In case greeks truly want the marbles to return to the Acropolis they don’t need to ask London.
They should start their inquiries at the christian churches which are situated on archaeological sites by and round Acropolis and Plaka, where they can find tons of marbles removed from the Parthenon: these marbles have been used in the churches’ construction...
Numerous analyses find their way to the media on a daily basis, all attempting to explain the repercussions of Greece’s inability to reform and lead itself to an economic growth that will eventually free the country from the constantly increasing need of borrowing money to satisfy its basic needs.
However, all those reports and economic analyses have something in common. They fail to deeply examine the socio-cultural roots of the greek crisis. If one does not take into account the idiosyncrasy and the psycho-synthesis of the modern greek people, will just miss the point.
Modern Greece is by no means related either genetically or culturally to the ancient cosmos and the people who once occupied this land. The modern greeks are just an intermixture of balkan tribes...
Η θρησκευτική πίστη δεν αποτελεί προϋπόθεση για την υγιή ευημερία των κοινωνιών
Yπάρχει μια κοινή πεποίθηση, την οποία μοιράζονται οι οπαδοί των διαφόρων θρησκειών, ότι η λατρεία τού θεού και η υπακοή στα κελεύσματα τής θρησκείας θεωρούνται ουσιώδη για μια υγιή και ειρηνική κοινωνία, ενώ όταν ένας μεγάλος αριθμός ανθρώπων μιας κοινωνίας απορρίψει το θεό, τότε θα επέλθει η αποσύνθεσή της.
Σε περίπτωση, που η θρησκευτική αυτή θεωρία, τού ότι η τυχόν απομάκρυνση από το θεό είναι η αιτία για όλα τα κακά τής κοινωνίας είναι σωστή, τότε θα έπρεπε να αναμένουμε τα περισσότερο θρησκευόμενα έθνη στη Γη να είναι οι προμαχώνες τού εγκλήματος, τής φτώχειας και των ασθενειών και τα πρότυπα των υγιών κοινωνιών. Η σύγκριση των άθρησκων εθνών όμως, με τα περισσότερο θρήσκα αποκαλύπτει μια πολύ διαφορετική κατάσταση...
Η λέξη καρκίνος στις μέρες μας έχει αποκτήσει τεράστια δύναμη. Μόνο το άκουσμά της αρκεί για να σπείρει τον τρόμο και τον πανικό.
Φανταστείτε αν ο γιατρός σας μετά από κάποια εξέταση, σάς ανακοίνωνε, ότι έχετε καρκίνο. Στην κυριολεξία θα άνοιγε η γη να σάς καταπιεί, θα παραλύατε από τον φόβο σας και θα πιστεύατε, ότι σε σύντομο χρονικό διάστημα θα πεθαίνατε.
Θα δεχόσασταν ό,τι θα σάς έλεγαν οι «ειδικοί», νοιώθοντας αδαής και άσχετος για την ίδια σας την ασθένεια. Δεν θα είχατε καμμία άποψη για την πορεία και την εξέλιξη τής ασθένειάς σας, καμμία επιλογή για το τι αγωγή θα λαμβάνατε, για το αν θα κάνατε χημειοθεραπεία ή όχι, για το αν θα σάς χειρουργούσαν, αν θα ακρωτηρίαζαν κάποιο πάσχον μέλος σας. Όλα αυτά θα τα αποφάσιζαν οι γιατροί σας ακολουθώντας το «πρωτόκολλο τού καρκίνου» χωρίς να σας ρωτήσουν, απλά θα σάς τα ανακοίνωναν!
Θα ξυπνάγατε απ΄ το χειρουργείο και θα σάς έλειπε το στήθος σας, το νεφρό σας, ο μισός πνεύμονάς σας, ή κάποιο άλλο όργανό σας και δεν θα μπορούσατε παρά να συναινέσετε με την αφαίρεση αυτή. Θα ακολουθούσαν ατελείωτες χημειοθεραπείες και ακτινοβολίες, επειδή «έτσι θα έπρεπε». Θα έπεφταν οι τρίχες τού σώματός σας, τα νύχια σας και θα είχατε τεράστιες επιπλοκές και παρενέργειες. Εσείς, απλά θα δείχνατε την απόλυτη εμπιστοσύνη στις γνώσεις και στις μεθοδολογίες τής συμβατικής Ιατρικής σιωπηλά και στωικά χωρίς άποψη και δυνατότητα επιλογής, αφού σας έχουν ήδη πείσει μέσω τής πληροφόρησης, που έχετε λάβει από τα Μ.Μ.Ε. και τους γιατρούς σας, ότι αυτοί και μόνον αυτοί μπορούν να αντιμετωπίσουν αποτελεσματικά τον καρκίνο…
Σε περίπτωση, που οι ρωμιοί πράγματι επιθυμούν την επιστροφή μαρμάρων στην Ακρόπολη, δεν χρειάζεται να παρακαλούν το Λονδίνο. Ας ξεκινήσουν από τους χριστιανικούς ναούς, που βρίσκονται στους αρχαιολογικούς χώρους κάτω και γύρω από την Ακρόπολη και την Πλάκα, όπου μπορούν να βρουν τόννους μαρμάρων αποσπασμένων από τον Παρθενώνα, τα οποία έχουν ενσωματωθεί στη δόμησή τους...
Ο ΕΥΓΕΝΗΣ ΓΙΓΑΝΤΑΣ ΤΟΥ BLUES
Ο αμερικανός κιθαρίστας Otis Grand μάς μιλάει για το παρόν και το μέλλον τής μουσικής τής ψυχής του
Το blues βρίσκει την πηγή του στην πραγματική ζωή. Όταν ακούμε ένα τραγούδι blues, ακούμε τη ζωή κάποιου ανθρώπου. Το blues ήταν από τα πρώτα είδη μουσικής, που έκαναν κάτι τέτοιο. Αυτό, ξεκίνησε από τις φυτείες τού αμερικάνικου νότου, από τους δούλους. Για παράδειγμα, όταν κάποιος τραγουδούσε κάτι σαν αυτό: «ξύπνησα σήμερα το πρωί και η καλή μου είχε φύγει...», σήμαινε, ότι αυτό διαδραματιζόταν σε χωράφια με βαμβάκι ή σε μια φυτεία, κάπου. Το πρωί, η γυναίκα ή ο άντρας είχε φύγει λόγω της φτώχειας και των δύσκολων συνθηκών. Δεν μπορούσαν να κάνουν τίποτα για να αλλάξουν τις συνθήκες ζωής τους. Έπρεπε πάντα να παλεύουν.
Αυτοί, που τόλμησαν να αναζητήσουν την περιπέτεια, σπάνια βρήκαν στις μεγάλες πόλεις τού βορρά, αυτό, που έλπιζαν να βρουν. Διαμορφώθηκαν ολόκληρα γκέτο για μαύρους, όπως στο Σικάγο, με τη γειτονιά South Side. Εκεί, υπήρχαν δύσκολες συνθήκες ζωής μέσα σε ανθυγιεινά κτίρια, όπου η φτώχεια, πολύ γρήγορα, γέννησε βία και ανασφάλεια. Παρ΄όλα αυτά, για να κρύψουν την αποτυχία τους σ΄αυτούς, που είχαν μείνει πίσω, στο νότο, ο καθένας τους διατήρησε αυτό το μύθο, τού «Sweet home Chicago».
Στις δεκαετίες τού΄30 και τού΄40 όμως, η μουσική τους, το blues, άρχισε να κατακτά το βορρά, οπότε πέρασε στο ρεπερτόριο τής big band jazz. Η εισαγωγή τού ηλεκτρικού ενισχυτή και η χρήση τής τονικότητας τής jazz, άλλαξαν ριζικά τη μορφή τού «ηλεκτρικού», πλέον, blues. Στις πόλεις τού βορρά, μπλουζίστες και σόλο κιθαρίστες, έπαιξαν ηλεκτρικά και έκαναν δημοφιλή τα blues τού Δέλτα τού Μισσισσιππή χρησιμοποιώντας όργανα, όπως το μπάσο, τα ντραμς, το πιάνο και περιστασιακά τη φυσαρμόνικα. To blues επηρέασε σε σημαντικό βαθμό τη λαϊκή αμερικανική και δυτικοευρωπαϊκή μουσική, όπως το rhythm & blues, το rock & roll, το rock, τη hip hop και την pop μουσική. Η παράδοση συνεχίζεται και σήμερα αν και οι πρωτοπόροι αυτού τού είδους δεν ζουν πια, ενώ το blues έχει γίνει επίσης μια μπίζνες, από την οποία επωφελείται σπάνια η κοινότητα των μαύρων, όπου και γεννήθηκε αυτή η μουσική.
Ο Otis Grand, γεννημένος στη Βηρυτό, μεγάλωσε στην Αμερική, όπου δέχτηκε τα πρώτα του blues ακούσματα από τοπικούς ραδιοφωνικούς σταθμούς των αρχών τής δεκαετίας τού ’60. Έπαιξε με διάφορους άλλους σημαντικούς αμερικανούς μουσικούς. Τις τελευταίες δεκαετίες ζει στη Μ. Βρετανία, όπου έχει αναγνωρισθεί ως ένας από τους σημαντικότερους blues κιθαρίστες, ο «ευγενής γίγαντας» τού blues, που διαδραματίζει ενεργό ρόλο στη διαμόρφωση και την εξέλιξη τής σύγχρονης βρετανικής blues σκηνής. Επί πλέον, ο Otis Grand σήμερα, κάνει την παραγωγή σε ηχογραφήσεις blues συγκροτημάτων σε όλη την Ευρώπη.
Για το σήμερα και το αύριο τού blues, μάς μιλάει ένας σύγχρονος bluesman, ο κιθαρίστας και παραγωγός Otis Grand, σε συνέντευξη, την οποία έδωσε στον Μιχάλη Λημνιό, ένα δημοσιογράφο κατ’ εξοχήν ενασχολούμενο με το blues (έχει εργαστεί σε πολλά μουσικά περιοδικά και ραδιοφωνικούς σταθμούς, έχει πάρει συνεντεύξεις από όλο σχεδόν το blues στερέωμα των ΗΠΑ κι έχει συνομιλήσει κι ανταλλάξει απόψεις με πάρα πολλούς παράγοντες τής blues μουσικής). Τη μετάφραση στα ελληνικά έκανε η κ. Χρυσάνθη Συρνιώτη, καθηγήτρια τής αγγλικής γλώσσας, η οποία αγαπά ιδιαίτερα το blues.
Μ.Λ.: Γεια σας κύριε Grand, πώς είστε;
- Yiassou! Και σ΄ευχαριστώ, που με κάλεσες να δώσω αυτή τη συνέντευξη για την ελληνική blues κοινότητα. Πρέπει να σου πω, ότι έχω παίξει σε όλα τα μέρη τού κόσμου, αλλά ποτέ στην Ελλάδα. Τώρα, οι έλληνες έχουν το δικό τους blues και είμαι απόλυτα πεπεισμένος, ότι πολλοί πολίτες, που σήμερα υποφέρουν, θα συνδέσουν αυτή τη μουσική των σκλάβων με τα δικά τους βάσανα, καταλαβαίνεις τι εννοώ.
Μ.Λ.: Πότε νιώσατε για πρώτη φορά την ανάγκη να ασχοληθείτε με το blues και ποια ήταν τα πρώτα σας είδωλα; Τι είναι το blues για εσάς;
- To blues πηγάζει μέσα από τα βάσανα των σκλάβων στα βάθη τού αμερικάνικου νότου, βάσανα, που στη σημερινή εποχή δεν γίνονται από όλους αντιληπτά. Η μουσική τού Robert Johnson, τού John Lee Hooker, τού Howlin’ Wolf, τού Elmore James, τού B.B. King και τού Muddy Waters, επηρέασε γενιές κιθαριστών και άλλων μουσικών, μαύρων και λευκών, από τον Chuck Berry έως τον Eric Clapton, αλλά κανείς δεν μπορεί να ισχυριστεί, ότι «κατέχουν το blues», όπως αυτοί, οι παλιοί γερόλυκοι. Δεν υφίστανται βλέπεις πλέον, τα ίδια στοιχειώδη συστατικά, ώστε να παιχτεί το blues, όπως τότε.
Βλέπεις τους νέους με τις κουκούλες (hoodies) μέσα στις γκέτο γειτονιές να παίζουν rap, που δεν είναι τίποτε άλλο, από το παλιό southern blues. Αλλά μή φανταστείς, πως κάνω λάθος. Οι ρίζες μου, όπως και τού Eric Clapton, καθώς και οι ρίζες κάθε λευκού κιθαρίστα, είναι τόσο εμφανείς μέσα στο κασετόφωνο, που παίζει παλιά blues. Το blues δεν τραβάει πλέον την προσοχή κυρίως των νέων ακροατών, όπως παλιά. Tο κλασικό παραδοσιακό blues, μπορεί να μην ακούγεται τόσο συναρπαστικό, όπως το hip hop ή σαν το ρυθμό τού μπάσου και τής ντραμς.
Αν όμως οι νέοι ακούσουν προσεκτικότερα, θα ανακαλύψουν μέσα από αυτό μια ακαταμάχητη και πλούσια ιστορία κάποιων ανθρώπων, που υπέφεραν για να επιβιώσουν κι έχτισαν την Αμερική και μέσα από αυτά τα βιώματά τους δημιούργησαν τα είδη τής μουσικής, που ασκούν τη μεγαλύτερη επιρροή στην παγκόσμια μουσική σκηνή. Σήμερα, δεν θα είχε δημιουργηθεί η δημοφιλής μουσική σκηνή χωρίς τον αρχικό, αυθεντικό ήχο των blues, που είναι οι ρίζες.
Buzz Me
Κάποτε, ο Willie Dixon έγραψε: «To blues είχε ένα μωρό και το ονόμασε rock & roll». Αυτό είναι απολύτως αληθινό και αναγνωρισμένο από τον ίδιο τον πατέρα και ιδρυτή τού rock & roll, τον Chuck Berry, ο οποίος παραδέχεται, ότι το κιθαριστικό του στυλ και τα τραγούδια boogie ήταν αυτά, που επινόησε και καλλιέργησε ο T-Bone Walker.
Μ.Λ.: Πότε ξεκινήσατε να μαθαίνετε κιθάρα και ποιός σας επηρέασε περισσότερο με το παίξιμό του;
- H οικογένειά μου ταξίδευε πολύ, τώρα ζει στην Καλιφόρνια. Εκεί πήρα και την πρώτη μου κιθάρα, το 1963. Ήμουν το μοναδικό παιδί στην οικογένειά μου, που ενδιαφερόμουν για τη μουσική. Επηρεάστηκα από τις guitar instrumental μπάντες εκείνης τής εποχής, τους Ventures, τον Dick Dale, τους Surfaris, τον Roy Clark κ.λπ..
Η ερωτική μου σχέση με το blues ενισχύθηκε, όταν το γνώρισα καλύτερα μέσα από νέγρικους ραδιοφωνικούς σταθμούς στον κόλπο (σ.μ.: αναφέρεται στο κόλπο τού San Fransisco), όπου έπαιζαν δίσκους blues καλλιτεχνών, όπως του B.B. King, τού Bobby Bland και τού Albert King.Το πάθος μου για το blues ήταν πάντα δυνατό, ακόμη και στην εφηβική ηλικία μεγαλώνοντας στον κόλπο στα μέσα τής δεκαετίας τού ‘60.
Δεν έδειξα ποτέ ενδιαφέρον για την acid-rock σκηνή, τα συγκροτήματα των Grateful Dead ή των Jefferson Airplane κ.λπ.. Από τις λευκές μπάντες, οι μόνες που μού άρεσαν, ήταν τού Paul Butterfield και Μike Bloomfield, τού Charlie Musselwhite, που μεσουρανούσαν τότε στην Καλιφόρνια κι έπαιζαν αυθεντικό blues, σχεδόν τόσο καλά όσο και οι μαύροι μουσικοί.
Σε ηλικία 16 ή 17 ετών αναποδογύρισε ολόκληρος ο κόσμος μου, όταν ο φίλος μου Chuck De Costa από το γυμνάσιο, με πήγε να δω μια ζωντανή εμφάνιση τού B.B. King. O B.B. King ήταν νέος, έπαιζε δυνατά, είχε ένα δεκαμελές συγκρότημα πίσω του και μού σμίλεψε την ψυχή μου. Από κει και πέρα χώθηκα βαθιά μέσα στην ηλεκτρική blues τής πόλης. Εκτός από τον Β.Β. Κing, δέχθηκα επίσης μεγάλες επιρροές από τον Albert King, τον Βuddy Guy, τον Τ-Bone Walker, τον Otis Rush, τον Jimmy Reed, τον Elmore James και τον Luther Allison.
Όταν όμως, η Delmark, άρχισε να παράγει εκείνους τους υπέροχους LP δίσκους στα μέσα τής δεκαετίας τού΄60 με τον Magic Sam και τον Junior Wells με τον Buddy Guy, τρελαθήκαμε όλοι. Το «Hoodoo blues» ήταν η καλύτερη αναθεματισμένη blues ηχογράφηση, που έγινε ποτέ και να φανταστείς, ότι δεν μού αρέσει καν η φυσαρμόνικα. Η ακουστική μου έμπνευση ήρθε μέσω τού Lightening Hopkins και αναπόφευκτα τού Robert Johnson, αλλά δεν παίζω πλέον ακουστική κιθάρα ούτε κι έχω καμμία.
Μ.Λ.: Υπήρξε κάποιο συγκεκριμένο τραγούδι, που σάς έκανε να αγαπήσετε τόσο το blues;
- Δεν ήταν μόνο ένα τραγούδι, ήταν ένα ολόκληρο ιδίωμα και αίσθηση. Η μητέρα μου λέει, πως όταν ήμουν πέντε ετών, συνήθιζα να ανεβαίνω και να τραγουδάω επάνω στο τραπέζι για χάρη της, όταν έπαιζε το ράδιο. Επομένως, είναι ό,τι ακούνε τα αυτιά σου και η ψυχή σου, που επιδρά στη μουσική σου αίσθηση και κλίση.
Μ.Λ.: Ποια ήταν η πιο σημαντική μουσική σας πρόκληση σαν αρχάριος;
- Τον παλιό καιρό και συγκεκριμένα στη δική μου εποχή, δεν διαθέταμε την ποικιλία και την διάδοση των μουσικών οργάνων, τα διδασκαλεία και την σειρά των αξεσουάρ, που υπάρχουν σήμερα και συνεπώς, είχαμε μάθει να ζούμε με ό,τι είχαμε διαθέσιμο και να το αξιοποιoύμε στο έπακρο. Εννοώ, ότι αν έσπαγε η χορδή μιας κιθάρας, κακή τύχη, ήταν πολυτέλεια για μάς να την αντικαταστήσουμε και απλά συνεχίζαμε να παίζουμε χωρίς αυτή.
Υπήρχαν δύο είδη κιθάρας, οι αληθινά καλές και ακριβές ή οι αληθινά φτηνιάρικες. Ξεκίνησα με τη δική μου κιθάρα από κουτί πούρων, μετά με μια πιο φθηνή ακουστική και κατέληξα σε μια ηλεκτρική Sears Silvertone. Δεν απέκτησα κιθάρα Fender παρά μόνον, όταν έγινα 21 ετών. Οι κιθάρες Fender και Gibson ήταν πολυτέλεια και ο μόνος αποδεκτός τρόπος να αγοράσεις αυτές τις ακριβές μάρκες ήταν μόνο εάν ήθελες να γίνεις επαγγελματίας. Νομίζω, πως γι΄αυτό το λόγο μού αρέσει να παίζω με πολύ φτηνιάρικες κιθάρες, παρ΄όλο, που έχω πολλές αντίκες.
Μια άλλη μεγάλη πρόκληση στις μουσικές μου φιλοδοξίες υπήρξε ο πατέρας μου. Δεν ήθελε να μάθω κιθάρα και ποτέ δεν πλήρωσε για κανένα από τα όργανά μου. Έπρεπε να εργαστώ και να μαζέψω κάποια χρήματα για όλα τα μουσικά όργανα, που απέκτησα. Αλλά όσο περισσότερο με απειλούσε, ότι θα μού τις σπάσει στο κεφάλι μου τόσο περισσότερο αποφασισμένος ήμουν να παίζω.
Μ.Λ.: Τι σας έχει προσφέρει το blues; Πιστεύετε, ότι η μουσική σας πηγάζει από την καρδιά, το μυαλό ή την ψυχή σας;
- To blues παίζεται καλύτερα με την καρδιά και την ψυχή. Μην το σκέφτεσαι, δεν θα έχεις αποτέλεσμα. Ένας νέος μουσικός ίσως είναι ικανός να αντιγράψει με ακρίβεια τους μουσικούς αυτοσχεδιασμούς τού Albert King νότα προς νότα, αλλά δεν θα μπορέσει ποτέ να αντιγράψει πιστά το συναίσθημα και τη λεπτότητα τού παιξίματός του.
Μ.Λ.: Πώς και από ποιόν ανακαλύψατε τα μυστικά τού παιξίματος τής blues μουσικής;
- Πραγματικά, δεν μπορώ να το εξηγήσω. Έζησα την τρυφερή μου ηλικία σε πολιτείες, όπου μπορούσες να ακούσεις ράδιο ή να παρακολουθήσεις μαυρόασπρη τηλεόραση και να ακούσεις όλα τα είδη της λευκής αλλά και μεγάλης νέγρικης αμερικάνικης μουσικής: big band, hillbilly, rhythm & blues και swing. Η μουσική αυτή έμεινε μέσα στο κεφάλι μου, χαράχτηκε μέσα στο μυαλό μου για πάντα. O μόνος τρόπος, για να μάθει κανείς το blues είναι να ακούσει τους δίσκους, αλλά και τους μουσικούς στη σκηνή. Οι ρίζες μου είναι το πικάπ. O Muddy Waters και o Β.Β. King, όλοι αυτοί, έμαθαν να παίζουν ακούγοντας τις ηχογραφήσεις 78 στροφών των δικών τους ηρώων. Έμαθα πολλά ακούγοντας πολύ τους δίσκους βινυλίου τού Β.Β. Κing και τού Albert Collins. Κυρίως όμως, κατάλαβα πολλά πράγματα παρακολουθώντας τα δάκτυλα και τα χέρια των παλιών αυτών αυθεντιών τού blues, πώς έπαιζαν ακόρντα και πώς χρησιμοποιούσαν το δεξί τους χέρι όχι μόνο για να χτυπούν τις χορδές, αλλά κι ως ένα εργαλείο για κρουστά.
Οι παλιές αυτές αυθεντίες είχαν ένα μοναδικό τρόπο να παίζουν blues, που δεν σχετίζεται με καμμία επίσημη και γνωστή μέθοδο παιξίματος κιθάρας. O T-Bone Walker έπαιζε πάντα τα σόλο του γύρω από τα σχήματα των χορδών και ποτέ δεν πήγαινε πολύ μακριά. Σήμερα, βλέπω παιδιά να παίζουν σωστά όλες τις νότες, αλλά σε διαφορετικές θέσεις επάνω στην ταστιέρα, κάτι, που το κάνει να ακούγεται διαφορετικά από αυτό, που θα έπρεπε να ακούγεται. Το λύγισμα των χορδών είναι μία άλλη τεχνική, που μαθαίνεται καλύτερα από το να παρακολουθείς άλλους να το κάνουν.
Μ.Λ.: Διάβασα, πως ήσαστε πρωτοπόρος στον ήχο τής δυτικής ακτής τού rhythm & blues και μετά στραφήκατε προς το στυλ των blues των μεγάλων πόλεων. Ποιά είναι η διαφορά και πόσο δύσκολο ήταν για σας;
- Στο Λονδίνο έτσι είναι. Αυτό συνέβαινε ήδη στις Η.Π.Α. με μερικές πολύ μεγάλες jump μπάντες. Το πήγα και στη Βρετανία. Δεν υπήρχε ούτε μια μπάντα στην σκηνή τού Λονδίνου, που να παίζει κάτι, το οποίο θα έμοιαζε με πραγματικό blues. Ντροπή, επειδή αυτή ήταν η χώρα, που γέννησε τον Peter Green, τον Eric Clapton και τον John Mayall. Νόμιζα, πως θα είχε αφθονία από μεγάλους blues καλλιτέχνες, αλλά τίποτα. H σκηνή ήταν γεμάτη από αργούς ρόκ ντράμερς και αδέξιους μπασίστες. Επομένως, έπρεπε να ξεκινήσω πάλι από την αρχή και να φτιάξω ένα είδος μπάντας, που θα έπαιζε blues ακριβώς με τον τρόπο που ήθελα. Αυτό, μού έδωσε την ευκαιρία να ιδρύσω τη μία και μοναδική blues μπάντα στο στυλ τού B.B. King και τού Johnny Otis παίζοντας μαζί με πολλές μεγάλες μπάντες τής πόλης στην Αγγλία. Τα έκανα όλα αυτά πριν μετακινηθούμε στον κύκλο των κολλεγίων και των φεστιβάλ.
Ακόμη, ήμουν ο επικεφαλής τού παιχνιδιού και είχα την μοναδική jump and blues μπάντα στην Ευρώπη, επομένως και πολύ δουλειά να κάνω. Αλλά σού λέω, ήταν σκληρή δουλειά να βρεις τους σωστούς μουσικούς στη Βρετανία, που να παίζουν blues με το πραγματικό, κλασικό μου στυλ. Κατέληξα να γίνω βασιλιάς τού προσλαμβάνειν και απολύειν. Ήμουν τότε, κάτι σαν αστυνόμος των blues και πιο αυστηρός σαν αρχηγός τής μπάντας. Πάντα έλεγα, αγαπήστε το ή αλλιώς αφήστε το. Τότε, προσλάμβανα μουσικούς έξω από τη Βρετανία. Συχνά ήταν ντράμερς από την Καλιφόρνια ή τη Νορβηγία, μπασίστες από τη Γαλλία, πιανίστες από την Ιταλία - ουσιαστικά απ΄όλη την Ευρώπη. Τα εννιά μέλη τής τωρινής μου μπάντας είναι από άλλα κράτη.
Μ.Λ.: Πιστεύετε, ότι το στυλ τής κιθάρας σας είναι πλέον χαρακτηριστικό;
- Nαι. Νομίζω πως ναι υπό την έννοια, ότι θεωρώ τον εαυτό μου σαν έναν από τους λίγους εναπομείναντες στυλίστες, που έχουν παραμείνει με ασφάλεια αγκιστρωμένοι στην παλαιότερη κλασική παράδοση τού παιξίματος τής blues κιθάρας. Ξέρεις, τους ελάχιστους, που δεν έχουν ενδιαφέρον στο να παίζουν γρήγορα σόλα ανάμεσα σε μια στοίβα από ενισχυτές Marshall με δυο ντουζίνες από πετάλια εφέ και μπασίστα με ένα πεντάχορδο όργανο... ο τελευταίος των μοϊκανών.
Το στυλ τού παιξίματός μου είναι βασισμένο στα μέσα τής δεκαετίας τού ’60, τού B.B. King, τού T-Bone Walker και των άλλων παραδοσιακών τρόπων παιξίματος blues κιθάρας ειδικά αυτής, τού Magic Sam. Αυτή είναι μια κιθάρα ολότελα συνδεδεμένη απ’ ευθείας σε έναν ενισχυτή. Αλλά μέσα σ΄όλα αυτά τα χρόνια κατάφερα χρησιμοποιώντας ένα πλήκτρο κιθάρας, αντίχειρες και δάκτυλα, να φτιάξω το δικό μου στυλ και την τεχνική τού steel claw picking- να βάλω όλα εκείνα τα διαφορετικά στυλ μαζί και να φτιάξω το δικό μου, που είναι το staccato lead (βασικός, αλλά όμορφος και μεστωμένος ήχος) και που είναι γαρνιρισμένο γύρω από τις αλλαγές, όπως το νιώθεις και όταν το νιώθεις. Σήμερα, το παίξιμο τής κιθάρας blues είναι σταθερά προσκολλημένο στο hard rock στυλ τού Stevie ray Vaughan με πετάλια παραμόρφωσης και πολλούς ενισχυτές.
Ειλικρινά, ο ήχος σου και ο τόνος της κιθάρας σου, είναι η αντανάκλαση τής προσωπικότητάς σου και κάπως έτσι είναι όλοι οι μεγάλοι μπλουζίστες, όπως ο Β.Β. King, ο Albert King, o Albert Collins και ο Buddy Guy. Όλοι έχουν το δικό τους ξεχωριστό ήχο. Είναι κομμάτι της ύπαρξής τους. Αυτοί οι παλιοί μπλουζίστες παίζουν σα να μιλούν, ακόμη κι αυτό δεν έχει καμμία σχέση με κάποιες ειδικές ρυθμίσεις για κιθάρα, ενισχυτές, ηχητικά εφέ ή πόσο πολύ
Slow blues - my mood too
μουσική θεωρία χρησιμοποιείται. Το blues έχει να κάνει με την έκφραση και το συναίσθημα. Είδα τον Β.Β. King να παίζει με μια δανεική Strat στο Λονδίνο και ο ήχος της ακουγόταν ακριβώς ο ίδιος, όπως δηλαδή ακούγεται πάντα με την δική του Signature ES-355.
Μ.Λ.: Και σήμερα, έχοντας φτάσει αυτό το επίπεδο της βαθειάς γνώσης και τής παγκόσμιας αναγνώρισης, έχοντας εργαστεί με μερικούς από τους μεγαλύτερους μουσικούς, ποιά θα θεωρούσατε ως την καλύτερή σας ανάμνηση; Υπάρχει κάποιος, με τον οποίο θα δουλεύατε παρέα και δεν θα μπορούσατε να το πιστέψετε;
- Είχα τη χαρά να συναντήσω και να παίξω με πολλούς μεγάλους μουσικούς όλα αυτά τα χρόνια, με πολλούς από τους οποίους μεγάλωσα ακούγοντας τους, λίγοι από αυτούς που θυμάμαι είναι: Ο Ike Turner, o Β.Β. King, o Hubert Sumlin, o Luther Allison, o Junior Wells, o Albert Collins, o Gatemouth Brown, o Lowell Fulson, o Champion Jack Dupree, o Robert Cray, o Roscoe Gordon, o Steve Winwood, o Guitar Shorty (αυτός έμαθε στον Jimi Hendrix να παίζει), o Eddie Bo, ο Earl King, o Philip Walker, και όλη τη «παλιά φρουρά» συμπεριλαμβανομένου τού Pee Wee Ellis και τού Maceo Parker (από το συγκρότημα τού James Brown), οι οποίοι και έπαιξαν για λίγο διάστημα στο συγκρότημά μου.
Ο Ike, ήταν εκείνος, που με κατέπληξε πραγματικά, όταν ήμουν νέος. Άκουγα όλους τους δίσκους του, έμαθα το κιθαριστικό του στυλ και ξαφνικά, βρέθηκα να παίζω στο συγκρότημά του περιοδεύοντας και ηχογραφώντας. Τι ιδιοφυία! Επίσης θεωρώ μεγάλη τιμή το να είναι κανείς κοντά στον Β.Β. King και να απολαμβάνει προσωπικά προνόμια, που απονεμήθηκαν σε μένα από τον ίδιο.
Μ.Λ.: Αναρωτιέμαι αν θα μπορούσατε να μού πείτε λίγα πράγματα σχετικά με την εμπειρία σας με την εταιρία JSP, τον Phillip Walker, τον Guitar Shorty, αλλά και άλλους.
- Η επιτυχία μου με τίτλο «My Way or The Highway», έπεισε τον John Stedman να μού δώσει τον πλήρη έλεγχο στην επόμενη συνεργασία μου ηχογραφώντας με τον θρυλικό bluesman τού Τέξας, Phillip Walker. Το να παίξω, όπως ο Philip Walker, ήταν ευκολότερο, γνώριζα αυτόν και το στυλ του, επομένως είχα την ευκαιρία να γράψω γι’ αυτόν νέες μελωδίες. Ο John Stedman εντυπωσιάστηκε με τη δουλειά μου στο Shorty και μού έδωσε πλήρη ελευθερία να παίξω σε στυλ Walker. Ο Phillip έφτασε τρείς μέρες πριν την ηχογράφηση και έμεινε στο σπίτι μου, όπου μαζέψαμε και δουλέψαμε τα τραγούδια και η JSP πραγματικά αφιερώθηκε σε αυτό το project κλείνοντας τρεις ημέρες στουντιακού χρόνου, που είχε σαν αποτέλεσμα το CD, που βγήκε με τίτλο «Big Blues From Texas», να αποδειχθεί εξαιρετικά επιτυχημένο.
Μ.Λ.: Θυμάστε κανένα ενδιαφέρον και διασκεδαστικό συμβάν από την εποχή των ηχογραφήσεων ως παραγωγός και μουσικός μ΄εκείνους τους παλιούς μπλουζίστες;
- Nαι. Μπορώ να γράψω ένα ολόκληρο βιβλίο από τις εμπειρίες μου στους δρόμους, αλλά και στα στούντιο. Υπάρχουν πολλά περίεργα πράγματα, που συνέβησαν στην καριέρα μου και μερικά από αυτά είναι πραγματικά μοναδικά και ξεκαρδιστικά. Τα χρόνια μαζί με τον Ike Turner θα γέμιζαν μισό βιβλίο. Είχαμε ήδη παίξει support με τον Guitar Shorty σε μία γαλλική περιοδεία και πιστεύω, πως ο Shorty παρακάλεσε την μπάντα μου, αλλά επίσης και η JSP ήθελε εμείς να ηχογραφήσουμε, επομένως συναντηθήκαμε με τον Shorty μια μέρα πριν από την ημέρα τής ηχογράφησης.
Ο John Stedman ήθελε ένα αμιγώς blues άλμπουμ, αλλά ο Shorty είχε κάτι άλλο στο μυαλό του. Διέδιδε τη φήμη, ότι ήταν παντρεμένος με την αδελφή τού Jimi Hendrix και είχε μάθει στον Jimi πώς να παίζει, επομένως, την ημέρα τής ηχογράφησης εμφανίζεται με ένα εκατομμύριο πετάλια για κιθάρα, εφέ, πετάλια wah-wah κι ό,τι άλλο μπορείς να φανταστείς. Ο John Stedman κι εγώ κοιταχτήκαμε μεταξύ μας σαστισμένοι και είπαμε μεταξύ μας: «Χώσ’ του τα». Είχα επιλεχθεί να τού εξηγήσω, ότι δεν χρειαζόταν όλο αυτό το υλικό και πως θέλαμε ένα αμιγώς blues άλμπουμ, το οποίο και μπορούσε να κάνει.
Για να πω τα νέα στον Shorty, χρησιμοποίησα την παλιά ιστορία τού Howling Wolf, όταν ηχογραφούσε το άλμπουμ «Electric Wolf». Καθώς περπατούσε μέσα στο στούντιο ηχογράφησης και είδε όλους τους λευκούς παίκτες με τα μακριά μαλλιά και τα πετάλια εφέ wah-wah, είπε σ΄έναν απ΄αυτούς: «Aγόρι μου πήγαινε για κανένα κουρεματάκι και γυρίζοντας απ΄τον κουρέα πέτα όλα αυτά τα άχρηστα πράγματα στο ποτάμι», δείχνοντας τα πετάλια.
Ο Shorty πήρε το μήνυμα και παρακάλεσε να τού επιτραπεί να χρησιμοποιήσει τουλάχιστον σε ένα μόνο τραγούδι ένα πετάλι wah-wah. H ηχογράφηση κράτησε μία μέρα. Μέσα σε δώδεκα ώρες ηχογραφήσαμε τα τραγούδια. Όλο το βράδυ έκανα μίξη τής ηχογράφησης. Θυμάμαι, πως ο Shorty νύσταζε τόσο πολύ στη μέση μιας μελωδίας, που δεν θα τον πείραζε καθόλου να κουρδίσει την κιθάρα του, οπότε ήμουν υποχρεωμένος να ξανακάνω κάποιες αλλαγές αργότερα στα κιθαριστικά κομμάτια.
Η μίξη ήταν δύσκολη, επειδή έπρεπε μέσα στη νύχτα να το κάνουμε σε δέκα τραγούδια. Αλλά τα κατάφερα και τo άλμπουμ έγινε πολύ αυθόρμητο, σχεδόν ένα πραγματικό τζαμάρισμα. Οι κριτικοί αρέσκονται στο να κριτικάρουν αυστηρά, παρ΄όλα αυτά, όμως το άλμπουμ κέρδισε ένα W.C. Ηandy βραβείο για το καλύτερο ξένο blues άλμπουμ.
Μ.Λ.: Ποια είναι η διαφορά ανάμεσα στο παραγωγό και τον μουσικό Otis Grand;
- Hδη, έγινα ο παραγωγός τής JSP House Label. Η JSP, που φημιζόταν για το γεγονός, ότι χρηματοδοτούσε και κυκλοφορούσε ηχογραφήσεις από μαύρους αμερικανούς blues καλλιτέχνες, αναγνώρισε πόσο χρήσιμο θα ήταν να ηχογραφούν καλλιτέχνες, των οποίων η μουσική απαιτούσε τoν αυθεντικό ήχο των μεγάλων blues σχημάτων και τον rhythm & blues ήχο, που είχα τελειοποιήσει. Ο John εκείνη την εποχή ηχογραφούσε παλιούς νέγρους καλλιτέχνες, αλλά ήξερε, πως είχε πρόβλημα με τις αγγλικές μπάντες, που ήταν επίσης rock προέλευσης κι όχι ιδιαίτερα ευέλικτες στο να παίζουν στο στυλ οποιουδήποτε καλλιτέχνη υποστήριζαν. Αυτή η συνεργασία μού παρείχε μια επιπλέον ευκαιρία να επιδείξω την ευχέρεια μου να συνδυάζω τον παραγωγό και τον ερμηνευτή μέσα στο στούντιο μαζί με μερικούς από την αφρόκρεμα τής αμερικανικής και rhythm & blues σκηνής. Η ικανότητά μου ως παραγωγού είναι πράγματι απλά μια εκδήλωση όλων εκείνων των χρόνων και των εποχών, που άκουγα blues από δίσκους βινυλίου κι απολάμβανα αυτούς τους ήχους.
Συνήθιζαν να κάνουν καταπληκτικές ηχογραφήσεις με τον πολύ βασικό εξοπλισμό κι αυτό μπορεί κανείς να το ακούσει καθαρά. Το μπάσο είναι πλήρες και εμπλουτισμένο, η κιθάρα μπροστά. Με άλλα λόγια, το βινύλιο που άκουγες, ήταν τόσο ζωντανό όσο ο καλλιτέχνης πάνω στη σκηνή. Έτσι, έχω ενστικτωδώς μέσα στο κεφάλι μου όλους αυτούς τους ήχους, όταν παράγω και αναμειγνύω μπάντες συμπεριλαμβάνοντας και τη δική μου.
Φημίζομαι για το γεγονός, ότι κάνω απ΄ευθείας ηχογράφηση, δεν την ξανακούω και δεν κάνω overdubbing. Αν δεν μπορείς να πιάσεις το συναίσθημα ενός τραγουδιού τότε πέτα το. Είχα αφήσει έξω τόσες μελωδίες, επειδή η μπάντα ήθελε να τα περνάω ξανά και ξανά μέχρι, που χανόταν το αρχικό αυτό συναίσθημα. Δεν κάναμε κάποιο εξεζητημένο μουσικό έργο, αλλά ένα blues άλμπουμ έτσι απλά και αυτό που ήξερα καλά ήταν, πως το να πιάσεις αυτό το «συναίσθημα», ήταν πιο σημαντικό από το να το τελειοποιήσεις κάνοντας αλλαγές.
Τέλος πάντων, αυτή είναι η τακτική μου – γνωρίζω πολλούς, που δαπανούν πολλές μέρες για ένα μόνο τραγούδι κι αυτό με αφήνει ασυγκίνητο. Όπως και να έχει, προσέχω επίσης και το χρόνο τού στούντιο μιας και τα αναλογικά στούντιο στοιχίζουν πολύ.
Μ.Λ.: Θα μπορούσατε να περιγράψετε τον ιδανικό ήχο rhythm section για εσάς; Πως θα χαρακτηρίζατε τον ήχο σας και την εξέλιξή του;
- Πάλι, δεν μπορείς να έχεις μία πραγματική blues μπάντα χωρίς το καθαρό ρυθμικό τμήμα. Ο ντράμερ είναι το πιο σπουδαίο κομμάτι στο blues.Είναι αυτός, που έχει εγκαταστήσει την αίσθηση και το ρυθμό. Ο Muddy το γνώριζε αυτό και ο ήχος τού B.B. King, καθώς και το στυλ του, ουσιαστικά πηγάζουν από τον ντράμερ του, τον Sonny Freeman. Ο Β.Β. τον είχε κοντά του μέχρι που πέθανε και τίποτε δεν ήταν ίδιο πλέον.
Είχα μια συνεχόμενη διαμάχη με τον ντράμερ, από τότε, που πήγα στη Μ. Βρετανία. Απλά, δεν μπορείς να βρεις ένα ντράμερ, που να μπορεί απλά να παίξει blues. Όλοι θέλουν να γίνουν σαν τον John Bonham. Πρέπει να έχω προσλάβει και απολύσει γύρω στους 100 ντράμερ. Οι ντράμερ μου είναι τώρα όλοι από την Σκανδιναβία.
Παρομοίως, ο μπασίστας πρέπει να ξέρει πού να κλειδώσει με τον ντράμερ για να ολοκληρώσει το ρυθμό (groove). Βλέπεις, σε ένα συγκρότημα, που αποτελείται από 4 ή 5 όργανα, καθ΄ένα από αυτά βγάζει ένα διαφορετικό ήχο και αυτά τα όργανα σχηματίζουν τον συνολικό ήχο και τον κρατάνε καλά κρυμμένο. Οι μπλουζίστες τού Σικάγο υπήρξαν σ’ αυτό πρωτοπόροι, ειδικά η μπάντα τού Muddy Waters. Τα rock συγκροτήματα έχουν την τάση να έχουν όλα τα όργανα και το φωνητικό μέρος να παίζει και να τραγουδά στην ίδια ευθεία, κάτι το οποίο έχει την τάση να υπερφορτώνει το ρυθμό.
Μ.Λ.: Τί συμβουλές σάς έχουν δώσει ο Albert Collins και ο John Lee Hooker; Κάνοντας μία ανασκόπηση στο παρελθόν, ποιες είναι οι μνήμες και οι επιρροές, που είχατε από τις δημιουργίες τού «Frosty» και τού John Lee, που σάς κάνουν να χαμογελάτε;
- Λοιπόν, από τον Albert έμαθα να παίζω σκληρά και δυνατά. Το στυλ του είναι τόσο επιθετικό, που ζωγραφίζεται ακόμη και στο πρόσωπό του. Κάποτε μού είχε πει: «Αναποδογύρισέ τα, κοίτα το κοινό απ’ ευθείας στα μάτια και πλάκωσε την κιθάρα σου». Αυτό κάνω μέχρι σήμερα. Από τον John Lee έμαθα, πως, όταν παίζεις blues, δεν έχει σημασία τί παίζεις από τη στιγμή, που αυτό που παίζεις, το αισθάνεσαι. Τα μουσικά στερεότυπα δεν έχουν θέση εδώ. Άρχισε να κερδίζει χρήματα από την ηλικία των 70 ετών και μού είχε πει, πως τα χρήματα δεν είχαν σημασία από τη στιγμή, που είχε μαζί του κάθε βράδυ δυο κορίτσια.
Μ.Λ.: Τι γίνεται με τη διδασκαλία τού blues στα σχολεία; Πού διδάσκετε;
- Επειδή είμαι τόσο παθιασμένος με το blues και θα ’θελα πολύ να το δω να επιβιώνει άθικτο, κάνω διαλέξεις στα γυμνάσια στη Μ. Βρετανία και σε όλη την Ευρώπη. Δημιούργησα ένα πρόγραμμα, στο οποίο διδάσκω από το μηδέν. Πρόκειται για μια διάλεξη σωστά προετοιμασμένη με power point, παρουσίαση, η οποία καλύπτει όλη την ιστορία τού blues, τους ήρωές του, τις μελωδίες του, τα blues ακόρντα και τους στίχους του. Τελειώνει δείχνοντας εμένα με την κιθάρα μου σε διάφορα στυλ και μετά κλείνω με ένα τζαμάρισμα με τους μαθητές μου.
Η παρακολούθηση είναι υποχρεωτική και μερικά σχολεία δίνουν πιστοποίηση. Υπάρχει μια τόσο μικρή ευκαιρία γι’ αυτούς τους νέους να εκτεθούν τόσο στο blues, επομένως αν ανοίξω το δρόμο τού blues, από τα 100 παιδιά στα 5, θα είμαι ο πιο ευτυχισμένος άνθρωπος στον κόσμο. Ελπίζω να τα καταφέρω να το κάνω αυτό και στην Ελλάδα.
Μ.Λ.: Τι είδος μουσικής σάς αρέσει να ακούτε αυτές τις μέρες;
- Λοιπόν, πρέπει να πω το εξής: Σήμερα, όλη η μοντέρνα μουσική -κι εδώ πρέπει να πω, ότι δεν έχω καμμία σχέση με αυτή- με απωθεί, ειδικά όλες αυτές οι pop, rap, hip hop, heavy rock, metal μπάντες και αυτές οι απεχθείς μπάντες αγοριών/κοριτσιών, όπως και όλοι οι άχρηστοι και τρομακτικοί τραγουδιστές–τραγουδοποιοί τού 21ου αιώνα.
Τι στο καλό έγιναν τα ταλέντα, όπως ο James Taylor; Οι χορευτές έχουν παραβιάσει την πραγματική μουσική, βοηθούμενοι και υποστηριζόμενοι από το MTV και το εμπορικό ραδιόφωνο και σήμερα, τα παιδιά καταλήγουν ν’ ακούν ένα ψηφιακό και μονότονο είδος μουσικής με το ζόρι. Είναι αξιοκαταφρόνητο, ότι οι όροι rhythm & blues και blues, τώρα χρησιμοποιούνται με μiα διαφορετική σημασία, σαν τη μουσική, που χορεύεται από ζευγάρια, που φιλιούνται αργά το βράδυ. Θλίβομαι τόσο γι’ αυτό!
Επομένως, φυσιολογικά, η αντίδρασή μου είναι ν’ αγνοήσω το σήμερα και ν’ ακούω την πραγματική μουσική τού παρελθόντος. Νομίζω, πως ακόμη και τα παιδιά κάνουν το ίδιο. Η αγαπημένη μου περίοδος ξεκινάει περίπου από το τέλος τού 1948 μέχρι περίπου το 1969, πριν τον ερχομό τής disco, παρ’ όλο, που η δεκαετία τού ‘70 είχε πολύ μεγάλες ρίζες από τις μπάντες σαν τού Little Feat και τού Ry Cooder.
Ακόμα και η pop μουσική τού ‘50 είχε όμορφη μελωδία, που δεν με ενοχλούσε καθόλου. Γενικά όμως, ακούω jump μπάντες με πνευστά συμπεριλαμβανομένου και τού Western Swing, όπως ο Bob Wills & The Texas Playboys, Bluegrass, Hawaiian, Corrido και μουσική των Mariachi, Oud Maqam improvisations, όπως και Lebanese Ittab. Αληθινή μουσική με αληθινούς μουσικούς. Όλα αυτά είναι blues για μένα. Μ.Λ.: Τι νομίζετε, ότι επιφυλάσσει το μέλλον για το blues;
- Μην το ξεκινάς έτσι, δεν είμαι αυθεντία! Αλλά είμαι ένας βαθειά, ένας βαθειά δοσμένος οπαδός τού καθαρόαιμου...( μεγάλη παύση)... είμαι λίγο απαισιόδοξος. Δεν μ΄αρέσει καθόλου να το λέω, αλλά χάνουμε τα ίχνη τής αυθεντικής μουσικής, που όλοι μάθαμε ν’ αγαπάμε.
Ο Stevie Ray Vaughan έκανε μία μεγάλη επαναπροσδιοριζόμενη χάρη στο blues εμπορευματοποιώντας το, αλλά από τη άλλη, ήταν ό,τι χειρότερο μπορούσε να συμβεί στο blues. Αυτό, μετέπειτα, προσέλκυσε τις μάζες των γαλανομάτηδων μουσικοκλεφτών και κομπιναδόρων ντυμένων στα μαύρα κοστούμια τους. Η μουσική τού Stevie αντιγράφτηκε για καθαρά κερδοσκοπικούς λόγους, αργότερα «αδειάστηκε» εντελώς από τις μεγάλες δισκογραφικές, λόγω έλλειψης άμεσων οικονομικών κερδών.
Ο John Lee Hooker δεν απέκτησε χρήματα, μέχρι, που έγινε 70 ετών, όμως σήμερα, κάθε νέος θέλει να αποκτήσει άμεσα τη διασημότητα και τον πλούτο τού Stevie. Σήμερα, πολλά blues άλμπουμ δεν λένε και πολλά, δεν καταφέρνουν και πολλά και βασικά δεν είναι παρά μια επανάληψη των ίδιων παλιών τραγουδιών, δηλαδή τα ίδια τραγούδια με διαφορετικά καλύμματα.
Βλέπω δίσκους, όπου οι άνθρωποι χωρίς ντροπή φτιάχνουν με τον ίδιο αναθεματισμένο chunga – chunga ρυθμό τού Σικάγο, επαναλαμβανόμενους ρυθμούς και γι΄αυτό το λόγο νιώθω, ότι το blues μπορεί να χάνει ακροατήρια από το να κερδίζει, επειδή δεν συνεχίζει, δεν πηγαίνει μπροστά. Δεν υπάρχουν πλέον καθαρά ταλέντα να αναδεικνύονται και να αντικαθιστούν τους υπό εξαφάνιση καλούς παλιούς μπλουζίστες. Οι άνθρωποι μπορεί ν αγοράζουν τους δίσκους τού Eric Clapton σε εκατομμύρια αντίτυπα χωρίς δεν παίζει ρόλο πόσο απαίσιοι είναι αυτοί, αλλά δεν αγοράζουν σίγουρα κάποιου άλλου.
Και μια άλλη αλλόκοτη τάση στο blues σήμερα είναι η δημοτικότητα τού αποκαλούμενου «Sex & Strat Blues» – ένα νεαρό λευκό κορίτσι να παίζει κιθάρα σε σόου με δεξιοτέχνες κιθαρίστες, που είναι μόλις στην εφηβική ηλικία. Δεν υπάρχει όριο στο τί κάνουν σήμερα οι άνθρωποι, για να φτάσουν στην κορυφή τής δόξας, αλλά οι άντρες, που τους πέφτουν τα σάλια, πάνε να τις δουν ξοδεύοντας τις οικονομίες τους. Τίποτα κακό με αυτό, εκτός από το γεγονός, ότι είναι μια άλλη κακή έκβαση, που τα blues έχουν ν’ αντιμετωπίσουν. Το 95% αυτών δεν μπορούν να παίξουν πραγματικά κιθάρα και δεν το θεωρούν απαραίτητο να προσπαθήσουν πολύ, ώστε να γίνουν στ΄αλήθεια μέρος αυτού τού ιδιώματος.
Μ.Λ.: Πιστεύετε, ότι το blues θα εξαφανιστεί, όπως και τόσα άλλα μουσικά είδη;
- Οι ιδέες μου και οι σκέψεις μου για τη μουσική blues είναι γνωστές και κατευθύνονται από τη ρεαλιστική άποψη, ότι το blues αν πρόκειται όχι μόνο να επιβιώσει, αλλά να φτάσει να προσελκύσει ένα ευρύτερο κοινό, τότε πρέπει συνεχώς να προσαρμόζεται και να συναντά τις κοινωνικές και πολιτιστικές αλλαγές, που επικρατούν σήμερα, αλλά αυτό πρέπει να γίνει χωρίς να συμβιβάσουμε τις παραδοσιακές ρίζες και αξίες, που αποτελούν τη βαθειά ουσία αυτής τής μουσικής. Να γιατί ηχογράφησα το «Perfume and Grime» στην Νέα Ορλεάνη, ένα άλμπουμ, που ακόμη και σήμερα, πουλάει σε υψηλά νούμερα.
Έχω ζήσει τόσες αλλαγές στο παρελθόν, οπότε δεν στεναχωριέμαι για αυτά τα νέα παιδιά, που παίζουν rock blues. To blues έχει βαθιές ρίζες και αυτά δεν μπορούν να προσβληθούν ακόμη και από συνολική ασυλλόγιστη πλεονεξία και αδιαφορία για το παρελθόν, που έχουν κάποιοι, που προσπαθούν να παίξουν blues.
Μέσα στα τελευταία πέντε χρόνια έχουν πεθάνει πολλοί θρυλικοί μπλουζίστες τού Σικάγο. Η παράδοση τού blues τού Σικάγο αργοσβήνει μαζί με εκείνους τους παλιούς μπλουζίστες και δεν υπάρχουν πολλοί νέοι μουσικοί, που να συνεχίζουν ό,τι έχουν αφήσει. Υπήρξε ένα μικρό χρονικό διάστημα τη δεκαετία τού ’90, όπου διαφαινόταν, πως το blues θα κέρδιζε πίσω όσα είχε χάσει από τη διαφθορά των εταιριών. Όμως, το 2003 όλα επέστρεψαν στα φυσιολογικά τους πλαίσια και οι πραγματικοί καλλιτέχνες τού blues έγιναν και πάλι δυσεύρετοι. Ο Β.Β. King είναι ο τελευταίος από τους μεγάλους μπλουζίστες - ο μοναδικός επιζών μιας παράδοσης, που γυρίζει πίσω στο Δέλτα τού Μισσισσιππή και στις αρχές τού 1920. Ο Muddy Waters, o John Lee Hooker, o Howlin Wolf κ.λπ. έφυγαν, αλλά ευτυχώς ο Β.Β. King συνεχίζει να ηχογραφεί και να κάνει περιοδείες.
Μ.Λ.: Tι συμβουλή θα δίνατε, για να εμπνεύσετε τους μουσικούς να σκεφτούν να κυνηγήσουν μια καριέρα στη συγκεκριμένη τέχνη;
- Να μην παίζεις το blues, μέχρι να πληρώσεις αυτά, που χρωστάς στην ίδια σου τη ζωή. Εάν δεν ενδιαφέρεσαι πραγματικά γι’ αυτό, τότε άστο. Το πραγματικό blues κοινό γνωρίζει τη μουσική του και δεν μπορείς να τους κοροϊδέψεις με τις rock τεχνικές τού Carlos Santana ή τού Steve Vai. Επομένως, μάθε την τέχνη σου και μην εμπλακείς με αυτό για τα λεφτά ή γιατί ψάχνεις μουσική ορθότητα και αυθεντικότητα. Εάν δεν αγαπάς πραγματικά την τέχνη τού blues, τότε μην ασχοληθείς καθόλου. Δεν θα νιώσεις ποτέ το «συναίσθημα» και την πραγματική έμπνευση για αυτό, το οποίο είναι το πιο ουσιαστικό συστατικό για να παίξει κανείς blues.
Ανακάλυψα, ότι υπάρχουν πολλοί ταλαντούχοι μουσικοί και κιθαρίστες, αλλά υποφέρουν ακόμη από αυτό, που ονομάζω «σύνδρομο τού rock star» και γι’ αυτό πιέζονται από αναμενόμενα «τελετουργικά» να παίξουν πολύ σκληρά και γρήγορα και να παρουσιάσουν εκθαμβωτικές μαγικές ικανότητες, όπως κάνουν οι rock κιθαρίστες, για να κερδίσουν την εκτίμηση και τα χειροκροτήματα τού κοινού. Αυτές οι heavy metal παραστάσεις, αν μεταφέρονταν στο ηλεκτρικό blues, θα στερούσαν τη λεπτότητα, την απόχρωση και τον τόνο τού blues. Μ.Λ.: Θα θέλατε να δώσετε μερικές πρακτικές γνώσεις ή συμβουλές σε αυτούς τους μπλουζίστες, που βρίσκονται σήμερα εκεί έξω;
- Όπως πάντα λέω, το blues είναι μία διεθνής γλώσσα και αντίθετα με αυτό που πιστεύουν οι άνθρωποι, είναι και κατάλληλη και για μουσικά πάρτυ. Όσο θα υπάρχουν άνθρωποι, θα υπάρχει και το blues, επειδή είναι η μόνη μουσική, που μιλάει πέρα από σύνορα, γλώσσες, κουλτούρες και εμπειρίες τής ανθρώπινης ράτσας. Κάθε κουλτούρα έχει το δικό της blues ιδίωμα. Πολλοί μουσικοί έχουν το blues μέσα τους, αλλά δεν το έχουν συνειδητοποιήσει. Λόγω κακών συνηθειών στον τρόπο παιξίματος ή προϊδεασμένων αντιλήψεων για το blues, δεν μπορούν ν΄ανακαλύψουν αυτό το ουσιώδες συναίσθημα. Οι περισσότεροι κιθαρίστες σήμερα ανατράφηκαν με την rock και pop μουσική και ο μακρινότερος και βασικότερος μπλουζίστας, που θα άκουγαν, θα ήταν ο Eric Clapton ή ο Stevie Ray Vaughan. Αυτό που συμβαίνει, είναι πολύ λανθασμένο και έχει να κάνει και με τον αγώνα, που κάποιοι κάνετε για το πραγματικό blues στην Ελλάδα. Είμαι όμως πεπεισμένος, ότι η νεότερη γενιά έχει πάρει σωστή κατεύθυνση.
Η πρώτη συμβουλή, που θα έδινα στον καθένα, που θα επιθυμούσε να αναπτύξει το κιθαριστικό του στυλ είναι να ξεχάσει τους λευκούς ήρωες κιθαρίστες και ν’ ακούει ξανά και ξανά τους παλιούς μπλουζίστες. Ποτέ να μην σταματήσει ν΄ακούει τους παλιότερους μπλουζίστες. Να μην προσπαθήσει κανείς απλά ν’ αντιγράψει τις στροφές ενός δίσκου ή να παίξει μαζί με το CD τού αγαπημένου του blues κιθαρίστα. Το μόνο που θα καταφέρει είναι απλά ν΄ αντιγράψει τη μόδα τού παπαγαλίζειν. Ακούστε απλά, για να εμπνευστείτε όχι για να το αντιγράψετε. Δεν κουράζομαι ποτέ να ακούω τον Β.Β. ή τον T-Bone ή τον Magic Sam.
Όλη μου η αντίληψη επάνω σ΄αυτό είναι, ότι αντιλαμβάνομαι την ουσία τού παιξίματος τού blues, δεν είμαι απλά ένας κλώνος του. Πρέπει κανείς να εμβαθύνει μέσα στην ψυχή τού καλλιτέχνη, την προσωπικότητά του και την ιδιοσυγκρασία του, να βυθιστεί μέσα στα βαθύτερά του αισθήματα παρά στις νότες που παίζει. Να αντιληφθεί το επιτηδευμένο ύφος του κι όχι σκέτο το παίξιμό του. Το blues έχει να κάνει περισσότερο με το ύφος των μουσικών φράσεων και το διάστημα ανάμεσα στις νότες, παρά με τις ίδιες τις νότες. Περισσότερο απ’ οτιδήποτε άλλο, η κάμψη και το vibrato των δακτύλων είναι αυτό, που καθορίζει τον μοναδικό τους ήχο. Ελέγξτε το λύγισμα στις χορδές τού Otis Rush και θα δείτε, ότι τίποτε δεν είναι σαν αυτό στον κόσμο.
Από όλα αυτά, κανείς θα ανακαλύψει πώς δουλεύει το σύστημα και στο τέλος θα προκύψει και ο προσωπικός ήχος μαζί με το προσωπικό στυλ για τον κάθε νέο μουσικό. Εάν τα βάλετε όλα αυτά σε εφαρμογή, τότε θα μπορέσετε να διατηρήσετε μία καλή μουσική ανταλλαγή στη σκηνή με άλλους μουσικούς και φυσικά με μια, που για την ακρίβεια υπερβαίνει τα όρια και προσπαθεί να θυμηθεί την αλληλουχία από τις νότες ή τους μουσικούς αυτοσχεδιασμούς, που παίζονται έτσι και αλλιώς.
Μ.Λ.: Τελικά αν γυρίζατε στο παρελθόν, ποια είναι τα πράγματα, που θα βελτιώνατε και ποιά αυτά, που θα αποφεύγατε να ξανακάνετε;
- Την εποχή, που μεγάλωνα στη Καλιφόρνια, οι ορχηστρικές κιθαριστικές μπάντες μεσουρανούσαν αφήνοντας το θέμα των φωνητικών στον Frank Sinatra και στα νεοϋρκέζικα pop γκρουπς. Επομένως, έμαθα να παίζω ουσιαστικά κιθάρα, αλλά δεν σκέφτηκα ποτέ να μάθω να τραγουδάω – νόμιζα, πως δεν το χρειαζόμουν. Κοιτώντας πίσω, διαπίστωσα, πως αυτό ήταν ένα μεγάλο λάθος από μέρους μου και υποθέτω, πως είναι το μόνο, για το οποίο έχω μετανιώσει στην καριέρα μου. Αλλά πραγματοποίησα πολλά από τα όνειρα, που είχα να παίξω και να ηχογραφήσω με όλους τους κιθαριστικούς μου ήρωες, κάτι το οποίο, δεν μπορεί να γίνει στις μέρες μας.
Ποιά είναι τα πράγματα που θα απέφευγα; Nα μην ξανα-υπογράψω ποτέ κάτω από την διακεκομμένη γραμμή ενός συμβολαίου...
Δεν είμαστε έλληνες, που γίναμε χριστιανοί, αλλά χριστιανοί, που φαντασιώθηκαν, ότι κατάγονται από τους αρχαίους έλληνες
Οι λαοί τού -πολυεθνικού- Βυζαντίου είχαν εκβυζαντινισθεί κι όχι εξελληνισθεί, όπως λανθασμένα υποστηρίζεται. Τους επιβλήθηκε η γλώσσα τής αυτοκρατορίας (τα ελληνικά, τα «αγγλικά» τής εποχής, δηλαδή) και η ορθόδοξη χριστιανική θρησκεία.
Δεν ήμασταν έλληνες, που μεταλλαχτήκαμε -δια τής βίας ή μή- σε χριστιανούς, αλλά ακριβώς το αντίθετο. Ένα συνοθύλευμα βαλκανικών -και όχι μόνον- χριστιανικών λαών ήμασταν, που μόλις από τον 19ο αιώνα κι ύστερα, μάς μπήκε η ιδέα, ότι δήθεν καταγόμαστε από τους αρχαίους έλληνες. Αυτό συνήθως αναφέρεται ως: «απόκτηση ελληνικής εθνικής συνείδησης».
Οι μεγάλες αυτές ιδέες περί ευγενούς καταγωγής, που συνεπάγονται εξ άλλου έλλειψη παιδείας και αυτογνωσίας, είναι οι κύριες αιτίες για τα διαχρονικά χάλια τής Ρωμιοσύνης. Κι άλλοι λαοί είναι χριστιανοί στις μέρες μας, δεν είναι όμως τόσο άφρονες και φαντασμένοι όσο οι ρωμιοί, αλλά πορευόμενοι με παιδεία και αυτογνωσία, προοδεύουν...
Οι σημερινοί μικρασιάτες τής Ελλάδας κατάγονται από μια πανσπερμία ασιατικών φυλών, που έζησαν στην περιοχή στο πέρασμα των αιώνων. Οι συνδετήριοι κρίκοι, οι οποίοι τους ενώνουν με τους υπόλοιπους κατοίκους τού ελλαδικού χώρου, είναι η κοινή ορθόδοξη χριστιανική πίστη και η χρήση τής ρωμέικης γλώσσας (νεοελληνικής), που τους επιβλήθηκαν επί βυζαντινής περιόδου, αρκετές φορές δια τής βίας.
Οι μικρασιάτες πρόσφυγες στην Ελλάδα κι ιδίως οι πόντιοι στη Μακεδονία, δεν έχουν φυλετική σχέση με τους αρχαίους έλληνες αποίκους, αλλά αποτελούν πληθυσμιακό σύμφυρμα γεωργιανών, αρμένιων, σελτζούκων και κυρίως λαζών, ανάμικτο με τα αναρίθμητα γηγενή φύλλα τής περιοχής...
Το ζήτημα τού μεσαιωνικού εκσλαβισμού τού ελλαδικού χώρου αποτελεί ευθεία βολή στην ιδέα περί δήθεν ιστορικής συνέχειας των αρχαίων ελλήνων και των σημερινών κατοίκων τής Ελλάδας, το σκληρό πυρήνα δηλαδή, τού σύγχρονου εθνικού μας μύθου. Οι ιστορικοί, που αναφέρθηκαν σ΄ αυτό, δέχθηκαν το ανάθεμα τού επίσημου νεοελληνικού κρατιδίου, αλλά και των ποδηγετούμενων ρωμιών διανοούμενων, οι οποίοι τούς αποκήρυξαν, ενίοτε με βαρύτατες ύβρεις. Έκτοτε, το θέμα αποτέλεσε εθνική υπόθεση και προσφιλές πεδίο άσκησης εθνικοφροσύνης για ερασιτέχνες, αλλά κι επαγγελματίες ελληναράδες πατριώτες...
Οι μεσαιωνικοί αλβανικοί εποικισμοί στον ελλαδικό χώρο.
Αλβανική -κι όχι ελληνική- η καταγωγή των αρβανιτών.
Εργασίες - μελέτες από κύκλο λογίων τού 19ου αιώνα, που δημοσιεύτηκαν κατά κόρον σε διάφορα περιοδικά (Παρνασσός, Ελληνομνήμων, κ.ά.), εξακολουθούν δε αυτούσιες ή παρόμοιες να δημοσιεύονται σε εθνικιστικά περιοδικά και ιστοσελίδες ακόμα και σήμερα, αφιερώθηκαν σε μια αγωνιώδη προσπάθεια να αποδοθεί η προέλευση αρβανίτικων, σλάβικων, τούρκικων κ.λπ. λέξεων, ονομάτων και τοπωνυμίων σε δήθεν παραφθορές τής αρχαίας ελληνικής γλώσσας...
Μιλάει στην «Ελεύθερη Έρευνα» ένας 82χρονος βλάχος από την ορεινή Πίνδο • Για το ότι σήμερα οι βλάχοι έχουν ελληνική συνείδηση (την ψευδαίσθηση δηλαδή, ότι είναι απόγονοι δήθεν των αρχαίων ελλήνων) δεν υπάρχει καμμία αμφιβολία. Έγιναν όμως, χωρίς να έχουν κάποια άμεση φυλετική σχέση με τούς αρχαίους έλληνες. • Δεν μπορεί κάποιος να ισχυριστεί, ότι οι βλάχοι είμαστε έλληνες, ενώ μιλάμε λατινικά. • Την ελληνική γλώσσα μάς την επέβαλε δια τής βίας ο νεοελληνικός εθνικισμός. Στο χωριό μου, όταν ήμουν μικρός, είχε στείλει ένα δάσκαλο ο Μεταξάς, που μάς κτυπούσε, όποτε μάς ξέφευγε και μιλούσαμε στη μητρική μας γλώσσα, τα βλάχικα. • Αναγνωρίζω όμως, το ότι το νεοελληνικό κράτος με έκανε έλληνα, παρά τού ότι δεν είμαι, και νοιώθω την Ελλάδα ως θετή μου πατρίδα.
Αυτά διευκρίνισε -μεταξύ πολλών άλλων ιστορικών, λαογραφικών κ.ά. στοιχείων- στην «Ελεύθερη Έρευνα» σε μια πολύ ενδιαφέρουσα συζήτηση που είχαμε μαζί του, ένα βλάχος, ο κ. Γιώργος Μαυρομμάτης (82 ετών σήμερα), ο οποίος κατάγεται από την Τζούρτζια, ένα βλαχοχώρι τής ορεινής Πίνδου...
Numerous analyses find their way to the media on a daily basis, all attempting to explain the repercussions of Greece’s inability to reform and lead itself to an economic growth that will eventually free the country from the constantly increasing need of borrowing money to satisfy its basic needs.
Η θρησκευτική πίστη 
Η λέξη καρκίνος στις μέρες μας έχει αποκτήσει τεράστια δύναμη. Μόνο το άκουσμά της αρκεί για να σπείρει τον τρόμο και τον πανικό. 
Σε περίπτωση, που οι ρωμιοί πράγματι επιθυμούν την επιστροφή μαρμάρων στην Ακρόπολη, δεν χρειάζεται να παρακαλούν το Λονδίνο. 
Το ζήτημα τού μεσαιωνικού εκσλαβισμού τού ελλαδικού χώρου αποτελεί ευθεία βολή στην ιδέα περί δήθεν ιστορικής συνέχειας των αρχαίων ελλήνων και των σημερινών κατοίκων τής Ελλάδας, το σκληρό πυρήνα δηλαδή, τού σύγχρονου εθνικού μας μύθου. Οι ιστορικοί, που αναφέρθηκαν σ΄ αυτό, δέχθηκαν το ανάθεμα τού επίσημου νεοελληνικού κρατιδίου, αλλά και των ποδηγετούμενων ρωμιών διανοούμενων, οι οποίοι τούς αποκήρυξαν, ενίοτε με βαρύτατες ύβρεις. Έκτοτε, το θέμα αποτέλεσε εθνική υπόθεση και προσφιλές πεδίο άσκησης εθνικοφροσύνης για ερασιτέχνες, αλλά κι επαγγελματίες ελληναράδες πατριώτες...
Εργασίες - μελέτες από κύκλο λογίων τού 19ου αιώνα, που δημοσιεύτηκαν κατά κόρον σε διάφορα περιοδικά (Παρνασσός, Ελληνομνήμων, κ.ά.), εξακολουθούν δε αυτούσιες ή παρόμοιες να δημοσιεύονται σε εθνικιστικά περιοδικά και ιστοσελίδες ακόμα και σήμερα, αφιερώθηκαν σε μια αγωνιώδη προσπάθεια να αποδοθεί η προέλευση αρβανίτικων, σλάβικων, τούρκικων κ.λπ. λέξεων, ονομάτων και τοπωνυμίων σε δήθεν παραφθορές τής αρχαίας ελληνικής γλώσσας...
• Για το ότι σήμερα οι βλάχοι έχουν ελληνική συνείδηση (την ψευδαίσθηση δηλαδή, ότι είναι απόγονοι δήθεν των αρχαίων ελλήνων) δεν υπάρχει καμμία αμφιβολία. Έγιναν όμως, χωρίς να έχουν κάποια άμεση φυλετική σχέση με τούς αρχαίους έλληνες.