο έχει θεσπισθεί η ανούσια διδασκαλία των αρχαίων ελληνικών ήδη από το Γυμνάσιο. Δεν ενδιαφέρει το εκπαιδευτικό σύστημα να μάθει αρχαία ο μαθητής. Τα διδάσκεται όμως, προκειμένου να πεισθεί, ότι είναι απόγονος των αρχαίων ελλήνων.

Για τους σημερινούς ρωμιούς, παρά τα χρόνια, που υποχρεωτικά διδάσκονται αρχαία ελληνικά στο σχολείο, είναι σαφές, ότι τους είναι εντελώς ακατανόητα. Το επιχείρημα, ότι πολλές λέξεις είναι ίδιες ή παρόμοιες δεν καθιστούν τα αρχαία κατανοητά, καθώς η αναγνώριση σποραδικών λέξεων μέσα σε προτάσεις δεν σημαίνει σε καμία περίπτωση κατανόηση του νοήματος των προτάσεων.

Η σχετική εξ άλλου λεξιλογική και μορφολογική ομοιότητα της σημερινής γλώσσας (της ρωμέικης, όπως λεγόταν μέχρι πρότινος κι όχι ελληνικής) με προγενέστερες φάσεις της οφείλεται στον καθαρευουσιανισμό και στην τάση υποχρεωτικής «εξυγίανσής» της από διάφορα ξένα στοιχεία (αλβανικές, τούρκικες, σλάβικες κ.λπ. λέξεις και τοπωνύμια). Από τον 19ο αιώνα και μετά, επιβλήθηκε δια της παιδείας αθρόα και αυθαίρετη εισαγωγή αρχαίων λέξεων και ριζών για τη δημιουργία νέων λέξεων...


 


Πώς η Αριστερά της Ρωμιοσύνης
εφευρίσκει τους μύθους της




Ο φυλακισμένος αριστερός αγωνιστής, που έκλαιγε και ζητούσε «τη μανούλα του».

Ο κομμουνιστής συγγραφέας, που συνεννοήθηκε με τον Μάο μιλώντας του στα... κρητικά, ενώ εκείνος του απαντούσε στα κινέζικα!

Πώς ο ίδιος ξεσήκωσε τους παριστάμενους σε συνέδριο του Κομμουνιστικού Κόμματος στη Μόσχα παρουσιάζοντάς τους το πουκάμισό του, ως δήθεν το πουκάμισο ενός εκτελεσμένου από τους γερμανούς συντρόφου του.

Τα τρία αυτά επεισόδια περιγράφει με νοσταλγία και καμάρι ο Λεωνίδας Κύρκος σε εκπομπή, που προβλήθηκε τις προάλλες από το κανάλι της Βουλής («Σαν παραμύθι»).
 
Πρόκειται για μια από τις τελευταίες συνεντεύξεις του, κατά την οποία ο επί σειρά ετών βουλευτής της Αριστεράς, αφηγείται στιγμιότυπα από τον πολιτικό του αγώνα και προβαίνει σε εκτενή αναφορά ορισμένων ασυνήθιστων καταστάσεων, που έζησε κατά τη διάρκεια ενός παλιού ταξιδιού του στην Κίνα, όπου συνάντησε τον Μάο και στη Μόσχα, όπου συμμετείχε σε συνέδριο του Κομμουνιστικού Κόμματος της τότε Σοβιετικής Ένωσης.

Στο άρθρο αυτό θα αναλύσουμε τα όσα λέει στη συνέντευξη αυτή ο παλιός αριστερός πολιτικός, γιατί από τα λεγόμενά του μπορούμε χαρακτηριστικά να διακρίνουμε:

Με τι άνεση και οι άνθρωποι της Αριστεράς ─οι οποίοι είχαν σταθεί απέναντι σε ένα Σύστημα, που τους καταδίωκε και τους φυλάκιζε και το οποίο είχε κατασκευασθεί κι επιβληθεί με την αρωγή πλήθους εθνικών, θρησκευτικών και άλλων μύθων─ εύκολα κατασκεύαζαν κι εκείνοι με τη σειρά τους τους δικούς τους μύθους, προκειμένου να προπαγανδίσουν τη δική τους ιδεολογία...


 


Πέντε
ευρωπαϊκοί μύθοι



Οι εβραίοι υποχρεώνονταν κάποτε,
να φορούν το κίτρινο αστέρι του Δαβίδ.
Οι μετανάστες υποχρεώνονται σήμε-
ρα, να φορούν κόκκινα βραχιολάκια.


Η σημερινή Ευρώπη δεν αποτελεί παράδειγμα προς μίμηση με κανένα τρόπο. Αντιπροσωπεύει ό,τι πιο σάπιο, διεφθαρμένο και ανάλγητο έχει εμφανιστεί ποτέ στο έδαφός της. Έχει τεράστιες ευθύνες για τη φτώχεια και την εξαθλίωση των πολιτών της. Έχει τεράστια ευθύνη για τη συμβολή της στη δημιουργία του προσφυγικού ζητήματος. Έχει τεράστιες ευθύνες απέναντι στον ανθρωπισμό και τη δημοκρατία.

Με το άρθρο αυτό δεν επιχειρείται ο εξωραϊσμός του απατεώνα, κρατικοδίαιτου κλεφτοκοτά ρωμιού. Ούτε δίνεται άλλοθι στην πολιτική τυχοδιωκτική και ξεπουλημένη αλητεία, που κυβερνά αυτόν τον τόπο από συστάσεως του κρατιδίου-προτεκτοράτου της Ρωμιοσύνης. Αυτά τα έχουμε αναλύσει σε πολλά άρθρα μας κατά το παρελθόν.

Σκοπός του άρθρου είναι να απομυθοποιήσει την υποτιθέμενη «Ενωμένη Ευρώπη» και να καταδείξει το πραγματικό αποκρουστικό της πρόσωπο.

Ας ξεκινήσουμε λοιπόν, τους ευρωπαϊκούς μύθους...