Αφιέρωμα
της «Ελεύθερης Έρευνας»
στο '21

 

 
«Ο κύριος Κωνσταντίνος Σάθας,
έν τινι αξιολόγω πονηματίω επιγραφομένω: "Η κατά τον ιζ΄αιώνα επανάστασις της ελληνικής φυλής" διατείνεται εν σελ. 14, ότι το γνωστόν Καρυοφύλλι ονομάσθη ούτω από του εν Βενετία οπλοποιού Carlo figlio (Καρόλου υιού). Περίεργος μα την αλήθειαν η ανακάλυψις, αλλΆ ουδόλως ευάρεστος.

»Τολμώ μάλιστα, να είπω προς τον φίλον, ότι απαγορεύεται οιωδήποτε η δια τοιούτων ερευνών καταστροφή των θελκτικών μύθων, διΆ ων ετράφημεν...»


Αριστοτέλης Βαλαωρίτης,
Αθανάσιος Διάκος.
Αστραπόγιαννος, Αθήνα, 1867, 64-66.



 




Βλάχοι,
αρβανίτες, ανατολίτες,
βορειο-
αφρικανοί κ.ά.

Οι σημερινοί χριστιανοί κάτοικοι του ελλαδικού χώρου, που μιλούν ρωμέικα (τα λένε ελληνικά) δεν είναι φυλετικοί απόγονοι ή πνευματικοί κληρονόμοι των αρχαίων ελλήνων, των αθηναίων, της δημοκρατίας, των φιλοσόφων κ.λπ..

Είναι επήλυδες, βαλκάνιοι, ανατολίτες, βορειοαφρικανοί και όχι μόνον, ορθόδοξοι, με έντονη ανάμειξη της οθωμανικής κουλτούρας.

Έμαθαν να επιβιώνουν σε αυτοκρατορίες δεσποτικές (βυζάντιο, οθωμανική περίοδο) αναπτύσσοντας την υποκρισία, την κουτοπονηριά και πολλά άλλα ελαττώματα με σκέψη εντελώς διαφορετική από αυτή του δυτικού κόσμου...



 



Τα πραγματικά αίτια
και οι βαρβαρότητες
της εκστρατείας
του Μεγάλου Αλεξάνδρου

 

 
Ο Μ. Αλέξανδρος διέλυσε την αυτοκρατορία του Κύρου, αλλά συγχρόνως αφάνισε και τις ελληνικές πόλεις-κράτη. Λεηλάτησε τους θησαυρούς της Ασίας και τυράννησε τους λαούς περισσότερο από τη δυναστεία των Αχαιμενιδών.

Αυτός άλλωστε ήταν ο πρωταρχικός σκοπός της εκστρατείας. Η λαφυραγωγία. Απαραίτητη για την ισχύ και τον τρυφηλό βίο του βασιλικού οίκου και τον πλουτισμό των ευνοουμένων του...


 



Η θρησκευτική
πίστη
δεν αποτελεί προϋπόθεση
για την υγιή ευημερία
των κοινωνιών


Yπάρχει μια κοινή πεποίθηση, την οποία μοιράζονται οι οπαδοί των διαφόρων θρησκειών, ότι η λατρεία του Θεού και η υπακοή στα κελεύσματα της θρησκείας θεωρούνται ουσιώδη για μια υγιή και ειρηνική κοινωνία, ενώ όταν ένας μεγάλος αριθμός ανθρώπων μιας κοινωνίας απορρίψει το Θεό, τότε θα επέλθει η αποσύνθεσή της.

Σε περίπτωση, που η θρησκευτική αυτή θεωρία, του ότι η τυχόν απομάκρυνση από το Θεό είναι η αιτία για όλα τα κακά της κοινωνίας είναι σωστή, τότε θα έπρεπε να αναμένουμε τα περισσότερο θρησκευόμενα έθνη στη Γη να είναι οι προμαχώνες του εγκλήματος, της φτώχειας και των ασθενειών και τα πρότυπα των υγιών κοινωνιών. Η σύγκριση των άθρησκων εθνών όμως, με τα περισσότερο θρήσκα αποκαλύπτει μια πολύ διαφορετική κατάσταση...



 



Η λέξη καρκίνος στις μέρες μας έχει αποκτήσει τεράστια δύναμη. Μόνο το άκουσμά της αρκεί για να σπείρει τον τρόμο και τον πανικό.

Φανταστείτε αν ο γιατρός σας μετά από κάποια εξέταση, σας ανακοίνωνε, ότι έχετε καρκίνο. Στην κυριολεξία θα άνοιγε η γη να σας καταπιεί, θα παραλύατε από τον φόβο σας και θα πιστεύατε, ότι σε σύντομο χρονικό διάστημα θα πεθαίνατε.

Θα δεχόσασταν ό,τι θα σας έλεγαν οι «ειδικοί», νοιώθοντας αδαής και άσχετος για την ίδια σας την ασθένεια. Δεν θα είχατε καμία άποψη για την πορεία και την εξέλιξη της ασθένειάς σας, καμία επιλογή για το τι αγωγή θα λαμβάνατε, για το αν θα κάνατε χημειοθεραπεία ή όχι, για το αν θα σας χειρουργούσαν, αν θα ακρωτηρίαζαν κάποιο πάσχον μέλος σας. Όλα αυτά θα τα αποφάσιζαν οι γιατροί σας ακολουθώντας το «πρωτόκολλο του καρκίνου» χωρίς να σας ρωτήσουν, απλά θα σας τα ανακοίνωναν!

Θα ξυπνάγατε απ΄το χειρουργείο και θα σας έλειπε το στήθος σας, το νεφρό σας, ο μισός πνεύμονάς σας, ή κάποιο άλλο όργανό σας και δεν θα μπορούσατε παρά να συναινέσετε με την αφαίρεση αυτή. Θα ακολουθούσαν ατελείωτες χημειοθεραπείες και ακτινοβολίες, επειδή «έτσι θα έπρεπε». Θα έπεφταν οι τρίχες του σώματός σας, τα νύχια σας και θα είχατε τεράστιες επιπλοκές και παρενέργειες. Εσείς, απλά θα δείχνατε την απόλυτη εμπιστοσύνη στις γνώσεις και στις μεθοδολογίες της συμβατικής Ιατρικής σιωπηλά και στωικά χωρίς άποψη και δυνατότητα επιλογής, αφού σας έχουν ήδη πείσει μέσω της πληροφόρησης, που έχετε λάβει από τα Μ.Μ.Ε. και τους γιατρούς σας, ότι αυτοί και μόνον αυτοί μπορούν να αντιμετωπίσουν αποτελεσματικά τον καρκίνο…

Είναι όμως, αυτή η πραγματικότητα;



 





«(Ο έρωτας μεταξύ άνδρα και γυ-
ναίκας) είναι παλλαϊκός...
αυτός ακριβώς χαρακτηρίζει τους
ανθρώπους, τους χωρίς ιδιαίτερη
ανάπτυξη...


»(Αφορά) μάλλον στην απόλαυση
των σωμάτων, παρά των ψυχών.
Και μάλιστα (εκείνες τις γυναίκες
και τα νεαρά παιδιά), που δια-
κρίνονται για υπερβολική βλακεία...

»Δείτε, αντιθέτως, την Ουράνια Α-
φροδίτη, που δεν προέκυψε από
την συμμετοχή άρρενος και θήλεος,
αλλά μόνον εκ του άρρενος...
πώς στερείται παραφοράς...

»Έτσι, όσοι εμπνέονται από το
αρσενικό φύλο, ερωτεύονται το
φύλο, το οποίο εκ φύσεως έχει
μεγαλύτερη ρώμη και περισσό-
τερη ευφυία
».

Πλάτωνα, «Συμπόσιο», 181b-c



 



Πατριωτισμός, εθνικά οράματα,
μεγαλοϊδεατισμοί κ.λπ. κ.λπ.
στα διάφορα έθνη-κράτη


Ο τρόπος, με τον οποίο συγκροτή-
θηκαν ιστορικά τα έθνη, έπλασε εθνικές ιδέες, που έχουν σε κάθε κράτος συνθέσει μια εθνική ιστορία δεδομένη και μοναδική. Η ιστορία αυτή προάγει τις ομοιότητες στο εσωτερικό και τις διαφορές στο εξωτερικό, ενώ αποδίδει σε κάθε έθνος δίκαια, τα οποία δεν αναγνωρίζει στους «άλλους». Συγκροτεί έτσι, μια κλειστή και γραμμική ιστορική αφήγηση, που περιστρέφεται γύρω από το ένδοξο παρελθόν κάθε μοναδικής και ιδιαίτερης εθνικής ομάδας, την οποία περιγράφει σαν ομοιογενή και αναλλοίωτη ουσία.

Σε κάθε κράτος οι έννοιες έθνος, πατρίδα και πατριωτισμός έχουν φορτιστεί μέσα στην ιστορική διαδρομή με τόσο γιγάντιο ηθικό βάρος, που έχουν γίνει αξίες μεγάλης και αδιαπραγμάτευτης ιδεολογικής σημασίας. Έτσι, στα σχολεία όλων σχεδόν των χωρών...



 



Από τον
«νεοελληνικό διαφωτισμό»
βλάστησαν ελληνοχριστιανισμός,
εθνικισμός και μεγαλοϊδεατισμός

Αδ. Κοραής:
Ο πραγματικός πατέρας
της ιδεολογικής μας σχιζοφρένειας


Μερικές δεκαετίες πριν από το '21, ο Αδαμάντιος Κοραής ξέθαψε αυθαίρετα και επέβαλε σιγά-σιγά την ξεχασμένη για αιώνες λέξη «έλληνας» χωρίς να απορρίψει βέβαια, το χριστιανισμό. Είχε την πεποίθηση, ότι έτσι θα μας έφερνε πιο γρήγορα κοντά στα κείμενα των αρχαίων ελλήνων και θα γινόταν μια ταύτιση, συγκλονιστική για τον μέσο κάτοικο του ελλαδικού χώρου (αρβανίτη, βλάχο, βορειοαφρικανό, ανατολίτη κ.λπ.), ότι είναι δήθεν απόγονος αυτού, που έφτιαξε τον Παρθενώνα και όλα τα λαμπρά μνημεία.

Η ιδέα έπιασε γρήγορα. Από τότε, όλο και περισσότεροι ρωμιοί άρχισαν να συνδέουν τους εαυτούς τους με κάποιο φανταστικό παρελθόν και να ανακαλύπτουν τους «αρχαίους προγόνους». Κολακεύονταν να έχουν την ψευδαίσθηση, πως ήταν τάχα απόγονοι των αρχαίων ελλήνων.

Η περίοδος του '21 επομένως, αποτελεί ένα σημαντικό ορόσημο. Όχι βέβαια, επειδή έγινε κάποια δήθεν «ελληνική επανάσταση» -πλιάτσικο χριστιανικών συμμοριών, αρβανιτών στην πλειοψηφία τους, ήταν στην πραγματικότητα εξάλλου, όπως έχουμε δείξει στο Αφιέρωμα 1821: Η αποστασία των ρωμιών-, αλλά γιατί κατά τη σύντομη εκείνη περίοδο, οι ρωμιοί υπήκοοι της οθωμανικής αυτοκρατορίας με την καθοδήγηση του Κοραή και των άλλων εκπροσώπων του λεγόμενου «νεοελληνικού διαφωτισμού» μεταλλάχτηκαν σε «έλληνες»...

 



 


      

Read articles in English

     ΓΙΑΝΝΗ ΛΑΖΑΡΗ

ΜΑΚΕΔΟΝΙΚΟΣ ΑΓΩΝΑΣ
Από το μύθο στην ...ιστορία


Στο βιβλίο –με βάση κυρίως τα δημοσιευμένα απομνη-
μονεύματα και ημερολόγια των ίδιων των μακεδονο-
μάχων– παρουσιάζεται η πραγματική φύση του Μακε-
δονικού Αγώνα, τον οποίο οι διαχρονικοί εθνικιστικοί
κύκλοι έχουν μυθοποιήσει και χρησιμοποιούν κατά το
δοκούν μέχρι και σήμερα.


72 σελίδες.
Κυκλοφορεί από τις εκδόσεις «Δρόμων».

Η ΓΕΝΝΗΣΗ
ΤΗΣ ΒΑΣΙΛΙΣΣΑΣ
ΤΟΥ ΣΚΑΚΙΟΥ


Μarilyn Υalοm,
έκδ. ''¶γρα''


Έγραψε στις 10.12.2014 ο/η: Λούπου Μαρία

Επιστροφή


Καθένας γνωρίζει, ότι η βασίλισσα είναι το πιο
ισχυρό κομμάτι στο σκάκι. Λίγοι όμως ξέρουν,
ότι το παιχνίδι παιζόταν επί πεντακόσια χρόνια
χωρίς εκείνη.

Στην Ινδία, την Περσία και τις αραβικές περιοχές,
όπου πρωτοπαίχτηκε το παιχνίδι, ο στρατηγός
ή βεζίρης καταλάμβανε το τετράγωνο, όπου
τώρα στέκεται η βασίλισσα, η οποία δεν εμφα-
νίζεται στη σκακιέρα νωρίτερα από το έτος 1000,
διακόσια χρόνια αφότου οι μαυριτανοί έφεραν
το σκάκι στη Νότιο Ευρώπη.

Μόνο όταν το σκάκι έγινε δημοφιλής διασκέδαση
στους βασιλικούς κύκλους της Ευρώπης, στη
διάρκεια του Μεσαίωνα, γεννήθηκε η βασίλισσα
του σκακιού και ενδυναμώθηκε σταδιακά, ώστε να γίνει η άγρια πολεμίστρια και προστάτιδα του βασιλιά.

Το βιβλίο διερευνά τους πέντε αιώνες, που μεσολαβούν σπό τη συνεσταλμένη εμφάνιση της βασίλισσας του σκακιού στις αρχές της δημιουργίας της Αγίας Ρωμαϊκής Αυτοκρατορίας ως την αύξηση της ισχύος της στη διάρκεια της βασιλείας της Ισαβέλλας της Καστίλλης.

Η συγγραφέας, έχοντας ως έμπνευση τις ελάχιστες μεσαιωνικές βασίλισσες του σκακιού, που έχουν διασωθεί, αναζητά την προέλευση και την εξάπλωσή τους από την Ισπανία, την Ιταλία και τη Γερμανία ως τη Γαλλία, την Αγγλία, τη Σκανδιναβία και τη Ρωσία. Βρίσκει κοινά σημεία μεταξύ της γέννησης της βασίλισσας του σκακιού και της ανόδου των γυναικών στους βασιλικούς θρόνους της Ευρώπης παρουσιάζοντας σε διαδοχικά επίπεδα την ιστορία των μεσαιωνικών αυλών και τους εσωτερικούς αγώνες για την απόκτηση της εξουσίας. Επιπλέον, αναδεικνύει τη σχέση της βασίλισσας του σκακιού με τη λατρεία της Παναγίας και του ρομαντικού έρωτα, που επηρέασε για αιώνες την ευρωπαϊκή κοινωνία.





Βασίλισσες μαθαίνουν τα παιδιά τους να παίζουν σκάκι.

Από το «Εγχειρίδιο σκακιού» του βασιλιά Αλφόνσο Ι΄, Ισπανία, 1283 μ.Χ..




Πώς έφτασε η βασίλισσα να κυριαρχεί στη σκακιέρα, όταν στην πραγματική ζωή οι γυναίκες βρίσκονται σχεδόν πάντοτε σε θέσεις δευτερεύουσας δύναμης; Ποια είναι η σχέση της με τα άλλα κομμάτια του σκακιού; Τι μπορεί να μας πει για τον πολιτισμό, που τη δημιούργησε;

Σκεφτείτε τη βασίλισσα του σκακιού με τον τρόπο, που υπάρχει σήμερα. Πρόκειται για μια φοβερή πολεμίστρια, που μπορεί να κινηθεί σε όποιαδήποτε κατεύθυνση ‒μπροστά, πίσω, προς τα δεξιά, προς τΆ αριστερά και διαγώνια‒ ένα τετράγωνο τη φορά ή διαγώνια σΆ ολόκληρη τη σκακιστική επιφάνεια. ΣΆ έναν μικρόκοσμο, όπου όλες οι κινήσεις είναι αυστηρά καθορισμένες, αυτή αψηφά τους αυστηρούς περιορισμούς, που δεσμεύουν τον υπόλοιπο στρατό της.

Αρχικά, στέκεται στα πλευρά του βασιλιά, όπως αρμόζει σε μια βασιλική σύζυγο. Στη διάρκεια του παιχνιδιού εφορμά, προκειμένου να προστατεύσει τον κύριό της και να καταστρέψει τους εχθρούς τους. Εν ανάγκη, μπορεί να δώσει τη ζωή της στη μάχη, διότι σε τελική ανάλυση εκείνο που έχει σημασία είναι η επιβίωση του βασιλιά. Αυτό είναι το παράδοξο του σκακιού: ο βασιλιάς είναι η σημαίνουσα μορφή, ακόμη κι αν η βασίλισσα είναι ισχυρότερη.

Αυτή όμως η εκδοχή δεν ίσχυε πάντοτε.
Πριν από τη γέννηση της βασίλισσας
του σκακιού, δεν υπήρχε καθόλου
βασίλισσα στη σκακιέρα. Στην Ινδία,
στην Περσία και στις αραβικές χώρες,
όπου πρωτοπαίχτηκε το παιχνίδι, όλες
οι ανθρώπινες μορφές ήταν αρσενικές:
οι μορφές αυτές ήταν ο βασιλιάς, ο στρα-
τηγός του ή ο κορυφαίος συμβουλάτο-
ράς του, που ονομαζόταν βεζίρης, και μια
σειρά στρατιώτες. Υπήρχαν επίσης, όπως
και στις πραγματικές ινδικές στρατιές,
άρματα, άλογα και ελέφαντες.

Μόνον αφότου οι άραβες κατέλαβαν τη
Νότια Ευρώπη τον όγδοο αιώνα και έφεραν
το σκάκι μαζί τους, εμφανίστηκε η βασί-
λισσα στη σκακιέρα.


Γύρω στο 1000 μ.Χ., η βασίλισσα άρχισε
να αντικαθιστά τον βεζίρη και περί το
1200 η παρουσία της ήταν αισθητή σε
ολόκληρη τη δυτική Ευρώπη, από την
Ιταλία ως τη Νορβηγία.


Αυτό το γεγονός, ελάχιστης σημασίας
μπροστά στα σοβαρά γεγονότα της ιστο-
ρίας, εγείρει ωστόσο σημαντικότατα ερω-
τήματα σε σχέση με τη θέση των γυναι-
κών στη διάρκεια του Μεσαίωνα.




Με ποιους τρόπους η γέννησή της απεικονίζει τη δύναμη των πραγματικών βασιλισσών και των γυναικών της άρχουσας τάξης; Σε αντίθεση με την Εγγύς Ανατολή, όπου ο βεζίρης ήταν δεύτερος στην ιεραρχία μετά τον σάχη, η ευρωπαία βασίλισσα ήταν τα άλλο μισό του βασιλιά, η έμπιστη σύντροφός του, η εκπρόσωπός του, όταν αυτός απουσίαζε ή δεν ήταν σε θέση να ασκήσει τα καθήκοντά του.

Το χριστιανικό ιδεώδες της μονογαμίας, το οποίο ένωνε με τα δεσμά του γάμου έναν άνδρα και μία γυναίκα, βρισκόταν σε αντίθεση με την πολυγαμία, που επιτρεπόταν στους μουσουλμάνους άνδρες, και ο συνδυασμός ενός βασιλιά και μιας βασίλισσας στη σκακιέρα συμβόλιζε μια συνεργασία σημαντικότερη και ανθεκτικότερη από αυτή μεταξύ του βασιλιά και του κορυφαίου υπουργού του.



Μια κατηφής

έφιππη βασίλισσα
του σκακιού
πλαισιωμένη
από ακόλουθους.

Δανία, 13ος αιώνας.

Επίσης, αντανακλούσε και μια άλλη
διαφορά μεταξύ μιας ευρωπαίας βα-
σίλισσας και της συζύγου ενός ανα-
τολίτη ηγεμόνα: η ευρωπαία βασίλισ-
σα ήταν αναμενόμενο να μοιράζεται
την πολιτική δύναμη με τον σύζυγό
της, ιδιαίτερα αν με το γάμο προσέ-
φερε και γαιοκτησία. Σε χώρες, όπως
η Ισπανία και η Αγγλία, όπου επιτρε-
πόταν στις κόρες να κληρονομήσουν
τo θρόνο από τoν πατέρα τους ελλεί-
ψει αρσενικού διαδόχου, ορισμένες
βασίλισσες έφτασαν κιόλας να κυβερ-
νήσουν μόνες τους, χωρίς το πλεονέ-
κτημα, που έδινε η ύπαρξη συζύγου.


Στην Ινδία, όπου το σκάκι γεννήθηκε
τον πέμπτο αιώνα, δεν θα είχε κανένα
νόημα να υπάρχει βασίλισσα στη σκα-
κιέρα. Το σκάκι ήταν ουσιαστικά και
αποκλειστικά ένα πολεμικό παιχνίδι, που
διαδραματιζόταν μεταξύ ανδρών πολεμι-
στών, που προέλαυναν έφιπποι ή πεζή.

Με αυτή τη λογική το παιχνίδι έφτασε
στην Περσία και στα εδάφη, που κατεί-
χαν οι άραβες με ελάχιστες τροποποιή-
σεις. Μέχρι σήμερα, το αραβικό σκάκι
παίζεται με βεζίρη και ελέφαντες, έχον-
τας αντισταθεί στις αλλαγές, που συνέ-
βησαν στην Ευρώπη εδώ και χίλια χρόνια.

Όταν οι άραβες μετέφεραν τα παιχνίδι στην άλλη πλευρά της Μεσογείου, στην Ισπανία και τη Σικελία, τα σκάκι άρχισε να αντικατοπτρίζει τις δυτικές φεουδαρχικές δομές και απέκτησε κοινωνική διάσταση. Η βασίλισσα αντικατέστησε τον βεζίρη, ο ιππέας μεταμορφώθηκε ή σε ιππότη ή σε άλογο, το άρμα σε πύργο, ο ελέφαντας σε επίσκοπο (αν και στη Γαλλία μεταμορφώθηκε σε γελωτοποιό ή τρελό του βασιλιά και στην Ιταλία σε σημαιοφόρο). Στην αγγλική ορολογία χρησιμοποιούνται οι λέξεις bishop, που σημαίνει επίσκοπος και knight, που σημαίνει ιππότης. Στην εγχώρια σκακιστική ορολογία χρησιμοποιούνται οι όροι αξιωματικός ή τρελός και άλογο, αντίστοιχα. Μόνο ο βασιλιας και οι στρατιώτες (τα πιόνια), τα δύο άκρα της ιεραρχίας, παρέμειναν ακριβώς οι ίδιοι.















Επιβλητική

βασίλισσα του σκακιού,
που αντικατέστησε
τον βεζίρη.
Νότια Ιταλία,
αρχές 12ου αιώνα.




Το ινδικό παιχνίδι παιζόταν με ρεαλιστικά κομμάτια, που είχαν στόχο να μοιάζουν με μικροσκοπικό στρατό. Αλλά στον αραβικό κόσμο, μετά το θάνατο του Μωάμεθ το 632, οι μουσουλμάνοι παίκτες μεταμόρφωσαν αυτά τα ρεαλιστικά κομμάτια σε αφηρημένα, επειδή το Κοράνι, όπως και η εβραϊκή Βίβλος, απαγόρευαν την απεικόνιση υπαρκτών όντων.

Έπειτα, ακολουθώντας την αραβική κατάκτηση της Νότιας Ευρώπης τον όγδοο αιώνα, και φτάνοντας ως την ισπανική και την ιταλική χερσόνησο, το σκάκι ήρθε σε επαφή με χειροτέχνες, που δεν είχαν καμία αναστολή να απεικονίσουν ρεαλιστικά ανθρώπινα όντα και ζώα, όπως στις πρωτότυπες σκακιέρες.

Ένας στρατιώτης ήταν δυνατόν να απεικονιστεί όρθιος στα στιβαρά του πόδια με ασπίδα και ξίφος μπροστά του. Ο έφιππος ιππότης εφοδιάστηκε με χαλινάρι και αναβολείς. Ο ελέφαντας, που ήταν άγνωστος στους ευρωπαίους, έγινε επίσκοπος με δίκοπη μίτρα ή γελωτοποιός με καπέλο με δύο κουδούνια ‒ μετατροπές, που πιθανόν σχετίζονταν με τους χαυλιόδοντες του ελέφαντα.




Αριστερά: Βασιλιάς
από κρύσταλλο
σε σχήμα θρόνου.

Δεξιά: Βεζίρης,
ο πρόγονος της βα-
σίλισσας του σκακιού,
σε σχήμα οβελίσκου.

Ισπανοαραβικοί πεσσοί,
τέλη 9ου με αρχές
11ου αιώνα.



Ο βασιλιάς και η βασίλισσα κάθονταν σε θρόνους, φορούσαν στο κεφάλι τους στέμμα και στα χέρια τους κρατούσαν σκήπτρα ή σφαίρες. Μπορούσε να δεί κανείς στη σκακιέρα τους ίδιους ακριβώς ανθρώπους, που περπατούσαν ή περνούσαν έφιπποι στους μεσαιωνικούς δρόμους, που προσεύχονταν στις εκκλησίες ή συμμετείχαν στις συγκεντρώσεις του βασιλιά.

Γνωρίζουμε λίγα πράγματα για τη μετάδοση του σκακιού από τον μουσουλμανικό στο χριστιανικό κόσμο και ακόμη λιγότερα για την επινόηση της πρώτης βασίλισσας του σκακιού. Πότε πρωτοεμφανίστηκε; Υπήρχε κάποιο υπαρκτό βασίλειο, που ενέπνευσε αυτή την καινοτομία; Ποια ήταν η αντίδραση του ανθρώπου, που σκάλιζε τα σκάκι, όταν ο αφέντης του, του παρήγγειλε μια σκακιέρα με βασίλισσα αντί του παραδοσιακού βεζίρη; Μήπως το γεγονός, ότι τα κορίτσια έπαιζαν εξίσου συχνά σκάκι με τα αγόρια έχει κάποια σχέση με την εμφάνιση της βασίλισσας στη σκακιέρα; Μήπως οι γυναίκες ‒οι βασίλισσες ή άλλες κυρίες της άρχουσας τάξης‒ προσέδωσαν νέα διάσταση στο παιχνίδι, που δεν θα είχε υπάρξει χωρίς αυτές;













Ο Τριστάνος και η Ιζόλδη
σφραγίζουν τη μοίρα τους
με ένα μαγικό φίλτρο,
ενώ παίζουν σκάκι.
Γαλλία, 14ος αιώνας.




Υπάρχει όμως και μια άλλη όψη σΆ αυτό το γρίφο. Η βασίλισσα του σκακιού δεν ξεκίνησε ως το ισχυρότερο κομμάτι της σκακιέρας. Στην πραγματικότητα, αντίστοιχα με τον βεζίρη, ήταν αρχικά το πιο αδύναμο μέλος της κοινότητάς της, όπου της επιτρεπόταν να κινείται διαγωνίως μόνο ένα τετράγωνο τη φορά. ΠαρΆ όλα αυτά, προς τα τέλη του δέκατου πέμπτου αιώνα είχε αποκτήσει ποικιλία κινήσεων άνευ προηγουμένου.

Το 1497, όταν η Ισαβέλλα της Καστίλλης βασίλευε στην Ισπανία και ο Κολόμβος είχε ανακαλύψει περιοχές του Νέου Κόσμου, ένα ισπανικό βιβλίο αναγνώριζε τη βασίλισσα του σκακιού ως το ισχυρότερο κομμάτι της σκακιέρας. Αυτό το βιβλίο, γραμμένο από κάποιον Lucena, με τίτλο «Η τέχνη του σκακιού» (Arte de axedres), αποτέλεσε τη διαχωριστική γραμμὴ μεταξύ του παλαιού και του νέου σκακιού ‒ του παιχνιδιού, που παίζουμε ακόμη και σήμερα.

Ταιριάζει το ότι έφτασε η βασίλισσα του σκακιού στο αποκορύφωμα της δύναμής της την περίοδο διακυβέρνησης της Ισαβέλλας της Καστίλλης, της πιο φημισμένης ισπανίδας βασίλισσας όλων των εποχών. Αυτή η σύγκλιση μεταξύ της βασίλισσας και της απεικόνισής της δημιουργεί άλλη μια σειρά ερωτημάτων: συνδεόταν η εξέλιξη της βασίλισσας του σκακιού με την αυξανόμενη σπουδαιότητα της Ισαβέλλας στη διάρκεια των ύστερων μεσαιωνικών χρόνων; Ποια πολιτικά και πολιτισμικά γεγονότα χρειάζεται να λάβει κανείς υπόψη, καθώς μελετά την περίοδο πεντακοσίων χρόνων από την πρώτη εμφάνιση της βασίλισσας του σκακιού έως την ανύψωσή της στην ισχυρότερη μορφή του παιχνιδιού;










Βασίλισσα του σκακιού
ενσωματωμένη
σε κατασκευή σε σχήμα θρόνου.
Ισπανία, 12ος αιώνας.



Στη διάρκεια του ενδέκατου και του δωδέκατου αιώνα, όταν η βασίλισσα του σκακιού απώθησε τον βεζίρη από την ευρωπαϊκή σκακιέρα, υπήρξαν αναρίθμητα γεγονότα, που ευνοούσαν την ιδέα της γυναικείας δύναμης. Το πρώτο ήταν η ύπαρξη των χριστιανών βασιλισσών, που προσέλαβαν τη χαρακτηριστική τους μορφή στη διάρκεια των πρώιμων μεσαιωνικών χρόνων.

Η βασίλισσα ήταν, πρωτίστως, η σύζυγος
του βασιλιά, η έμπιστη σύντροφός του,
συμπαραστάτης του και αφοσιωμένη υπή-
κοος.

Σαν τον ανατολίτη βεζίρη, ήταν επίσης
σύμβουλος, ιδιαίτερα σε ζητήματα, που
αφορούσαν τη συγγένεια, αλλά ακόμη
και σε ζητήματα διπλωματίας και πολέμου.
Τα επίσημα καθήκοντά της συμπεριελάμ-
βαναν τη διαμεσολάβησή της στον βασιλιά
υπέρ διαφόρων αιτούντων, που μπορεί να
ήταν μέλη της αριστοκρατίας, του κλήρου
ή απλοί άνθρωποι.

Σε πιο προσωπικό επίπεδο, αναμενόταν να
προΐσταται του βασιλικού οίκου, με κορυ-
φαίο καθήκον τη φροντίδα του φαγητού,
της ένδυσης, της ξεκούρασης και της δια-
σκέδασης. Σε ακόμη πιο προσωπικό επίπεδο
αναμενόταν να γεννά παιδιά. Αυτή ήταν
και η πιο σημαντική λειτουργία της, αφού
μόνο οι απόγονοι του βασιλιά και της βασί-
λισσας μπορούσαν να εξασφαλίσουν στα-
θερότητα στη διαδοχή και στη δυναστεία.


Ένα δεύτερο πολιτισμικό γεγονός, που
συνέπεσε με τη γέννηση της βασίλισσας
του σκακιού και ενίσχυσε το θεσμό της
γυναικείας βασιλείας, ήταν η λατρεία της
Παρθένου Μαρίας.



Βασίλισσα του σκακιού
από ξύλο, γνωστή ως
«Μαντόνα του Bryggen».
Νορβηγία, 14ος αιώνας.

Από τον ενδέκατο αιώνα και μετά, η άμωμος σύλληψη και γέννηση του Ίησού έγινε αντικείμενο αναρίθμητων ποιημάτων, ύμνων, διηγήσεων και θεολογικών πραγματειών. Εκατοντάδες εκκλησίες αφιερώθηκαν στην Παναγία, με τη μητέρα και το παιδί να αναπαρίστανται σε γλυπτά, τοιχογραφίες και βιτρώ. Με την προνομιακή μητρική θέση, που κατείχε, η Μαρία, μπορούσε να μεσολαβησει στον Κύριο ή μπορούσε να κάνει θαύματα η ίδια. Η Παναγία στις ποικίλες προσωποποιήσεις της ως Μητέρα του Θεού, Νύμφη του Χριστού και Βασίλισσα των Ουρανών αποτέλεσε αντικείμενο απαράμιλλης λατρείας σε όλη τη διάρκεια του χριστιανικού μεσαίωνα.




Ο γερμανός ιστορικός του σκακιού
Joachim Petzold, υποστηρίζει, ότι
η βασίλισσα του σκακιού γεννήθηκε
στον καθολικό κόσμο, ότι η υπό-
στασή της μεγάλωσε παράλληλα
με την αφοσίωση στην Παναγία
κι ότι έγινε, τελικά, η μόνη γυναίκα,
στην παρουσία της οποίας πρέπει
να υποκλίνεται ακόμα και ο βασιλιάς.

Στη φωτογραφία φαίνεται η πίσω
όψη αγαλματιδίου από το μουσείο
Γκάρντνερ, με την Παναγία και το
θείο βρέφος (Σκανδιναβία, 14ος αι-
ώνας), που πιθανόν να αποτελούσε
κομμάτι σκακιέρας.


Μια τρίτη έπίδραση ήταν ο άκρατος θαυμασμός της ρομαντικής αγάπης. Η λατρεία μιας όμορφης κυρίας, συχνά της συζύγου κάποιου βασιλιά ή ισχυρού αριστοκράτη, τραγουδήθηκε αρχικά από τους τροβαδούρους στη Νότια Γαλλία και ύστερα εξαπλώθηκε σε όλες τις αυλές της Ευρώπης. Το σκάκι σύντομα συνδέθηκε με την καλή ανατροφή και την «αβρότητα». Ο ιππότης, που ήθελε να θεωρείται αβρόφρων έπρεπε να μπορεί να παίζει καλό σκάκι, και με γυναίκες και με άνδρες αντιπάλους.

Το παιχνίδι επέτρεπε στα δύο φύλα
να συναντιούνται επί ίσοις όροις, και
μερικές φορές λειτουργούσε ως
προκάλυψη κάποιου ειδυλλίου. Και η
λατρεία της Παναγίας και η αντίθετή
της επίγεια προσέγγιση ‒η λατρεία
της ρομαντικής αγάπης‒ συνέβαλαν
στη δημιουργία της βασίλισσας του
σκακιού. (Αποσπάσματα από την
Εισαγωγή του βιβλίου).

Στο υπό κρίση βιβλίο περιγράφεται
η εξάπλωση του σκακιού, από την
Ινδία, την Περσία και τα αραβικά ε-
δάφη στην Ισπανία, την Ιταλία και
τη Γερμανία, τη Γαλλία και την Αγ-
γλία, τη Σκανδιναβία καὶ τη Ρωσία.
Ταυτόχρονα, παρουσιάζονται ση-
μαντικές βασίλισσες, αυτοκράτειρες,
κοντέσες, δούκισσες και μαρκησίες,
που άσκησαν την εξουσία τους σε
κάθε χώρα.

Η αλληλεπίδραση των συμβολικών
βασιλισσών της σκακιέρας με τις υ-
παρκτές βασίλισσες των πολυάριθ-
μων βασιλικών αυλών είναι το στη-
μόνι, με το οποίο υφάνθηκε το βι-
βλίο. Ενώ λίγες γυναίκες κυβέρνη-
σαν πριν από τον δέκατο πέμπτο
αιώνα, τα ονόματα των οποίων
μπορούν σαφώς να συνδεθούν με
το παιχνίδι, το γεγονός της γυναι-

κείας διακυβέρνησης αναντίρρητα


Επάνω: Η βασίλισσα Αραμπέλ
διδάσκει τον Βίλλεχαλμ να
παίζει σκάκι.

Κάτω: Ο Βίλλεχαλμ μιλά στην
Αραμπέλ για τον χριστιανισμό.

(Κώδικας Βίλλεχαλμ, Γερμανία,
1334).

συνυφαίνεται με την ανάδυση και την εξέλιξη της βασίλισσας του σκακιού.

Με τον καιρό, η βασίλισσα του σκακιού θα χρησιμοποιηθεί ως τυπική μεταφορά για τη γυναικεία δύναμη στον δυτικό κόσμο.






Ο Λάνσελοτ στέλνει τη μαγική σκακιέρα στην Γκουίνεβιρ.
«The Romance of Lancelot of the Lake». Βόρεια Γαλλία, αρχές 14ου αιώνα.




Η «Γέννηση της βασίλισσας του σκακιού», με έγχρωμες και ασπρόμαυρες εικόνες, προσφέρει μια φρέσκια ματιά για τις πολιτικές και τον πολιτισμό της μεσαιωνικής Ευρώπης, για το θεσμό της γυναικείας βασιλείας και για τις αντανακλάσεις της βασιλικής εξουσίας στη μορφή της βασίλισσας του σκακιού.


 
Επιστροφή Επιστροφή στην κορυφή


ΣΧΟΛΙΑ



Ανώνυμος 30381 έγραψε...
An Illustrated History of Chess:
http://ancientchess.com/page/01.htm
10.12.2014, 00:15:35






ΑΠΟΣΤΟΛΗ ΣΧΟΛΙΟΥ



Υπολειπόμενοι χαρακτήρες

Κωδικός ασφαλείας:

4+5=





ΠΡΟΤΕΙΝΕΤΕ ΤΟ ΑΡΘΡΟ


Από: (ηλεκτρονική διεύθυνση)


Προς: (ηλεκτρονική διεύθυνση)


Σημείωση: (προαιρετικό)

0 χαρακτήρες γράψατε και απομένουν 255.

Αποστολή

Αναζήτηση σε:


Αποστολή

 




FreeInquiry© 2013
ΚΑΛΟΚΑΙΡΙΝΕΣ
ΔΙΑΚΟΠΕΣ




Διαβάστε περισσότερα
 
ΚΑΤΕΒΑΣΤΕ
ΒΙΒΛΙΑ ΔΩΡΕΑΝ



Διαβάστε περισσότερα
 
ΕΠΙΚΟΙΝΩΝΗΣΤΕ
ΜΑΖΙ ΜΑΣ



Στείλτε μας τα μηνύματά σας
στη διεύθυνση: info@freeinquiry.gr

 
ΘΕΜΑΤΟΛΟΓΙΟ



 
THE
FREEINQUIRY.GR
BAND

 

 

 

 

 

 

 

 


 
ΓΙΝΕΤΕ ΜΕΛΟΣ



Για να ενημερώνεστε online
για όλες τις νέες αναρτήσεις
άρθρων της «Ελεύθερης Έρευνας».

Διαβάστε περισσότερα
 
 

  

  

 
 

 

 
 



240 σελίδες
έκδ. «Δρόμων», Αθήνα, 2016

Διαβάστε περισσότερα




64 σελίδες
έκδ. «Ελεύθερη Έρευνα»,
Αθήνα, 2016

Διαβάστε περισσότερα




72 σελίδες
έκδ. «Δρόμων», Αθήνα, 2014

Διαβάστε περισσότερα
 
ΕΠΙΤΡΕΠΕΤΑΙ
Η ΑΝΑΔΗΜΟΣΙΕΥΣΗ
ΤΩΝ ΑΡΘΡΩΝ ΜΑΣ

¶δεια Creative Commons Η «Ελεύθερη Έρευνα» διατίθεται με άδεια:
Αναφορά Δημιουργού─Μη Εμπορική Χρήση─Παρόμοια Διανομή─3.0 Ελλάδα (CC BY-NC-SA 3.0 GR).

Διαβάστε περισσότερα
 
 


Tα κίνητρα
και η πορεία
προς την εξουσία




«Λένε, ότι η εξουσία διαφθείρει,
αλλά το πιο σωστό είναι, ότι η εξουσία προσελκύει τους διεφθαρμένους.
Οι υγιείς συνήθως έλκονται από άλλα πράγματα, παρά από την εξουσία».

David Brin (αμερικανός συγγραφέας)


Σε πάρα πολλούς ανθρώπους αρέσει το χρήμα. Ιδιαιτέρως τους αρέσει να πλουτίζουν χωρίς ιδιαίτερο μόχθο και ρίσκο. Δύσκολο. Αυτό όμως, που συγκινεί τους περισσότερους ανθρώπους, είναι η άσκηση της εξουσίας.

Όσοι μπαίνουν στη πολιτική δεν το κάνουν για να συνεισφέρουν στο κοινό καλό, την ευημερία του μέσου πολίτη και την απλοποίηση της καθημερινότητάς του.

Σχεδόν σε όλες τις περιπτώσεις, πίσω από κάθε εισερχόμενο στη πολιτική κρύβονται προσωπικές φιλοδοξίες, αλλά και συμπλέγματα ή αδυναμίες, που προκλήθηκαν στα παιδικά του χρόνια...


 


Μεγαλόσχημοι ιστοριογράφοι
στην υπηρεσία της ιδεολογίας
της εκάστοτε εξουσίας
από την αρχαιότητα έως σήμερα




Ένα από τα σπουδαιότερα εργαλεία, που κρατάει στα χέρια της η πολιτική εξουσία, είναι η χρήση της ιστορικής γνώσης. Η ιστορική καταγραφή και γνώση σε συνδυασμό με τις μεθόδους χειραγώγησης των μαζών και των τακτικών πολιτικής προπαγάνδας, μπορούν να κατευθύνουν την πολιτική σκέψη των ανθρώπων.

Οι έντονοι διαξιφισμοί διαφόρων πολιτικών προσώπων με θέμα τη μέθοδο της διδασκαλίας της Ιστορίας στα σχολικά εγχειρίδια μονοπωλούν σε μεγάλα διαστήματα το ενδιαφέρον στα ΜΜΕ.

Μετά τους πολιτικούς, παίρνουν την σκυτάλη άνθρωποι, που φέρουν τον τίτλο του ιστορικού ερευνητή, προκειμένου να μας «διαφωτίσουν» για το ποια άποψη είναι ιστορικά σαφής και επιστημονικά αποδεδειγμένη...


 


Η γλωσσική ασυνέχεια
στον ελλαδικό χώρο
από την αρχαιότητα έως σήμερα



Ένας από τους μεγαλύτερους μύθους του νεορωμέικου εθνικισμού είναι η τρισχιλιετής και πλέον ιστορία της γλώσσας μας, η αδιάλειπτη συνέχειά της δηλαδή, από την αρχαιότητα έως σήμερα. «Η ενιαία και αδιαίρετη ελληνική» αποτελεί σχεδόν στερεοτυπική έκφραση, που επαναλαμβάνεται συνεχώς. Ο μύθος της γλωσσικής συνέχειας αποτελεί απαραίτητη προϋπόθεση για έναν άλλο μύθο, αυτόν της πολιτισμικής και φυλετικής ενότητας και συνέχειας, καθότι η συνέχεια του «ελληνισμού» προϋποθέτει, φυσικά, και τη συνέχεια της γλώσσας.

Η γλώσσα επομένως, που επιβλήθηκε στους σημερινούς κατοίκους του ελλαδικού χώρου μέσω της υποχρεωτικής παιδείας του έθνους─κράτους, έπρεπε οπωσδήποτε να αναχθεί στην αρχαιότητα. ΓιΆ αυτό το λόγο έχει θεσπισθεί η ανούσια διδασκαλία των αρχαίων ελληνικών ήδη από το Γυμνάσιο. Δεν ενδιαφέρει το εκπαιδευτικό σύστημα να μάθει αρχαία ο μαθητής. Τα διδάσκεται όμως, προκειμένου να πεισθεί, ότι είναι απόγονος των αρχαίων ελλήνων.

Για τους σημερινούς ρωμιούς, παρά τα χρόνια, που υποχρεωτικά διδάσκονται αρχαία ελληνικά στο σχολείο, είναι σαφές, ότι τους είναι εντελώς ακατανόητα. Το επιχείρημα, ότι πολλές λέξεις είναι ίδιες ή παρόμοιες δεν καθιστούν τα αρχαία κατανοητά, καθώς η αναγνώριση σποραδικών λέξεων μέσα σε προτάσεις δεν σημαίνει σε καμία περίπτωση κατανόηση του νοήματος των προτάσεων.

Η σχετική εξ άλλου λεξιλογική και μορφολογική ομοιότητα της σημερινής γλώσσας (της ρωμέικης, όπως λεγόταν μέχρι πρότινος κι όχι ελληνικής) με προγενέστερες φάσεις της οφείλεται στον καθαρευουσιανισμό και στην τάση υποχρεωτικής «εξυγίανσής» της από διάφορα ξένα στοιχεία (αλβανικές, τούρκικες, σλάβικες κ.λπ. λέξεις και τοπωνύμια). Από τον 19ο αιώνα και μετά, επιβλήθηκε δια της παιδείας αθρόα και αυθαίρετη εισαγωγή αρχαίων λέξεων και ριζών για τη δημιουργία νέων λέξεων...


 


Πώς η Αριστερά της Ρωμιοσύνης
εφευρίσκει τους μύθους της




Ο φυλακισμένος αριστερός αγωνιστής, που έκλαιγε και ζητούσε «τη μανούλα του».

Ο κομμουνιστής συγγραφέας, που συνεννοήθηκε με τον Μάο μιλώντας του στα... κρητικά, ενώ εκείνος του απαντούσε στα κινέζικα!

Πώς ο ίδιος ξεσήκωσε τους παριστάμενους σε συνέδριο του Κομμουνιστικού Κόμματος στη Μόσχα παρουσιάζοντάς τους το πουκάμισό του, ως δήθεν το πουκάμισο ενός εκτελεσμένου από τους γερμανούς συντρόφου του.

Τα τρία αυτά επεισόδια περιγράφει με νοσταλγία και καμάρι ο Λεωνίδας Κύρκος σε εκπομπή, που προβλήθηκε τις προάλλες από το κανάλι της Βουλής («Σαν παραμύθι»).
 
Πρόκειται για μια από τις τελευταίες συνεντεύξεις του, κατά την οποία ο επί σειρά ετών βουλευτής της Αριστεράς, αφηγείται στιγμιότυπα από τον πολιτικό του αγώνα και προβαίνει σε εκτενή αναφορά ορισμένων ασυνήθιστων καταστάσεων, που έζησε κατά τη διάρκεια ενός παλιού ταξιδιού του στην Κίνα, όπου συνάντησε τον Μάο και στη Μόσχα, όπου συμμετείχε σε συνέδριο του Κομμουνιστικού Κόμματος της τότε Σοβιετικής Ένωσης.

Στο άρθρο αυτό θα αναλύσουμε τα όσα λέει στη συνέντευξη αυτή ο παλιός αριστερός πολιτικός, γιατί από τα λεγόμενά του μπορούμε χαρακτηριστικά να διακρίνουμε:

Με τι άνεση και οι άνθρωποι της Αριστεράς ─οι οποίοι είχαν σταθεί απέναντι σε ένα Σύστημα, που τους καταδίωκε και τους φυλάκιζε και το οποίο είχε κατασκευασθεί κι επιβληθεί με την αρωγή πλήθους εθνικών, θρησκευτικών και άλλων μύθων─ εύκολα κατασκεύαζαν κι εκείνοι με τη σειρά τους τους δικούς τους μύθους, προκειμένου να προπαγανδίσουν τη δική τους ιδεολογία...


 


Πέντε
ευρωπαϊκοί μύθοι



Οι εβραίοι υποχρεώνονταν κάποτε,
να φορούν το κίτρινο αστέρι του Δαβίδ.
Οι μετανάστες υποχρεώνονται σήμε-
ρα, να φορούν κόκκινα βραχιολάκια.


Η σημερινή Ευρώπη δεν αποτελεί παράδειγμα προς μίμηση με κανένα τρόπο. Αντιπροσωπεύει ό,τι πιο σάπιο, διεφθαρμένο και ανάλγητο έχει εμφανιστεί ποτέ στο έδαφός της. Έχει τεράστιες ευθύνες για τη φτώχεια και την εξαθλίωση των πολιτών της. Έχει τεράστια ευθύνη για τη συμβολή της στη δημιουργία του προσφυγικού ζητήματος. Έχει τεράστιες ευθύνες απέναντι στον ανθρωπισμό και τη δημοκρατία.

Με το άρθρο αυτό δεν επιχειρείται ο εξωραϊσμός του απατεώνα, κρατικοδίαιτου κλεφτοκοτά ρωμιού. Ούτε δίνεται άλλοθι στην πολιτική τυχοδιωκτική και ξεπουλημένη αλητεία, που κυβερνά αυτόν τον τόπο από συστάσεως του κρατιδίου-προτεκτοράτου της Ρωμιοσύνης. Αυτά τα έχουμε αναλύσει σε πολλά άρθρα μας κατά το παρελθόν.

Σκοπός του άρθρου είναι να απομυθοποιήσει την υποτιθέμενη «Ενωμένη Ευρώπη» και να καταδείξει το πραγματικό αποκρουστικό της πρόσωπο.

Ας ξεκινήσουμε λοιπόν, τους ευρωπαϊκούς μύθους...