Αφιέρωμα
τής «Ελεύθερης Έρευνας»
στο '21

 

 
«Ο κύριος Κωνσταντίνος Σάθας,
έν τινι αξιολόγω πονηματίω επιγραφομένω: "Η κατά τον ιζ΄αιώνα επανάστασις τής ελληνικής φυλής" διατείνεται εν σελ. 14, ότι το γνωστόν Καρυοφύλλι ονομάσθη ούτω από τού εν Βενετία οπλοποιού Carlo figlio (Καρόλου υιού). Περίεργος μα την αλήθειαν η ανακάλυψις, αλλΆ ουδόλως ευάρεστος.

»Τολμώ μάλιστα, να είπω προς τον φίλον, ότι απαγορεύεται οιωδήποτε η διά τοιούτων ερευνών καταστροφή των θελκτικών μύθων, διΆ ων ετράφημεν...»


Αριστοτέλης Βαλαωρίτης,
Αθανάσιος Διάκος.
Αστραπόγιαννος, Αθήνα, 1867, 64-66.



 




Βλάχοι,
αρβανίτες, ανατολίτες,
βορειο-
αφρικανοί κ.ά.

Οι σημερινοί ελληνόφωνοι χριστιανοί κάτοικοι τού ελλαδικού χώρου δέν είναι φυλετικοί απόγονοι ή πνευματικοί κληρονόμοι των αρχαίων ελλήνων, των αθηναίων, τής δημοκρατίας, των φιλοσόφων κ.λπ..

Είναι επήλυδες, βαλκάνιοι, ανατολίτες, βορειοαφρικανοί και όχι μόνον, ορθόδοξοι, με έντονη ανάμειξη τής οθωμανικής κουλτούρας.

Έμαθαν να επιβιώνουν σε αυτοκρατορίες δεσποτικές (βυζάντιο, τουρκοκρατία) αναπτύσσοντας την υποκρισία, την κουτοπονηριά και πολλά άλλα ελαττώματα με σκέψη εντελώς διαφορετική από αυτή τού δυτικού κόσμου...



 



Η θρησκευτική
πίστη
δέν αποτελεί προϋπόθεση
για την υγιή ευημερία
των κοινωνιών


Yπάρχει μια κοινή πεποίθηση, την οποία μοιράζονται οι οπαδοί των διαφόρων θρησκειών, ότι η λατρεία τού θεού και η υπακοή στα κελεύσματα τής θρησκείας θεωρούνται ουσιώδη για μια υγιή και ειρηνική κοινωνία, ενώ όταν ένας μεγάλος αριθμός ανθρώπων μιας κοινωνίας απορρίψει το θεό, τότε θα επέλθει η αποσύνθεσή της.

Σε περίπτωση, που η θρησκευτική αυτή θεωρία, τού ότι η τυχόν απομάκρυνση από το θεό είναι η αιτία για όλα τα κακά τής κοινωνίας είναι σωστή, τότε θα έπρεπε να αναμένουμε τα περισσότερο θρησκευόμενα έθνη στη Γη να είναι οι προμαχώνες τού εγκλήματος, τής φτώχειας και των ασθενειών και τα πρότυπα των υγιών κοινωνιών. Η σύγκριση των άθρησκων εθνών όμως, με τα περισσότερο θρήσκα αποκαλύπτει μια πολύ διαφορετική κατάσταση...



 



Η λέξη καρκίνος στις μέρες μας έχει αποκτήσει τεράστια δύναμη. Μόνο το άκουσμά της αρκεί για να σπείρει τον τρόμο και τον πανικό.

Φανταστείτε αν ο γιατρός σας μετά από κάποια εξέταση, σάς ανακοίνωνε, ότι έχετε καρκίνο. Στην κυριολεξία θα άνοιγε η γη να σάς καταπιεί, θα παραλύατε από τον φόβο σας και θα πιστεύατε, ότι σε σύντομο χρονικό διάστημα θα πεθαίνατε.

Θα δεχόσασταν ό,τι θα σάς έλεγαν οι «ειδικοί», νοιώθοντας αδαής και άσχετος για την ίδια σας την ασθένεια. Δεν θα είχατε καμμία άποψη για την πορεία και την εξέλιξη τής ασθένειάς σας, καμμία επιλογή για το τι αγωγή θα λαμβάνατε, για το αν θα κάνατε χημειοθεραπεία ή όχι, για το αν θα σάς χειρουργούσαν, αν θα ακρωτηρίαζαν κάποιο πάσχον μέλος σας. Όλα αυτά θα τα αποφάσιζαν οι γιατροί σας ακολουθώντας το «πρωτόκολλο τού καρκίνου» χωρίς να σας ρωτήσουν, απλά θα σάς τα ανακοίνωναν!

Θα ξυπνάγατε απ΄ το χειρουργείο και θα σάς έλειπε το στήθος σας, το νεφρό σας, ο μισός πνεύμονάς σας, ή κάποιο άλλο όργανό σας και δεν θα μπορούσατε παρά να συναινέσετε με την αφαίρεση αυτή. Θα ακολουθούσαν ατελείωτες χημειοθεραπείες και ακτινοβολίες, επειδή «έτσι θα έπρεπε». Θα έπεφταν οι τρίχες τού σώματός σας, τα νύχια σας και θα είχατε τεράστιες επιπλοκές και παρενέργειες. Εσείς, απλά θα δείχνατε την απόλυτη εμπιστοσύνη στις γνώσεις και στις μεθοδολογίες τής συμβατικής Ιατρικής σιωπηλά και στωικά χωρίς άποψη και δυνατότητα επιλογής, αφού σας έχουν ήδη πείσει μέσω τής πληροφόρησης, που έχετε λάβει από τα Μ.Μ.Ε. και τους γιατρούς σας, ότι αυτοί και μόνον αυτοί μπορούν να αντιμετωπίσουν αποτελεσματικά τον καρκίνο…

Είναι όμως αυτή η πραγματικότητα;



 


      

Read articles in English

 
 
Πρεμιέρα
τής ταινίας «Α»
στο Sani Festival



Σάββατο 26 Ιουλίου

ώρα 21:30

Θα προηγηθεί συζή-
τηση με τους δημι-
ουργούς τής ταινίας,
όπου θα παρουσια-
στεί αναλυτικά σαν
case-study όλο το
project και θα μιλή-
σουν πάνω στην
έννοια τής πολιτικής
ανυπακοής με
αφορμή και έμπνευ-
ση την Αντιγόνη
και το σήμερα

ΕΘΝΟΣ:
ΜΙΑ ΝΟΜΙΚΩΣ
ΑΠΡΟΣΔΙΟΡΙΣΤΗ
ΕΝΝΟΙΑ


Συχνά επικίνδυνο εργαλείο
για την άσκηση πολιτικής

Μιλάει στην «Ελεύθερη Έρευνα»
η αναπληρώτρια καθηγήτρια Συνταγματικού Δικαίου
τού Παντείου πανεπιστημίου, Πηνελόπη Φουντεδάκη


Έγραψε στις 20.01.2013 ο/η:

Επιστροφή

- Η λέξη «έθνος» υπάρχει στην ελληνική γλώσσα από τους αρχαίους χρόνους, ήδη από τον Όμηρο, αλλά αυτό δέν σημαίνει, ότι έχει κάποια σχέση με ό,τι αντιλαμβανόμαστε σήμερα ως έθνος, το οποίο συνδέεται με το νεωτερικό κράτος, με τον Διαφωτισμό και προσδιορίζεται στα μέσα τού 18ου-αρχές 19ου αιώνα, οπότε αρχίζουμε να μιλάμε για τα έθνη-κράτη.
 
- Η έννοια τού έθνους δέν αποτελεί νομική έννοια, δέν έχει ασφαλές και κοινώς αποδεκτό περιεχόμενο, αλλά προσδιορίζεται συνήθως με μια πολύ γενική διατύπωση.
 
- Για κάθε χώρα τής Ευρώπης τα εθνικά χαρακτηριστικά προσδιορίζονται με διαφορετικό τρόπο, συχνά «κατασκευάζονται», προκειμένου να σχηματισθεί μια συλλογική συνείδηση, που μπορεί να λειτουργήσει «συγκολλητικά» για το κράτος και την κοινωνία.
 
- Η επίκληση τού έθνους ή τής φυλής έχει αποτελέσει την αφορμή για αιματηρές συρράξεις στην ανθρώπινη ιστορία.
 
- Η ιθαγένεια είναι ένας νομικός δεσμός, ο οποίος συνδέει όλους τους πολίτες μιας χώρας ανεξαρτήτως εθνικής συνείδησης και καταγωγής.
 
Για όλα αυτά και για πολλά άλλα θέματα, όπως εθνικής ταυτότητας, ελληνικής γλώσσας, μειονοτήτων, μετανάστευσης κ.λπ. μιλάει η κ. Πηνελόπη Φουντεδάκη, αναπληρώτρια καθηγήτρια Συνταγματικού Δικαίου τού Παντείου πανεπιστημίου, σε συνέντευξη, που παραχώρησε στην «Ελεύθερη Έρευνα».




Η δρ. Πηνελόπη Φουντεδάκη έχει πτυχίο Πολιτικών Επιστημών από την Πάντειο και Νομικής από τη Νομική Σχολή Αθηνών και είναι διδάκτορας Συνταγματικού Δικαίου με θέμα «Ενδοκομματική Δημοκρατία και Σύνταγμα».

Έχει γράψει πολλά άρθρα και μονογραφίες, ενώ τα ερευνητικά της ενδιαφέροντα αναφέρονται κυρίως στο δίκαιο της ανώτατης παιδείας, στα ζητήματα ασφάλειας και έκτακτης ανάγκης, στις σχέσεις κράτους και εκκλησίας, στο τουρκικό πολίτευμα, στο κοινοβουλευτικό δίκαιο, στο συγκριτικό συνταγματικό δίκαιο, στην προστασία των προσωπικών δεδομένων, κ.ά.

 
 
ΤΟ ΠΛΗΡΕΣ ΚΕΙΜΕΝΟ
ΤΗΣ ΣΥΝΕΝΤΕΥΞΗΣ

«Ε.Ε.»: Πότε δημιουργήθηκε η έννοια του έθνους και κάτω από ποιές συνθήκες;


- Η αλήθεια είναι, ότι εάν προσπαθήσουμε να κάνουμε μια διάκριση ανάμεσα στην έννοια τού έθνους ιστορικά και ερμηνευτικά όσον αφορά την αρχαιοελληνική καταγωγή τής λέξης, και σε αυτό, που εμείς σήμερα αντιλαμβανόμαστε ως έθνος, θα διαπιστώσουμε, ότι η απόσταση είναι τεράστια.

Η λέξη «έθνος» συναντάται σε πολλά αρχαία ελληνικά κείμενα. Ο Όμηρος αναφέρεται στο «έθνος εταίρων», εννοώντας τη συντροφιά. Αναφέρεται επίσης και στα «έθνεα νεκρών» εννοώντας τις σορούς των νεκρών. Ο Ηρόδοτος αναφέρεται στα έθνη με τις λέξεις: «των μηδισάντων εθνέων των ελληνικών», δηλαδή τα ελληνικά έθνη, που εμήδισαν, οι ελληνικές πόλεις, οι οποίες δήλωσαν υποταγή στους πέρσες. Ο Ξενοφών μιλάει για το «θήλυ έθνος» εννοώντας το γυναικείο φύλο ή το «έθνος μαχαιροφόρων», που σημαίνει συμμορία από μαχαιροβγάλτες. Ο Πλάτων κάνει λόγο για «έθνος ιχθύων» αναφερόμενος στο γένος των ψαριών. Ο Αριστοτέλης, όταν μιλάει για «έθνη», εννοεί τις βαρβαρικές φυλές, τις μή ομιλούσες την τότε ελληνική γλώσσα.

Αργότερα, στο χριστιανισμό, η λέξη «έθνος» νοηματοδοτείται διαφορετικά, όταν αναφέρεται: «Παύλος, ο απόστολος των εθνών». «Έθνη» στην Καινή Διαθήκη, είναι οι χριστιανοί, που δεν έχουν εβραϊκή καταγωγή κι εθνικός είναι ο έχων ελληνική παιδεία, που είναι ειδωλολάτρης, ο μή χριστιανός.

Ό,τι σήμερα νοηματοδοτείται ως «έθνος» συνδέεται με το νεωτερικό κράτος, με το Διαφωτισμό και προσδιορίζεται, θα έλεγα, στα μέσα τού 18ου-αρχές 19ου αιώνα. Τότε, αρχίζουμε να μιλάμε για το έθνος με τη σημερινή του έννοια.

Υπάρχει λοιπόν, πολλαπλή νοηματοδότηση τής λέξης, κι αν πάμε στην ιστορική του εξέλιξη, δεν βγάζουμε άκρη. Αν επιχειρήσουμε ένα σύγχρονο ορισμό τού έθνους σήμερα, εάν με ρωτήσετε τί είναι έθνος, θα σάς θυμίσω κάτι πολύ ωραίο, που είχε γράψει ο Hugh Seton-Watson στο κλασικό έργο του «Nation & States», το 1977, ότι δεν υπάρχει κανένας επιστημονικός ορισμός τού έθνους, που να μπορεί να επινοηθεί.

Αλλά το φαινόμενο υπάρχει και θα συνεχίσει να υπάρχει, απλώς δεν μπορούμε να το περιορίσουμε και να δώσουμε έναν ορισμό, ο οποίος θα είναι γενικά αποδεκτός. ¶ρα, προσπαθούμε κοιτάζοντας διαφορετικές πλευρές τής λειτουργίας τού έθνους και τής επιρροής που έχει, να καταλάβουμε τί εννοούμε λέγοντας έθνος.

«Ε.Ε.»: Επομένως, ο καθένας ορίζει το έθνος κατά το δοκούν;

- Δεν θα το έλεγα αυτό. Ποτέ στην επιστήμη δεν συμβαίνει αυτό. Βεβαίως, ο καθένας μπορεί να το ορίσει κατά το δοκούν. Όπως και το Δίκαιο μπορείτε να το ορίσετε κατά το δοκούν. Αυτό όμως, δεν σημαίνει, ότι δεν υπάρχει ένας επιστημονικός ορισμός τού Δικαίου, ο οποίος δεν έχει συχνά σχέση με την έννοια τού δίκαιου και τού άδικου, σύμφωνα με τη νομική επιστήμη.

Θα πρέπει να σας ξεκαθαρίσω, πως η δική μου οπτική για το έθνος είναι αυτή τού νομικού, που προσεγγίζει επιστημονικά μια εξαιρετικά περίπλοκη έννοια, ως παρατηρητής, χωρίς συναισθηματικές προκαταλήψεις και με διάθεση να ερμηνεύσω τις νομικές συνέπειες, που μπορεί να έχει σήμερα.
 
Η έννοια έθνος, πάντως, απασχολεί πολύ περισσότερο τους πολιτικούς επιστήμονες, τους ιστορικούς, τους κοινωνιολόγους, τους ανθρωπολόγους, παρά τους νομικούς, αφού οι κατά καιρούς ορισμούς του είναι ορισμοί πολιτισμικοί.

Επομένως, αυτό που με ρωτάτε, αν υπάρχει ακριβής ορισμός τής έννοιας έθνος, υπό νομική έννοια, θα σάς έλεγα, πως όχι δεν υπάρχει. Κατά το Σύνταγμα η έννοια τού έθνους ταυτίζεται με την έννοια τού λαού. ¶λλες φορές ταυτίζεται με την έννοια τού κράτους. Θα σάς έλεγα μάλιστα, πως το ορθότερο είναι να ταυτίζεται με την έννοια τής πολιτείας ως σύνθεσης κράτους και κοινωνίας σε συγκεκριμένο χρόνο.

«Ε.Ε.»: Στα ομοσπονδιακά κράτη συμβαίνει αυτό;

- Βεβαίως. Η έννοια έθνος υπάρχει παντού. Για το ζήτημα τού ομοσπονδιακού κράτους θα πάρω ένα πιο περίπλοκο παράδειγμα. Η Γερμανία είναι ένα κλασικό παράδειγμα ομοσπονδιακού κράτους. Έχει όμως σαφέστατα, μια εθνική συνείδηση ως έθνος-κράτος.

To Ηνωμένο Βασίλειο, η Μεγάλη Βρετανία, είναι ένα κράτος, που αποτελείται από τέσσερα έθνη, τους εγγλέζους, τους σκωτσέζους, τους ουαλούς και τους ιρλανδούς.  
 










«Έθνος είναι μια ομάδα ανθρώπων, που τους ενώνει μια κοινή εσφαλμένη αντίληψη σχετικά με τη γενεολογία τους και μια κοινή απέχθεια για τους γείτονές τους».
Karl Deutsch,
«Εθνικότητα και οι εναλλακτικές της», 1969
(Διαβάστε στην «
Ελεύθερη Έρευνα»: Και έθνος=τρέλα).





Ο Gordon Brown είχε ορίσει την «britishness» βάσει των αξιών «tolerance and fair play», ενώ μία έρευνα, που διεξήχθη το 2005 από την εφημερίδα Daily Telegraph, κατέδειξε, πως κύρια στοιχεία τής «βρετανικότητας» είναι «sense of humour, eccentricity and fondness for queuing».

Ο βρετανικός αυτός αυτοσαρκασμός δεν αμφισβητεί το γεγονός, ότι το Ηνωμένο Βασίλειο εμφανίζεται ως ένα κράτος-έθνος, το οποίο οργανώνει αυτές τις ημέρες μάλιστα τους όρους, υπό τους οποίους θα γίνει δημοψήφισμα για την απόσχιση τής Σκωτίας, προκειμένου η Σκωτία να γίνει ανεξάρτητο κράτος.



Καλλιέργεια εθνικοθρησκευτικής συνείδησης
στην αμερικάνικο στρατό.
(Από την ταινία: Full metal jacket).
Σε ορισμένες περιπτώσεις, η συνένωση δύο εθνών σε ένα κράτος δημιουργεί πρόβλημα για την ενότητα τού κράτους.

Παράδειγμα η Τσεχοσλοβακία, που χωρίστηκε με αμοιβαία συμφωνία σε Τσεχία και Σλοβακία, ή το Βέλγιο, όπου οι φλαμανδοί και οι βαλόνοι έχουν πρόβλημα κρατικής ενότητας.

Από την άλλη, οι Ηνωμένες Πολιτείες με τις πενήντα πολιτείες τους και τις πολυεθνικές τους καταγωγές, έχουν σαφή ενιαία εθνική συνείδηση.

«Ε.Ε.»: Συμφωνείτε με την άποψη τού Βenedict Anderson, που χαρακτηρίζει τα έθνη ως φαντασιακές κοινότητες;

- Να δούμε λίγο ιστορικά πώς αναπτύχθηκε η έννοια τού έθνους και πώς καταλήγει ο Anderson, πολύ-πολύ αργότερα, στη «φαντασιακή κοινότητα». Λέμε, ότι το κράτος συνήθως, προϋποθέτει ένα έθνος. Είπα ήδη, πως, όταν μιλάμε για έθνη-κράτη, μιλάμε πάντοτε για νεωτερικότητα, μετά τον 17ο-18ο αιώνα. Τα έθνη εμφανίζονται δηλαδή, με προεξάρχουσες φιγούρες τη Γαλλία, τη Γερμανία την Αγγλία και την Ισπανία.

 




 «Φαντασιακές κοινότητες» (imagined communities) είναι μια έννοια, που επινόησε ο Benedict Anderson, ο οποίος πιστεύει, ότι κάθε έθνος είναι μια κοινότητα κοινωνικά κατασκευασμένη, φαντασιωμένη από τους ανθρώπους, που αντιλαμβάνονται τους εαυτούς τους ως μέρος της.
Το ομώνυμο βιβλίο του, όπου εξηγείται η έννοια σε βάθος, εκδόθηκε για πρώτη φορά το 1983 και επανεκδόθηκε με πρόσθετα κεφάλαια το 1991.
(Διαβάστε στην «Ελεύθερη Έρευνα» αναλυτική παρουσίαση τού βιβλίου κάνοντας κλικ εδώ).

Και μάλιστα, αν μιλάμε για τον εθνικισμό, θα σάς έλεγα, ότι οι πρωτογενείς εθνικισμοί (διότι έχουμε δυο μορφές εθνικισμού, τον πρωτογενή και τον δευτερογενή) αναπτύσσονται στην Αγγλία και τη Γαλλία. Αυτά τα δύο κράτη λοιπόν, αναπτύσσουν την έννοια τού έθνους πρώτα και μετά εξελίσσονται σε κράτη. Ποιό είναι το κοινό χαρακτηριστικό και των δύο; Μιλάμε για ενότητες, πολιτικές οντότητες ενοποιημένες, οι οποίες έχουν όλα εκείνα τα χαρακτηριστικά, που μπορούν να χρησιμοποιήσουν το έθνος, την κοινή καταγωγή, για να κατασκευάσουν κράτος.

Αυτό σημαίνει, ότι έχουμε τη μετάβαση από μια αυθαίρετη εξουσία τού μονάρχη, ο οποίος εκπροσωπεί τον εαυτό του κι έχει την προσωπική του κυριαρχία, προς την εθνική κυριαρχία, στην οποία όμως, το έθνος, είναι μια επαναστατική έννοια. Διότι, η εθνική κυριαρχία τί προσδιορίζει; Προσδιορίζει ακριβώς τη μετάβαση από το πρόσωπο τού μονάρχη σΆ ένα συλλογικό υποκείμενο, που είναι το έθνος και το έθνος είναι ο λαός στην πραγματικότητα, ο λαός με την ευρύτερη έννοια. ¶ρα έχουμε την εθνική κυριαρχία, να είναι η βάση τού κράτους.


Όταν το 1066 οι νορμανδοί γάλλοι εισβάλλουν στο νησί Μεγάλη Βρετανία υπό τον Γουλιέλμο τον Κατακτητή για να ξεμείνουν τελικά εκεί οι περισσότεροι και να αφομοιωθούν μ' όλους τους προγενέστερα ελθόντες λαούς, οι αγγλοσάξονες καταφεύγουν στα σκωτικά όρη και μπερδεύονται φυλετικά με τους σκώτους χωρίς καμμιά δυσκολία. Πράγμα, που σημαίνει, πως οι βουνήσιοι χαϊλάντερς, που διεκδικούν σήμερα τη σκωτσέζικη αυτονομία τους, είναι τουλάχιστον κατά το ήμισυ γνησιότατοι αγγλοσάξονες. Αλλά πιστεύουν, πως είναι οι γνησιότεροι σκωτσέζοι, που θα μπορούσαν να υπάρξουν στη Σκωτία. Κι αυτός είναι ο λόγος, που επιμένουν να διαφοροποιούνται ενυδυματολογικά οι χαϊλάντερς φορώντας αυτές τις παρδαλές φούστες. (Βλ. Λαοί τής Ευρώπης).

  
Αυτή η επαναστατική αντίληψη τής μετάβασης από την κυριαρχία τού μονάρχη στην εθνική κυριαρχία είναι η απαρχή τής έννοιας τού σύγχρονου κράτους. Θα δούμε τον τρόπο, με τον οποίο νοείται το έθνος μέσα από την ιστορική εξέλιξη για κάθε ευρωπαϊκό κράτος και επιμένω στο ευρωπαϊκό κράτος, γιατί αυτή είναι η μήτρα τού έθνους και τού κράτους, η ευρωπαϊκή δύση, ο ευρωπαϊκός διαφωτισμός.

Στη Γερμανία π.χ. το κράτος απορροφά το έθνος. Η νομική προσωπικότητα τού κράτους στους γερμανούς είναι τόσο ισχυρή, που το έθνος απορροφάται απΆ αυτό. Σήμερα, κανείς δεν αναφέρει το γερμανικό έθνος, διότι ταυτίζεται με την εποχή τού ναζισμού.
 

Αντίθετα, στη γαλλική ιστορία το έθνος είναι απόλυτα προσδεδεμένο με την έννοια τού λαού. Δηλαδή, η γαλλική επανάσταση συνδέεται με μια κατασκευή έθνους, που αντιπροσωπεύει τη γενική βούληση.

Η έννοια τού «nation» είναι ο γαλλικός λαός. Δεν υπάρχει διαφοροποίηση μεταξύ τού έθνους και τού λαού κι η εθνική συνείδηση είναι ο γαλλικός λαός, έτσι όπως νοείται, με κριτήριο τη γαλλική υπηκοότητα.

Είναι τόσο έντονο το στοιχείο τής πολιτικής υπόστασης τού ανθρώπου, τής ιθαγένειας και τού πολίτη, ώστε αυτό είναι το επικυρίαρχο, που ενδιαφέρει το έθνος και υφίσταται ως έθνος, το
 Marianne: μια γυναικεία μορφή,  οποίο μάλιστα εμφανίζεται και με μια γυναικεία
   εθνικό σύμβολο τής Γαλλίας.    μορφή, τη Marianne.
   
Βλέπουμε λοιπόν, πως η έννοια τού έθνους σε κάθε χώρα της Ευρώπης έχει διαφορετικό περιεχόμενο.

Αυτή λοιπόν η φαντασιακή κοινότητα μπορεί να ορισθεί ουδέτερα ως εξής: το έθνος είναι ένα σύνολο ατόμων, που συνδέονται με κοινό ιστορικό παρελθόν, καταγωγή, στοιχεία πολιτισμού, έχουν συνήθως κοινή γλώσσα και θρησκεία και έχουν συνείδηση τής κοινής τους ταυτότητας.

Αυτός ο ορισμός μπορεί να λέει κάτι, αλλά μπορεί να μην λέει και τίποτα. Υπάρχουν έθνη, τα οποία έχουν διαφορετικές γλώσσες, η Ινδία π.χ., όπου κοινή τους γλώσσα είναι τα αγγλικά. Εάν τους αφήσουμε μεταξύ τους χωρίς αγγλικά είναι αδύνατον να συνεννοηθούν. Έχουν διαφορετικές θρησκείες με κυρίαρχη την ινδουϊστική, αλλά και με εκατό εκατομμύρια μουσουλμάνους.

Εάν πάμε σε μια έννοια πολιτισμική, το έθνος δεν είναι κάτι, το οποίο πέφτει από τον ουρανό. Είναι ένα πραγματικό φαινόμενο και έχει πραγματική ουσία, δηλαδή, όπως υπάρχουν οι εθνικιστές, που με μία ακρότητα θεωρούν, ότι ο εθνικισμός δεν είναι ένα κατασκεύασμα, αλλά μια πραγματικότητα, έτσι υπάρχει και η άλλη η λογική, που λέει, ότι δεν υπάρχουν έθνη, δεν υφίσταται εθνική συνείδηση.

Η αλήθεια είναι στη μέση. Διότι, εάν σκεφθώ το έθνος με ένα πολιτισμικό περιεχόμενο, θα έλεγα, ότι υπάρχει μια πολιτισμική αντίληψη τού έθνους και αυτό είναι κάτι, που θα το προσδιόριζα μέσα από την αναγνώριση τού δικαίου να δεχθεί, ότι το άτομο μπορεί να έχει πολλαπλές ταυτότητες και ελευθερία συνείδησης, άρα και εθνική συνείδηση αν το θέλει.


Όσο βαθύτερες ρίζες στην Ιστορία έχει ή φαντασιώνεται, ότι έχει ένα έθνος, τόσο περισσότερο θεωρεί, ότι ενισχύει τη θέση τού λαού και τού κράτους του. Αυτό τουλάχιστον πιστεύουν ορισμένοι.
Συχνά διατυπώνονται θεωρίες για τη σχέση των ιταλών με τους τρώες, των σκοπιανών με τους μακεδόνες, των τούρκων με τους χετταίους. Η αναγωγή αυτή σε ένδοξους προγόνους βοήθησε στο παρελθόν να υπάρξουν τα σύγχρονα κράτη.
Έτσι, η νομική προσωπικότητα τού κράτους απορρόφησε την έννοια του έθνους.



Πέρα όμως από την εθνική συνείδηση, όταν το Σύνταγμα, προσδιορίζει τα δικαιώματα τού ανθρώπου, τότε τί κάνει; Αποδεχόμενο και την ευρωπαϊκή σύμβαση των δικαιωμάτων τού ανθρώπου, την πλουραλιστική κοινωνία και την ελευθερία τού ατόμου να έχει πολλαπλές ταυτότητες και, όταν εννοώ το άτομο εννοώ και τον έλληνα πολίτη, σημαίνει, ότι οφείλει να αποδεχθεί το γεγονός, ότι ορισμένα άτομα ενδέχεται να θέλουν να προσδιορίσουν την εθνοτική τους αντίληψη, την εθνική τους καταγωγή έτσι, όπως αυτά θέλουν, έχουν δηλαδή το δικαίωμα να ενταχθούν σε μια συγκεκριμένη εθνοτική ομάδα όχι αυθαίρετα, αλλά με βάση κάποια αντικειμενικά κριτήρια. Όπως λοιπόν υπάρχει η εθνική ταυτότητα (national identity), υπάρχει και η εθνοτική ταυτότητα (ethnic identity) για κάθε τύπου μειονότητα.

Επομένως, ναι μεν η έννοια τού έθνους δεν αποτελεί στοιχείο για τη συγκρότηση τού κράτους, αλλά η έννοια τού έθνους αποτελεί ένα δικαίωμα σε επίπεδο ατομικής αντίληψης δικής του συνείδησης, τού ατόμου ή τού διοικουμένου ή τού πολίτη. Και από την άλλη προβλέπεται η ελευθερία αυτοπροσδιορισμού τού ατόμου να ανήκει σε μια μειονότητα.
 
Συνεπώς, το Σύνταγμα οργανώνει το κράτος και σε επίπεδο κράτους δέν μπορεί να υιοθετήσει την έννοια τού έθνους. Το μόνο που υπάρχει είναι η έννοια τής ιθαγένειας. Και η έννοια τής ιθαγένειας δέν νοείται σε σχέση με την εθνική καταγωγή ή με την εθνική συνείδηση. Η ιθαγένεια είναι ένας νομικός δεσμός, ο οποίος συνδέει όλους τους πολίτες ανεξαρτήτως οιασδήποτε αντίληψης εθνικής καταγωγής και αποκτάται με τους τρόπους, που το κράτος προβλέπει. ¶ρα, δεν απασχολεί καθόλου στην ευρωπαϊκή ταυτότητα, στην ευρωπαϊκή λογική και στο ευρωπαϊκό κράτος, η εθνοτική καταγωγή και η εθνική συνείδηση όσον αφορά την ιθαγένεια.

Θα σάς δώσω ένα σύγχρονο παράδειγμα: Σήμερα, υπάρχει ένας ποδοσφαιριστής, ο οποίος είναι από την Γκάνα. Λέγεται Mario Balotelli και παίζει στην Manchester City.

Γεννήθηκε στο Παλέρμο με γονείς από την Γκάνα, αλλά, όταν τον άφησαν οι γονείς του, υιοθετήθηκε από ιταλούς σε ηλικία δύο ετών, επειδή οι γκανέζοι γονείς του δεν μπορούσαν να τον μεγαλώσουν.


Όταν ο Balotelli έγινε διάσημος, οι φυσικοί γονείς του τον διεκδίκησαν, αλλά αυτός δεν τους αναγνώρισε ποτέ. Είναι μαύρος κι όταν εμφανίζεται στο γήπεδο, μια ομάδα κατΆ ευφημισμό «φιλάθλων» μιμείται εκφράσεις πιθήκων, για να δηλώσουν την αποδοκιμασία τους.

Αυτός ο άνθρωπος δεν έχει επισκεφθεί ποτέ την Γκάνα, και θεωρεί τον εαυτό του απόλυτα ιταλό, που σήμερα ζει στην Αγγλία. Παίζει στην ιταλική εθνική ομάδα και θεωρείται ένας εξαιρετικός επαγγελματίας. Αυτός ο άνθρωπος έχει ιθαγένεια ιταλική και ευρωπαϊκή. Δεν έχει καμμία σχέση με την Γκάνα. Θα πούμε, ότι η ιθαγένειά του αμφισβητείται; Όχι βέβαια, αλλοίμονο… Ποιος έχει το δικαίωμα λοιπόν να αναζητήσει την εθνική του συνείδηση, όταν ο ίδιος είναι και αυτοπροσδιορίζεται ως ιταλός;

«Ε.Ε.»: Έχουμε όμως και την επίσημη κρατική παιδεία.
Ποιος είναι ο ρόλος της στη δημιουργία εθνικής συνείδησης;


- Αυτό θα έλεγα, ότι είναι προβληματικό. Διότι, όταν λέμε εθνική συνείδηση τί εννοούμε; Εδώ, θα μού επιτρέψετε να κάνω ένα διαχωρισμό ανάμεσα στο τί εννοούμε έθνος και τί εννοούμε εθνικό. Η έννοια «εθνικό» είναι διάσπαρτη στο συνταγματικό κείμενο. Και είναι μια έννοια απόλυτα εύλογη. Διότι, το εθνικό δεν είναι ένας επιθετικός προσδιορισμός, που αφορά μόνο το έθνος. Αφορά και το κράτος.

Όταν λέμε Οργανισμός Ηνωμένων Εθνών, δεν εννοούμε τα έθνη με την έννοια τού έθνους ως πολιτισμικής ενότητας, φαντασιακής κοινότητας κ.λ.π., τα οποία μπορεί να είναι μια ουτοπία και μια μυθολογία εθνική. Είναι ένας όρος, που συνδέεται με το κράτος. Όταν λέμε εθνική ασφάλεια, εννοούμε την ασφάλεια τού κράτους. Απλώς, το εθνικό είναι κάτι, που υπερβαίνει το κράτος και νοείται σε συνάρτηση με το λαό, με αυτό που πριν είπα «πολιτεία».

¶ρα, αυτό που λέμε εθνικό, τελικά περιλαμβάνει μια συλλογική ενότητα, η οποία προσδιορίζεται εν τόπω και χρόνω εκτός φαντασιακής αντίληψης, εκτός φαντασιακής ενότητας, που μπορεί να είναι το παρελθόν ή ο,τιδήποτε σχετίζεται με το έθνος, όπως ο καθένας το αντιλαμβάνεται.

Όταν λέμε εθνικά συμφέροντα, εννοούμε αυτό, που προσδιορίζει η κρατική εξουσία και ο ελληνικός λαός σήμερα. Λέμε εθνική ασφάλεια, εθνική αλληλεγγύη, εθνικός πλούτος. Τί θα πει εθνικός πλούτος; Έτσι και την εθνική συνείδηση εγώ θα την συνέδεα με την εθνική αλληλεγγύη. Γιατί η εθνική αλληλεγγύη τί είναι;  Είναι ακριβώς η ανάγκη σΆ ένα επίπεδο συλλογικό να βρούμε κάτι, που να μας συνδέει όλους, πέρα από το επιμέρους.

Το Σύνταγμα, πολλές φορές, χρησιμοποιεί την έννοια τού «εθνικού» για να το αντιπαραθέσει με την έννοια τού «επιμέρους». Το Σύνταγμα της Ελλάδας τού 1952 έλεγε, ότι «οι βουλευτές δεν εκπροσωπούν μόνο τις εκλογικές τους περιφέρειες, αλλά και το έθνος». Σήμερα, το Σύνταγμα λέει, ότι «εκπροσωπούν το έθνος». Τί σημαίνει εκπροσωπούν το έθνος; Δεν εκπροσωπούν το έθνος με την έννοια μιας φαντασιακής αντίληψης, που ο καθένας εννοεί ελληνικό έθνος με τον τρόπο του. Εννοεί, ότι εκπροσωπούν όχι μόνο το κόμμα τους, αλλά και ευρύτερα, αυτό που εννοούμε εθνικό συμφέρον, τον ελληνικό λαό συνολικά.

Όταν λέμε το Εθνικό Συμβούλιο Ραδιοτηλεόρασης, δεν εννοούμε μια φαντασιακή κοινότητα τού ελληνικού έθνους, εννοούμε, ότι δεν εκπροσωπεί ο κος τάδε το κόμμα του ή τα κόμματα, που τον τοποθέτησαν, αλλά εννοεί μια ολότητα. Διότι παντού, όπου απαντάται ο όρος «εθνικό», δέν συνιστά βάση για μια εθνικιστική αντίληψη. Εννοεί κάτι, το οποίο αναζητείς ως ένα κοινό στόχο. Λέμε σήμερα: «Η αντιμετώπιση τής διαφθοράς είναι μια εθνική υπόθεση». Αυτό το λέει ο καθένας. Και μέσα σ' αυτή τη φράση δεν μπορείς να διακρίνεις αν υπάρχει κομματικό υπόστρωμα ούτε κάποια ιδιαίτερη αντίληψη για το ελληνικό έθνος. Θα έλεγα, πως ό,τι αναφέρουμε ως εθνικό, είναι τελικά αυτό, που εντάσσεται στο χώρο πέραν τής κομματικής αντιπαλότητας και των προσωπικών βλέψεων, αφορά τη συλλογικότητα τής σημερινής ελληνικής πολιτείας.

Όσον αφορά στο ερώτημά σας για την επίσημη κρατική παιδεία. Δεν πιστεύω, πως όσα προηγουμένως ανέφερα συνιστούν και στοιχείο τής επίσης κρατικής παιδείας. Ζούμε ακόμη σε μια αρνητική στάση τού ελληνικού κράτους, σε μία κρυψίνοια για τα λεγόμενα «ευαίσθητα εθνικά θέματα» και συχνά καλλιεργούνται μύθοι και μίση, που δυσκολεύουν την επικοινωνία μας με τον κόσμο. Έχουμε χάσει πολύτιμο κεφάλαιο στη διεκδίκηση εθνικών θεμάτων στηριγμένοι σε μία εθνοτύφλωση.

Το άρθρο 16 τού Συντάγματος στη δεύτερη παράγραφο ορίζει, ότι αποστολή τού κράτους είναι και η ανάπτυξη τής εθνικής και θρησκευτικής συνείδησης.

Αυτή η φράση πιστεύω ότι, έρχεται σε σύγκρουση με την ελεύθερη ανάπτυξη τής προσωπικότητας και την καλλιέργεια τής ανοχής και των συλλογικών αξιών. Σε μια εποχή, όπου η ειρηνική συμβίωση είναι η σημαντικότερη αξία, η φράση αυτή έχει αποτελέσει το άλλοθι για την καλλιέργεια εθνικιστικής μισαλλοδοξίας, θρησκευτικού φανατισμού και καταδικαστικών αποφάσεων από το Δικαστήριο του Στρασβούργου.

Εύκολα η εθνική συνείδηση μετατρέπεται σε εθνικισμό, όπου το δικό μου έθνος συνδέεται με φαντασιακές αντιλήψεις περί τού «μοναδικού» και τού «ανεπαναλήπτου» και πάμε σε μια αντίληψη, όπου το εθνικό δεν είναι πια αυτό, που ερμηνεύεται ως «συλλογικό», αλλά συνιστά τη βίαιη επιβολή των «εθνικών ιδεωδών» απέναντι σε οποιονδήποτε δεν αντιλαμβάνεται με τον ίδιο τρόπο αυτά τα ιδεώδη.

«Ε.Ε.»: Ενός αρβανιτόβλαχου, για παράδειγμα, σύμφωνα με το Σύνταγμα, προβλέπεται να τού αλλάξουν τη συνείδηση στο σχολείο και να τού επιβάλουν να σταματήσει να πιστεύει, ότι είναι απόγονος αρβανιτόβλαχων, αλλά να πιστεύει, ότι είναι απόγονος τού Λεωνίδα.
Και φυσικά, όπως ο Λεωνίδας σκοτώθηκε για την πατρίδα του, έτσι πρέπει κι εκείνος να σκοτωθεί, εφΆ όσον χρειαστεί. Θα τον πάνε βάσει μιας φαντασίωσης σαν πρόβατο σε σφαγή. Ένας τέτοιος άνθρωπος, αν αισθάνεται βιασμένη τη συνείδησή του και μάλιστα με συνταγματική κατοχύρωση, λάθος αισθάνεται;


- Όχι, αισθάνεται εύλογα ως προς το πρώτο σκέλος. Και τούτο διότι, όταν το Σύνταγμα ερμηνεύεται με την λογική, που προανέφερα, τής εθνικής συνείδησης και αρνείται την ύπαρξη επιμέρους εθνοτικών ταυτοτήτων, τότε το προσωπικό πρόβλημα μετατρέπεται σε πρόβλημα παραβίασης δικαιωμάτων του ανθρώπου, που υποχρεούται να προστατεύει το ελληνικό κράτος.

Ως προς τη στρατιωτική θητεία όμως, και το ενδεχόμενο να συμμετάσχει σε πόλεμο, αυτό δεν απορρέει από ένα φαντασιακό στοιχείο αναγωγής στον Λεωνίδα, αλλά από το θετικό δίκαιο.
 
 




Σημαιοστολισμός: Ένας ακόμα εθνοποιητικός μηχανισμός επιβαλόμενος από την κρατική εξουσία. (Διαβάστε στην «Ελεύθερη Έρευνα»:
Με το ζόρι έλληνες!). 


Υποχρεωτικός είναι ακόμη και σήμερα κατά τις εθνικές εορτές ο σημαιοστολισμός όχι μόνο των δημόσιων υπηρεσιών, αλλά ακόμα και των κατοικιών, σύμφωνα με τον ισχύοντα νόμο (ΦΕΚ 233 / 22-12-78, άρθρο 3).

Στο άρθρο 8 τού ίδιου ΦΕΚ προβλέπεται προσωπική κράτηση ή πρόστιμο στους μή συμμορφούμενος.


 
Να φύγουμε από τη νομική οπτική και να έρθουμε στην παρέκκλισή του, που είναι το τί εμφανίζεται ως έθνος και εθνικό στην Ελλάδα, ενόψει και των «ελληνικών ιδιαιτεροτήτων». Τα προβλήματα και οι ιδεοληψίες, που δημιουργούνται, δεν πέφτουν από τον ουρανό. Είναι απόρροια ιστορικών στάσεων και ιστορικών προσεγγίσεων.

Σε αντίθεση με τα έθνη-κράτη τής κεντρικής και βόρειας Ευρώπης, που δημιουργήθηκαν σταδιακά και είχαν μια ιστορική συνέχεια αιώνων χωρίς τεράστια ιστορικά χάσματα, η Ελλάδα, όπως και τα λοιπά κράτη των Βαλκανίων, που δημιουργήθηκαν μετά την κατάρρευση τής οθωμανικής αυτοκρατορίας έχουν τεράστια προβλήματα ιστορικής ταυτότητας, εθνικής συνείδησης και έλλειψης ανοχής στους «άλλους».

Η αδιάλειπτη συνέχεια τού ελληνικού έθνους αποτελεί στοιχείο αντιπαράθεσης των ιστορικών, και ο τρόπος, με τον οποίο ιδρύθηκε το ελληνικό κράτος, έχει οδηγήσει σε εκρηκτικές συγκρούσεις και σε ιδεοληπτικές κατασκευές, που διαφέρουν τόσο από τα φαντασιακά εθνικά πρότυπα των κρατών τής κεντρικής και βόρειας Ευρώπης όσο κι από τα κράτη τής νοτιοανατολικής Ευρώπης, που προέκυψαν από την κατάρρευση τής οθωμανικής αυτοκρατορίας. (Σ.σ. Διαβάστε στην «Ελεύθερη Έρευνα»: Μακεδονική σαλάτα).

Το πρώτο στοιχείο ιστορικής αμηχανίας ως προς την ίδρυση τού ελληνικού κράτους συνδέεται με το γεγονός, ότι το 1827 η ελληνική επανάσταση οδηγείτο σε κατάρρευση εξαιτίας τής άνισης μάχης με την ισχυρή ακόμη οθωμανική αυτοκρατορία, αλλά και εξαιτίας των εμφυλίων πολέμων κατά τη διάρκεια τής επανάστασης. Την κρίσιμη εκείνη στιγμή υπήρξε η ανθρωπιστική επέμβαση των συμμαχικών βρετανικών, γαλλικών και ρωσικών ναυτικών δυνάμεων (η πρώτη ανθρωπιστική επέμβαση, που έχει καταγραφεί στην ιστορία), οι οποίες κατατρόπωσαν την οθωμανική και αιγυπτιακή αρμάδα στη ναυμαχία τού Ναυαρίνου. Η καταστροφή τού οθωμανικού στόλου έσωσε την έκβαση τής επανάστασης. Επιπλέον, οι έξωθεν υπέρ τής Ελλάδας παρεμβάσεις συμπληρώθηκαν με δύο εκστρατείες τής Ρωσίας κατά των τούρκων (1828-9) και μια εκστρατεία των γάλλων εναντίον των οθωμανών στην Πελοπόννησο και στην κεντρική Ελλάδα.

Όπως φαίνεται από τις συνταγματικές συνελεύσεις τής εποχής, οι σωτήριες παρεμβάσεις των συμμαχικών δυνάμεων αναφέρονται πολύ διακριτικά, ενώ υπερτονίζεται το αρχαιοελληνικό παρελθόν. Αργότερα, ο Κωνσταντίνος Παπαρρηγόπουλος, ο «πατέρας» τής ελληνικής ιστοριογραφίας, θεμελίωσε την αντίληψη για την ιστορική συνέχεια τής Ελλάδας από την αρχαιότητα, εντάσσοντας τη βυζαντινή αυτοκρατορία στην εθνική ταυτότητα τής νεοελληνικής κοινωνίας. (Σ.σ. Διαβάστε στην
«Ελεύθερη Έρευνα»: Κωνσταντίνος Παπαρρηγόπουλος: Ο εγκέφαλος τής απάτης τού ελληνοχριστιανισμού). Με τον τρόπο αυτό, σταδιακά, η αδιάλειπτη συνέχεια τού ελληνικού έθνους αποτυπώθηκε ανεξίτηλα στη λαϊκή συνείδηση.

Η επιλεκτική μνήμη τής ιστορίας δεν αφήνει εύκολα περιθώριο για ενοχλητικές παρατηρήσεις των ιστορικών, που θεωρούν, ότι το Βυζάντιο είναι περισσότερο ρωμαϊκό και λιγότερο ελληνικό στη δομή του, ενώ ο αρχαιοελληνικός πολιτισμός «ανακαλύφθηκε» μέσα από τις ανασκαφές των γερμανών, των αμερικανών, των γάλλων και των άγγλων.

Επιπλέον, μήν ξεχνάμε και το ρόλο τής θρησκείας. Στην οθωμανική αυτοκρατορία, η οποία είναι ένα πολυεθνικό κράτος, ο σουλτάνος είναι και ο χαλίφης, δηλαδή έχει και την κρατική και τη θρησκευτική εξουσία, πρέπει να επικοινωνεί με τους επιμέρους εκπροσώπους των εθνοτήτων. Συνομιλητής του είναι ο εκπρόσωπος κάθε μιλιέτ. Δηλαδή, μιας εθνότητας, που το χαρακτηριστικό της είναι η θρησκεία. Το ελληνικό μιλιέτ προσδιορίζεται από αυτούς, που είναι χριστιανοί ορθόδοξοι. (Σ.σ. Διαβάστε στην «Ελεύθερη Έρευνα»: Zorba the Christian). Το μιλιέτ, το οποίο είναι καθολικό, δεν νοείται ως ελληνικό, δεν έχει σχέση με τον έλληνα. Είναι ο ρωμιός, για τον οποίο κριτήριο για να ανήκει σε αυτή την εθνότητα, είναι να ανήκει στο γένος το ελληνικό, δηλαδή να είναι ορθόδοξος.    

Δεν μπορείτε να αποχωρίσετε το κομμάτι αυτό, διότι εκεί στηρίζεται πολλές φορές η έννοια τού ελληνικού εθνικισμού. Έχει μια πραγματική βάση. Έχει τη βάση, ότι αυτό, που εμφανίζεται ως ελληνικό έθνος, ταυτίζεται με τον χριστιανό ορθόδοξο.







Παρά τις προσπάθειες, που κατέβαλε το νέο κράτος στον ελλαδικό χώρο, για τη δημιουργία ελληνικής εθνικής συνείδησης σε ένα ετερόκλητο πλήθος ανθρώπων (βλάχων, αρβανιτών κ.λπ.), οι σημερινοί του κάτοικοι δεν έχουν ακόμα αποβάλει τις βαλκανο-ανατολίτικες παραδόσεις τους.

Για το όρος Βόρα, προτιμούν την παραδοσιακή τούρκικη ονομασία του, Καϊμακτσαλάν (=λευκή κορυφή), ενώ ακόμα και σήμερα πωλείται σαλέπι (τουρκ. salep, αραβ. saḥlab) από πλανόδιους σαλεπιτζήδες στο κέντρο τής Αθήνας.
Παρατηρείστε το σταυρό στην κορυφή τού δοχείου.
Η ορθοδοξία αποτέλεσε τον κοινό παρονομαστή των επήλυδων.
(Διαβάστε στην «
Ελεύθερη Έρευνα»: Περί τής μή ελληνικής καταγωγής των μικρασιατών
και Zorba the Christian).



«Ε.Ε.»: Μπορούμε να συμπεράνουμε λοιπόν, ότι το ιερατείο είναι,
που δημιούργησε το ελληνικό έθνος;


- Δεν το δημιούργησε. Είναι η βάση του. Δηλαδή, όταν υπήρξε ελληνικό κράτος, δεν μπορούσε να έχει ιδιοκτησία ο απλός αγρότης, διότι δεν επιτρεπόταν στην αυτοκρατορία να έχει ιδιοκτησία οποιοσδήποτε άλλος πλην αυτών, που ήταν επικεφαλής τού μιλιέτ. Η περιουσία ανήκε στο Πατριαρχείο, στο οποίο υπάγονταν τα μοναστήρια. Εξ αυτού τού λόγου η Ελλάδα δεν έχει ακόμη Κτηματολόγιο. Το βασικό πρόβλημα ήταν η μεταβίβαση της εκλλησιαστικής περιουσίας στο ελληνικό κράτος και σε ιδιώτες. Αντίθετα, στα Ιόνια νησιά, αλλά και στη Ρόδο και στη Λέρο, λόγω των ενετών υπάρχει Κτηματολόγιο.


Η συνέντευξη λόγω έκτασης έχει αναρτηθεί σε δυο μέρη.

Τέλος Α΄μέρους.

Για να μεταβείτε στο Β΄μέρος κάντε κλικ εδώ.



 
Επιστροφή Επιστροφή στην κορυφή




ΑΠΟΣΤΟΛΗ ΣΧΟΛΙΟΥ



Υπολειπόμενοι χαρακτήρες

Κωδικός ασφαλείας:

2+7=





ΠΡΟΤΕΙΝΕΤΕ ΤΟ ΑΡΘΡΟ


Από: (ηλεκτρονική διεύθυνση)


Προς: (ηλεκτρονική διεύθυνση)


Σημείωση: (προαιρετικό)

0 χαρακτήρες γράψατε και απομένουν 255.

Αποστολή

Αναζήτηση σε:


Αποστολή

 




FreeInquiry© 2013
ΚΑΛΟ ΚΑΛΟΚΑΙΡΙ !

 
ΚΑΤΕΒΑΣΤΕ
ΒΙΒΛΙΑ ΔΩΡΕΑΝ


Διαβάστε περισσότερα
 
 
ΓΙΝΕΤΕ ΜΕΛΟΣ



Διαβάστε περισσότερα
 
 
ΕΠΙΤΡΕΠΕΤΑΙ
Η ΑΝΑΔΗΜΟΣΙΕΥΣΗ
ΤΩΝ ΑΡΘΡΩΝ ΜΑΣ



Διαβάστε περισσότερα
 
 
GEONION

A vision that pushes the boundaries
of design and technology and welcomes
the days to come in a unique way...

Διαβάστε περισσότερα
 
E FIND

Η ηλεκτρονική «κασέτα» εγγραφής
τού internet!
Πάνω από 1.500.000 «μαγνητοσκοπήσεις»...

Διαβάστε περισσότερα
 


Οι μεσαιωνικοί κάτοικοι
τού ελλαδικού χώρου
μέσα από σπάνιες περιγραφές ξένων περιηγητών

«Η άλλοτε ένδοξη Αθήνα είναι τόσο ερημωμένη, που φαίνεται απίστευτο, ότι υπήρξε κάποτε ένδοξη. Εγώ, τουλάχιστον, δέν είδα πουθενά φοβερότερο τόπο. Ερημιά, ξεραΐλα, αγκαθιές και βάλτοι»
D΄Aramon, γάλλος πρεσβευτής (ιστ΄αι.)

«Ο πληθυσμός τής Σάμου είναι τουρκικός»
Ruy Gonzales de Clavijo, απεσταλμένος τού βασιλιά τής Καστίλλης, Ερρίκου ΓΆ, στην αυλή τού Ταμερλάνου

«Η Ελευσίνα είναι τώρα ένα φτωχό χωριό με 1.200 κατοίκους, κυρίως αλβανούς»
John Fulleylove - J. A. M. Clymont, 1902

Στο άρθρο αυτό θα εξετάσουμε δειγματοληπτικά πώς περιγράφουν το πανόραμα τής ερήμωσης και το πάζλ των εποικισμών τού ελλαδικού χώρου μερικοί από τους πολλούς περαστικούς ταξιδιώτες, φιλέλληνες, πρεσβευτές κ.λπ. ξένους, που άφησαν χρονικά και γραπτές εντυπώσεις με πληροφορίες και παρατηρήσεις...


 


Το εθνογραφικό χάος
και η γέννηση των εθνικισμών
στα Βαλκάνια


Οι βαλκανικοί πόλεμοι ξεσπούν το 1912, όταν η Σερβία, η Βουλγαρία, η Ελλάδα και το Μαυροβούνιο κηρύσσουν τον πόλεμο κατά τής οθωμανικής αυτοκρατορίας διεκδικώντας τα εδάφη της στα Βαλκάνια.

Η οθωμανική εξουσία κατέρρευσε μέσα σε λίγους μήνες. Δεκάδες χιλιάδες στρατιώτες έχασαν την ζωή τους, ενώ εκατοντάδες χιλιάδες ήταν οι πρόσφυγες, που εγκατέλειψαν τα σπίτια τους.

Οι βαλκανικοί πόλεμοι αποτέλεσαν ριζική τομή, που άλλαξε την ζωή των ανθρώπων. Υπάρχει το «πριν» και το «μετά». Αυτή η ριζική τομή δεν έγινε μόνο στο υλικό επίπεδο, έγινε και στο επίπεδο τού τρόπου, που σκέπτονται και θυμούνται οι άνθρωποι.

Μέσα στους εθνικούς πανηγυρισμούς, το παρελθόν ξεχάστηκε. Για πολλές χώρες η οθωμανική περίοδος ήταν μια σκοτεινή εποχή, όπου τίποτε δεν άλλαξε για 400 χρόνια. Η μνήμη τής συμβίωσης των διαφορετικών εθνοτικών και θρησκευτικών ομάδων στην οθωμανική αυτοκρατορία δεν ήταν χρήσιμη για τα καινούρια έθνη-κράτη. Χρειάζονταν την ιστορία των δικών τους απελευθερωτικών αγώνων, για να δημιουργήσουν την καινούρια εθνική τους ταυτότητα. Πολύ συστηματικά, τα εθνικά κράτη αποσιώπησαν τη μνήμη αυτή, έτσι ώστε πάνω σ΄αυτή την μνήμη να φτιαχτεί μια νέα μνήμη, η μνήμη, δηλαδή, τού έθνους-κράτους...


 


Και οι μετέπειτα εποικισμοί τους,
σύμφωνα με περιγραφές
ξένων αρχαιολόγων,
ιστορικών και περιηγητών

Ο νεορωμείκος εθνικισμός έχει στοχοποιήσει τον «μισέλληνα» Jakob Philipp Fallmerayer, έναν από τους ιστορικούς, που αμφισβήτησαν το μύθο τής συνέχειας στον ελλαδικό χώρο και στο χρόνο, ο οποίος όμως, πλάστηκε μόλις τον 19ο αιώνα από θεωρητικούς τής Ρωμιοσύνης, που επιχείρησαν να πείσουν τους σλάβους, βλάχους, αρβανίτες κ.λπ. ρωμιούς επήλυδες, ότι δήθεν ήταν απόγονοι αρχαίων ελλήνων.

Ο Fallmerayer όμως, δεν ήταν ο μόνος. Στο άρθρο αυτό, που εστιάζεται στην κατάσταση, που επικρατούσε στα νησιά τού Αιγαίου το Μεσαίωνα, παρατίθενται άγνωστες και σπάνιες μαρτυρίες από πλήθος περιηγητών (ιστορικών, αρχαιολατρών κ.λπ.), οι οποίοι σε χρονικό εύρος εκατοντάδων χρόνων περιγράφουν πολλά νησιά ως ακατοίκητα, παντελώς έρημα.

Μεγάλες μάστιγες ήταν οι πόλεμοι, οι συχνές θανατηφόρες επιδημίες και η πειρατεία, εξ αιτίας τής οποίας χιλιάδες κάτοικοι των νησιών -και όχι μόνο- σύρθηκαν ως δούλοι στα παζάρια τής Ανατολής. Τα πληθυσμιακά κενά τα αναπλήρωναν κατά καιρούς διάφορες ομάδες ανθρώπων από άλλα μέρη, όπως από τη βόρεια Αφρική, την Ανατολή και σε αρκετές περιπτώσεις, όπως θα δούμε, φτωχοί αλβανοί...